Geregye Pál

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Poprzednik: Sędzia królewski (1241-1242) Następca: András Kán I. László Poprzednik: Sędzia królewski (1248-1254) Następca: Rátót I. Loránd Kőszegi I. Henrik Geregye Pál (*ok.1206, † 1270÷1271), węgierski szlachcic, wpływowy urzędnik, dwukrotny sędzia królewski za panowania króla Węgier Béli IV. Paul from the kindred Geregye (; c. 1206 – 1270 or 1271) was an influential Hungarian baron following the Mongol invasion of 1241. He served as Judge royal twice during the reign of Béla IV of Hungary. Rodzina Syn Etha I, wojewody Siedmiogrodu. Miał młodszego brata, Geregye I, przodka rodziny Egervári z komitatu Vas. Paul was born around 1206 into the gens Geregye as the son of Eth I, wo was Voivode of Transylvania earlier in 1200. He also had a younger brother, Geregye I, the ancestor of the Egervári family from Vas County. Pál ożenił się z nieznana z imienia wnuczką palatyna Győr I. Pata około 1228 r. [1] Historyk Zsoldos Attila twierdzi, że Pat znalazł się wśród tych szlachciców, którzy planowali zdetronizować Andrzeja i koronować jego najstarszego syna, Bélę, w 1214 roku. Następnie został zhańbiony na dworze królewskim i znalazł się wśród zwolenników młodego Béli. Małżeństwo Pála i wnuczki Pata miało wzmocnić relacje między partyzantami Béli. [1] Mieli czterech synów i córkę. Najstarszy Miklós pełnił ważne funkcje świeckie, podczas gdy jego młodsi bracia (Geregye István|István]], Geregye II i Eth II) wspierali jego ambicje polityczne w Siedmiogrodzie. Jedyna córka Pál, Agnes, została zakonnicą na Wyspie Małgorzaty po śmierci męża [2]. W 1276 r. Agnes twierdziła, że w tym roku miała około 50 lat; przypuszczalnie była pierworodnym dzieckiem pary. [1] Paul married to an unidentified granddaughter of Palatine Pat Győr around 1228.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Historian Attila Zsoldos considers Pat was among those noblemen, who were plotting to dethrone Andrew and crown his eldest son, the eight-year-old Béla in 1214. Following that he became disgraced in the royal court and was among the young Béla's supporters. The marriage between Paul and Pat's granddaughter was due to strengthen the relationship between Béla's partisans.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} They had four sons and a daughter. The eldest one Nicholas held important secular functions, while his younger brothers (Stephen, Geregye II and Eth II) supported his political ambition in Transylvania. Paul's only daughter Agnes became a nun at the Margaret Island following her husband's death. In 1276, Agnes claimed that she was approximately 50 years old in that year; presumably she was the couple's first-born child.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Partyznat Béli Odziedziczył majętność po ojca w pobliżu granicy komitatu Vas i komitatu Zala, gdzie strumień Sárvíz wpływa do rzeki Zala. [3] Po raz pierwszy wspomniany we współczesnych dokumentach w 1224 r. jako zwolennik księcia Béli. [4] Pál i młody książę byli rówieśnikami. Gdy król Andrzej II ponownie zainstalował syna Bélę jako księcia słowiańskiego, Béla rozpoczął kampanię przeciwko Domaldowi z Sidragi, zbuntowanemu szlachcicowi Dalmacji, i zdobył fortecę Domalda w Klis. Pál również brał udział w tej kampanii, pokonał i schwytał Boyzena, brata Domalda, a po zajęciu Klis również uwięził Domalda i uratował dwunastu szlachciców [3]. W 1229 r. Pál walczył także w nieudanej kampanii przeciwko Księstwu Halickiemu [4]. Gdy książę Austrii Fryderyk II zaatakował zachodnie części Węgier w 1230 r., Béla w odpowiedzi rozpoczął kontratak przeciwko księciu. Pál brał udział w odzyskiwaniu zamków Borostyánkő i Lánzsér (obecnie Bernstein i Burgruine Landsee w Austrii), a także niszczył tamy wzniesione przez Austriaków, którzy zablokowali dopływ rzeki Mur do okolicznych wiosek [3]. W 1231 r. król Andrzej II poprowadził kolejną kampanię przeciwko Haliczowi, Pál również zaangażował się w oblężenie Halicza, gdy król z powodzeniem przywrócił swojego najmłodszego syna, Andrzeja, na tron ​​galicyjski [3]. He inherited the kindred's possession from his father near the border of Vas and Zala County, where the Sárvíz stream flows to the Zala river.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He was first mentioned by contemporary records in 1224 as a supporter of Duke Béla.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Paul and the young prince were contemporaries of the same age. When Andrew II of Hungary re-installed his son Béla as the Duke of Slavonia, Béla launched a campaign against Domald of Sidraga, a rebellious Dalmatian nobleman, and captured Domald's fortress at Klis. Paul Geregye also participated in this campaign, he defeated and captured Boyzen, Domald's brother and following the recapture of Klis, he also imprisoned Domald himself and rescued twelve noblemen.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In 1229, Paul also fought in the unsuccessful campaign against the Principality of Halych.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Duke Frederick II of Austria invaded the western parts of Hungary in 1230, in response Béla launched a counterblow against the Duke. Paul participated in the recaptures of Borostyánkő and Lánzsér Castles (today Bernstein and Burgruine Landsee in Austria), and also destroyed the dams erected by the Austrians which had blocked the flow of Mur river to overflow the surrounding villages.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In 1231, King Andrew II led another campaign against Halych, Paul participated in the siege of Halych too, when the king successfully restored his youngest son, Andrew, to the Galician throne.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Po śmierci Andrzeja II Béla wstąpił na tron węgierski jesienią 1235 r. Jego byli wierni słudzy zostali wyniesieni na najwyższe stanowiska dworskie, równolegle ze zwolnieniami i wrażeniami lojalnych baronów Andrzeja. Pál został mianowany przez Béle ispánem komitatu Fejér w 1238 r., urzędował do 1241 r. [5] Według Béli Gábora i [[Markó László] pełnił tę funkcję do maja 1242 r. [4] Tymczasem Mongołowie najechali Węgry i unicestwili armię Béli w bitwie pod Mohi 11 kwietnia 1241 r. Nie ma wzmianki o tym, że Pál walczył w katastrofalnej bitwie. Gdy sędzia królewski András, syn Serafina, zginął na polu bitwy, a Bela IV, któremu udało się uciec do Dalmacji, zainstalował Pála jako jego następca. [6] Following Andrew II's death, Béla IV ascended the Hungarian throne in autumn 1235. His former faithful servants during his ducal period were elevated to the highest courtly positions, in parallel with dismissals and imprisonments of Andrew's loyal barons. Paul was appointed ispán of Fejér County by Béla IV in 1238, he held the office until 1241.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} According to Gábor Béli and László Markó, he served in that capacity until May 1242.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Meanwhile, the Mongols invaded Hungary and annihilated Béla's army in the Battle of Mohi on 11 April 1241. There is no mention that Paul had participated in the catastrophic battle. Nevertheless, Judge royal Andrew, son of Serafin was killed in the battlefield and Béla IV, who managed to escape to Dalmatia, was installed Paul Geregye as his successor.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Po inwazji Mongołów Plik:"Eagle Rock" Citadel - Western Part - Sinteu BH.jpg Zamek Sólyomkő Zimą 1241–1242 król Béla zlecił Pálowi ochronę granicy Dunaju, ale Mongołowie przekroczyli zamarzniętą rzekę i zaatakowali Zadunaje, dlatego Pál był stopniowo zmuszany do odwrotu [4]. Po wycofaniu się Mongołów w maju 1242 r. Pál był odpowiedzialny za odzyskanie regionu zadunajskiego, pełnił tę funkcję do czerwca 1246 r. [3] W tym czasie Pál przywrócił porządek, unicestwił grupy przestępcze oraz zgromadził i przesiedli rozproszoną i uciekającą ludność. Nadzorował także ponowne otwarcie siedmiogrodzkich kopalni soli. [4] Za swoją zasłużoną służbę został mianowany ispánem komitatu Szolnok w 1245 roku i zachował godność do 1247 roku. [7] In the winter of 1241–42, King Béla commissioned him with the protection of the Danube border, however the Mongols crossed the frozen river and invaded Transdanubia thus Paul was gradually forced to retreat.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Following the withdrawal of Mongols in May 1242, Paul was responsible for recovering the Tiszántúl region, he served in this capacity until June 1246.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} During this time, Paul restored order, annihilated outlaw groups and gathered and resettled the dispersed and fleeing population. He also oversaw the reopening of the Transylvanian salt mines.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} For his meritorious service, he was nominated ispán of Szolnok County in 1245 and held the dignity until 1247.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Pál wziął udział w bitwie nad Litawą 15 czerwca 1246 r., gdzie Béla IV pokonał wojska austriackie, a książę Fryderyk Kłótliwy został zabity. Pál został poważnie ranny w bitwie i został pojamny przez wroga wraz ze swoimi siedmioma towarzyszami. Austriacy przetrzymywali ich jako więźniów, dopóki Pál nie zapłacił 1000 marek jako okup za nich wszystkich. Po tym Pál wrócił na Węgry. [4] Około września 1248 r. został po raz drugi sędzią królewskim. Utrzymywał tę godność przez sześć lat, aż do kwietnia 1254 r., gdy zastąpił go Kőszegi I. Henrik z klanu Kőszegi. [8] Między 1248 a 1255 rokiem służył również jako ispán w komitacie Zala [9]. Paul participated in the Battle of the Leitha River on 15 June 1246, where Béla IV defeated the Austrian troops and Frederick the Quarrelsome was also killed. Paul severely injured in the battle and was captured by the enemy alongside his seven companions. The Austrians kept them prisoners until Paul paid 1,000 marks as ransom for all of them. Following this Paul returned to Hungary.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Around September 1248, he was installed Judge royal for the second time. He held the dignity for six years, until April 1254, when he was replaced by Henry I Kőszegi from the gens Héder.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Between 1248 and 1255, he also served as ispán of Zala County.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} 1 Plik:Cetatea Adorjan Salard.jpg Zamek Adorján W 1236 r. Pál posiadał już Jenő (dziś Ineu, Rumunia) wzdłuż północnego brzegu rzeki Sebes-Körös (Crișul Repede) [10]. 21 stycznia 1249 r. Béla IV przekazała Pálowi donacje: Zsadány, Okány, Kér (Cheriu) i Bölcsi przez rzekę Körös. Otrzymał także między innymi Berettyó (dlatego też był również tytułowany „Pan na Berettyó”), Szaránd i Almás. [4] W komitacie Kraszna stał się także właścicielem Zoványfürdő, Valkó i Nagyfalu. [3] W związku z tym przyznano mu odpowiednio dziesięć, cztery i trzy dobra w komitatach Bihar, Szolnok i Kraszna [10]. Po inwazji mongolskiej Béla IV porzucił starożytną królewską prerogatywę do budowy i posiadania zamków, promując wzniesienie prawie 100 nowych fortec pod koniec jego panowania. Po wycofaniu się z polityki, Pál zbudował Sólyomkő (obecnie w Aleșd w Rumunii) i zamek Adorján. [3] By 1236, he already possessed Jenő (today Ineu, Romania) along the northern bank of Sebes-Körös (Crișul Repede) river.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} On 21 January 1249, Béla IV donated Zsadány, Okány, Kér (Cheriu) and Bölcsi across the Körös River to Paul. He also received Berettyó (after this he was also titled as "Lord of Berettyó"), Szaránd and Almás among others.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In Kraszna County, he also became owner of Zovány, Valkó and Nagyfalu.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Accordingly, he was granted ten, four and three estates in Bihar, Szolnok and Kraszna counties, respectively.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Following the Mongol invasion, Béla IV abandoned the ancient royal prerogative to build and own castles, promoting the erection of nearly 100 new fortresses by the end of his reign. When retired from politics, Paul built Sólyomkő (now in Aleșd, Romania) and Adorján Castle.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Pomimo faktu, że od 1240 r. był jednym z największych beneficjentów polityki darowizn Béli, Pál wchodził w posiadnie ziemi i majątków również przemocą. Jego zbrojni zajęli ziemie sąsiedniego klanu Csanád wzdłuż Sebes-Körös: Telegd, Szabolcs, Sonkolyos i Bertény wraz z królewskimi prawami (dziś odpowiednio Tileagd, Săcădat, Șuncuiuș i Vadu Crișului w Rumunii). To wydarzenie miało miejsce około 1255 r. W następnym roku Béla zobowiązał go do zwrotu zdobytych ziem ich pierwotnym właścicielom. [11] Mniej więcej w tym samym czasie Pál został zhańbiony na dworze królewskim i nigdy nie otrzymywał już żadnych godności ani urzędów [12]. W 1265 r. zamienił swoje posiadłości w komitacie Zala na ziemie swojego siostrzeńca w Tiszántúl (głównie w powiecie Bihar), dzieląc w ten sposób klan Geregye na dwie gałęzie (rodzina Pála i gałąź Egervár, które pozostały właścicielami ziem w zachodnich Węgrzech). Niedługo potem Geregye Barnabas oskarżył swojego wuja, że Pál zmusił go do wyrzucenia go z nowo nabytego mienia siłą. Béla IV wszczął dochodzenie i potwierdził oskarżenia przeciwko Pálowi. Jednak ten odmówił oddania majątku krewnemu. [13] Kapituła Vasvára przeprowadziła drugą kontrolę na początku lat 70. XX wieku, za panowania króla Stefana V i doszli do tego samego wniosku [3]. Według statutu z 1278 r. Pál i jego synowie bezprawnie posiadali ziemię Székelyhíd (dziś Săcueni, Rumunia). Dokument głosi, że własność należała do klanu Gutkeled, zanim Pál nie przejął wioski i okolicznych ziem wkrótce po inwazji Mongołów. W ten sam sposób Pál zajął również Gáborján, własność klanu Gyovad. [12] Despite the fact that he was one of the largest beneficiaries of Béla's donation policy since the 1240s, Paul also acquired lands and estates by means of violence. His troops seized the landholdings of the neighboring Csanád clan along the Sebes-Körös: Telegd, Szabolcs, Sonkolyos and Bertény with its royal customs (today Tileagd, Săbolciu, Șuncuiuș and Birtin in Romania, respectively). This event occurred around 1255. In the next year, Béla obliged him to return the acquired lands to the original owners.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Around the same time, Paul became disgraced in the royal court and never held any dignities or positions anymore.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In 1265, he exchanged his estates in Zala County to his nephew's lands in Tiszántúl (mainly in Bihar County), thus the Gerenye clan split into two branches (Paul's family and the Egervár branch which remained landowners in Western Hungary). Shortly thereafter Barnabas Geregye accused his uncle, Paul of having him expelled from his newly acquired possessions by force. Béla IV launched an investigation and justified the charges against Paul. However, Paul refused to return the estates to his relative.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The chapter of Vasvár conducted for a second inspection in the early 1270s, during the reign of Stephen V of Hungary, when he reached the same conclusion.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} According to a 1278 charter, Paul and his sons unlawfully possessed the land of Székelyhíd (today Săcueni, Romania). The document narrates that the property belonged to the Gutkeled clan until when Paul seized the village and its surrounding lands not long after the Mongol invasion. Paul also occupied Gáborján from the Gyovad clan in the same way.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Gdy jego jedyna córka, Agnes, została zakonnicą i podarowała swoje odziedziczone ziemie klasztorowi dominikańskiemu na Wyspie Małgorzaty w 1270 roku, Pál nadal żył [12]. Zmarł w 1270 lub 1271 roku, gdy to w [[Várad]zie (obecna Oradea w Rumunii) potwierdzono jego śmierć. [4] Po jego śmierci czterej synowie roztrwonili bogactwo pokrewnych buntem. Dwóch z nich (Geregye II i Eth II) zostało straconych przez Władysława IV, a reszta rodziny Pála stracił wszystkie wpływy polityczne. Po jej upadku ich ziemiami i posiadłościami (w tym dwoma zamkami) rządził klan Borsa. [14] When his only daughter Agnes became a nun and donated her inherited lands to the Dominican monastery at Margaret Island in 1270, Paul was still referred as a living person.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Paul Geregye died either in 1270 or 1271, when the chapter of Várad (present-day Oradea in Romania) confirmed his death.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} After his death, his four sons squandered the kindred's wealth with their rebellion. Two of them (Geregye II and Eth II) were executed by Ladislaus IV, while Paul's branch lost all of its political influence. Their lands and estates (including the two castles) were governed by the Borsa clan following their downfall.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Przypisy Zsoldos 2016, p. 105. Engel: Genealógia (Genus Geregye 1. Eth branch) Béli 2013. Markó 2006, p. 281. Zsoldos 2011, p. 152. Zsoldos 2011, p. 30. Zsoldos 2011, p. 210. Zsoldos 2011, p. 31. Zsoldos 2011, p. 231. Zsoldos 2016, p. 107. Zsoldos 2016, p. 109. Zsoldos 2016, p. 110. Źródła Béli, Gábor (2013). "Vagyongyűjtő nagyurak IV. Béla idején [Lords' Acquisition During Béla IV]". Rubicon Online (po węgiersku). 24 (5). Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest; ISBN 963-547-085-1. Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3. Zsoldos, Attila (2016). "A Berettyó urai [The Lords of Berettyó]". In Zsoldos, Attila (ed.). Nagyvárad és Bihar az Árpád-kor végén (Tanulmányok Biharország történetéből 3.) (in Hungarian). Varadinum Kulturális Alapítvány. pp. 101–154. ISBN 978-973-0-21419-2.

Geregye Pál — Sędzia królewski — Sędzia królewski Okres od (1) 1241, (2) 1248 do (1) 1242, (1) 1254 Poprzednik 1. András 2. Rátót I. Loránd Następca 1. Kán I. László 1. Kőszegi I. Henrik Dane biograficzne Ród Geregye Pochodzenie węgierskie Państwo Królestwo Węgier w unii personalnej z Królestwem Chorwacji Urodziny 1206 Śmierć 1270 lub 1271 Ojciec I. Eth Matka nieznana Żona Győr Nn Dzieci Miklós II. Geregye II. Eth Agnes