Csák II. Máté

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Poprzednik: Wojewoda Siedmiogrodu (1270-1272) Następca: Gutkeled II. Miklós Geregye Miklós Poprzednik: Ban całej Slawonii (1272-1273) Następca: Mojs Kőszegi I. Henrik Poprzednik: Sędzia królewski (1273) Następca: Kán II. László Kán II. László Poprzednik: Wojewoda Siedmiogrodu (1274) Następca: Geregye Miklós Geregye Miklós Poprzednik: Skarbnik królewski (1275-1276) Następca: Gutkeled Joakim Kőszegi Iván Poprzednik: Wojewoda Siedmiogrodu (1274-1275) Następca: Csák II. Máté Csák III. Ugrin Poprzednik: Wojewoda Siedmiogrodu (1276-1277) Następca: Csák III. Ugrin Pók Miklós Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier (1278) Następca: Csák I. Péter Aba Finta Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier (1282-1284) Następca: Kőszegi Iván Péc Dénes Csák II. Máté (słow. Matúš Čák II, rum. Matei Csáki al II-lea) (*ok.1235÷1283/4), węgierski szlachcic, oligarcha, właściciel ziemski i dowódca wojskowy, który zajmował kilka świeckich pozycji za panowania królów Béli IV, Istvána V i Władysława IV. Pierwszy członek rodu Trencsén klanu Csák. Jego bratankiem i spadkobiercą był oligarcha Csák III. Máte, który na podstawie przejęć majątków stryjów stał się de facto władcą swego królestwa niezależnego od króla i przywłaszczył sobie królewskie prerogatywy na swoich terytoriach. Matthew (II) from the kindred Csák (; ; ; c. 1235 – 1283 or 1284) was a powerful Hungarian baron, landowner and military leader, who held several secular positions during the reign of kings Béla IV, Stephen V and Ladislaus IV. He was the first notable member of the Trencsén branch of the gens ("clan") Csák. His nephew and heir was the oligarch Matthew III Csák, who, based on his uncles' acquisitions, became the de facto ruler of his domain independently of the king and usurped royal prerogatives on his territories. Rodzina Urodził się około 1235 r. jako jeden z czterech synów Mateusza I, założyciela i pierwszego członka rodu Trencsén, skarbnika królewskiego (1242-1245) i Margit z niezidentyfikowanej rodziny szlacheckiej [1]. Braćmi Máté byli: Csák Mark, ispán komitatu Hont w 1247 r. (brak dalszych informacji na jego temat); István, stolnik królewski od 1275 do 1276 i od 1276 do 1279; oraz I. Péter, który zajmował potężne pozycje, w tym był palatynem (1275-1276; 1277; 1278; 1281) i który ponadto był ojcem Mateusza III. [2] Miał także młodszą siostrę, która poślubiła morawskiego szlachcica Zdzisława Sternberga, lojalnego stronnika klanu Csák [3]. Ich syn Stephen Sternberg (lub „Czech”) odziedziczył później pozycję rodu z powodu braku bezpośredniego męskiego spadkobiercy po śmierci Mateusza III w 1321 r. [4] He was born around 1235 as one of the four sons of Matthew I, founder and first member of the Trencsén branch, who served as master of the treasury (1242–1245), and Margaret from an unidentified noble family. Matthew II's brothers were Mark I, ispán (comes) of Hont County in 1247, but there is no further information about him; Stephen I, master of the stewards from 1275 to 1276 and from 1276 to 1279; and Peter I, who held powerful positions, including palatine (1275–1276; 1277; 1278; 1281) and who, furthermore, was the father of the notorious Matthew III. He had also a younger sister, who married to the Moravian noble Zdislav Sternberg, a loyal bannerman of the Csák clan. Their son, Stephen Sternberg (or "the Bohemian") later inherited the Csák dominion because of the absence of a direct adult male descendant after the death of Matthew III in 1321. Mateusz II poślubił nieznaną szlachciankę z niezidentyfikowanego rodu. [1] Małżeństwo było bezdzietne, a jego bracia już umarli w tym czasie, w wyniku czego w 1283 r. wyznaczył swojego siostrzeńca, Mateusza III, aby odziedziczył jego własność i majątek na dużą skalę [5], co położyło podwaliny pod faktyczną niezależność domeny obejmującej północno-zachodnią część królestwa (dziś w przybliżeniu zachodnia połowa dzisiejszej Słowacji i części północnych Węgier). [6] Matthew II married to an unknown noblewoman from an unidentified genus. This marriage remained childless and his brothers had already died for that time, as a result, in 1283, he nominated his nephew, Matthew III to inherit his property and large-scale possessions, which laid the foundation of a de facto independent domain, encompassing the north-western counties of the kingdom (today roughly the western half of present-day Slovakia and parts of Northern Hungary). Kariera Jego imię po raz pierwszy wspomniano w autentycznej karcie królewskiej z 13 czerwca 1270 r., Kiedy służył jako wojewoda Siedmiogrodu (1270–1272), co wskazywało, że Mateusz II uzyskał wpływy dopiero po śmierci króla Béli IV, dlatego był lojalnym zwolennikiem książę Szczepan, który zbuntował się przeciwko rządom swojego ojca i przejął rząd Transylwanii w latach 60. Według karty wydanej w 1273 r. Mateusz II uczestniczył w bitwie pod Isaszegiem w 1265 r., W której Szczepan odniósł strategiczne zwycięstwo nad armią ojca. [7] Następnie Béla IV została zmuszona do zaakceptowania władzy Szczepana we wschodniej części królestwa. 23 marca 1266 r. Ojciec i syn potwierdzili pokój w klasztorze NMP na wyspie „Króliki” [8]. Obwód transylwanii i dochód powiatu szolnokowskiego stanowiły nagrodę Mateusza, gdy Stephen V wstąpił na tron ​​w 1270 r. Brał udział w kampanii wojskowej przeciwko Ottokarowi II Czechom w 1271 r. [9] Pełnił funkcję województwa aż do nagłej śmierci Szczepana V w sierpniu 1272 r., Po tym jak zastąpił go Mikołaj Geregye, były zwolennik Béli IV [10]. Jedynie prawomocnie przyjęta nieautentyczna karta określa Mateusza II jako wojewodę w kwietniu 1273 r. [11] His name was first mentioned by an authentic royal charter on 13 June 1270, when he served as voivode of Transylvania (1270–1272), which indicates Matthew II reached influence only after the death of king Béla IV, thus he was a loyal supporter of duke Stephen, who rebelled against his father's rule and took over the government of Transylvania in the 1260s. According to a charter issued in 1273, Matthew II participated in the Battle of Isaszeg in 1265, where Stephen gained a strategic victory over his father's army. After that Béla IV was forced to accept the authority of Stephen in the eastern parts of the kingdom. On 23 March 1266, father and son confirmed the peace in the Convent of the Blessed Virgin on 'Rabbits' Island. The Transylvanian voivodeship and the income of Szolnok County were Matthew's reward when Stephen V ascended the throne in 1270. He took part in a military campaign against Ottokar II of Bohemia in 1271. He held the voivodeship until the sudden death of Stephen V in August 1272, after that he was replaced by Nicholas Geregye, a former supporter of Béla IV. Only a validly assumed non-authentic charter refers to Matthew II as voivode in April 1273. Plik:Topoľčiansky hrad (2007).jpg Tapolcsány Castle (Podhradie, Slovakia) W czasie, gdy pojawiły się napięcia między Béla IV a jego synem Stephenem, rozwinęły się dwie rywalizujące ze sobą grupy baronialne, jedna z nich prowadzona przez Henryka I Kőszegi („Henry Wielki”), obejmująca także klany Gutkeled i Geregy, podczas gdy gałąź Trencsén klanu Csák zdominował drugą grupę. Po koronacji Szczepana V w 1270 r. Przywódcy partii Béli IV uciekli za granicę przed potencjalnymi odwetami, ale wrócili na Węgry, gdy korona przeszła na nieletniego Władysława IV w sierpniu 1272 r. Podczas nominalnej regencji królowej Elżbiety Cuman obie strony chciały wziąć udział w sprawowaniu władzy. Rywalizacja między obiema stronami była ograniczona do kolejnych lat [12]. Według historyka Bálinta Hómana w ciągu pierwszych pięciu lat Władysława IV miało miejsce dwanaście „zmian rządu” [13]. Ten rodzaj „politycznego wahadła” dobrze ilustruje fakt, że Mateusz II działał jako Zakon Slawonii od 27 listopada 1272 r. Do kwietnia 1273 r., Zastępując rywala Joachima Gutkeled'a. Został jednak zastąpiony przez rywala, Henry I Kőszegi. [14] Następnie Mateusz II pełnił funkcję sędziego Royal i Ispán of Mine (Árkibánya) w Hiszpanii w okręgu Nitra latem 1273 r. [15] Wkrótce jednak został ponownie zignorowany, ponieważ Mikołaj II patrzył z przeciwnej grupy na zastępcę jako sędziego królewskiego [14]. W następnym roku Matthew II odzyskał wpływy polityczne w sądzie, kiedy został mianowany wojewodą Siedmiogrodu w 1274 roku i sprawował ten urząd do następnego roku z niewielką przerwą, gdy Nicholas Geregye objął stanowisko na kilka miesięcy [10]. W latach 1275–1276 został mistrzem skarbu, poza tym działał również jako Ispán w Bratysławie, hrabstwach Baranya i kopalni [16]. W 1276 r. Po raz czwarty pełnił funkcję wojewody, zastępując swojego dalekiego krewnego, Ugrina Csáka [10]. During the time when tensions emerged between Béla IV and his son, Stephen, two rival baronial groups developed, one of them was led by Henry I Kőszegi ("Henry the Great"), also involving the Gutkeled and Geregye clans, while the Trencsén branch of the Csák clan dominated the second group. Following the coronation of Stephen V in 1270, leaders of Béla IV's party fled to abroad from the potential retaliations, however they returned to Hungary, when the crown passed to the minor Ladislaus IV in August 1272. During the nominal regency of queen Elizabeth the Cuman both sides wished to take part in the exercise of power. The rivalry between the two parties characterized the following years. According to historian Bálint Hóman, twelve "changes of government" took place in the first five regnal years of Ladislaus IV. This kind of "political pendulum" is well illustrated by the fact that Matthew II functioned as ban of Slavonia from 27 November 1272 to April 1273, replacing the rival Joachim Gutkeled. However, he too has been replaced by a rival, Henry I Kőszegi. After that Matthew II served as judge royal and ispán of Bánya (Árkibánya) ispánate within Nyitra County in the summer of 1273. Soon, however, he was ignored again, because Nicholas II Gutkeled from the opposite group replaced him as judge royal. In the next year, Matthew II regained his political influence in the court, when he was appointed voivode of Transylvania in 1274 and held that office until the following year with a small interruption, when Nicholas Geregye retook the position for several months. Between 1275 and 1276, he became master of the treasury, besides that he also functioned as ispán of Pozsony, Baranya Counties and Bánya ispánate. In 1276, he served as voivode for the fourth time, replacing his distant relative, Ugrin Csák. Mateusz II przez cały czas pozostawał stronnikiem króla, zgodnie z tradycją Csáka. Natomiast rodzina Kőszeg stopniowo przejawiała swoją nielojalność wobec dynastii Árpád, przede wszystkim, gdy Henryk Wielki wrócił na Węgry z wygnania w Czechach w 1272 r., Zamordowany przez Bélę z Macsó, wnuka późnej Béli IV, i podzielił terytorium Księstwo Macsó wśród baronów. W 1272 r. Wraz z Joachimem Gutkeled schwytali i uwięzili dziecko Władysława IV, a po zwolnieniu króla dwa lata później wtrącili do więzienia młodszego brata króla, księcia Andrzeja. W sierpniu 1274 r. Wybuchł konflikt zbrojny między obiema grupami baronialnymi. Tymczasem Mateusz II walczył z czeskim Ottokarem II na początku 1273 r. W Styrii i Karyntii, który również twierdzi, że jest tytułowym królem Niemiec [17]. Matthew był jednym z dwóch dowódców (drugim był jego rywal Stephen II Gutkeled) armii węgierskiej w bitwie pod Marchfeld 26 sierpnia 1278 r., Gdzie zginął Ottokar II. [1] Jego odwaga i bohaterstwo podczas bitwy zostały udokumentowane przez niemieckie kroniki [17]. Matthew II remained partisan of the king at all times, in accordance with the Csák tradition. In contrast, the Kőszegi family gradually manifested its disloyalty to the Árpád dynasty, first of all, when Henry the Great returned to Hungary from exile in Bohemia in 1272, assassinated Béla of Macsó, a grandson of the late Béla IV and partitioned the territory of the Duchy of Macsó among the barons. In 1272, he and Joachim Gutkeled captured and imprisoned the child Ladislaus IV himself and after the release of the royal, they also thrown into prison the king's younger brother, prince Andrew two years later. In August 1274, an armed conflict broke out between the two baronial groups. Meanwhile, Matthew II fought against Ottokar II of Bohemia in early 1273 at Styria and Carinthia, who also laid claim to the title king of Germany. Matthew was one of the two commanders (the other one was his rival, Stephen II Gutkeled) of the Hungarian army in the Battle on the Marchfeld on 26 August 1278, where Ottokar II was killed. His bravery and heroism during the battle had been documented by German chronicles. Po swoim ostatnim województwie (1276 r.) Przez następne dwa lata pełnił jedynie funkcje naczelne; był hrabstwem Ispán Moson (1277–1278), Sopron (1277–1279) i Vas (1277) [18] Wkrótce jednak jego kariera polityczna osiągnęła szczyt, gdy w grudniu 1278 r. Został mianowany palatynem Węgier, zastępując na tym stanowisku swojego brata Piotra I. Poza tym został również sędzią ludu Cuman [14], ispán z kopalni ispánate i hrabstwa Somogy [18]. Jako podopieczni odegrali proaktywną rolę w zawarciu pokoju między Gutkeledsem a słowiańską rodziną Babonić po serii wojen granicznych. Zgodnie z kartą królewską podali oni „prawdę” w imieniu króla w Sopron w lutym 1279 r., Kiedy nakazali egzekucję obywatela miasta, Piotra. Później Władysław IV podarował ziemie Piotra Denisowi Oslowi, który wcześniej uratował życie Mateusza II w bitwie pod Marchfeld. Fakt ten wyraźnie pokazuje, że Mateusz II, podobnie jak inni współcześni panowie, postawił swojego wyznawcę na silniejszej pozycji, nadużywając swojego urzędu. Zaczął także zakładać tak zwaną „prywatną armię” z udziałem swoich królewskich sług. Zachowało się kilka czarterów, niektórzy właściciele ziemscy skarżyli się na obawy króla, że ​​palatyn nękał i plądrował ich dobytek [19]. After his last voivodeship (1276), he held only local head functions in the next two years; he was ispán of Moson (1277–1278), Sopron (1277–1279) and Vas (1277) Counties. However, soon, his political career reached the top, when he was appointed palatine of Hungary in December 1278, succeeding his brother, Peter I in that position. Besides that he also became judge of the Cuman people, ispán of Bánya ispánate and Somogy County. As palatine, he made a proactive role in the conclusion of peace between the Gutkeleds and the Slavonian Babonić family after a series of border wars. According to a royal charter he provided "truth" in the name of the king at Sopron in February 1279, when he ordered the execution of a town's citizen, Peter. Later Ladislaus IV donated Peter's lands to Denis Osl, who formerly saved the life of Matthew II in the Battle on the Marchfeld. This fact clearly indicates that Matthew II, like the other contemporary lords, put his own follower in a stronger position, abusing his office. He also started to establish a so-called "private army" with the participation of his royal servants. Several charters preserved, some landowners have complained to the king concern that the palatine harassed and plundered their possessions. Latem 1280 r. Zastąpił go Finta Aba, brat Amade Aba. [14] Jednak na drugą kadencję został powołany na drugą kadencję dwa lata później, zastępując Ivana Kőszegiego, syna zmarłego Henryka Wielkiego [17]. Poza tym był także Hiszpanem Sopronu (1282), powiatów bratysławskiego i somogijskiego (1282-1283). [18] Pełnił te urzędy do śmierci. Swoją ostatnią wolę i testament przygotował 15 kwietnia 1283 r. Chronologicznie kolejna karta królewska określa go jako zmarłą 9 sierpnia 1284 r. [5] In the summer of 1280, he was replaced by Finta Aba, brother of Amade Aba. However, he was appointed palatine for a second term two years later, replacing Ivan Kőszegi, the late Henry the Great's son. Besides that he was also ispán of Sopron (1282), Pozsony and Somogy Counties (1282–1283). He held these offices until his death. He prepared his last will and testament on 15 April 1283. Chronologically the next royal charter refers to him as a deceased person on 9 August 1284. Posiadłości Pomimo udanej kariery politycznej i wojskowej Mateusz II nie należał do największych właścicieli ziemskich na Węgrzech. Miał majątki w okręgu Komárom, na północ od Dunaju w Hetény (dziś: Chotín, Słowacja) i na południu w pobliżu wsi Bille (dziś część Esztergom). Według jego testamentu z 1283 r. Prasic (dziś: Prašice, Słowacja), Nemcsic i Jác (dziś: Jacovce, Słowacja), w północnej części hrabstwa Nitra, również należy do jego domeny, którą odziedziczył prawdopodobnie od swojego brata Stephena Ja, ponieważ ziemie te znajdowały się w pobliżu zamku Hrussó, centrum byłej posiadłości jego brata. Początkowo jego żona odziedziczyła tę własność, jednak zmarła ona także wkrótce po tym, jak Mateusz III, syn najmłodszego brata Piotra I, nabył ziemię. Klasztor dominikanów na wyspie „Króliki”, gdzie długo mieszkała wdowa matka braci Csák, odziedziczyli Gyirok i Nándor (hrabstwo Komárom). Despite of his successful political and military career, Matthew II was not among the largest landowners in Hungary. He had estates in Komárom County, north of the Danube in Hetény (today: Chotín, Slovakia) and to the south near the village of Bille (today part of Esztergom). According to his testament in 1283, Prasic (today: Prašice, Slovakia), Nemcsic and Jác (today: Jacovce, Slovakia), in the north part of Nyitra County, also belonged to his domain, which he inherited probably from his brother, Stephen I, because these lands were located close to Hrussó Castle, centre of his brother's former estate. At first his wife inherited this property, however she also died shortly, after that Matthew III, son of the youngest brother Peter I acquired the lands. The Dominican monastery at the 'Rabbits' Island, where the Csák brothers' widow mother lived for a long time, had inherited Gyirok and Nándor (Komárom County). Matthew II założył swoje centrum w Tapolcsány (dziś: Podhradie, Słowacja), gdzie zbudowano i wzmocniono kamienny zamek. Nie przekazał swojego majątku w hrabstwie Nyitra Kościołowi, te pozostały w klanie. Być może miał też majątki lub wasali w powiecie bratysławskim, może jednym z nich był Thomas Hont-Pázmány, dla którego Mateusz II jako palatyn działał w archidiecezji Esztergom w związku z wypłatą straty. Rozbudowa powiatu bratysławskiego spowodowała konflikty między klanem Csák a rodziną Kőszeg, która od dawna była właścicielem ziemskim w powiecie [20]. Matthew II established his centre at Tapolcsány (today: Podhradie, Slovakia), where a stone castle was built and strengthened. He did not donate his estates in Nyitra County to the Church, those remained in the clan. Perhaps he had also estates or vassals in Pozsony County, maybe one of them was Thomas Hont-Pázmány, for whom Matthew II, as palatine, acted to the Archdiocese of Esztergom, in connection with a payment of a loss. The expansion in Pozsony County caused conflicts between the Csák clan and the Kőszegi family, which had long been a landowner in the county. Przypisy Źródła Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526. I.B. Tauris Publishers. . (Po węgiersku) Fügedi, Erik (1986). Ispánok, bárók, kiskirályok ("Ispáns, Barons, Oligarchs"). Nemzet és emlékezet, Magvető Könyvkiadó. Budapest. (Po węgiersku) Kristó, Gyula (1986). Csák Máté ("Matthew Csák"). Magyar História, Gondolat. Budapest. (Po węgiersku) Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon ("The High Officers of the Hungarian State from Saint Stephen to the Present Days – A Biographical Encyclopedia") (2nd edition); Helikon Kiadó Kft., Budapest; . (Po węgiersku) Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 ("Secular Archontology of Hungary, 1000–1301"). História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest.

Csák II. Máté Matija II. Čak — Wojewoda Siedmiogrodu Ban całej Slawonii Sędzia królewski Skarbnik królewski Palatyn Królestwa Węgier — Plik:Matthew II Csák.jpg Herb rodziny Csák Herb rodziny Csák Wojewoda Siedmiogrodu Okres od : (1) 1270, (2) 1274 (3) 1274, (4) 1276 do : (1) 1273, (2) 1274 (3) 1275, (4) 1277 Poprzednik (1) Gutkeled II. Miklós (2) Geregye Miklós (3) Csák II. Máté (4) Csák III. Ugrin Następca 1. Geregye Miklós 2. Geregye Miklós 3. Csák III. Ugrin 4. Pok Miklós Ban całej Slawonii Okres od 1272 do 1273 Poprzednik Mojs Następca Kőszegi I. Henrik Sędzia królewski Okres 1273 Poprzednik Kán II. László Następca Kán II. László Skarbnik królewski Okres od 1275 do 1276 Poprzednik Gutkeled Joakim Następca Kőszegi Iván Palatyn Królestwa Węgier Okres od (1) 1278, (2) 1282 do (1) 1282, (2) 1284 Poprzednik 1. Csák I. Péter 2. Kőszegi Iván Następca 1. Aba Finta 2. Péc Dénes Dane biograficzne Klan Csák Rodzina Trencséni Pochodzenie węgierskie Państwo Królestwo Węgier w unii personalnej z Królestwem Chorwacji Urodziny między 1235 a 1240 Śmierć 1283 lub 1284 Ojciec I. Máté Matka Nn Margit Rodzeństwo I. Márk I. István I. Péter siostra