Rozgonyi I. Simon
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Rozgonyi I. Simon (pol. Szymon I Rozgonyi) (* nieznana, † 1414), węgierski szlachcic, sędzia królewski (1409-1414)[1], wspierał Władysława Neapolitańskiego przeciwko Zygmuntowi, Świętemu Cesarzowi Rzymskiemu [2]. Miał dwie żony, Annę i Margit oraz pięcioro dzieci. [3] Jego syn Szymon był biskupem Egeru (1440-1444) i zginął w bitwie pod Warną]. [4] Spis treściKarieraJego ojcem był Mikołaj Rozgony. Simon miał dwóch braci: Władysława i Stefana.[5] Karierę wojskową rozpoczął po stronie króla Ludwika Wielkiego biorąc udział w kampanii włoskiej, a jego brat uczestniczył w oblężeniu Treviso (Teruisii) latem 1373 r., gdzie oboje walczyli, a Simon został poważnie ranny.[6] Inne wydarzenie z kampanii włoskiej wspomniane jest w dokumencie z 1410 r., który mówi, że podczas oblężenia miasta Sancti Salvatoris przedarł się aż do murów miejskich, ale strzała kuszy przeszyła mu stopę i długo wątpliwe było przeżycie.[7] Po śmierci króla Ludwika tron polski również został opuszczony. Pierwotnie córka Ludwika, Maria, miała być władcą Polski, lecz została królową Węgier. Wtedy jako król Polski pojawiła się jej siostra Jadwiga. Jednak niektórzy z polskich szlachciców woleli na tronie księcia mazowieckiego IV. Ziemowita i został on ogłoszony królem 15 czerwca 1383 r. W odpowiedzi królowa Węgier Elżbieta przeciwko Ziemowitowi i księstwu mazowieckiemu wysłała wojska węgierskie w liczbie 12 000 wojowników, którzy zostali pokonani, Simon był pośród nich. Natępnie Simon walczył z Turkami po stronie króla Zygmunta, podczas oblężenia Orehow (Bułgaria) przedarł się do fortecy, na głowy jego i atakujacych spadł grad kamieni, lecz odniósł obrażenia w innym miejscu.[7] W 1396 r. pod Nikopolis kilku członków rodziny Rozgonyi walczyło z Turkami, w tym Simon, który nawet próbował wejść do obozu wroga podziemnym przejściem, ale ostatecznie został zmuszony do ucieczki z królem.[8] W bitwie jego krewni, Jan I i Oswald I, stracili życie w walce w okrążeniu. Krótko po bitwie, już w sierpniu 1397 r., został wymieniony w karcie jako ispán komitatu Sáros (1397–1401).[9] W 1399 roku pomógł Zygmuntowi w odzyskaniu zamku Nagyvár w komitacie Liptó od hrabiego Prokopa Morawskiego.[6] W 1403 r. wielmożowie zbuntowali się przeciwko Zygmuntowi (pod wodzą Jana Kanizsai arcybiskupa Ostrzyhomia) i zaprosili Władysława Neapolitańskiego na tron Węgier.[10] Wówczas to Simon dał kolejny dowód swojego zaangażowania w sprawy króla. Głównym buntownikiem w północno-wschodniej części kraju był biskup Egeru Tomasz Ludányi, wraz z rodami:Bebek, Debrői, Vadászy i Drugeth. Zygmunt rozpoczął atak na rebeliantów na trzech frontach, a Piotr Perényi i Simon poprowadzili wojska na północny wschód. Wraz z Piotre Perényim zdobył Tállyi, zamek Istvána Debrői, skarbnika buntowników, za pomocą machin oblężniczych[11], później potykał się z buntownikami koło Egeru, a następnie pod Szarvaskő.[12] Przystąpił do oblężenia Egeru z 400 jeźdźcami i wykorzystał nie tylko swoją siłę, ale także przekonującą zdolność uspokojenia buntowników.[7] Ludanyi został obwiniony za uciążliwe podpalenie w mieście, ale jest prawdopodobne, że wraz z perswazją zastraszanie obrońców zamku podpalenia było częścią taktyki wojskowej.[13][14] Krótko po stłumieniu rebelii znajdujemy Simona w Bártfán, gdzie z 400 jeźdźcami pomaga uwolnić miasto od Polaków.[7] Później działał jako dyplomata: w[1406 r. posłował do króla Polski Władysława Jagiełły[15], a w 1407 r. w Ófalun negocjował z polskimi powiernikami w sprawach handlowych i zbierania trzydziestu taryf.[16] Około sześć miesięcy po śmierci Franka Szécsényiego został powołany na stanowisko sędziego; w marcu 1409 r. w dokumentach Budy został już wspomniany jako sędzia kraju (Symonis de Rozgon iudicis curie).[17] Podczas wojny niemieckiego zakonu rycerskiego (Krzyżaków) z Polską Zygmunt stanął po stronie zakonu rycerskiego, a w 1410 r. wysłał do swoich sojuszników armię około 12 000 żołnierzy (głównie czeskich, morawskich i niemieckich), do dyspozycji Ścibora ze Ściborzyc. W lutym 1411 r. osiągnięto porozumienie pokojowe między Krzyżakami a Polakami, a sędzia Simon również odegrał rolę w zawarciu polsko-węgierskiego porozumienia pokojowego. Pierwsze rozmowy pokojowe odbyły się w Igló (marzec 1411), następnie w Starej Wsi Spiskiej (Villa Antiqua) i we wsi Sramowce (Polska) (listopad 1411 - gdzie uzgodniono to tylko podczas zawieszenia broni do 15 sierpnia 1412), ale przewidziano również osobiste spotkanie), a następnie wznowiono w Starej Wsi Spiskiej i Igló (luty-marzec 1412).[18] Pokój został ostatecznie podpisany 15 marca 1412 r. w Lubowli. Simon zmarł między 9 kwietnia a 16 kwietnia 1414 r.[19][20] RodzinaJego żoną była Anna[21], którą poślubił w 1399 r., mając już nią dzieci.[22] Dokument z 1423 r. wymienia kobietę o imieniu Małgorzatę, wdowę po Simonie Rozgonyi, która otrzymała rozgrzeszenie od papieża Marcina V.[23] Wielu z jego potomków zapisało się w historii Węgier:
Przypisy
Źródła
Przypisy |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
