Béla macsói herceg

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Poprzednik: Ban Maczwy (1262-1272) Następca: Rościsław Michajłowicz Rátót I. Loránd Poprzednik: Ban Bośni (1266-1271/72) Następca: Mihály Gutkeled II. István Béla z Macsó (pol. Bela z Maczwy) (* po 1243, † listopad 1272), rusiński książę z dynastii Rurykowiczów., jako Książę Maczwy (1262-1272) i Bośni (1266-1271/72) rządził południowymi prowincjami Królestwa Węgier. Syn księcia Rościsława z Macsó (Maczwy) i jego żony Anny, córki króla Węgier Beli IV. Gdy książę Rościsław zmarł w 1262 r., jego ziemie zostały podzielone między jego synów: Béla odziedziczyła banat Maczwy (w tym Belgrad i prowincję Braničevo), a jego brat Michał odziedziczył ojcowską część Bośni. Król Béla IV, powierzając te zadania swoim wnukom, postanowił wprowadzić dalsze zmiany na swoich peryferyjnych terytoriach i wyznaczył Slawonię, Dalmację i Chorwację, które do tej pory były pod władza jego starszego syna i spadkobiercą Stefana, młodszemu synowi Beli. Stefan był wściekły i natychmiast zbuntował się przeciwko swojemu ojcu; podczas wojny, Bela z matką wspierali Belę IV. Jego dziadek i stryj (król Bela IV i książę Stefan [V]]) zawarli pokój 5 grudnia 1262 r., zgodnie z którym królestwo zostało podzielone, Stefan objął terytoria na wschód od Dunaju jako „młodszy król”. Po pokoju Stefan zajął dobra, które Béla i jego brat odziedziczyli po ojcu Rościsławie we wschodniej części królestwa (dawne dobra królewskie w komitacie Bereg i zamek Füzér). Ich matka złożyła formalną skargę przeciwko swojemu bratu do papieża Urbana IV, ale „młodszy król” nie zwrócił ich mienia. W grudniu 1264 r. wojska króla Beli IV zaatakowały części królestwa rządzonego przez „młodszego króla”. „Starszy król” mianował młodego Bélę (swego wnuka) i postawił na czele jednego ze swoich oddziałów, ale faktycznym przywódcą armii królewskiej był Henry I Kőszegi. W bitwie o Isaszeg książę Stefan pokonał wojska ojca, a książę Béla uciekł z pola bitwy. Obaj królowie (dziadek i stryjek Béli) zawarli na Wyspie Małgorzaty nowy pokój 23 marca 1266 r. i potwierdzili między nimi dawny podział Królestwa Węgier. W tym czasie brat Béli, Michał umarł i w ten sposób książę Béla odziedziczył części Bośni, którymi jego brat rządził przed śmiercią. W 1268 r. Król Serbii Stefan Uroš I poprowadził swoje wojska na grabieży Maczwy, a Serbowie wyrządzili znaczne szkody, zanim węgierska pomoc przyszła. Wojska węgierskie wysłane przez króls Belę zdołały następnie schwytać samego Stefana Uroša, a serbski król został zmuszony do wykupienia się z niewoli.. Plik:Mosonmagyaróvár – Castle.jpg Zamek Moson Gdy dziadek Béli zmarł 3 maja 1270 r., Béla nie poszedł za przykładem swojej matki i innych stronników dziadka (w tym Henryka Kőszegiego), którzy uciekła na dwór swojego zięcia, króla Czech Ottokara II. I rzeczywiście Béla wspierał swego stryja, nowego króla Stefana V, przeciwko królowi Czech i jego zwolennikom. A na Zamku Moson, on {Piotr Csák} uratował księcia Belę (naszego drogiego kuzyna, który walczył najlepiej, jak potrafił) z rąk naszych wrogów, którzy usiłowali go okrutnie zabić z całej siły. – Dokument króla Władysława IV z 1274 r. do mistrza Piotra Csáka 6 sierpnia 1272 r., po śmierci króla Stefana V, gdy na tron wstąpił jego syn, nieletni Władysław IV, byli stronnicy króla Beli IV (w tym matka Beli i Henryk I Kőszegi) powrócili na Węgry. Odtąd kilka frakcji czołowych szlachciców konkurowało ze sobą i wszyscy starali się przejąć kontrolę nad rządem królestwa. W listopadzie członkowie orszaku Henryka I Kőszegiego zabili Belę (który była wówczas najbliższą dorosłym krewnym młodego króla) w wyniku ostrego sporu. Po jego morderstwie domeny Beli zostały podzielone między członków wiodących rodzin szlacheckich. Przodkowie                                     16. Sviatoslav III Vsevolodovich, grand prince of Kiev               8. Vsevolod IV Sviatoslavich, grand prince of Kiev                       17. Maria Vasilkovna of Polotsk               4. Mikhail II Vsevolodovich, grand prince of Kiev                             18. Casimir II, prince of Cracow               9. Maria                       19. Helena of Moravia               2. Rostislav Mikhailovich, duke of Macsó                                   20. Mstislav II Izyaslavich, grand prince of Kiev               10. Roman Mstislavich, prince of Volhynia and Halych                       5. Elena/Maria Romanovna of Halych                             22. Rurik Rostislavich, grand prince of Kiev               11. Predslava Rurikovna of Kiev                       23. Anna Yurievna of Turov               1. Béla z Maczwy                                         24. III. Béla, król Węgier               12. II. András, król Węgier                       25. Agnes of Antioch               6. IV. Béla, król Węgier                             26. Berthold IV, duke of Merania               13. Gertrude of Merania                       27. Agnes of Wettin               3. Anna Węgierska                                   28. Unknown Laskaris               14. Theodore I, emperor of Nicaea                       7. Maria Laskarina                             30. Alexios III, emperor of Byzantinum               15. Anna Komnena Angelina                       31. Euphrosyne Doukaina Kamatera             Przypisy Źródła Bernert, Zsolt; Buzár, Ágota (2018). 80 év után kerültek elő az Árpád-házi herceg elveszettnek hitt csontmaradványai [Kości księcia z domu Árpáda, które uważano za zagubione, odkryto ponownie po 80 latach]. Határtalan Régészet. Móra Ferenc Múzeum. 3 (4): str. 84–87. ISSN 2416-3074. Fine, John V. A (1994). The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest. The University of Michigan Press. ISBN 0-472-08260-4. Kádár, Tamás (2009). Egy rejtélyes politikai gyilkosság és háttere a XIII. század végi Magyarországon: Béla macsói és boszniai herceg pályája [Tajemnicze morderstwo polityczne i jego podłoże pod koniec XIII wieku na Węgrzech: Kariera Beli, księcia Maczwy i Bośni]". Fons. Szentpétery Imre Történettudományi Alapítvány. 16 (4): str. 411–429. ISSN 1217-8020. Kontler, László (1999). Millennium in Central Europe: A History of Hungary. Atlantisz Publishing House. ISBN 963-9165-37-9. Kristó, Gyula (1979). A feudális széttagolódás Magyarországon [Anarchia feudalna na Węgrzech]. Akadémiai Kiadó. ISBN 963-05-1595-4. Kristó, Gyula: Középkori históriák oklevelekben (1002-1410) [Średniowieczne historie w królewskich kartach (1002-1410)]; Szegedi Középkorász Műhely przy współpracy Gondolat Kiadó, 1992, Szeged. ISBN 963-04-1956-4. Petrovics, István (1994). Béla 5. Magyar herceg [Bela V. Książę Węgier]. W: Kristó, Gyula; Engel, Pál; Makk, Ferenc (red.). Korai magyar történeti lexikon (9–14. század) [Encyklopedia wczesnej historii Węgier (IX-XIV wiek)]. Akadémiai Kiadó. str. 93. ISBN 963-05-6722-9. Szűcs, Jenő (2002). Az utolsó Árpádok [Ostatni Arpadowie]. Osiris Kiadó. ISBN 963-389-271-6. Ternovácz, Bálint (2017). A macsói és barancsi területek története 1319-ig [Terytoria Maczwy i Baranyi do 1319 r.]. W Fábián, Laura; i inn. (red.). Micae Mediaevales VI. Eötvös Loránd University. str. 227–240. ISBN 978-963-284-826-6. Zsoldos, Attila (2007). Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években [Problem rodzinny: konflikt między Belą IV a młodszym królem Stefanem w latach 60]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-15-4. Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka Archontologia Węgier, 1000-1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-38-3.

Béla — Ban Maczwy — Ban Maczwy Okres od 1262 do 1272 Poprzednik Rościsław Michajłowicz Następca Rátót I. Loránd Ban Bośni Okres od 1266 do 1271/72 Poprzednik Mihály Następca Gutkeled II. István Dane biograficzne Klan Rurykowicze Ród Olgowicze Pochodzenie rusińskie Państwo Królestwo Węgier Ojciec Rościsław Michajłowicz Matka Anna Arpadówna Rodzeństwo Michał Jelizawieta (Elżbieta) Kunguta (Kunigunda) Agrippina (Gryfina)