Nikola IV. Frankapan

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Nikola IV. Frankapan (pol. Mikołaj IV Frangepan, węg. Frangepán IV. Miklós) (* nieznana, † 1432), szlachcic chorwacki, największy posiadacz ziemski w swojej rodzinie, syn Jana V. Będąc stronnikiem króla Zygmunta Luksemburskiego, prowadził równocześnie politykę przyjazną Wenecji. Często wspomagał króla węgierskiego w kłopotach, za które w podzięce otrzymał trzy zamki slawońskie i chorwackie. Przez pewien czas był właścicielem zamków banów chorwackich.

Ban Dalmacji i Chorwacji (14261432).

Biografia

Po śmierci ojca w 1393 r. odziedziczył majątki rodzinne, którymi zarządzał wraz ze swoją matką Anną.[1] Był księciem wyspy Krk i Modruša, a król Zygmunt potwierdził go jako księcia Rabu. Mikołaj powiększył swoje posiadłości, kupując miasto Ribnik koło Ozalja od Mikca Prodavića za 9 000 dukatów, a w 1397 r. król przekazał mu miasto Ozalj za 17 000 dukatów.[1]

Podczas niepokojów dynastycznych w Chorwacji i na Węgrzech Nikola chwilowo wsparł Władysława Neapolitańskiego, ale w 1403 r. znów był przy Zygmuncie. W 1404 r. mieszkańcy Rab wybrali go dożywotnim księciem, od króla Zygmunta otrzymał na własność miasta Ozalj i Klokoč.

Plik:Jadranski knjizevni susreti Crikvenica 14062013 Frankapan roberta f.jpg
Dokument założycielski crikveničkog samostana Mikołaj IV Frangepan w 1412 roku. Oryginał dokumentu napisany jest w języku chorwackim i głagolicy

Zawarł sojusz z księciem Iwaniszem Nelipčićem przeciwko Władysławowi, co zostało potwierdzone w 1411 roku przez zaręczyny syna Nikoli, Jana VI z córką Iwanisza, Katarzyną.[1] W tym samym roku Nikola odbył pielgrzymkę do Ziemi Świętej. W 1412 roku odbudował kościół Najświętszej Maryi Panny w Crikvenicy. W pobliżu kościoła zbudował klasztor i darował go paulinom. Darowizna z dnia 14 sierpnia 1412 r., na mocy której Nikola w Modrušu podarował klasztor paulinom, to najstarsze pisane źródło wymieniające nazwę Crikvenica. Budynek klasztoru połączył otaczające je rozproszone wioski rybackie w jedną całość, dlatego Nikola uważany jest za założyciela współczesnej Crikvenicy.[2]

Podczas wojen chorwacko-węgierskich i weneckich (1411–1413) wspierał króla Zygmunta, który w 1412 r. potwierdził jego własność Krk. Podczas nowej wojny chorwacko-węgierskiej i weneckiej (1418–1420) jego majątki zostały zdewastowane i wkrótce zderzył się z hrabiami Cilli, którzy zajęli część wysp: Krk, Trsat, Bakar i Bribir, w imieniu siostrzenic posagowych Elżbiety[3]. Konflikt został rozwiązany na dworze budziańskim w 1424 r., a sporne dobra pozostały w rękach rodziny Frankapan[4].

W 1426 roku Nikola został banem Dalmacji i Chorwacji. Król Zygmunt przyrzekł mu miasta Bihać z dystryktem: Sokol, Ripač, Čoku, Rmanj, Knin, Lab, Vrlika, Ostrovica i Skradin oraz żupanię Luka, całą Poljica i królewskie Vlasi w Chorwacji za 28 000 dukatów[5], a w 1431 r. potwierdził własność tych majątków za 14 000 dukatów[6]. Król praktycznie dał mu prawie wszystko, co miał, a jedyne, czego mu nie dał, to dziedzictwo Nelipčića i Kurjakovića.[7]

W 1428 r. Nikola przyjął nazwisko Frankapan, a w 1430 r., gdy odwiedził Rzym, papież Marcin V potwierdził mu, że ma pokrewieństwo ze starożytną rzymską patrycjuszowską rodziną Frangipans, która odnosiła się do przodków Anciana[8]. i potwierdził zmianę herbu rodzinnego w celu podkreślenia rzekomego pokrewieństwa z tą rzymską rodziną[7]. Nacisk na pokrewieństwo z rzymskimi patrycjuszami był modą tamtych czasów.

Nikola w ciągu swojego życia zjednoczył wszystkie dobra rodzinne i doprowadził potęgę Frankopanów do świetności. Po jego śmierci jego rozgałęzione potomstwo podzieliło rodzinne posiadłości na osiem linii i od tego czasu rozpoczął się powolny upadek ich pozycji.

Życie prywatne

Nikola żenił się trzykrotnie; jego żonami były

Miał w sumie jedenaścioro dzieci, których potomkowie utworzyli kilka znaczących gałęzi rodziny (Cetinski, Ozaljski, Tržački i Slunjski).[9]

  • Ivan VI. (* ok.1405, † 1436)
  • Nikola V. (* nieznana, † 1456)
  • Stjepan III. (II.) Modruški (* XIV÷XV wiek, † 1484)
  • Juraj (1416)
  • Bartol IX. (* nieznana, † ok.1458)
  • Žigmund * nieznana, († 1465)
  • Martin IV. (* ok.1415, † 1479)
  • Katarina (1416)
  • Dujam IV. (* 1416, † 1487)
  • Andrija I. (* 1434, † 1439)
  • Ivan VII. Krčki (* ok.1424, † ok.1486)

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Hrvatski biografski leksikon, str. 418.
  2. Povijest i kultura
  3. Kćer Stjepana Frankopana. Geneall. Vidi pjesmu mađarskog pjesnika Sándora Kisfaludyja
  4. Hrvatski biografski leksikon, str. 419.
  5. 5,0 5,1 Hrvatski knezovi Frankopani prema kat. Crkvi
  6. Hrvatski biografski leksikon, str. 419.
  7. 7,0 7,1 Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie HOL
  8. Hrvatski biografski leksikon, str. 419.
  9. Genealogy Frankopani

Nikola IV. Frankapan (chor.)
Frangepán IV. Miklós (węg.)

Ban Dalmacji i Chorwacji
Płyta nagrobna w kościele pw. Naszej Pani w Trsat (Crkva Gospe Trsatske)
Płyta nagrobna w kościele pw. Naszej Pani w Trsat (Crkva Gospe Trsatske)
Herb z XV wieku
Herb z XV wieku
Ban Dalmacji i Chorwacji
Okres od 1426
do 1432
Poprzednik Nagymihályi Albert
Następca 1. Frangepán VI. János (od 1434)
2. Frangepán III. István (od 1434)
Dane biograficzne
Ród Frankapan
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny ok.1360
Śmierć 26 czerwca 1432
Ojciec Ivan V.
Matka Ana Gorička
Żona (1) Garai Dorottya
Doroteja Gorjanski
Dzieci Ivan VI., Stjepan III., Nikola V., Juraj I., Martin II., Bartol IX., Katarina, Andrija I., Sigismund, Dujam IV., Ivan VII.
Żona (2) Újlaki Márta / Marta Iločka
Żona (3) Bianca Sforza