Ozorai Pipó

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Poprzednik:	Ban Severin (1408-1409)	Następca:
wacat		wacat

Filippo Buondelmonti degli Scolari, znany jako Pippo Spano (węg. Ozorai Pipó) (*1369, † grudzień 1426), włoski magnat, generał, strateg, powiernik króla Węgier Zygmunta, urodzony w Republice Florencji. Osobisty przyjaciel Zygmunta i członek Zakonu Smoka. Pochowany w bazylice Székesfehérvár obok królów węgierskich.

Filippo Buondelmonti degli Scolari (1369 – December 1426), known as Pippo Spano,Szablon:Cref2 was an Italian magnate, general, strategist and confidant of King Sigismund of Hungary, born in the Republic of Florence. The personal friend of Sigismund and member of the Order of the Dragon, he was buried in the Székesfehérvár Basilica beside the Hungarian kings. 

Wczesna kariera

Filippo, syn zubożałego szlachcica florenckiego, urodził się w Tizzano, niedaleko Florencji. Po raz pierwszy wspomniany na Węgrzech około 1382 r., gdy wstąpił na służbę jako skarbnik Zygmunta i otrzymał zamek w Simontornyi (Simonsthurm).

Filippo, the son of a destitute Florentine nobleman, was born at Tizzano, near Florence. He is first mentioned in Hungary around 1382, when he entered the service of Sigismund's treasurer and was awarded the castle in Simontornya (Simonsthurm). 

Dalsze usługi dla Korony, takie jak zapewnienie środków do walki z Osmanami, doprowadziły go do funkcji administratora wszystkich kopalni złota w Królestwie Węgier. Obecny w Bośni, w związku z buntem szlachty węgierskiej i śmierci króla Bośni Tvrtko I (1391), Pipó zdołał pojmać głównych przywódców powstania.

Further services to the Crown, such as providing resources to fight the Ottomans, led to his appointment as administrator of all gold mines in the kingdom. Present in Bosnia, in the context of a Hungarian nobles' rebellion and King Tvrtko I of Bosnia's death (1391), Pippo managed to subdue the main leaders of the revolt. 

Wziął udział w niefortunnej krucjacie z września 1396 r. przeciwko Osmanom. Pod Nikopolis w Bułgarii, w przeciwieństwie do większości uczestników po stronie chrześcijańskiej, udało im się zbiec po porażce. On, król i wielu wysokich dostojników popłynęło małą łódką w górę Dunaju aż do ziem węgierskich i chorwackich.

He took part in the unfortunate anti-Ottoman Last Crusade of September 1396 at Nicopolis in  Bulgaria, and, unlike most on the Christian side, managed to flee after the defeat. He, the King, and a number of high dignitaries sailed a small boat up the Danube, all the way to Hungarian and Croatian lands. 

Ożenił się z Barbarą, córką i spadkobierczynią Andrzeja z Ozory, w 1398 r.

He married Barbara, daughter and heir of Andrew of Ozora, in 1398. 

Podczas przejściowych kłopotów z przejęciem tronu przez syna Karola II, Władysława Neapolitańskiego, Pipó ujawnił akty zdrady ze strony niektórych szlachciców. Został jednak zmuszony do poddania się większości ich żądań, gdyż król został wzięty do niewoli w zamku wyszehradzkim (1401).

During the new period of trouble with the claim to the throne of Charles II's son Ladislaus of Naples, Lo Scolari exposed acts of treason on the part of some noblemen. He was however forced to give in to most of their demands, as the King was taken prisoner in Visegrád Castle (1401). 

Po tym, jak Zygmunt na krótko odzyskał kontrolę, szlachta otwarcie uznała Władysława za króla. Siły Królestwa Neapolu zajęły Zadar w 1403 roku, a Pipó musiała się wycofać; w tym samym roku odzyskał Veszprém, a we wrześniu wziął Esztergom i ponownie napadł na Bośnię - zrywając kontakty między armią sycylijską i buntownikami, zmuszając najeźdźców do ucieczki. Przekonywł rebeliantów, by starali się o łaskę króla Zygmunta.

After Sigismund reasserted control briefly, the nobles openly recognized Ladislaus as King. The forces of the Kingdom of Naples took Zadar in 1403, and Pippo had to retreat; the same year, he regained Veszprém and, in September, took Esztergom and again raided Bosnia - breaking up contacts between Sicilian and rebel armies and forcing the invaders to flee. He persuaded the rebels to seek Sigismund's pardon. 

Podczas pobytu w Wiedniu Pipó został hrabią Temesváru (obecnie Timișoara, Rumunia). W tym charakterze zainicjowali budowę węgierskiego systemu zamków granicznych, aby powstrzymać agresję osmańską; natychmiast Temesvár rozpoczął walkę z Turkami, ale także ruszył przeciwko armii bośniackiej Hrvoje Vukčićowi Hrvatinićowi, który oblegał miasto Szybenik w Dalmacji, odzyskując części dzisiejszej Chorwacji.

While in Vienna, Pippo was made Count of Temesvár (Timișoara). In this capacity, he initiated the building of the Hungarian border castle system to contain the Ottoman aggression; immediately, Pippo started confronting the Turks, but also moving against the Bosnian armies of Hrvoje Vukčić Hrvatinić that had been besieging the town of Šibenik in Dalmatia, regaining parts of today's Croatia. 

We Włoszech

W 1408 roku Pipó został banem Severin i członkiem prestiżowego Zakonu Smoka; od tego czasu stał się bogat i potężny. W 1410 r. Zygmunt wysłał go, aby przekonał włoskie państwa-miasta do zerwania ich powiązań z Neapolem: podróżował z wielką pompą do rodzinnej Florencji, a następnie do Ferrary (spotkanie z Niccolò III d'Este). W sierpniu został przyjęci w Pizie przez antypapieża Jana XXIII. Mówi się, że we wrześniu, podczas pobytu w Wenecji, Pipó poparł spisek.

In 1408, Pippo became the Ban of Szörény and member of the prestigious Order of the Dragon; by that time, he had become wealthy and powerful. In 1410, Sigismund sent him to persuade Italian city-states to cut off their links with Naples: he traveled in great pomp to his native Florence, then to Ferrara (meeting Niccolò III d'Este). In August, he was received by Pisan Antipope John XXIII. In September, present in Venice, Pippo is said to have backed a conspiracy. 

W ramach kampanii weneckiej z 1411 r. Pipó wkroczył do Friuli na czele armii, podbił Akwileję, a w grudniu przejął Udine i kilka fortec w Romagna, a następnie Vittorio Veneto - wziawszy do niewoli wysokiego urzędnika z rodziny Barbarigo. W styczniu 1412 r. ponowny najazd zapewnił Pipó zapas wysokiej rangi więźniów weneckich, których rozkazano okaleczać, by pomścić Węgra zabitego przez wroga.

As part of the anti-Venetian campaign of 1411, Lo Scolari entered Friuli at the head of an army, conquered Aquileia and, in December, he took Udine and several fortresses in Romagna, then Vittorio Veneto - capturing a high official from the Barbarigo family. In January 1412, the renewed attack ensured Pippo a supply of high-ranking Venetian prisoners, whom he ordered mutilated to avenge a Hungarian killed by the enemy. 

Jednak w koncu Pipó został pokonany w bitwie pod Motta w sierpniu 1412 roku przeciwko Republice Weneckiej pod rządami Carlo Malatesta. [1] Pipó zamierzał oblegać Padwę w styczniu, ale nie był w stanie utrzymać swojej armii na miejscu i ruszył w kierunku Brenty, w Cartigliano i Marostice, podejmuijąc nieudany atak na Vicenzę. Dalsze niepowodzenia spowodowały jego wycofanie się do Friuli, a następnie na Węgry, w lutym. Ten wynik sprawił, że weneckie relacje sugerują ugodę z najspokojniejszą republiką, a nawet mityczną egzekucję Pipó jako zemstę króla i cesarza (podobno miał wlewane płynne złoto w gardło).

He suffered a major defeat at the Battle of Motta in August 1412 against the Venetian Republic under Carlo Malatesta. Pippo intended to besiege Padua in January, but he could not maintain his army on the spot, and moved towards the Brenta, in Cartigliano and Marostica, leading an unsuccessful attack on Vicenza. Further failures provoked his retreat to Friuli, and then to Hungary, in February. This outcome made Venetian accounts imply a settlement with the Most Serene Republic, and even the mythical execution of Pippo as revenge by the Emperor King (he supposedly had molten gold poured down his throat). 

Pipó wrócił do Friuli we wrześniu, aby pomóc Florencji przeciwko oddziałom Władysława. W Lodi (w Lombardii) uczestniczył w spotkaniu Zygmunta z władcą miasta Giovanni da Vignate.

Lo Scolari returned to Friuli in September, in order to aid Florence against Ladislaus' troops. At Lodi (in Lombardy), he attended the meeting between Sigismund and the ruler of the city, Giovanni da Vignate. 

Późniejsze zadania

Plik:Szeged-ozoraipipo.jpg

Pipó w panteonie Székesfehérvár pantheon

Pipó wziął udział w początkowych obradach soboru w Konstancji w marcu 1414 r., gdy to cesarz król oskarżył go nieupilnowanie Jana XXIII - zadanie, którego nie do końca wykonał, gdyż wkrótce antypapieżowi udało się uciec. W 1415 roku hrabia Temesváru był świadkiem egzekucji buntownika Jana Husa w Konstancji.

Pippo took part in the March 1414 initial proceedings of the Council of Constance, where the Emperor King charged him with guarding John XXIII - an assignment he did not fully accomplish, as the Antipope soon managed to flee. In 1415, the Count of Temesvár witnessed the rebel Jan Hus' execution in Konstanz. 

Ponownie walczył z Turkami w 1417 r. na Wołoszczyźnie, w 1418 r. wokół Belgradu, a w 1419 r. w Bośni (gdzie zgodził się na pięcioletni rozejm); cesarz król przyznał mu Severin, Mehadię i Orszową. Został wezwany do Czech, gdzie zajmował się powstaniem husyckim od 1420 r. (Patrz bitwa o Witkową Górę), ciężko pobity przez Jana Žižkę w Havlíčkův Brod (patrz bitwa pod Niemieckim Brodem), w styczniu 1422 r.

He fought the Turks again in 1417 in Wallachia, in 1418 around Belgrade, and in 1419 in Bosnia (where he agreed to a five-year truce); the King Emperor awarded him Severin, Mehadia and Orşova. He was called to Bohemia, where he dealt with the Hussite insurrection from 1420 (see Battle of Vítkov Hill), being severely beaten by Jan Žižka at Havlíčkův Brod (see Battle of Německý Brod), in January 1422. 

Wieść o śmierci Pipó w Czechach doprowadziła do ataku osmańskiego na jego sojusznika na Wołoszczyźnie, księcia Dana II. Pod wpływem próśb Stefana Lazarevicia przeniósł się do Serbii i wygrał bitwę na dużą skalę. През 1425 Scolari, Dan II i bułgarski książę Frujin Asen, przeprawa przez Dunaj, pokonanie otomanów w pobliżu Vetren i przejęcie Silistra. Wkrótce jednak doznał udaru i pozostał upośledzony, ponieważ został zabrany do Lipowej.

Został pochowany w Székesfehérvár, obok grobowców królów węgierskich. W jego pogrzebie uczestniczył sam król Zygmunt.

The rumor that Pippo had been killed in Bohemia led to an Ottoman attack in Wallachia against his ally Prince Dan II. Prompted by requests from Stefan Lazarević, he moved into Serbia and won a large-scale battle. През 1425 Scolari, Dan II and bulagrian prince Frujin Asen, cross river Danube, defeat the othomans near Vetren and takeover Silistra. However, he soon suffered a stroke and remained impaired, being carried away to Lipova. He was buried in Székesfehérvár, next to the tombs of Hungarian Kings. His funeral was attended by King Sigismund himself. 

Legacy

Został wymieniony w poezji epopei południowosłowiańskiej, znanej jako „Filip węgierski (węgierski)” (serbski: Филип Мађарин, Bułgaria: Филип Маджарин).

He was enumerated in South Slavic epic poetry, known as "Filip the Magyar (Hungarian)" (Szablon:Lang-sr, Szablon:Lang-bg).

Adnotacje

Przypisy

Źródła

• Domenico Mellini (1570). Vita Di Filippo Scolari, Volgarmente Chiamato Pippo Spano. Sermartelli. https://books.google.com/books?id=zgU6AAAAcAAJ. 
• Domenico Mellini (1606). Vita del capitano Filippo Scolari ... chiamato Pippo Spano conte di Temesvar ... riveduta et accresciuta dal autore. - Firenze, Sermartelli 1606. Nella Stamperia del Sermartelli. https://books.google.com/books?id=sVZTAAAAcAAJ. 
• Gizella Nemeth; Gizella Nemeth Papo; Adriano Papo (2006). Pippo Spano: un eroe antiturco antesignano del Rinascimento. Edizioni della Laguna. ISBN 978-88-8345-219-2. https://books.google.com/books?id=BwEiAQAAIAAJ. 

Linki zewnętrzne

• (Po węgiersku) Magyar Életrajzi Lexikon
• Szablon:It icon Note biografiche
• Szablon:It icon Il Castello di Arzignano: Pippo Spano, tra leggenda e realtà

|

Ozorai Pipó Pippo Spano
Fresco autorstwa Andrea del Castagno Fresco autorstwa Andrea del Castagno
Dane biograficzne
Rodzina	Buondelmonti degli Scolari
Pochodzenie	włoskie
Państwo	Królestwo Węgier w unii personalnej z Królestwem Chorwacji
Urodziny	1369
Miejsce	Florencja
Śmierć	geudzień 1426
Miejsce	Lipova
Miejsce spoczynku	Székesfehérvár Basilica

|}