Budai krónika
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Plik:Chronica Hungarorum Hess András 1473. június 5.jpg Két latin nyelvű nyomtatott fólió aZ 1473-ban készült Budai krónikából Chronica Hungarorum Plik:Chronica Hungarorum kolofon Andrea Hess 1473 junius 5.jpg A Chronica Hungarorum kolofonja: „Finita Bude anno Domini MCCCCLXXIII in vigilia penthecostes: per Andrea Hess” Budai krónika (pol. Kronika Budy) to łacińska kronika z oryginalnym tytułem: Chronica Hungarorum (Kronika Węgrów). [1] A Budai krónika egy latin nyelvű krónika, melynek eredeti címe: Chronica Hungarorum (A magyarok krónikája).[1] Jedna z wersji kroniki wydanej w XIV wieku, która wierniej podtrzymywała dzieło przyjaciela mniejszości Jánosa z okresu Karola I w Budzie, jest krótsza niż tekst kroniki Képes. Kodeksy zawierające prawie ten sam tekst zostały nazwane jego imieniem jako Rodzina Kronik Kroniki Budy (najwcześniejsze były kody Acephalus i Zsámboki). Część o Hunach pochodzi pośrednio od Simona Gesty Hungarorum z Kézai. A 14. században létrejött krónikaszerkesztmény egyik változata, mely az I. Károly-kori János budai minorita barát művét tartotta fenn hívebben, a Képes krónika szövegénél rövidebb. Róla nevezték el a közel azonos szöveget tartalmazó kódexeket a Budai Krónika krónikacsaládjának (legkorábbi az Acephalus- és a Zsámboki-kódex). A hunokról szóló rész közvetve Kézai Simon Gesta Hungarorumából származik. Redaktor dodał biografię Lajosa Nagya napisaną przez franciszkańskiego mnicha Jánosa Küküllei do dzieła mniejszościowego autora z Budy i uzupełnił ją szkicowym opisem z lat 1382-1468. Koniec kroniki to niewątpliwie dzieło Andrása Hessa. A budai minorita szerző művéhez a szerkesztő hozzáillesztette a ferences szerzetes Küküllei János által írt Nagy Lajos-életrajzot, az 1382–1468 közti esztendőkre pedig vázlatos ismertetéssel egészítette ki. A krónika vége kétségtelenül Hess András munkája. Została wydana w przeddzień Zielonych Świąt 5 czerwca 1473 roku jako pierwszy produkt drukarni Andrása Hessa w Budzie, była też pierwszą książką wydrukowaną na Węgrzech. W innych krajach rzadko wydawano książki świeckie jako pierwsze wydanie. Obejmuje siedemdziesiąt folio. W przedmowie do dzieła András Hess opisał, że burmistrz Budy László Karai został zaproszony do Budy przez rzymskiego ambasadora króla Macieja. Koszty zostały również poniesione przez Kárai. Znanych jest dziesięć ocalałych okazów. 1473. június 5-én, pünkösd előestéjén került ki Hess András budai nyomdájának első termékeként, egyben az első Magyarországon nyomtatott könyv volt. Más nemzeteknél ritkán fordult elő, hogy első nyomtatványként világi könyveket jelentessenek meg. Terjedelme hetven fólió. Hess András a mű előszavában leírta, hogy Karai László budai prépost, Mátyás király római követe hívta Budára. A költségeket is Kárai állta. Tíz fönnmaradt példánya ismert. W latach następujących po opublikowaniu pracy, kilka kopii rękopisu jego tekstu powstało w południowo-niemieckim obszarze językowym. Jeden został ukończony we wrześniu 1481 roku w Wiedniu przez Johanna Menestarffera. Drugi został skopiowany przez Hartmanna Schedela (rozsławiony przez World Chronicle opublikowaną w 1493 r.) W Ambergu w 1480 r., Prawdopodobnie ze współczesnego rękopisu przechowywanego w Bibliotece Scheurla w Norymberdze. A mű megjelenését követő években a délnémet nyelvterületen több kéziratos másolat is készült a szövegéről. Az egyiket 1481 szeptemberében Bécsben fejezte be Johann Menestarffer. Egy másikat Hartmann Schedel (akit az 1493-ban megjelent Világkrónika tett igen híressé) 1480-ban Ambergben másolta le, feltehetően a nürnbergi Scheurl-könyvtárban őrzött korabeli kéziratról. Tak więc w tych latach istniało poważne zainteresowanie historią Węgrów w III., Który był w prawie ciągłej wrogości do króla Macieja. Na ziemiach cesarza Fryderyka. Aby zaspokoić rosnące zainteresowanie zagranicy, kilka lat później egzemplarz nie był już dostępny. Wtedy iz tego powodu te kopie zostały wykonane z przedmową Hessa, ale bez kalafonii. Komoly érdeklődés mutatkozott tehát ezekben az években a magyarok története iránt a Mátyás királlyal szinte állandó ellenségeskedésben álló III. Frigyes császár országaiban. A növekvő külföldi érdeklődés kielégítésére néhány esztendővel később már nem is állt rendelkezésre példány. Ekkor és ezért készültek az említett másolatok Hess előszavával, de a kolofon nélkül. Kopie są przechowywane w następujących zbiorach: Példányait az alábbi gyűjtemények őrzik:
15. századi kéziratos másolatok őrhelyei:
PrzypisyWięcej InformacjiŹródła
|
