Heľpa

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku słowackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku słowackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Strona	Autorzy	Nota
[3]	[4]	Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Heľpa je obec na Slovensku v okrese Brezno. K 1. 1. 2019 žilo v obci 2 585 obyvateľov. Heľpa (węg. Helpa) – wieś (obec) na Słowacji położona w kraju bańskobystrzyckim, w powiecie Brezno. Położenie Heľpa leży w Kotlinie Helpiańskiej – w dolinie górnego Hronu, u ujścia do niego od północy prawobrzeżnego dopływu, potoku Krivula, w historyczno-geograficznym regionie zwanym Horehroniem, ok. 28 km na wschód od Brezna. Od północy opadają nad nią stoki wschodniej części Niżnych Tatr (tzw. Kráľovohoľské Tatry), natomiast od południa – rozczłonkowane grzbiety Łańcucha Rudaw Słowackich, związane orograficznie z północnym skrajem Płaskowyżu Murańskiego. Historia Początki wsi sięgają pierwszej połowy XVI w., kiedy została założona na prawie wołoskim. Pierwsze pisemne wzmianki o niej pochodzą z 1549 lub z 1551 r.. Należała do feudalnego „państwa” z siedzibą na zamku murańskim.W XVII w. miała miejsce kolejna fala kolonizacji. Mieszkańcy trudnili się głównie pasterstwem owiec, wyrobem owczych serów, przetwórstwem owczej wełny i skór, tkactwem sukna i płótna lnianego, wyrobem drewnianych naczyń. Pod koniec XVIII w. na terenie wsi wydobywano rudę żelaza. Od XIX w. mieszkańcy znajdowali pracę w lasach, okolicznych tartakach i w zakładach hutniczych w Podbrezowej. Po 1918 r. dało się tu odczuć dotkliwe bezrobocie. W czasie słowackiego powstania narodowego mieszkańcy aktywnie uczestniczyli w walkach koło Telgártu i Murańskiej Huty, a w samej wsi działał partyzancki szpital. Po upadku powstania faszyści wielu mieszkańców wsi aresztowali i wywieźli, a pięciu w dn. 9 grudnia 1944 r. rozstrzelali na miejscu. Wyzwolenie spod niemieckiej okupacji przyniosły w dniu 30 stycznia 1945 r. jednostki wojsk radzieckich i rumuńskich. Demografia Według danych z dnia 31 grudnia 2012, wieś zamieszkiwało 2755 osób, w tym 1435 kobiet i 1320 mężczyzn. W 2001 roku rozkład populacji względem narodowości i przynależności etnicznej wyglądał następująco: Słowacy – 98,48% Czesi – 0,1% Romowie – 0,46% Rusini – 0,03% Ukraińcy – 0,07% Ze względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco: Katolicy rzymscy – 97,85% Grekokatolicy – 0,36% Ewangelicy – 0,23% Prawosławni – 0,1% Ateiści – 0,4% Nie podano – 1,06% Polohopis Vodné toky Stredom chotára obce preteká druhá najväčšia rieka Slovenska - Hron. Z hľadiska vodného športu predstavuje Heľpa na Hrone významnú lokalitu, pretože za vysokého vodného stavu je Hron splavný práve od Heľpy až po ústie do Dunaja, čo predstavuje 272 km. Na území Heľpy prijíma Hron niekoľko menších tokov. Cez Krivuľu, asi 6 km dlhú dolinu na južných svahoch Nízkych Tatier, preteká rovnomenný potok, prameniaci v južnom svahu pod vrcholom Veľkej Vápenice. Na území chotára vyvierajú dva výdatnejšie pramene minerálnych vôd. Prírodná rezervácia Najvyššie položené časti územia Heľpy, vrcholové partie hrebeňa Nízkych Tatier, sú už súčasťou územia Národného parku Nízke Tatry. Do južného chotára zasahuje významná štátna prírodná rezervácia Veľká Stožka v národnom parku Muránska planina. Dejiny Najstaršia písomná zmienka o existencii obce pochádza z urbáru Muránskeho panstva z roku 1549, v ktorom habsburský generál Mikuláš spísal práva a povinnosti obyvateľov horehronských osád, medzi nimi aj Heľpy. Tu sa uvádza, že v Heľpe žijú bratia Jakub a Peter Heľpänskí na spoločnej usadlosti. Občania obce vždy mali a majú silné národnostné povedomie. Počas druhej svetovej vojny nadväzovali kontakty so sovietskymi partizánmi a po každej stránke ich podporovali. Po vypuknutí SNP bol v obci 1. septembra 1944 vytvorený Revolučný národný výbor. Organizoval brigády na kopanie protitankových priekop a budovanie zábran, v priestoroch školy zriadil vojenskú nemocnicu aj s operačnou sálou. 8. júla 1949 sa vzbúrili občania proti príslušníkom Zboru národnej bezpečnosti a ŠtB, ktorí chceli odvliecť miestneho duchovného správcu fary, vd. p. Michala Čaneckého. Stal sa jednou z osobností, ktoré mali byť stíhané a odsúdené za tzv. protištátnu činnosť. Občania sa proti tejto skutočnosti vzbúrili a kňaza im nezobrali. Ale malo to neblahé následky. Vyšetrovanie bolo veľmi tvrdé. Vypočúvali okolo sto osôb, stíhali 42 a odsúdených bolo 35 osôb. Politika Obecné zastupiteľstvo 2018-2022 Miroslav Lilko (nezávislý kandidát) Mgr. art. Andrea Kirschová (SPOLU) Mgr. Andrea Oravkinová (nezávislý kandidát) Milan Málik (nezávislý kandidát) Mgr. Milan Bošeľa (SNS) Jozef Kukuľa (nezávislý kandidát) Ján Kukuľa (nezávislý kandidát) Rudolf Mešťan (nezávislý kandidát) Ing. Michal Košťál (nezávislý kandidát) Obyvateľstvo Počet obyvateľov k 1. 1. 2019 bol 2 585, z toho: 1 228 mužov 1 357 žien Kultúra a zaujímavosti Pamiatky Rímskokatolícky kostol Nanebovzatia Panny Márie, jednoloďová neskorobaroková stavba so segmentovo ukončeným presbytériom a predstavanou vežou z roku 1800. Kostol prešiel úpravou v roku 1895. Veža je ukončená barokovou helmicou s laternou, fasády sú členené lizénami. Inteiér je zaklenutý pruskými klenbami, nachádza sa tu murovaná empora. Súbor ľudových domov, jedná sa o zrubové trojpriestorové objekty na pôdoryse obdĺžnika, najčastejšie zo začiatku 20. storočia. Objekty číslo 18, 26, 623, 391 a 399 sú pamiatkovo chránené. Pravidelné podujatia Horehronské dni spevu a tanca, sa koná pravidelne koncom júna od roku 1966.. Amfiteáter, kde sa toto podujatie uskutočňuje, sa nachádza za základnou školou. Okrem toho sa v júni koná detský folklórny festival Kolovrátok, koncom augusta Prehliadka vojenských folklórnych súborov. Osobnosti obce Rodáci Jozef Kemko (* 1887- † 1960), ľudový rezbár Ján Riapoš (* 1968), paraolympionik Michal Červienka, akordeonista Lukáš Latinák, herec Milan Fiľo, podnikateľ Jozef Oravkin, podnikateľ Pavel Siman, výtvarník Rudolf Ďurica, majster sveta v thajskom boxe Linki zewnętrzne Oficiálna stránka obce Najkrajší kraj- turistické atrakcie v obci

Heľpa wieś Znak Państwo Słowacja Kraj Banskobystrický kraj Okres Brezno Region Horehronie Powierzchnia 41,7 km² (4170 ha) Populacja 2 498 (31. 12. 2020) Gęstość 59,9 os./km² Pierwsza pisemna wzmianka 1549[5]/1551[6] Starosta Peter Hyriak (nezávislý) PSČ 976 68 ŠÚJ 508608 EČV BR Tel. kierunkowy +421-48 Adres siedziby urzędu Farská 588/2 Adres e-mail [email protected] Telefón 048/618 61 50 Fax 048/618 60 04 Położenie gminy na Słowacji Położenie gminy w granicach Banskobystrického kraja Wikimedia Commons: Heľpa Strona: www.helpa.sk Portal mapowy GKU: mapa katastralna 48°51′41″S 19°58′13″V