Ákos I. István

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier (1301-1307) Współrządzący: Kőszegi Iván Aba Amadé Rátót II. Loránd Péc Apor Następca: Csák III. Máté Borsa Kopasz Poprzednik: Sędzia królewski (1298-1301/1304) ? Następca: Péc Apor Péter (podczaszy) Plik:Kiskirályok uralmi területei.jpg Tartományurak uralmi területei Magyarországon a 14. század elején István Ákos (pol. Stefan Ákos) ( † 1315), węgierski możnowładca, sędzia królewski i palatyn (październik 1301 - październik 1307), jeden z tzw. Drobnych Królów (panów prowincji). Ákos István (1260 körül – 1315) országbíró és nádor (1301. október – 1307. október), az úgynevezett kiskirályok (tartományurak) egyike. Życiorys Syn sędziego królewskiego Ernye Ákos. Z żoną Katarin nieznanego nazwiska miał 7 synów i 2 córki. Źródła historyczne obejmują lata 1281–1315. W 1281 roku był ispánem komitatów Gömör i Borsod. W 1282 r. brał udział w bitwie nad jeziorem Hód, a następnie w oblężeniu austriackiego Bernstein i z królem IV. László walczył pod zamkami Gede i Perestyén. Po śmierci Władysława wspierał również Andrzeja III. W latach 1293–1295 był panem królowej / tárnokmester. W 1298 r. zawarł sojusz z królem Andrzejem III i większą liczbą szlachty. W latach 1298–1300 był [[sędzią|sędzią królewskim Az Ákos nemzetség Ernye ágának tagjaként Ákos Ernye országbíró fia volt. Feleségétől, az ismeretlen vezetéknevű Katalintól 7 fia és 2 leánya született. A történeti forrásokban 1281–1315 között szerepel. 1281-ben gömöri és borsodi ispán volt. 1282-ben részt vett a Hód-tavi csatában, majd Borostyánkő ostromában és IV. László király Gede és Perestyén várak alatt vívott küzdelmeiben. IV. László után III. Andrásnak is bizalmasa lett. 1293 és 1295 között királynéi tárnokmester. 1298-ban szövetséget kötött III. András királlyal és több előkelővel. 1298-tól 1300-ig volt országbíró. Po śmierci króla (14 stycznia 1301 r.) pożegnał Andrzeja jako „ostatnią złotą gałąź Domu Árpáda”. Wypełnił palatyństwo innymi małymi królami, to znaczy był palatynem w swoich posiadłościach. Podczas interregnum (1301-1308) poparł spadkobiercę czeskiego tronu Wacława i otrzymał od niego różne stanowiska i majątki. W 1307 r. na zjeździe w Rákóc uznał królem Karola Roberta, a następnie wycofał się z życia politycznego. Jego domena obejmowała komitat Borsod, około 50 posiadłości i 5 zamków (w tym Diósgyőr i Dédess). Jego siedziba mieściła się w Diósgyőr. Założył klasztor Paulinów w Diósgyőr i Bükkszentlélek. A király halálakor (1301. január 14.) ő búcsúztatta Andrást, mint az „Árpád-ház utolsó aranyágacskáját”. A nádori méltóságot a többi kiskirállyal együtt töltötte be, azaz a saját birtokain ő volt a nádor. Az 1301–1308-as interregnum idején Vencel cseh trónörököst támogatta, és tőle különféle tisztségeket és birtokokat kapott. 1307-ben a rákosi országgyűlésen elismerte Károly Róbert királyságát, és ezután teljesen visszavonult a politikai élettől. Tartományúri hatalma körülbelül Borsod vármegyét ölelte fel, ahol mintegy 50 birtoka és 5 vára volt (közte Diósgyőrrel és Dédessel). Központját Diósgyőrben rendezte be. Diósgyőrben és Bükkszentléleken pálos kolostort alapított. Ożenił jednego ze swoich synów, Stefana z córką bawarskiego księcia Wittelsbacha. Jedna z jego córek, Anics, została żoną skarbnika królewskiego Borsy Beke [1]. Beke jest wspomniany w źródłach jako „István nádor generusa” („magister Beke comes byhoriensis gener noster carissimus”).. Egyik fiát, Istvánt Wittelsbach bajor herceg leányával házasította össze. Egyik leányát, Anyicsot (Anics) Borsa Beke tárnokmester vette feleségül. Bekét úgy említik a források, hogy „István nádor generusa” („magister Beke comes byhoriensis gener noster carissimus”). Po jego śmierci w 1317 r. jego synowie, Stefan i Jan, brali udział w bitwie pod Debreczynem po stronie przeciwnego królowi prowincjonalnego władcy Kopasza Borsy. Po jego klęsce Stefan i Jan uciekli do zamku Dedesi. Zamek został oblężony, zdobyty, a oni zostali pojmani przez dowódcę króla, Dożę Debreceniego, po czym jako zdrajcy zostali skazani na utratę głowy i mienia. Halála után, 1317-ben fiai – István és Jànos – Borsa Kopasz királyellenes tartományúr oldalán vettek részt a debreceni csatában. A vereség után fiai a dédesi várba menekültek. Ezt a király hadvezére, Debreceni Dózsa megostromolta és elfoglalta, ami után a hűtleneket fej- és jószágvesztésre ítélték. Przypisy Źródła Markó László: A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig Bárány Attila: Debreceni Dózsa küzdelme a bihari oligarchákkal, In: Debrecen város 650 éves. Szerk. Bárány Attila, Papp Klára, Szálkai Tamás. Debrecen, 2011. str. 75-126.

Ákos I. István — Palatyn Królestwa Węgier Sędzia królewski — Pieczęć Istvána Ákosa Pieczęć Istvána Ákosa Palatyn Królestwa Węgier Okres od 1301 do 1307 Poprzednik Csák III. Máté Następca Borsa Kopasz Sędzia królewski Okres od 1298 do 1301/1304 ? Poprzednik Péc Apor Następca Péter Dane biograficzne Klan Ákos Ród Ernye Pochodzenie węgierskie Państwo Królestwo Węgier w unii personalnej z Królestwem Chorwacji Urodziny ok. 1260 Śmierć 1315 Ojciec Ernye Matka nieznana Żona Nn Katerina Dzieci István, János pięciu synów dwie córki