Ivan Karlović: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 1: Linia 1:
−
Za: [https://hr.wikipedia.org/wiki/Ivan_Karlovi%C4%87]
+
[[Kategoria:Nieprzetłumaczone z angielskiego]]
−
 
+
[[Kategoria:Nieprzetłumaczone z węgierskiego]]
−
Za: [https://en.wikipedia.org/wiki/Ivan_Karlovi%C4%87]
+
{{Uwaga|
 +
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Ivan_Karlovi%C4%87
 +
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ivan_Karlovi%C4%87&action=history
 +
|nota    = angielski
 +
}}
 +
{{Uwaga|
 +
|strona  = https://hr.wikipedia.org/wiki/Ivan_Karlovi%C4%87
 +
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ivan_Karlovi%C4%87&action=history
 +
|nota    = węgierski
 +
}}
  
 +
{|
 +
|
 +
|}
  
 +
{|
 +
|-style="vertical-align:top;"
 +
|
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Petar Berislavić]]
 
|poprzednik        = [[Petar Berislavić]]
Linia 15: Linia 30:
 
}}
 
}}
  
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
 +
[[Plik:Coa_Hungary_County_Lika-Krbava_(history).svg|250px|left|Grb nekadašnje Ličko-senjske županije, otkuda potječe Ivan Karlović]]
 +
'''Ivan Karlović''' (łac. ''Johannes Torquatus comes Corbauie'') (1485-9 sierpnia 1531), chorwacki szlachcic, ostatni potomek rodziny książąt [[Krbava|kurbavskich]] [[Kurjaković]], jedna z gałęzi starożytnego chorwackiego rodu [[Gusić ]]. W niektórych, szczególnie zagranicznych, źródłach Ivan jest nazywany „Johannes Torquatus” (Ivan Torkvat), co sugeruje, że biorąc pod uwagę łacińskie znaczenie tego słowa, nosił ozdobną obrożę lub łańcuszek (łańcuch) na szyi, chorwacki ban.
 +
 +
== Życiorys ==
 +
 +
Ivan Karlovic był synem Karla Kurjakovića († 1493) i Dorothei (Dora) [[Frankapan]]. Po śmierci ojca odziedziczył tytuł knezia [[Krbava|Krbavy]] i majątek rodzinny w żupaniach Krbava, Odorje, Hotuči, Lapcu i części Like, którą starał się zachować przed inwazją sił osmańskich.<ref>[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=184 Ivan Karlović - Hrvatski biografski leksikon]</ref> W 1500 roku walczył przeciwko Turkom pod Grazem, a w 1506 uczestniczył po stronie Maksymiliana I w bitwach z królem Władysławem II Jagiellończykiemć.
 +
 +
W 1506 i 1511 r. tymczasowo uznał władze tureckie, płacąc haracz za uratowanie mienia przed dewastacją.<ref>[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=184 Ivan Karlović - Hrvatski biografski leksikon]</ref> W latach 1509–1524 zawarł kilka umów kondominium z Wenecjanami, na mocy których musiał bronić ich mienia w Dalmacji. Był podbanem i kapitanem Chorwacji i Dalmacji od 1512 do 1513. Wraz z banem [[Petar Berislavić|Petrem Berislavićem]] brał udział w zwycięstwie nad Turkami pod Dubicą w 1513 r.<ref>[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=184 Ivan Karlović - Hrvatski biografski leksikon]</ref> W następnym roku Turcy zdewastowali jego posiadłości w Lici i Krbavie oraz starli się z nim w Bośni.
 +
 +
Banem Chorwacji był dwukrotnie: od 1521 do 1524 r. i od 1527 do 1531 r. Wyróżniał się jako organizator obrony państw chorwackich i bojownik przeciwko Turkom, ale z powodu niewystarczających funduszy i pomocy królewskiej nie zdołał zapobiec upadkowi Knina i Skradina - w 1524 r. zrzekł się funkcji bana.
 +
 +
[[Plik:Isprava_o_izboru_Ferdinanda_I.,_Cetin_1527.jpg|thumb|left|Pečat Ivana Karlovića nalazi se na [[Cetingradska povelja|Cetingradskoj povelji]] (drugi slijeva)]]
 +
Brał udział w zjeździe w Cetinie, na którym 1 stycznia 1527 r. Ferdynand Habsburg został wybrany chorwackim królem. Jego pieczęć znajduje się na wydanej wówczas Karcie Cettingradzkiej, pośród pieczęci sześciu najwybitniejszych szlachty ówczesnego chorwackiego Królestwa w osobistym związku z Węgrami. W tym samym roku Turcy podbili jego posiadłości (miasta Komić, Mrsinj, Obrovac, Ostrovicę i Udbina). W zamian otrzymał od króla Ferdynanda I niektóre miasta w Chorwacji, w tym Medvedgrad i Rakovec, oraz nabył Lukavec w Turopolje<ref>[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=184 Ivan Karlović - Hrvatski biografski leksikon]</ref>
 +
 +
W 1527 r. wraz z [[Franjo Batthyány]]m został mianowany chorwackim banem, a w 1528 r. z pomocą sił austriackich pokonał Turków pod Belajem. Po jego śmierci w 1531 r. majątki kneziów krbawskich zostały przejęte przez [[Zrinski]]ch na podstawie umowy zawartej w 1508 r. ze szwagrem [[Nikola III. Zrinski|Nikolą Zrinskim]], mężem siostry Ivana Jeleny. Został pochowany w kościele klasztoru Paulinów w Remete, Zagrzeb.
 +
 +
Jest zapamiętany w tradycji ludowej [[Chorwaci molizańscy|Chorwatów molizańskich]] i [[Chorwaci burgenlandzcy|burgenlandzkich]] jako szlachetny i dobry mistrz oraz bezkompromisowy wojownik przeciwko Turkom.<ref>[http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=30596 Ivan Karlović - Hrvatska enciklopedija]</ref> W dzisiejszych czasach wiele zrujnowanych miast nazywa dziś „Karlović Dvori” (Komić, Kozja Draga, Mazin), a pamięć o banie Karloviću zachowana jest w pieśniach ludowych.
 +
 +
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
 +
 +
== Linki zewnętrzne ==
 +
 +
* [http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=184 Ivan Karlović - Hrvatski biografski leksikon] (chor.)
 +
* [http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=30596 Ivan Karlović - Hrvatska enciklopedija] (chor.)
  
−
{| align=right style="margin: 0 0 0 0; text-align: center; border:1px solid #aaaaaa; font-size: 85%; width: 250px;" class=box
 
−
|-
 
 
|
 
|
 
{{Urzędnik infobox
 
{{Urzędnik infobox
Linia 40: Linia 82:
 
  |ród              = [[Karlović]]
 
  |ród              = [[Karlović]]
 
  |pochodzenie      = chorwackie
 
  |pochodzenie      = chorwackie
−
  |państwo          = [[Królestwo Węgier]] w unii personalnej z Królestwem Chorwacji
+
  |państwo          = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]]
 
  |data urodzenia    = 1485
 
  |data urodzenia    = 1485
 
  |miejsce urodzenia =  
 
  |miejsce urodzenia =  
Linia 62: Linia 104:
 
}}
 
}}
 
|}
 
|}
−
 
−
[[Plik:Coa_Hungary_County_Lika-Krbava_(history).svg|250px|left|Grb nekadašnje Ličko-senjske županije, otkuda potječe Ivan Karlović]]
 
−
'''Ivan Karlović''' (łac. ''Johannes Torquatus comes Corbauie'') (1485-9 sierpnia 1531), chorwacki szlachcic, ostatni potomek rodziny książąt [[Krbava|kurbavskich]] [[Kurjaković]], jedna z gałęzi starożytnego chorwackiego rodu [[Gusić ]]. W niektórych, szczególnie zagranicznych, źródłach Ivan jest nazywany „Johannes Torquatus” (Ivan Torkvat), co sugeruje, że biorąc pod uwagę łacińskie znaczenie tego słowa, nosił ozdobną obrożę lub łańcuszek (łańcuch) na szyi, chorwacki ban.
 
−
 
−
== Życiorys ==
 
−
 
−
Ivan Karlovic był synem Karla Kurjakovića († 1493) i Dorothei (Dora) [[Frankapan]]. Po śmierci ojca odziedziczył tytuł knezia [[Krbava|Krbavy]] i majątek rodzinny w żupaniach Krbava, Odorje, Hotuči, Lapcu i części Like, którą starał się zachować przed inwazją sił osmańskich.<ref>[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=184 Ivan Karlović - Hrvatski biografski leksikon]</ref> W 1500 roku walczył przeciwko Turkom pod Grazem, a w 1506 uczestniczył po stronie Maksymiliana I w bitwach z królem Władysławem II Jagiellończykiemć.
 
−
 
−
W 1506 i 1511 r. tymczasowo uznał władze tureckie, płacąc haracz za uratowanie mienia przed dewastacją.<ref>[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=184 Ivan Karlović - Hrvatski biografski leksikon]</ref> W latach 1509–1524 zawarł kilka umów kondominium z Wenecjanami, na mocy których musiał bronić ich mienia w Dalmacji. Był podbanem i kapitanem Chorwacji i Dalmacji od 1512 do 1513. Wraz z banem [[Petar Berislavić|Petrem Berislavićem]] brał udział w zwycięstwie nad Turkami pod Dubicą w 1513 r.<ref>[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=184 Ivan Karlović - Hrvatski biografski leksikon]</ref> W następnym roku Turcy zdewastowali jego posiadłości w Lici i Krbavie oraz starli się z nim w Bośni.
 
−
 
−
Banem Chorwacji był dwukrotnie: od 1521 do 1524 r. i od 1527 do 1531 r. Wyróżniał się jako organizator obrony państw chorwackich i bojownik przeciwko Turkom, ale z powodu niewystarczających funduszy i pomocy królewskiej nie zdołał zapobiec upadkowi Knina i Skradina - w 1524 r. zrzekł się funkcji bana.
 
−
 
−
[[Plik:Isprava_o_izboru_Ferdinanda_I.,_Cetin_1527.jpg|thumb|left|Pečat Ivana Karlovića nalazi se na [[Cetingradska povelja|Cetingradskoj povelji]] (drugi slijeva)]]
 
−
Brał udział w zjeździe w Cetinie, na którym 1 stycznia 1527 r. Ferdynand Habsburg został wybrany chorwackim królem. Jego pieczęć znajduje się na wydanej wówczas Karcie Cettingradzkiej, pośród pieczęci sześciu najwybitniejszych szlachty ówczesnego chorwackiego Królestwa w osobistym związku z Węgrami. W tym samym roku Turcy podbili jego posiadłości (miasta Komić, Mrsinj, Obrovac, Ostrovicę i Udbina). W zamian otrzymał od króla Ferdynanda I niektóre miasta w Chorwacji, w tym Medvedgrad i Rakovec, oraz nabył Lukavec w Turopolje<ref>[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=184 Ivan Karlović - Hrvatski biografski leksikon]</ref>
 
−
 
−
W 1527 r. wraz z [[Franjo Batthyány]]m został mianowany chorwackim banem, a w 1528 r. z pomocą sił austriackich pokonał Turków pod Belajem. Po jego śmierci w 1531 r. majątki kneziów krbawskich zostały przejęte przez [[Zrinski]]ch na podstawie umowy zawartej w 1508 r. ze szwagrem [[Nikola III. Zrinski|Nikolą Zrinskim]], mężem siostry Ivana Jeleny. Został pochowany w kościele klasztoru Paulinów w Remete, Zagrzeb.
 
−
 
−
Jest zapamiętany w tradycji ludowej [[Chorwaci molizańscy|Chorwatów molizańskich]] i [[Chorwaci burgenlandzcy|burgenlandzkich]] jako szlachetny i dobry mistrz oraz bezkompromisowy wojownik przeciwko Turkom.<ref>[http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=30596 Ivan Karlović - Hrvatska enciklopedija]</ref> W dzisiejszych czasach wiele zrujnowanych miast nazywa dziś „Karlović Dvori” (Komić, Kozja Draga, Mazin), a pamięć o banie Karloviću zachowana jest w pieśniach ludowych.
 
−
 
−
== Przypisy ==
 
−
{{izvori}}
 
−
 
−
== Linki zewnętrzne ==
 
−
 
−
* [http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=184 Ivan Karlović - Hrvatski biografski leksikon] (chor.)
 
−
* [http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=30596 Ivan Karlović - Hrvatska enciklopedija] (chor.)
 
  
 
{{SORTUJ:Karlović, Ivan}}
 
{{SORTUJ:Karlović, Ivan}}
Linia 93: Linia 109:
 
[[Kategoria:Banowie Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]
 
[[Kategoria:Banowie Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]
 
[[Kategoria:Chorwaccy szlachcice]]
 
[[Kategoria:Chorwaccy szlachcice]]
 +
[[Kategoria:Rody]]
 +
[[Kategoria:Ród Kurjaković]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w 1485]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w 1485]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w XV wieku]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w XV wieku]]
 +
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1531]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1531]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XVI wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XVI wieku]]
−
[[Kategoria:Ród Kurjaković]]
 
−
[[Kategoria:Rody]]
 

Wersja z 20:14, 15 lis 2019

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii
(1521-1524) 		Następca:
Petar Berislavić Ivan Tahi
Poprzednik: Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii
(1527-1531) 		Następca:
Batthyány Ferenc xxx ???
Grb nekadašnje Ličko-senjske županije, otkuda potječe Ivan Karlović

Ivan Karlović (łac. Johannes Torquatus comes Corbauie) (1485-9 sierpnia 1531), chorwacki szlachcic, ostatni potomek rodziny książąt kurbavskich Kurjaković, jedna z gałęzi starożytnego chorwackiego rodu Gusić . W niektórych, szczególnie zagranicznych, źródłach Ivan jest nazywany „Johannes Torquatus” (Ivan Torkvat), co sugeruje, że biorąc pod uwagę łacińskie znaczenie tego słowa, nosił ozdobną obrożę lub łańcuszek (łańcuch) na szyi, chorwacki ban.

Życiorys

Ivan Karlovic był synem Karla Kurjakovića († 1493) i Dorothei (Dora) Frankapan. Po śmierci ojca odziedziczył tytuł knezia Krbavy i majątek rodzinny w żupaniach Krbava, Odorje, Hotuči, Lapcu i części Like, którą starał się zachować przed inwazją sił osmańskich.[1] W 1500 roku walczył przeciwko Turkom pod Grazem, a w 1506 uczestniczył po stronie Maksymiliana I w bitwach z królem Władysławem II Jagiellończykiemć.

W 1506 i 1511 r. tymczasowo uznał władze tureckie, płacąc haracz za uratowanie mienia przed dewastacją.[2] W latach 1509–1524 zawarł kilka umów kondominium z Wenecjanami, na mocy których musiał bronić ich mienia w Dalmacji. Był podbanem i kapitanem Chorwacji i Dalmacji od 1512 do 1513. Wraz z banem Petrem Berislavićem brał udział w zwycięstwie nad Turkami pod Dubicą w 1513 r.[3] W następnym roku Turcy zdewastowali jego posiadłości w Lici i Krbavie oraz starli się z nim w Bośni.

Banem Chorwacji był dwukrotnie: od 1521 do 1524 r. i od 1527 do 1531 r. Wyróżniał się jako organizator obrony państw chorwackich i bojownik przeciwko Turkom, ale z powodu niewystarczających funduszy i pomocy królewskiej nie zdołał zapobiec upadkowi Knina i Skradina - w 1524 r. zrzekł się funkcji bana.

Plik:Isprava o izboru Ferdinanda I., Cetin 1527.jpg
Pečat Ivana Karlovića nalazi se na Cetingradskoj povelji (drugi slijeva)

Brał udział w zjeździe w Cetinie, na którym 1 stycznia 1527 r. Ferdynand Habsburg został wybrany chorwackim królem. Jego pieczęć znajduje się na wydanej wówczas Karcie Cettingradzkiej, pośród pieczęci sześciu najwybitniejszych szlachty ówczesnego chorwackiego Królestwa w osobistym związku z Węgrami. W tym samym roku Turcy podbili jego posiadłości (miasta Komić, Mrsinj, Obrovac, Ostrovicę i Udbina). W zamian otrzymał od króla Ferdynanda I niektóre miasta w Chorwacji, w tym Medvedgrad i Rakovec, oraz nabył Lukavec w Turopolje[4]

W 1527 r. wraz z Franjo Batthyánym został mianowany chorwackim banem, a w 1528 r. z pomocą sił austriackich pokonał Turków pod Belajem. Po jego śmierci w 1531 r. majątki kneziów krbawskich zostały przejęte przez Zrinskich na podstawie umowy zawartej w 1508 r. ze szwagrem Nikolą Zrinskim, mężem siostry Ivana Jeleny. Został pochowany w kościele klasztoru Paulinów w Remete, Zagrzeb.

Jest zapamiętany w tradycji ludowej Chorwatów molizańskich i burgenlandzkich jako szlachetny i dobry mistrz oraz bezkompromisowy wojownik przeciwko Turkom.[5] W dzisiejszych czasach wiele zrujnowanych miast nazywa dziś „Karlović Dvori” (Komić, Kozja Draga, Mazin), a pamięć o banie Karloviću zachowana jest w pieśniach ludowych.

Przypisy

  1. ↑ Ivan Karlović - Hrvatski biografski leksikon
  2. ↑ Ivan Karlović - Hrvatski biografski leksikon
  3. ↑ Ivan Karlović - Hrvatski biografski leksikon
  4. ↑ Ivan Karlović - Hrvatski biografski leksikon
  5. ↑ Ivan Karlović - Hrvatska enciklopedija

Linki zewnętrzne

Ivan Karlović

— Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii —
Plik:Coa Hungary County Lika-Krbava (history).svg
Ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii
Okres od (1) 1512, (2) 1527
do (1) 1520, (2) 1531
Poprzednik (1) Petar Berislavić
(2) Batthyány Ferenc
Następca (1) Ivan Tahi
(2) ???
Dane biograficzne
Klan {{{klan}}}
Ród Karlović
Rodzina {{{rodzina}}}
Pochodzenie chorwackie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny 1485
Śmierć 9 sierpnia 1531
Miejsce Medvedgrad
Ojciec nieznany
Matka nieznana
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Ivan_Karlović&oldid=11916”