Ivan Karlović: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 89: | Linia 89: | ||
{{SORTUJ:Karlović, Ivan}} | {{SORTUJ:Karlović, Ivan}} | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Banowie Chorwacji]] |
[[Kategoria:Chorwacka szlachta]] | [[Kategoria:Chorwacka szlachta]] | ||
[[Kategoria:Urodzeni w 1485]] | [[Kategoria:Urodzeni w 1485]] | ||
Wersja z 19:16, 27 wrz 2019
Za: [1]
Za: [2]
| Poprzednik: | Ban Chorwacji, Slawonii i Dalmacji (1521-1524) |
Następca: |
| Petar Berislavić | Ivan Tahi |
| Poprzednik: | Ban Chorwacji, Slawonii i Dalmacji (1527-1531) |
Następca: |
| Batthyány Ferenc | xxx ??? |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ivan Karlović (łac. Johannes Torquatus comes Corbauie) (1485-9 sierpnia 1531), chorwacki szlachcic, ostatni potomek rodziny książąt kurbavskich Kurjaković, jedna z gałęzi starożytnego chorwackiego rodu Gusić . W niektórych, szczególnie zagranicznych, źródłach Ivan jest nazywany „Johannes Torquatus” (Ivan Torkvat), co sugeruje, że biorąc pod uwagę łacińskie znaczenie tego słowa, nosił ozdobną obrożę lub łańcuszek (łańcuch) na szyi, chorwacki ban.
Życiorys
Ivan Karlovic był synem Karla Kurjakovića († 1493) i Dorothei (Dora) Frankapan. Po śmierci ojca odziedziczył tytuł knezia Krbavy i majątek rodzinny w żupaniach Krbava, Odorje, Hotuči, Lapcu i części Like, którą starał się zachować przed inwazją sił osmańskich.[1] W 1500 roku walczył przeciwko Turkom pod Grazem, a w 1506 uczestniczył po stronie Maksymiliana I w bitwach z królem Władysławem II Jagiellończykiemć.
W 1506 i 1511 r. tymczasowo uznał władze tureckie, płacąc haracz za uratowanie mienia przed dewastacją.[2] W latach 1509–1524 zawarł kilka umów kondominium z Wenecjanami, na mocy których musiał bronić ich mienia w Dalmacji. Był podbanem i kapitanem Chorwacji i Dalmacji od 1512 do 1513. Wraz z banem Petrem Berislavićem brał udział w zwycięstwie nad Turkami pod Dubicą w 1513 r.[3] W następnym roku Turcy zdewastowali jego posiadłości w Lici i Krbavie oraz starli się z nim w Bośni.
Banem Chorwacji był dwukrotnie: od 1521 do 1524 r. i od 1527 do 1531 r. Wyróżniał się jako organizator obrony państw chorwackich i bojownik przeciwko Turkom, ale z powodu niewystarczających funduszy i pomocy królewskiej nie zdołał zapobiec upadkowi Knina i Skradina - w 1524 r. zrzekł się funkcji bana.
Brał udział w zjeździe w Cetinie, na którym 1 stycznia 1527 r. Ferdynand Habsburg został wybrany chorwackim królem. Jego pieczęć znajduje się na wydanej wówczas Karcie Cettingradzkiej, pośród pieczęci sześciu najwybitniejszych szlachty ówczesnego chorwackiego Królestwa w osobistym związku z Węgrami. W tym samym roku Turcy podbili jego posiadłości (miasta Komić, Mrsinj, Obrovac, Ostrovicę i Udbina). W zamian otrzymał od króla Ferdynanda I niektóre miasta w Chorwacji, w tym Medvedgrad i Rakovec, oraz nabył Lukavec w Turopolje[4]
W 1527 r. wraz z Franjo Batthyánym został mianowany chorwackim banem, a w 1528 r. z pomocą sił austriackich pokonał Turków pod Belajem. Po jego śmierci w 1531 r. majątki kneziów krbawskich zostały przejęte przez Zrinskich na podstawie umowy zawartej w 1508 r. ze szwagrem Nikolą Zrinskim, mężem siostry Ivana Jeleny. Został pochowany w kościele klasztoru Paulinów w Remete, Zagrzeb.
Jest zapamiętany w tradycji ludowej Chorwatów molizańskich i burgenlandzkich jako szlachetny i dobry mistrz oraz bezkompromisowy wojownik przeciwko Turkom.[5] W dzisiejszych czasach wiele zrujnowanych miast nazywa dziś „Karlović Dvori” (Komić, Kozja Draga, Mazin), a pamięć o banie Karloviću zachowana jest w pieśniach ludowych.
.svg){kind=link}
