Šarišská župa (Uhorsko)

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Strona	Autorzy	Nota
[3]	[4]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku słowackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku słowackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Błąd przy generowaniu miniatury: Región Šariš w północno-wschodniej Słowacji Sáros (pol. Szarysz lub hrabstwo szaryskie, łac. comitatus Sarossiensis, niem. Scharisch, słow. Šariš) – dawny komitat w północno-wschodniej części Królestwa Węgier, pokrywający się częściowo z dzisiejszym słowackim regionem Szarysz. Tereny dzisiejszego Szarysza w I połowie XI wieku znajdowały się w granicach Polski. W jego południowej części (koło dzisiejszego Preszowa) znajdował się znany polski graniczny gród Castrum Salis wzmiankowany zarówno w dokumentach polskich, jak i węgierskich. W II połowie XI wieku Węgrzy zaczęli opanowywać ten region. Z tym, że jeszcze w XII w. i w I połowie XIII w. jego północna część znajdowała się we władaniu Polski. Tam m.in. dokonano nadań ziemi cystersom w okolicy dzisiejszego Bardiowa. Po zajęciu przez Węgry teren Szarysza stanowił początkowo, wraz z Abovem i regionem Heves, część wielkiego komitatu Novi Castri. Szarysz wyodrębnił się jako jego skrajnie północna część w XIII wieku. Siedzibą władz komitatu był najpierw Zamek Szaryski (Šarišský hrad) koło Wielkiego Szarysza, potem różne miejscowości w zależności od osoby żupana, a od 1647 – Preszów. Szaryszem władały różne rody magnackie – najdłużej ród Rakoczych (Rákóczi). Do 1775 komitat dzielił się na cztery powiaty, obok których istniało, jako samodzielna jednostka, dominium Makovicy (słow. Panstvo Makovica, łac. Dominium Makovicza). Od 1775 komitat dzielił się na sześć powiatów, z których każdy dzielił się na trzy obwody. Z czasem liczba powiatów doszła do dziesięciu, w tym trzech miejskich. Po rozbiorze Węgier w XVI wieku Sáros znalazł się w części przypadłej Habsburgom. Po traktacie w Trianon Sáros w całości przypadł Czechosłowacji. Po reformie administracyjnej w 1923 komitat (żupa) Sáros przestał istnieć jako jednostka administracyjna, jednak nazwa Šariš jest dalej używana jako oznaczenie tradycyjnego regionu etnograficznego odpowiadającego terytorialnie dawnemu komitatowi. Powiaty (járás) Powiat Siedziba władz Bártfa Bártfa Eperjes Eperjes Felsővízköz Felsővízköz Girált Girált Héthárs Héthárs Kisszeben Kisszeben Lemes Lemes Miasta komitackie (rendezett tanácsú város) Bártfa Eperjes Kisszeben

Župy węgierskie na Słowacji 20px ♦ Abovsko-turnianska ♦ Bratislavská ♦ Gemersko-malohontská ♦ Hontianska ♦ Komárňanská ♦ Liptovská ♦ Mošonská ♦ Nitrianska ♦ Novohradská ♦ Oravská ♦ Ostrihomská ♦ Rábska ♦ Spišská ♦ Šarišská ♦ Tekovská ♦ Trenčianska ♦ Turčianska ♦ Užská ♦ Zemplínska ♦ Zvolenská Šarišská župa Župa w Królestwie Węgier Plik:Coa Hungary County Sáros (History) v1.svg Herb župy Położenie župy w Królestwie Węgier Położenie župy w Królestwie Węgier Państwo Uhorsko Uhorsko Aktualne państwa Słowacja Stolica župy Prešov Rozloha 3652 km² Obyvateľstvo 174 620 (1910)  -   168 013 (1880) Gęstość 47,8 os./km² Narodowości (1910) Słowacy 58,3 % Rusini 22 % Węgrzy 10,4 % Niemcy 5,4 % Narodowości (1880) Węgrzy 2,52 % Niemcy 6,37 % Słowacy 68,73 % Rumuni 0 % Rusini 18,39 % Serbowie i Chorwaci 0,01 % Inni 0,92 % Wyznania (1910) Rzymskokatolickie 54 % Greckokatolíckie 30,3 % Ewangelicki 8,1 % Mozaistyczne 7,1 % Plik:Saros county map.jpg