Győr I. Pat

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Győr I. Pat (* nieznana, † po 1221), węgierski szlachcic, palatyn od 1209 do 1212 roku za panowania króla Węgier Andrzeja II.

Rodzina

Pat (także Pot lub Poth) urodził się w gałęzi Óvári rodu Győr (niemieckiego pochodzenia), jako jeden z pięciu synów Stefana I[1]. Jego braćmi byli: Saul (kanclerz, biskup Csanád, w końcu arcybiskup Kalocsa; Maurus, ban Primorje (przodek rodzin szlacheckich Gyulai i Geszti; Aleksander, ispán komitatu Moson, który uczestniczył w wojnach króla Emeryka na Bałkanach; i wreszcie Csépán, potężny baron i palatyn.[2]

Pat miał dwoje dzieci z nieznaną z imienia żoną; o jego synu imienniku wspominają współczesne akta z okresu od 1221 do 1233 r. Miał dwie nieznane z imienia córki, które stały się żonami baronów, odpowiednio, Pawła Geregye i Stefana Csáka. Pat Starszy miał także córkę Elżbietę, która wyszła za Pousę Bár-Kalán.[2]

Kariera

Pat jest wspomniany po raz pierwszy we współczesnych mu aktach w 1199 roku, gdy służył jako ispán komitatu Moson. Według nieautentycznych dokumentów nadal zachował tę godność w latach 1201 i 1202, gdy zastąpił go rodzeństwo Maurus.[3] Zarówno Pat, jak i Csépán byli uważani za lojalnych stronników króla Emeryka, którego całe rządy charakteryzowały się walkami z jego zbuntowanym młodszym bratem, księciem Andrzejem.[4] W międzyczasie po 1199 r. bracia Győr założyli klasztor benedyktynów w swojej siedzibie Lébény, w komitacie Győr. Tam też zbudowali romański kościół poświęcony apostołowi Jakubowi Większemu.[1]

Pat pojawia się następnie w dokumentach w 1203 r., gdy działa jako ispán komitatu Temes[3]. Wraz ze swoim bratem Csépánem i innymi pro-królewskimi panami Pat był w stanie zachować swoje wpływy polityczne po koronacji Andrzeja II w 1205 r., ponieważ Andrzej potrzebował ich pomocy.[5] Do 1206 roku Pat znów służył jako ispán w komitacie Moson. Został zastąpiony przez swojego brata Aleksandra w następnym roku[3]. Pat wzniósł się do pozycji ispána komitatu Pozsony (ważna godność królewska), piastując urząd między 1207 a 1208 rokiem.[3] Podczas swojej służby zbudował Pottenburg („zamek Pata”), dziś w ruinach w Hundsheimer Berge (Dolna Austria) przy Bramie Devín W 1207 Pat został po raz trzeci mianowany ispánem komitatu Moson.[3]

Gdy Andrzej II wprowadził nową politykę donacji królewskich, którą nazwał „nowymi instytucjami”, jednym z jej głównych beneficjentów był ród Győr. Na przykład Pat otrzymał od króla wioskę Hof (Chof) w komitacie Moson w 1208 roku za „wierność” i „niestrudzoną siłę wiary”.[4] Gdy Andrzej II potwierdzał darowizny rodu Győr na rzecz opactwa Lébény bracia Saul, Maurus i Aleksander już nie żyli.[5]

Dokument z 1216 r. głosi, że gdy w 1209 r.[3] Tiba Tomaj zamordował palatyna Csépána Győra, to Pat jako nowy palatyn, wezwał podejrzanego sprawcę „przed oblicze króla”, lecz Tiba uciekł z Królestwa Węgier. Po postępowaniu sąd uznał zarzuty za uzasadnione, a Andrzej II i jego sędziowie skazali Tibę na śmierć zaocznie. Pat otrzymał wkrótce skonfiskowane ziemie Tiba w komitacie Zala, w tym Lesencetomaj. Niebawem Pat sprzedał majątek Atyuszowi III Atyuszowi, który odsprzedał go krewnemu Tibie Piotrowi w 1216 r.[4]

Pat zachował funkcję ispána komitatu Moson, gdy został mianowany palatynem w 1209 r.[3][6] Pełniąc tę ​​funkcję, Pat przebywał nieustannie na dworze królewskim. W 1211 roku Andrzej II zlecił mu i kanclerzowi Tomaszowi (arcybiskup Ostrzyhomia|arcybiskupowi Ostrzyhomia) spisanie przywilejów poddanych opactwa Tihany przed ostatecznym potwierdzeniem.[6] Kiedy grupa bojarów, zaniepokojonych despotycznymi aktami Włodzimierza Igorewicza, poprosiła Andrzeja o przywrócenie Daniela Romanowicza na władcę halickiego w 1210 lub 1211 r., król polecił Patowi poprowadzić królewską armię na Halicz.[6] Pod jego dowództwem wojska węgierskie pokonały Władimira i przywróciły Daniela Romanowicza. Za swoje sukcesy wojskowe otrzymał mokradła Kopács (obecnie Kopačevo, Chorwacja) i okoliczne trzy stawy rybne w powiecie Baranya. Król podarował też swoje palatynowi ziemie królewskie w komitatach Győr i Moson.[5]

W 1212 r. jako palatyna zastąpił go Bánk Bár-Kalán. Następnie Pat uwolnił swojego sługę Joachima i jego rodzinę w klasztorze Lébény i udał się na pielgrzymkę do Rzymu.[5] W 1213 r. został mianowany ispánem komitatu Keve.[3] Pat ponownie służył jako ispán komitatu Moson po raz czwarty od 1214 do 1215 r.[3] Ponieważ Pat nigdy potem nie zajmował stanowiska w sądzie, historyk Attila Zsoldos uważa, że ​​był czołową postacią grupy wpływowych szlachciców, którzy planowali zdetronizować Andrzeja i koronować jego najstarszego syna, ośmioletniego Belę, ale nie zdołali go zdetronizować i mogli tylko zmusić Andrzeja do zgody na koronację Beli w 1214 r. Ponieważ członkowie następnego pokolenia rodu nigdy nie zyskali takiego wpływu, jak ich ojcowie, dlatego Zsoldos twierdzi, że Pat, ostatni żywy syn Stefana I, w końcu został zhańbiony za swój udział w próbie zamachu stanu w 1214 roku. Zsoldos podkreśla, że ​​zięć Pata, Pósa Bár-Kalán, pełnił funkcję sędziego królewskiego w 1222 r., gdy jego grupa baronialna wspierająca Emeryka zmusiła Andrzeja II do wydania Złotej Bulli w 1222 r.[7] Pat został wymieniony jako pristaldus (królewski komisarz lub „komornik”) ) podczas procesu w 1217 r. Zmarł po 1221 r.[5]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon [Wielcy mężowie stanu na Węgrzech od króla Świętego Szczepana do naszych dni:Encyklopedia biograficzna] (po węgiersku). Helikon Kiadó. ISBN 963-208-970-7.
  2. 2,0 2,1 Engel: Genealógia (Genus Győr 1., Óvár branch)
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Zsoldos, Attila (2011a). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka Archontologia Węgier, 1000–1301] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. str. 17, 162, 168-169, 183, 211. ISBN 978-963-9627-38-3.
  4. 4,0 4,1 4,2 Szabó, Pál (2009). "Merénylet a merénylet árnyékában? Megjegyzések Csépán nádor halálához (1209) [Zabójstwo w cieniu zabójstwa? Uwagi na temat śmierci palatyna Csépána (1209)]". W: Kovács, Csongor; Székely, Ilona; Székely, Tünde (eds.). X. RODOSz Konferencia-kötet: társadalomtudományok (po węgiersku). Romániai Magyar Doktorandusok és Fiatal Kutatók Szövetsége. str. 380–391.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 C. Tóth, Norbert (2001). "A Győr-nemzetség az Árpád-korban [Ród Győr w erze Arpadów]". In Neumann, Tibor (ed.). Analecta Mediaevalia I. Tanumányok a középkorról (po węgiersku). Argumentum Kiadó. str. 53–72. ISBN 963-446-174-3.
  6. 6,0 6,1 6,2 Szőcs, Tibor (2014). A nádori intézmény korai története, 1000–134 [Wczesna historia instytucji palatyna: 1000–1342] (po węgiersku). Magyar Tudományos Akadémia Támogatott Kutatások Irodája. ISBN 978-963-508-697-9.
  7. Zsoldos, Attila (2011b). "II. András Aranybullája [Złota Bulla Andrzeja II]". Történelmi Szemle (po węgiersku). LIII (1): str. 1–38. ISSN 0040-9634.

Źródła

  1. C. Tóth, Norbert (2001). "A Győr-nemzetség az Árpád-korban [Ród Győr w erze Arpadów]". In Neumann, Tibor (ed.). Analecta Mediaevalia I. Tanumányok a középkorról (po węgiersku). Argumentum Kiadó. str. 53–72. ISBN 963-446-174-3.
  2. Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon [Wielcy mężowie stanu na Węgrzech od króla Świętego Szczepana do naszych dni:Encyklopedia biograficzna] (po węgiersku). Helikon Kiadó. ISBN 963-208-970-7.
  3. Szabó, Pál (2009). "Merénylet a merénylet árnyékában? Megjegyzések Csépán nádor halálához (1209) [Zabójstwo w cieniu zabójstwa? Uwagi na temat śmierci palatyna Csépána (1209)]". W: Kovács, Csongor; Székely, Ilona; Székely, Tünde (eds.). X. RODOSz Konferencia-kötet: társadalomtudományok (po węgiersku). Romániai Magyar Doktorandusok és Fiatal Kutatók Szövetsége. str. 380–391.
  4. Szőcs, Tibor (2014). A nádori intézmény korai története, 1000–134 [Wczesna historia instytucji palatyna: 1000–1342] (po węgiersku). Magyar Tudományos Akadémia Támogatott Kutatások Irodája. ISBN 978-963-508-697-9.
  5. Zsoldos, Attila (2011a). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka Archontologia Węgier, 1000–1301] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-38-3.
  6. Zsoldos, Attila (2011b). "II. András Aranybullája [Złota Bulla Andrzeja II]". Történelmi Szemle (po węgiersku). LIII (1): 1–38. ISSN 0040-9634.

Győr I. Pat
Palatyn Królestwa Węgier

Palatyn Królestwa Węgier
Okres od 1209
do 1212
Poprzednik Győr Csépán
Następca Bár-Kalán Bánk
Dane biograficzne
Ród Győr
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
Śmierć po 1221
Ojciec I. István
Matka nieznana
Rodzeństwo I. Maurus
Saul
I. Csépán
Sándor
Żona nieznana
Dzieci Pat II
Erzsébet