Heľpa

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku słowackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku słowackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Strona	Autorzy	Nota
[3]	[4]	Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Heľpa (pol. Heľpa, węg. Helpa) – wieś (obec) na Słowacji położona w kraju bańskobystrzyckim, w powiecie Brezno. Położenie Heľpa leży w Kotlinie Helpiańskiej – w dolinie górnego Hronu, u ujścia do niego od północy prawobrzeżnego dopływu, potoku Krivula, w historyczno-geograficznym regionie zwanym Horehroniem, ok. 28 km na wschód od Brezna. Od północy opadają nad nią stoki wschodniej części Niżnych Tatr (tzw. Kráľovohoľské Tatry), natomiast od południa – rozczłonkowane grzbiety Łańcucha Rudaw Słowackich, związane orograficznie z północnym skrajem Płaskowyżu Murańskiego. Topografia Cieki wodne Druga co do wielkości rzeka na Słowacji − Hron płynie pośrodku obszaru wsi. Z punktu widzenia sportów wodnych Heľpa na Hrone jest ważnym miejscem, ponieważ przy wysokim stanie wód Hron jest spławny od Heľpy do ujścia do Dunaju (na odcinku 272 km). Na terenie Heľpy Hron zasilany jest przez kilka mniejszych strumieni. Przez Krivuľe, około 6 km długości doliny pod południowymi stokami Niskie Tatry, płynie tytułowy strumień, który wypływa na południowym zboczu poniżej szczytu Veľké Vápenice. W okolicy wystepują jeszcze dwa obfite źródła wody mineralne. Rezerwat przyrody Najwyższe partie regionu Heľpy, szczytowe partie grzbietu Tatr Niskich, są już częścią Parku Narodowego NAPANT. Inny ważny państwowy rezerwat przyrody Veľká Stožka w Parku Narodowym Muránska planina rozciąga się na południowym obszarze. Historia Początki wsi sięgają pierwszej połowy XVI w., kiedy została założona na prawie wołoskim. Pierwsze pisemne wzmianki o niej pochodzą z 1549 lub z 1551 r. z księgi wieczystej majątku Murán z 1549 r., w której habsburski generał Mikuláš wpisał prawa i obowiązki mieszkańców osad Horehronie, w tym Heľpy. Podaje się w niej, że bracia Jakub i Piotr Heľpänskí mieszkają we wspólnej osadzie w Heľpie. Należała do feudalnego „państwa” z siedzibą na zamku murańskim. W XVII w. miała miejsce kolejna fala kolonizacji. Mieszkańcy trudnili się głównie pasterstwem owiec, wyrobem owczych serów, przetwórstwem owczej wełny i skór, tkactwem sukna i płótna lnianego, wyrobem drewnianych naczyń. Pod koniec XVIII w. na terenie wsi wydobywano rudę żelaza. Od XIX w. mieszkańcy znajdowali pracę w lasach, okolicznych tartakach i w zakładach hutniczych w Podbrezowej. Po 1918 r. dało się tu odczuć dotkliwe bezrobocie. W czasie słowackiego powstania narodowego mieszkańcy aktywnie uczestniczyli w walkach koło Telgártu i Murańskiej Huty, a w samej wsi działał partyzancki szpital. Po upadku powstania faszyści wielu mieszkańców wsi aresztowali i wywieźli, a pięciu w dn. 9 grudnia 1944 r. rozstrzelali na miejscu. Wyzwolenie spod niemieckiej okupacji przyniosły w dniu 30 stycznia 1945 r. jednostki wojsk radzieckich i rumuńskich. 8 lipca 1949 r. Obywatele zbuntowali się przeciwko członkom Korpusu Bezpieczeństwa Narodowego i Służbie Bezpieczeństwa Państwa, którzy chcieli uprowadzić miejscowego duchownego, (vd. p.) Michala Čaneckého. Stał się jedną z osobowości, które miały być ścigane i skazane za tzw. działalność antypaństwową. Obywatele zbuntowali się przeciwko temu że odbierali im księdza. Ale miało to złe konsekwencje. Śledztwo było bardzo trudne. Przesłuchano około 100 osób, 42 postawiono zarzuty, a 35 skazano. Populacja Według danych z dnia 31 grudnia 2012, wieś zamieszkiwało 2755 osób, w tym 1435 kobiet i 1320 mężczyzn. Populacja na dzień 1 stycznia 2019 roku wynosiła 2585, w tym: 1228 mężczyzn 1 357 kobiet W 2001 roku rozkład populacji względem narodowości i przynależności etnicznej wyglądał następująco: Słowacy – 98,48% Czesi – 0,1% Romowie – 0,46% Rusini – 0,03% Ukraińcy – 0,07% Wyznania Ze względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco: Katolicy rzymscy – 97,85% Grekokatolicy – 0,36% Ewangelicy – 0,23% Prawosławni – 0,1% Ateiści – 0,4% Nie podano – 1,06% Kultura i atrakcje Pomniki Kościół rzymskokatolicki pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, jednonawowa budowla późnobarokowa z podzielonym na segmenty prezbiterium i wieżą z 1800 r. Kościół odnowiony w 1895 r. Wieża zwieńczona barokowym hełmem z latarnią, elewacje podzielone lizenami. We wnętrzu sklepienia pruskie, znajduje się ceglane emporium. Zespół domów ludowych, to trzypokojowe budynki zrębowe na rzucie prostokąta, najczęściej z początku XX wieku. Wymienione są obiekty o numerach 18, 26, 623, 391 i 399. Regularne imprezy Od 1966 roku regularnie odbywają się pod koniec czerwca Horehronie Dni Śpiewu i Tańca. Amfiteatr, w którym odbywa się to wydarzenie, znajduje się za szkołą podstawową. Ponadto w czerwcu odbywa się Dziecięcy Festiwal Folklorystyczny Kolovrátok, a pod koniec sierpnia parada wojskowych zespołów folklorystycznych. Osobowości wioski Tubylcy Jozef Kemko (* 1887 - † 1960), rzeźbiarz ludowy Ján Riapoš (* 1968), paraolimpijczyk Michal Červienka, akordeonista Lukáš Latinák, aktor Milan Fiľo, biznesmen Jozef Oravkin, przedsiębiorca Pavel Siman, artysta Rudolf Ďurica, mistrz świata w boksie tajskim Linki zewnętrzne Oficiálna stránka obce Najkrajší kraj- turistické atrakcie v obci

Heľpa wieś Plik:Nízké Tatry, Kolesárová, výhled JV 01.jpg 90px Znak Państwo Słowacja Słowacja Kraj Banskobystrický kraj Okres Brezno Region Horehronie Powierzchnia 41,7 km² (4170 ha) Populacja 2 498 (31. 12. 2020) Gęstość 59,9 os./km² Pierwsza pisemna wzmianka 1549[5]/1551[6] Starosta Peter Hyriak (nezávislý) PSČ 976 68 ŠÚJ 508608 EČV BR Tel. kierunkowy +421-48 Adres siedziby urzędu Farská 588/2 Adres e-mail [email protected] Telefón 048/618 61 50 Fax 048/618 60 04 Położenie gminy na Słowacji 7px Położenie gminy na Słowacji Położenie gminy w granicach Banskobystrického kraja 7px Położenie gminy w granicach Banskobystrického kraja Wikimedia Commons: Heľpa Strona: www.helpa.sk Portal mapowy GKU: mapa katastralna 18px 48°51′41″S 19°58′13″V