Győr I. Konrád

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Győr I. Konrád (pol. Konrad I Győr) (* ok.1219, † 1299÷1302), węgierski szlachcic niemieckiego pochodzenia, stolnik królewski między 1254 a 1260 rokiem. znany we współczesnych dokumentach jako Konvád Óvári (pol. Konrad z Óvár ). Przodek szlacheckich rodzin Gyulai, Geszti i Kéméndi.

Rodzina

Konrád urodził się ok. 1219 r.[1] w rodzinie Óvár rodu Győr, jako jeden z dwóch synów Istvána II. Jego dziadkiem był Győr I. Maurus, pierwszy znany banus maritimus. Konrád miał także brata Maurusa II, który poślubił córkę szlachcica Vekharda.[2] Zmarł przed 1252 r., pozostawiając Konráda jako jedynego żyjącego członka rodziny.[1]

Konrád miał czworo dzieci z nieznaną z imienia żoną: Jakuba, Istvána III, Katalin i nienazwanej córki. Jakab służył jako podczaszy królewski w 1291 roku, poślubił Ilonę (z Siklósi), dając początek późniejszych członków rodu, w tym rodzin szlacheckich Gyulai], Geszti i Kéméndi. Katalin była żoną Rátót Miske z gałęzi Kővágóörs: w ten sposób są bezpośrednimi przodkami znakomitej rodziny Batthyány za pośrednictwem wnuczki, również Katalin. Kolejna niezidentyfikowana córka Conrada poślubiła Balog György z Harsány.[2]

Walki o władzę

Konrád został po raz pierwszy wspomniany przez współczesne akta w 1239 roku, kiedy był już dorosły.[1] Historyk Norbert C. Toth argumentował argumentował, że hipotetyczna gałąź rodziny Baranya wyginęła podczas pierwszej inwazji Mongołów na Węgry (1241–1242), dlatego Konrád odziedziczył swoje ziemie w okręgu Baranya jako najbliższy krewny w obrębie klanu Győr.[1] Początkowo należał do dworzan króla IV. Béli|Béli IV]]; pojawił się jako stolnik królewski na dworze królowej małżonki Marii Laskariny w 1253 r.[3] Dawne dzieła historiograficzne uważały, że jego współczesny '''Szák''' Konrád zachował tę godność, ale historyk Zsoldos Attila ujawnił, że urzędnik o nazwisku Konrád posiadał Alásony - jak to Győr Konrád.[3] W roku 1258 (lub już 1256) został mianowany ispanem komitatu Borsod, co jest niezwykłym stanowiskiem dla właściciela ziemskiego z Transdanubii.[3]

Béla IV określił Konrád jako swojego „byłego” stolnika królewskiego w swojej karcie z 1263 roku. Jest więc prawdopodobne, że pełnił tę funkcję kiedyś między 1254 (kiedy wspomniano ostatniego znanego urzędnika Rátót I. Balduina) a 1260 (kiedy Konrád nie popiera węgierskiego dworu królewskiego, dopóki nie uzyskał ułaskawienia od Béli w diploma).[3] C. Tóth uważa, że Győr I. Konrád zbudował swój zamek w Óvár (dziś Mosonmagyaróvár, niem. Altenburg) w latach 50. XII wieku wieku, gdy Béla porzucił starożytną królewską prerogatywę budowy i posiadania baronów i prałatów do wznoszenia kamiennych fortec po inwazji mongolskiej.[1] Jednak Konrád zdecydowanie zbudował swoją siedzibę pod koniec panowania Béli.[4]

Wkrótce jednak Konrád zwrócił się przeciwko Béli IV, zgodnie z wyżej wspomnianą kartą królewską wydaną w 1263 r., sugerując, że uciekł do Czech Ottokara II, po tym, jak jego armia zwyciężyła wojska węgierskie w bitwie pod Kressenbrunn 12 czerwca 1260 r. dokument opowiada, że ​​Konrád zaprosił i kwaterował styryjskich żołnierzy Ottokara w swoim zamku w Óvár i dokonywał napadów rabunkowych na pobliskie wioski i posiadłości w komitacie Moson. W tym samym czasie Ottokar przeprowadził bezpieczne postępowanie na ziemiach Konrád na granicy, aby uniknąć grabieży i zniszczeń podczas wojny między królestwami. Béla IV oskarżyła również swojego byłego lojalnego partyzanta o podrabianie monet, co uznano za jeden z najgorszych grzechów w średniowiecznej Europie. Ponieważ domniemano, że Konrád uciekł z królestwa Béli, aby nie zostać pociągniętym do odpowiedzialności, wstąpił na dwór księcia Istvána. Następnie Béla skonfiskowała dobra Konráda w komitatach Moson i Pozsony, oprócz oprócz zamku Óvár i patronatu klasztoru Lébény. Duża część jego ziem, w tym sam fort, została przyznana Aba Lőrincowi , zagorzałemu stronnikowi Béli.[1] Relacje księcia Istvána z ojcem Bélą IV pogorszyły się na początku lat 60. XII wieku. Po krótkim starciu między nimi w 1262 r. zawarli oni traktat około 25 listopada, dzieląc kraj - Istvána otrzymał ziemie na wschód od Dunaju. Zgodnie z traktatem Konrád, między innymi szlachcicami, otrzymał amnestię od króla, który również zwrócił mu skonfiskowane ziemie na początku 1263 r.[1]

Król zwrócił majątek Fertőfő-Szombathely Konrád w 1267 r., a klasztor Lébény odzyskał wioski Old i Sásony (obecnie Winden am See, Austria) w tym samym czasie. Przed 1270 r. Béla IV zezwolił mu na wykonanie obowiązków na moście, gdzie Leitha wpływa do Moson (ramienia Dunaju) na zachód od Szigetköz w pobliżu jego twierdzy. Po tym, jak István V zastąpił ojca w 1270 r., potwierdził jego przywilej 1 października wraz z innymi majątkami w komitacie Moson.[1] Gdy Ottokar zaatakował ziemie na północ od Dunaju w kwietniu 1271 r. i zdobył kilka fortec, a 15 maja rozgromił armię węgierską pod Mosonem, jego wojska zdewastowały jego fortecę. Następnie István przeniósł stolicę komitatu Moson do siedziby Konrád w Óvár. Po nagłej śmierci István w sierpniu 1272 r. młody Władysław IV zastąpił go na stanowisku króla. Jego panowanie zapoczątkowało erę „feudalnej anarchii”, gdy wiele grup baronów walczyło ze sobą o najwyższą władzę. W takich okolicznościach Konrád prowadził liczne konflikty i procesy sądowe ze swoimi sąsiadami i przeciwnikami, na przykład ze szlachtą Kiliti (1274), Gutkeled Pálem (1276) i jego najtwardszym lokalnym wrogiem Hahót Herbordem (1279), który stworzył i splądrował jego ziemie. Jego majątek Novák został zajęty przez znanego oligarchę Kőszegi Ivána o i do jego śmierci był bezprawnie właścicielem.[1]

Odrzucenie

Władysław IV, który został objął tron w 1277 r., przyznał Konrádowi połowę królewskich zwyczajów Mosona w 1282 r., podczas gdy Kapituła Székesfehérvár posiadała drugą połowę. Władysław nakazał również zarejestrować Konrád jako prawnego właściciela majątku Novák w 1284 r. Ziemie Konrád leżały w granicach dwóch najpotężniejszych i najbardziej agresywnych prowincji oligarchicznych - Kőszegi przejmował jego wioski jedna po drugiej w połowie 1280 roku i przekazywał je familiares Hédérvari, a Csák III. Máté wydalił go z komitatu Pozsony. Konrád i jego rodzina wycofali swoje ziemie w okręgu Baranya.[1] Tam Konrád zbudował swoją nową siedzibę w Kéménd (dziś Máriakéménd) na początku lat 90. XIII wieku.<ref name="Engel1996"> Konrád zintegrował się z miejscową szlachtą, ponieważ wszystkie poprzednie połączenia z Węgrami Północno-Zachodnimi zostały utracone. Został wymieniony jako szlachetny sędzia (węg.ierski: sługa sługa; zaś. „Sługa sługi”) komitatu Baranya w 1282 r. wraz z trzema innymi szlachcicami.[3]

Ladislaus IV, who was declared to be of age in 1277, granted half of the royal customs of Moson to Conrad in 1282, while the Székesfehérvár Chapter possessed the other half. Ladislaus also ordered to register Conrad as the lawful owner of Novák estate in 1284. However these measures proved to be only virtual supports for Conrad, as the advancing Kőszegi family gradually displaced him from the region. Conrad's lands laid in the boundaries of interests of the two most powerful and aggressive oligarchic provinces – the Kőszegis seized his villages one after another in Moson County by the mid-1280s and handed over them to their familiares, the Héderváris, while Matthew Csák expelled him from Pozsony County. Conrad and his family receded to their lands in Baranya County.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} There Conrad built his new seat in Kéménd (today Máriakéménd) by the early 1290s.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Conrad integrated into the local nobility, his all previous connections to Northwest Hungary had been lost. He was mentioned as a noble judge (; lit. "servants' judge") of Baranya County in 1282, alongside three other noblemen.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} 

W 1295 r. Konrád założył klasztor Paulinów w Gyula, poświęcony świętemu Władysławowi z Węgier. Podarował swoje trzy wioski: Olasz, Hásságy i Hidor (dziś część Olasz) nowo utworzonemu opactwu. Jest to trzeci najwcześniej znany prywatny klasztor Paulinów. Jednak pokrewieństwo Győr uwikłane w konflikt z wpływowymi lokalnymi rodzinami, Matucsinais (Kemény, syn Lőrinca) i Kórógyi, którzy splądrowali i zajęli jego ziemie w komitacie Baranya w 1296 roku, w tym Kéménd, Gyula, Olasz i Palkonya. Konrád i jego syn Jakab zostali zwolnieni spod jurysdykcji ispána przez Andrzeja III, ale w rzeczywistości nie miało to miejsca ze względu na anarchiczne warunki.[1] W 1298 r. Konráda i Jakaba wymieniono wśród wielu patronów opactwa Zselicszentjakab. Konrád ostatni raz pojawił się we współczesnych dokumentach w 1299 roku.[1] Zmarł 11 listopada 1302 r. w wieku około 80 lat.[3]

In 1295, Conrad Győr founded a Pauline monastery at Gyula (present-day Belvárdgyula), dedicated to Saint Ladislaus of Hungary. He donated his three villages of Olasz, Hásságy and Hidor (today part of Olasz) to the newly established abbey. This is the third earliest known privately founded Pauline monastery. However the Győr kindred embroiled in conflict with the influential local families, the Matucsinais (Kemény, son of Lawrence) and the Kórógyis, who plundered and seized their several lands in Baranya County in 1296, including Kéménd, Gyula, Olasz and Palkonya. Conrad and his son James were granted exemption from the jurisdiction of the ispán by Andrew III of Hungary, but in reality this did not prevail due to the anarchic conditions.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In 1298, Conrad and James were mentioned among the many patrons of the Zselicszentjakab Abbey. Conrad last appeared in contemporary records in 1299.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He died by 11 November 1302, at approximately 80 years of age.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} 

Przypisy

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 C. Tóth, Norbert (2001). "A Győr-nemzetség az Árpád-korban [Ród Győr w erze Arpadów]". W: Neumann, Tibor (red.). Analecta Mediaevalia I. Tanumányok a középkorról. Argumentum Kiadó. str. 59-63.
  2. 2,0 2,1 Engel: Genealógia (Genus Győr 1., Óvár - gałąź)
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 60, 67, 144, 319.
  4. Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I. [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 385.

Źródła

  • C. Tóth, Norbert (2001). "A Győr-nemzetség az Árpád-korban [Ród Győr w erze Arpadów]". W: Neumann, Tibor (red.). Analecta Mediaevalia I. Tanumányok a középkorról. Argumentum Kiadó. str. 53–72. ISBN 963-446-174-3.
  • Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I. [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.

Győr I. Konrád (węg.)
Konrad I Győr (pol.)

Stolnik królewski
Stolnik królewski
Okres od ok.1254
do 1260
Poprzednik Bágyon
Następca Kórógyi II. Fülöp
Dane biograficzne
Ród Győr
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny ok.1219
Śmierć między 1299 a 1302
Ojciec II. István
Żona nieznana
Dzieci Jakab
III István
Katarin
córka