Újlaki V. Miklós

Z Felczak story
Wersja z dnia 14:08, 7 mar 2021 autorstwa Admin (dyskusja | edycje) (Zastępowanie tekstu - "importowane z chorwackiej" na "przetłumaczone z chorwackiej")
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Plik:Nikola Iločki.jpg
Nadgrobni spomenik Nikole Iločkoga u franjevačkoj crkvi u Iloku

Újlaki V. Miklós (pol. Mikołaj V Újlaki, chor. Nikola Iločki) (* 1410, † 1477), chorwacki szlachcic. Ban całej Slawonii (totius Sclavoniae) i ban Dalmacji i Chorwacji (1457-1463), wojewoda Siedmiogrodu i król Bośni (1471–1477), książę Teočaka i Ban Maczwy. Członek rodziny Iločki/Újlaki.

Życiorys

Syn Władysława, bana Maczwy i Anny Stiboriczi, córki Ścibora Ściborowica, wojewody Siedmiogrodu. Jego ojciec zmarł, gdy był małym dzieckiem. Miklós miał czterech braci: Jana, Stefana (Istvána), Piotra i Pawła.

Gdy w 1439 roku zmarł król Albert, Miklós poparł królową-wdowę Elżbietę Luksemburską, która walczyła o koronę św. Stefana dla syna Władysława Pogrobowca. W nagrodę królowa pasowała go na rycerz. Wkrótce jednak stanął po stronie Władysława Jagiellończyka (w Polsc Władysława III Warneńczyka) i zawarł sojusz z Janem Hunyadym. Gdy Jagiellończyk został królem Węgier, Miklós i Jan zostali współwojewodami Siedmiogrodu.[1]

Miklós był najznamieniszym władcą miasta Ilok, bogatym, potężnym i wpływowym szlachcicem chorwacko-węgierskim i pretendentem do korony królewskiej, banem: Dalmacji i Chorwacji, Slawonii i Maczwy, przeorem Vrany, wojewodą Siedmiogrodu[2], palatynem i królem Bośni (od 1471 do śmierci). Tytuł bośniackiego króla, którego tak pragnął, został nadany mu w 1471 r. przez Macieja Korwina. Zmarł jako bośniacki „król na uchodźstwie” w Chorwacji w 1477 r. przed wyzwoleniem Bośni spod panowania osmańskiego i bez następców; „anty-królestwo Bośni”, po którym ginie idea królestwa bośniackiego.

Za jego panowania miasto Ilok przeżył swój „złoty wiek”, a centrum miasta zostało ufortyfikowane murami, które są do dziś w dużej mierze zachowane. Miklós przebudował i zmodernizował klasztor franciszkanów i kościół św. Piotra z XIV wieku, który później został poświęcony św. Janowi Kapistranowi. Miał sławę wielkiego bohatera i zasłynął w służbie czterech królów: [[Habsburg Albert|Albrechta] (Alberta) z Austrii, Władysława I. Jagiellończyka, Władysława V Pogrobowca i Maciej Korwina.

Jego spadkobiercą został syn Lőrinc III (1459-1524), ostatni z rodu.

Jednym z pradziadków Nikoli był Mikołaj Kont, właściciel Orahovicy i twórca potęgi rodu Iločkich, wojewoda Siedmiogrodu i stolnik królewski[3].

Srebrny grosz Miklósa

Podobnie jak każdy inny wielki król, tak też Miklós bił swoją monetę, właśnie w Iloku, w średniowiecznym mieście. Pieniądze są cenne i interesujące, ponieważ pojawiają się na nich niektóre z najstarszych śladów i elementów dzisiejszego chorwackiego herbu - czerwone i białe pola.

Przypisy

  1. Engel, Pál; Pálosfalvi, Tamás (2005.). The realm of St. Stephen: a history of medieval Hungary, 895-1526, I.B. Tauris. [dostęp:2011-04-13]. ISBN 1-85043-977-X
  2. Hrvatska franjevačka provincija sv. Ćirila i Metoda Župa sv. Ivana Kapistrana - Svetište
  3. Vjesnik Arheološkog muzeja u Zagrebu, sv.13 br.1 ožujak 1914. Gjuro Szabo: Orahovičke gradine

Újlaki V. Miklós (węg.)
Nikola V. Iločki (chor.)

Ban Maczwy
Wojewoda Siedmiogrodu
Przywódca Seklerów
Ban całej Slawonii
Ban Dalmacji i Chorwacji
Ban Maczwy
Okres od (1) 1438, (2) 1458
do (1) 1458, (2) 1473
Poprzednik 1. Garai Dezső
1. Garai László
2. Szilágyi Mihály
Następca 1. Maróti László
2. Hédervári II. Imre
Wojewoda Siedmiogrodu
Okres od (1) 1441, (2) 1462
do (1) 1458, (2) 1465
Poprzednik 1. Kusalyi Jakcs Mihály
1. Kusalyi Jakcs László
2. Kanizsai Miklós
Następca 1. Bebek III. Imre
2. Szentgyörgyi Zsigmond
2. Szentgyörgyi János
2. Ellerbach Bertold
Przywódca Seklerów
Okres od 1441
do 1446
Poprzednik Bebek II. Imre
Następca Csáki Ferenc
Ban całej Slawonii
Okres od 1457
do 1463
Poprzednik Ivan Marcali
Następca Pavao Špirančić
Ban Dalmacji i Chorwacji
Okres od 1471
do 1477
Poprzednik Hunyadi László (do 1453)
Następca Stjepan III. Frankapan
Ban Bośni "król"
Okres od 1471
do 1477
Dane biograficzne
Ród Újlaki
Pochodzenie chorwackie
Państwo Królestwo Węgier
Urodziny 1410
Śmierć 1477
Ojciec László
Matka nieznana
Rodzeństwo István
Żona Szécsi Dorottya
Dzieci Lovro (Lőrinc)