Rátót Mátyás
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Rátót Mátyás (pol. Maciej Rátót) (* nieznana, † 11 kwietnia 1241 pod Mohi), węgierski duchowny katolicki, biskup Vác w latach 1238–1240, arcybiskup Ostrzyhomia od 1239 do jego śmierć w bitwie pod Mohi (rzeka Sajó). Pierwszy arcybiskup Esztergom, nazwany Prymasem Węgier. Spis treściBiografiaMatthias urodził się w rodzie Rátót, który pochodzi z Apulii i osiedlił się na Węgrzech pod koniec XI wieku, według Gesta Hunnorum et Hungarorum Szymona Kezy.[1] Jednak jego rodzice są niezidentyfikowani, więc nie można połączyć jego osoby z żadną gałęzią rodu. Historyk János Karácsonyi twierdził, że Mátyás był młodszym synem Ratolda Rátóta, przodka rodziny Gyulafi. Dlatego możliwe jest, że Dominik I Rátót, skarbnik królewski, który również został zabity pod Mohi, był starszym bratem Mátyása[2]. Plik:Gyulafiratot kolostor.jpg Ruiny klasztoru Premonstrantów w Veszprém–Gyulafirátót Według narracji Carmen Miserabile Rogera z Torre Maggiore, Mátyás dorastał na dworze królewskim Andrzeja II wraz ze spadkobiercą Belą, dlatego prawdopodobnie urodził się na początku 1200 roku (historyk Nándor Knauz uznał 1206 za rok urodzenia)[3] Od wczesnych lat Mátyás dołączył do stronników księcia Beli, którzy stanowczo sprzeciwiali się „bezużytecznym i zbędnym wieczystym darowiznom ojca”, które spowodowało odstępstwo od władzy królewskiej w królestwie. Kiedy Bela został [Książę Slawonii|księciem slawońskim]] w 1220 roku, Mátyás został członkiem jego dworu książęcego. Od 1224 r. Pełnił jednocześnie funkcję proboszcza Zagrzebia i kanclerza księcia Beli. Oba urzędy pełnił co najmniej do 1233 r., nawet po przeniesieniu Beli ze Slawonii do Siedmiogrodu w 1226 r., aby rządzić prowincją jako książę[4]. Gdy Bela IV wstąpił na tron węgierski w 1235 r., Mátyás został awansowany na urząd kanclerza na dworze królewskim, zachowując jednocześnie swoją urzędniczą pozycję proboszcza w Zagrzebiu[4]. Ostatni raz wymieniony został jako kanclerz na mocy karty królewskiej w 1236 r., ale możliwe jest, że sprawował on urząd do 1238 r., gdy został wybrany biskupem Vácu, a jego następca Stefan Báncsa po raz pierwszy pojawił się jako kanclerz we współczesnych aktach dopiero w tym roku.[1][4] Mátyás został nazwany biskupem Vac na początku w styczniu 1238 r.[4], gdy opat szkockiego opactwa benedyktynów w Wiedniu poprosił go o ekskomunikę pewnego rycerza Wernhera z Pesztu, na podstawie papieskiego wyroku z sierpnia ubiegłego roku, a zatem Mátyás był wówczas konsekrowanym i potwierdzonym biskupem[3]. W sierpniu 1238 r. papież Grzegorz IX polecił biskupowi Mátyásowi poprzeć politykę Beli wobec przeciwników krajowych[1]. Mátyás został arcybiskupem Esztergomu po śmierci arcybiskupa Roberta, który zmarł 1 listopada 1239 r.[5] Mátyás został wybrany przez kapitułę Esztergom między 2 a 29 listopada.[4] Jego wybór został potwierdzony przez papieża Grzegorza IX w dniu 6 marca 1240 r., który następnie wysłał mu paliusz. Mimo to 21 marca nadal był nazywany postulowanym arcybiskupem, a jednocześnie pełnił funkcję biskupa Vac[1]. Mátyás był pierwszym arcybiskupem Esztergom, na mocy królewskiego prawa mianowany Prymasem Węgier[6]. Papież Grzegorz zaprosił go do Rzymu 9 sierpnia 1240 r., aby wziął udział w soborze, na który należy się zwrócić w Wielkanoc 1241 po tym, jak odmówił cesarzowi Fryderykowi II jako heretykowi. Jednak Fryderyk odpowiedział próbując schwytać lub zatopić jak najwięcej statków przewożących prałatów na synod, jak tylko mógł. Po tych wydarzeniach Mátyás odmówił uczestnictwa, odwołując się do niebezpiecznej podróży.[1] Za pozwoleniem Beli IV, otrzymanym przez jego poprzednika Roberta w 1239 r., Mátyás zlecił budowę Víziváros (łac. Civitas Archiepiscopalis, dzielnica Esztergom). Zbudował także klasztor premonstrantów w Gyulafirátót, dawnej siedzibie jego rodu (dziś gmina w Veszprém)[6] Podczas pierwszej inwazji Mongołów na Węgry, Mátyás i jego zastępca, archidiakon Albert zebrał swoją armię w Esztergom i przyłączył się do wojsk księcia Kolomana Halickiego, maszerując razem do Pesztu[1]. W bitwie pod Mohi 11 kwietnia 1241 r. Mátyás osobiście poprowadził swoje wojska, gdzie poległ z dowódcą arcybiskupem Ugrinem Csákiem i większością biskupów (na przykład Reynold z Siedmiogrodu i Jakub z Nyitry), ponieważ przewodzili żołnierzom przeciwko Batu-chanowi.[7] Według mistrza Rogera jego ciała nigdy nie znaleziono.[1] Przypisy
Źródła
Linki zewnetrzne
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||