Csák I. István: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 45: Linia 45:
 
==Rodzina==
 
==Rodzina==
  
−
István urodził się w rodzie Csák jako jeden z czterech synów [[Csák I. Máté]], założyciela i pierwszego członka gałęzi w [[Trencsén]], pełnił funkcję [[skarbnik królewski]] (1242-1245) i '''Margit''' z niezidentyfikowanej rodziny szlacheckiej. [1] Jego braćmi byli: I. Mark, [[ispán]] komitatu [[Hont]] w 1247 r. (brak dalszych informacji na jego temat); [[Csák II. Máté|II. Máté]], wybitny dowódca i [[palatyn]] (1278-1280; 1282-1283); [[Csák I. Péter |I. Péter]], który również zajmował potężne pozycje, w tym był [[palatyn]]em (1275–1276; 1277; 1278; 1281), a ponadto był ojcem [[Csák III. Máté|III. Máté]] [2]. Miał także młodszą siostrę, która poślubiła morawskiego szlachcica Zdzisława Sternberga, lojalnego bannermana klanu Csák [3]. Ich syn Stephen Sternberg (lub „Czech”) odziedziczył później władzę nad Csák z powodu braku bezpośredniego dorosłego mężczyzny po śmierci III. Máté w 1321 r. [4]
+
István urodził się w rodzie Csák jako jeden z czterech synów [[Csák I. Máté]], założyciela i pierwszego członka gałęzi w [[Trencsén]], pełnił funkcję [[skarbnik królewski]] (1242-1245) i '''Margit''' z niezidentyfikowanej rodziny szlacheckiej.<ref>Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 219.</ref> Jego braćmi byli: I. Mark, [[ispán]] komitatu [[Hont]] w 1247 r. (brak dalszych informacji na jego temat); [[Csák II. Máté|II. Máté]], wybitny dowódca i [[palatyn]] (1278-1280; 1282-1283); [[Csák I. Péter |I. Péter]], który również zajmował potężne pozycje, w tym był [[palatyn]]em (1275–1276; 1277; 1278; 1281), a ponadto był ojcem [[Csák III. Máté|III. Máté]].<ref name="Kristó" /> Miał także młodszą siostrę, która poślubiła morawskiego szlachcica Zdzisława Sternberga, lojalnego bannermana klanu Csák.<ref name="Kristó" /> Ich syn Stephen Sternberg (lub „Czech”) odziedziczył później władzę nad Csák z powodu braku bezpośredniego dorosłego mężczyzny po śmierci III. Máté w 1321 r.<ref name="Kristó" />
  
 
  <small><small>He was born into the [[Csák (genus)|''gens'' Csák]] as one of the four sons of [[Matthew I Csák|Matthew I]], founder and first member of the Trencsén branch, who served as [[master of the treasury]] (1242–1245), and Margaret from an unidentified noble family.<ref name='Markó_219'>Markó 2006, p. 219.</ref> Stephen's brothers were [[Mark I Csák|Mark I]], [[ispán]] (''comes'') of [[Hont County]] in 1247, but there is no further information about him; [[Matthew II Csák|Matthew II]], a notable general and [[palatine of Hungary]] (1278–1280; 1282–1283); and [[Peter I Csák|Peter I]], who also held powerful positions, including palatine (1275–1276; 1277; 1278; 1281) and who, furthermore, was the father of the notorious Matthew III.<ref name='Kristó_31'>Kristó 1986, p. 31.</ref> He had also a younger sister, who married to the [[Moravia]]n noble Zdislav Sternberg, a loyal bannerman of the Csák clan.<ref name='Kristó_50'>Kristó 1986, p. 50.</ref> Their son, Stephen Sternberg (or "''the Bohemian''") later inherited the Csák dominion because of the absence of a direct adult male descendant after the death of Matthew III in 1321.<ref name='Kristó_199'>Kristó 1986, p. 199.</ref> </small></small>
 
  <small><small>He was born into the [[Csák (genus)|''gens'' Csák]] as one of the four sons of [[Matthew I Csák|Matthew I]], founder and first member of the Trencsén branch, who served as [[master of the treasury]] (1242–1245), and Margaret from an unidentified noble family.<ref name='Markó_219'>Markó 2006, p. 219.</ref> Stephen's brothers were [[Mark I Csák|Mark I]], [[ispán]] (''comes'') of [[Hont County]] in 1247, but there is no further information about him; [[Matthew II Csák|Matthew II]], a notable general and [[palatine of Hungary]] (1278–1280; 1282–1283); and [[Peter I Csák|Peter I]], who also held powerful positions, including palatine (1275–1276; 1277; 1278; 1281) and who, furthermore, was the father of the notorious Matthew III.<ref name='Kristó_31'>Kristó 1986, p. 31.</ref> He had also a younger sister, who married to the [[Moravia]]n noble Zdislav Sternberg, a loyal bannerman of the Csák clan.<ref name='Kristó_50'>Kristó 1986, p. 50.</ref> Their son, Stephen Sternberg (or "''the Bohemian''") later inherited the Csák dominion because of the absence of a direct adult male descendant after the death of Matthew III in 1321.<ref name='Kristó_199'>Kristó 1986, p. 199.</ref> </small></small>
Linia 51: Linia 51:
 
==Kariera==
 
==Kariera==
  
−
István został po raz pierwszy wspomniany w przywileju królewskim wydanym w 1260 roku. Zgodnie z tym poprzednio zajmował wioskę Tata z miejscowego opactwa benedyktynów. Papież Innocenty IV, który zmarł w 1254 r., Polecił [[biskup Veszprém |biskupowi Veszprém]] [[Kaplony Zlaudus]] odzyskać posiadłość dla Kościoła rzymskokatolickiego. Tak więc akt tyraniczny [[István]]a miał miejsce w 1254 r. lub wcześniej, więc mógł urodzić się około 1235 r. István jednak nie oddał posiadłości prawowitemu właścicielowi aż do 1260 r., W wyniku następcy Innocentego papież Aleksander IV zapytał króla węgierskiego [[IV. Béla|Belę IV]] zmusić go. [2]
+
István został po raz pierwszy wspomniany w przywileju królewskim wydanym w 1260 roku. Zgodnie z tym poprzednio zajmował wioskę Tata z miejscowego opactwa benedyktynów. Papież Innocenty IV, który zmarł w 1254 r., Polecił [[biskup Veszprém |biskupowi Veszprém]] [[Kaplony Zlaudus]] odzyskać posiadłość dla Kościoła rzymskokatolickiego. Tak więc akt tyraniczny [[István]]a miał miejsce w 1254 r. lub wcześniej, więc mógł urodzić się około 1235 r. István jednak nie oddał posiadłości prawowitemu właścicielowi aż do 1260 r., W wyniku następcy Innocentego papież Aleksander IV zapytał króla węgierskiego [[IV. Béla|Belę IV]] zmusić go.<ref name="Kristó">Kristó, Gyula (1986). ''Csák Máté'' [''Mateusz Csák'']. Magyar História, Gondolat. Budapest. str. 31-32, 50, 199.</ref>
  
 
  <small><small>Stephen was first mentioned by a [[royal charter]], issued in 1260. According to this, he formerly occupied the village of [[Tata, Hungary|Tata]] from the local [[Order of Saint Benedict|Benedictine]] abbey. [[Pope Innocent IV]], who died in 1254, instructed [[Zlaudus Kaplon]], the [[Roman Catholic Archdiocese of Veszprém|Bishop of Veszprém]] to recover the estate for the [[Roman Catholic Church]]. Thus Stephen's tyrannical act occurred in or before 1254, so he might have been born around 1235. However Stephen did not give back the possession to its rightful owner until 1260, as a result Innocent's successor, [[Pope Alexander IV]] asked the Hungarian king, [[Béla IV of Hungary|Béla IV]] to force him.<ref name='Kristó_31'/> </small></small>
 
  <small><small>Stephen was first mentioned by a [[royal charter]], issued in 1260. According to this, he formerly occupied the village of [[Tata, Hungary|Tata]] from the local [[Order of Saint Benedict|Benedictine]] abbey. [[Pope Innocent IV]], who died in 1254, instructed [[Zlaudus Kaplon]], the [[Roman Catholic Archdiocese of Veszprém|Bishop of Veszprém]] to recover the estate for the [[Roman Catholic Church]]. Thus Stephen's tyrannical act occurred in or before 1254, so he might have been born around 1235. However Stephen did not give back the possession to its rightful owner until 1260, as a result Innocent's successor, [[Pope Alexander IV]] asked the Hungarian king, [[Béla IV of Hungary|Béla IV]] to force him.<ref name='Kristó_31'/> </small></small>
  
−
On, wraz z [[Csák II. Máté|Mateuszem II]] i [[Csák I. Péter|Piotrem I]], był wpływowym zwolennikiem księcia Istvána, który zbuntował się przeciwko swojemu ojcu, VI. Béli i przejął rząd Transylwanii w latach 60. W tym czasie [[István I. Csák]] pełnił funkcję [[podczaszy królewski]] na dworze książęcym Stefana w 1263 r. [5] Po koronacji [[IV. László|Władysława IV]] został mianowany [[ispán]]em z komitatu [[Trencsén]] w 1272 r. (według historyka Gyuli Kristó). [6] Jednak Attila Zsoldos zidentyfikował [[Rátót István]]a jako szlachetnego człowieka, który sprawował urząd w pierwszym roku '''mniejszego''' Władysława [7]. Nie ma zapisów, że osiągnęliby oni urząd za panowania [[V. István]]a (1270-1272), którego wiernie wspierali w wojnie domowej między ojcem i synem. W 1275 r. István był z pewnością [[ispán]]em komitatu [[Trencsén]] [7]. Następnie pełnił funkcję [[podczaszy królewski]] w latach 1275–1276. Poza tym pełnił również funkcję [[ispán]]a z komitatu [[Bars]] (1275–1276), [[Bánya]] (1275) i [[Szolgagyőr]] (1276). Został na krótko zastąpiony przez [[Básztély Reynold]] w 1276 r., Ale powrócił na stanowisko do tego samego roku i piastował urząd do 1279 r. Był także [[ispán]]em komitatu [[Pozsony]] (1277–1279). Jego następcą został jego młodszy brat Piotr I na obu pozycjach. [8] Według Zsoldosa można sobie wyobrazić, że István był także [[Skarbnik królewski]] (1273) i [[ispán]]em komitatu [[Sopron]] (1280). [9]
+
On, wraz z [[Csák II. Máté|Mateuszem II]] i [[Csák I. Péter|Piotrem I]], był wpływowym zwolennikiem księcia Istvána, który zbuntował się przeciwko swojemu ojcu, VI. Béli i przejął rząd Transylwanii w latach 60. W tym czasie [[István I. Csák]] pełnił funkcję [[podczaszy królewski]] na dworze książęcym Stefana w 1263 r.<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 55, 71, 214, 310.</ref> Po koronacji [[IV. László|Władysława IV]] został mianowany [[ispán]]em z komitatu [[Trencsén]] w 1272 r. (według historyka Gyuli Kristó).<ref name="Kristó" /> Jednak Attila Zsoldos zidentyfikował [[Rátót István]]a jako szlachetnego człowieka, który sprawował urząd w pierwszym roku '''mniejszego''' Władysława.<ref name="Zsoldos" /> Nie ma zapisów, że osiągnęliby oni urząd za panowania [[V. István]]a (1270-1272), którego wiernie wspierali w wojnie domowej między ojcem i synem. W 1275 r. István był z pewnością [[ispán]]em komitatu [[Trencsén]].<ref name="Zsoldos" /> Następnie pełnił funkcję [[podczaszy królewski]] w latach 1275–1276. Poza tym pełnił również funkcję [[ispán]]a z komitatu [[Bars]] (1275–1276), [[Bánya]] (1275) i [[Szolgagyőr]] (1276). Został na krótko zastąpiony przez [[Básztély Reynold]] w 1276 r., Ale powrócił na stanowisko do tego samego roku i piastował urząd do 1279 r. Był także [[ispán]]em komitatu [[Pozsony]] (1277–1279). Jego następcą został jego młodszy brat Piotr I na obu pozycjach.<ref name="Zsoldos" /> Według Zsoldosa można sobie wyobrazić, że István był także [[Skarbnik królewski]] (1273) i [[ispán]]em komitatu [[Sopron]] (1280).<ref name="Zsoldos" />
  
 
  <small><small>He, along with Matthew II and Peter I, was an influential supporter of [[Stephen V of Hungary|duke Stephen]], who rebelled against his father, Béla's rule and took over the government of [[Transylvania]] in the 1260s. During that time, Stephen I Csák served as [[master of the stewards]] in Stephen's ducal court in 1263.<ref name='Zsoldos_71'>Zsoldos 2011, p. 71.</ref> After the coronation of [[Ladislaus IV of Hungary|Ladislaus IV]], he was appointed ispán of [[Trencsén County]] in 1272, according to historian Gyula Kristó.<ref name='Kristó_32'>Kristó 1986, p. 32.</ref> However Attila Zsoldos identified [[Stephen Rátót]] as the noble who held that office in the first regnal year of the minor Ladislaus.<ref name='Zsoldos_214'>Zsoldos 2011, p. 214.</ref> There is no record that he would have reached an office during the reign of Stephen V (1270–1272), whom he faithfully supported in the civil war between father and son. In 1275, Stephen was certainly ispán of Trencsén County.<ref name='Zsoldos_214'/> After that he served as master of the stewards between 1275 and 1276. Besides that he also functioned as ispán of [[Bars County]] (1275–1276), Bánya (1275) and Szolgagyőr ispánates (1276). He was replaced by [[Reynold Básztély]] for a short time in 1276, however he retook the position yet at the same year and held the office until 1279. He was also ispán of [[Pozsony County]] (1277–1279). He was succeeded by his younger brother, Peter I in both positions.<ref name='Zsoldos_55'>Zsoldos 2011, p. 55.</ref> According to Zsoldos, it is conceivable that Stephen was also [[master of the treasury]] (1273) and ispán of [[Sopron County]] (1280).<ref name='Zsoldos_310'>Zsoldos 2011, p. 310.</ref> </small></small>
 
  <small><small>He, along with Matthew II and Peter I, was an influential supporter of [[Stephen V of Hungary|duke Stephen]], who rebelled against his father, Béla's rule and took over the government of [[Transylvania]] in the 1260s. During that time, Stephen I Csák served as [[master of the stewards]] in Stephen's ducal court in 1263.<ref name='Zsoldos_71'>Zsoldos 2011, p. 71.</ref> After the coronation of [[Ladislaus IV of Hungary|Ladislaus IV]], he was appointed ispán of [[Trencsén County]] in 1272, according to historian Gyula Kristó.<ref name='Kristó_32'>Kristó 1986, p. 32.</ref> However Attila Zsoldos identified [[Stephen Rátót]] as the noble who held that office in the first regnal year of the minor Ladislaus.<ref name='Zsoldos_214'>Zsoldos 2011, p. 214.</ref> There is no record that he would have reached an office during the reign of Stephen V (1270–1272), whom he faithfully supported in the civil war between father and son. In 1275, Stephen was certainly ispán of Trencsén County.<ref name='Zsoldos_214'/> After that he served as master of the stewards between 1275 and 1276. Besides that he also functioned as ispán of [[Bars County]] (1275–1276), Bánya (1275) and Szolgagyőr ispánates (1276). He was replaced by [[Reynold Básztély]] for a short time in 1276, however he retook the position yet at the same year and held the office until 1279. He was also ispán of [[Pozsony County]] (1277–1279). He was succeeded by his younger brother, Peter I in both positions.<ref name='Zsoldos_55'>Zsoldos 2011, p. 55.</ref> According to Zsoldos, it is conceivable that Stephen was also [[master of the treasury]] (1273) and ispán of [[Sopron County]] (1280).<ref name='Zsoldos_310'>Zsoldos 2011, p. 310.</ref> </small></small>
  
−
Ostatnia wzmianka o jego nazwisku ma miejsce w 1279 r., gdy [[IV László|Władysław IV]] nazwał go „magistrem” [[István]]em, synem mistrza Máté z klanu Csáka, jako „ukochanego i wiernego barona” (łac .: ''Stephanus filius magistrate Mathey de gatunek Chak dilectus et fidelis bar noster''). Szczepan nie miał dzieci, w wyniku czego Mateusz III odziedziczył jego własność, która później stała się największym wrogiem [[I. Károly|Karola I]] podczas wojny króla z oligarchami i dla zjednoczonego królestwa [6].
+
Ostatnia wzmianka o jego nazwisku ma miejsce w 1279 r., gdy [[IV László|Władysław IV]] nazwał go „magistrem” [[István]]em, synem mistrza Máté z klanu Csáka, jako „ukochanego i wiernego barona” (łac .: ''Stephanus filius magistrate Mathey de gatunek Chak dilectus et fidelis bar noster''). Szczepan nie miał dzieci, w wyniku czego Mateusz III odziedziczył jego własność, która później stała się największym wrogiem [[I. Károly|Karola I]] podczas wojny króla z oligarchami i dla zjednoczonego królestwa.<ref name="Kristó" />
  
 
  <small><small>The last mention of his name occurs in 1279, when Ladislaus IV called him "magister" Stephen, the son of magister Matthew from the kindred Csák as his "beloved and faithful baron" ({{lang-la|nobilis vir et honestus magister Stephanus filius magistri Mathey de genere Chak dilectus et fidelis baro noster}}). Stephen had no children, as a result Matthew III inherited his property, who later became the greatest enemy of [[Charles I of Hungary|Charles I]] during the king's war against the oligarchs and for the unified realm.<ref name='Kristó_32'/> </small></small>
 
  <small><small>The last mention of his name occurs in 1279, when Ladislaus IV called him "magister" Stephen, the son of magister Matthew from the kindred Csák as his "beloved and faithful baron" ({{lang-la|nobilis vir et honestus magister Stephanus filius magistri Mathey de genere Chak dilectus et fidelis baro noster}}). Stephen had no children, as a result Matthew III inherited his property, who later became the greatest enemy of [[Charles I of Hungary|Charles I]] during the king's war against the oligarchs and for the unified realm.<ref name='Kristó_32'/> </small></small>
Linia 67: Linia 67:
 
[[File:Hrušov Castle (P0182).jpg|thumb|250px|The ruins of Hrussó (Hrušov) Castle]]
 
[[File:Hrušov Castle (P0182).jpg|thumb|250px|The ruins of Hrussó (Hrušov) Castle]]
  
−
Stephen I był właścicielem ziemskim w pobliżu Almásfüzitő w 1269 roku. Wraz z Mateuszem II i Piotrem I zaczął nabywać dobra w północno-zachodniej części Węgier i opuścił starożytne posiadłości z rodzaju w powiecie Fejér (np. Csákvár). Za rządów Béli IV przekroczył już Dunaj, ponieważ król podarował mu Palást, hrabstwo Hont (dziś: Plášťovce, Słowacja). Stephen zamienił swoją ziemię w Hetény, hrabstwo Komárom (dziś: Chotín, Słowacja) na Kistapolcsány, hrabstwo Bars (dziś: Topoľčianky, Słowacja) i 100 marek. Przed 1274 r. Był także właścicielem Maholi, Vojkóc (dziś: Volkovce, Słowacja) i Tajny (dziś część Tajnej, Słowacja), jednak te dobra i 50 marek zostały sprzedane przez Szczepana dla ziem zamkowych wojowników w Bori (dziś: Bory , Słowacja). [2]
+
Stephen I był właścicielem ziemskim w pobliżu Almásfüzitő w 1269 roku. Wraz z Mateuszem II i Piotrem I zaczął nabywać dobra w północno-zachodniej części Węgier i opuścił starożytne posiadłości z rodzaju w powiecie Fejér (np. Csákvár). Za rządów Béli IV przekroczył już Dunaj, ponieważ król podarował mu Palást, hrabstwo Hont (dziś: Plášťovce, Słowacja). Stephen zamienił swoją ziemię w Hetény, hrabstwo Komárom (dziś: Chotín, Słowacja) na Kistapolcsány, hrabstwo Bars (dziś: Topoľčianky, Słowacja) i 100 marek. Przed 1274 r. Był także właścicielem Maholi, Vojkóc (dziś: Volkovce, Słowacja) i Tajny (dziś część Tajnej, Słowacja), jednak te dobra i 50 marek zostały sprzedane przez Szczepana dla ziem zamkowych wojowników w Bori (dziś: Bory , Słowacja).<ref name="Kristó" />
  
 
  <small><small>Stephen I was a landowner near [[Almásfüzitő]] in 1269. Alongside Matthew II and Peter I, he began to acquire possessions in the north-western [[Comitatus (Kingdom of Hungary)|counties]] of the [[Kingdom of Hungary]] and left the ancient estates of the genus in [[Fejér County (former)|Fejér County]] (e. g. [[Csákvár]]). During the rule of Béla IV, he already crossed the [[Danube]], because the king donated [[Plášťovce|Palást]], [[Hont County]] (today: Plášťovce, [[Slovakia]]) to him. Stephen exchanged his land in [[Chotín|Hetény]], [[Komárom County]] (today: Chotín, Slovakia) to [[Topoľčianky|Kistapolcsány]], Bars County (today: Topoľčianky, Slovakia) and 100 marks. Before 1274, he also owned Mahola, Vajkóc (today: [[Volkovce]], Slovakia) and [[Tajná|Tajna]] (today part of Tajná, Slovakia), however, these possessions and 50 marks were sold by Stephen for the lands of [[castle warrior]]s in [[Bory, Levice District|Bori]] (today: Bory, Slovakia).<ref name='Kristó_31'/> </small></small>
 
  <small><small>Stephen I was a landowner near [[Almásfüzitő]] in 1269. Alongside Matthew II and Peter I, he began to acquire possessions in the north-western [[Comitatus (Kingdom of Hungary)|counties]] of the [[Kingdom of Hungary]] and left the ancient estates of the genus in [[Fejér County (former)|Fejér County]] (e. g. [[Csákvár]]). During the rule of Béla IV, he already crossed the [[Danube]], because the king donated [[Plášťovce|Palást]], [[Hont County]] (today: Plášťovce, [[Slovakia]]) to him. Stephen exchanged his land in [[Chotín|Hetény]], [[Komárom County]] (today: Chotín, Slovakia) to [[Topoľčianky|Kistapolcsány]], Bars County (today: Topoľčianky, Slovakia) and 100 marks. Before 1274, he also owned Mahola, Vajkóc (today: [[Volkovce]], Slovakia) and [[Tajná|Tajna]] (today part of Tajná, Slovakia), however, these possessions and 50 marks were sold by Stephen for the lands of [[castle warrior]]s in [[Bory, Levice District|Bori]] (today: Bory, Slovakia).<ref name='Kristó_31'/> </small></small>
  
−
Stephen próbował ustanowić swoją władzę w słabo zaludnionej północnej części hrabstwa Bars. Być może był to szlachcic, który zbudował zamek Hrušov pod Szkicó (dziś: Skýcov, Słowacja), który stał się jego centrum. Król Władysław IV przekazał Ugrócię (dziś: Veľké Uherce, Słowacja) i Dziewczynę (dziś: Oslany, Słowacja) w 1274 r., Wydłużoną i ciągłą dominację w hrabstwie North Bars. [6]
+
Stephen próbował ustanowić swoją władzę w słabo zaludnionej północnej części hrabstwa Bars. Być może był to szlachcic, który zbudował zamek Hrušov pod Szkicó (dziś: Skýcov, Słowacja), który stał się jego centrum. Król Władysław IV przekazał Ugrócię (dziś: Veľké Uherce, Słowacja) i Dziewczynę (dziś: Oslany, Słowacja) w 1274 r., Wydłużoną i ciągłą dominację w hrabstwie North Bars.<ref name="Kristó" />
  
 
  <small><small>Stephen tried to establish his dominion in the sparsely populated northern part of Bars County. Perhaps he was the noble, who built Hrussó (Hrušov) Castle near [[Skýcov|Szkicó]] (today: Skýcov, Slovakia), which became his centre. King Ladislaus IV donated [[Veľké Uherce|Ugróc]] (today: Veľké Uherce, Slovakia) and [[Oslany|Oszlány]] (today: Oslany, Slovakia) in 1274, establishing an elongated and contiguous dominion in North Bars County.<ref name='Kristó_32'/> </small></small>
 
  <small><small>Stephen tried to establish his dominion in the sparsely populated northern part of Bars County. Perhaps he was the noble, who built Hrussó (Hrušov) Castle near [[Skýcov|Szkicó]] (today: Skýcov, Slovakia), which became his centre. King Ladislaus IV donated [[Veľké Uherce|Ugróc]] (today: Veľké Uherce, Slovakia) and [[Oslany|Oszlány]] (today: Oslany, Slovakia) in 1274, establishing an elongated and contiguous dominion in North Bars County.<ref name='Kristó_32'/> </small></small>

Wersja z 05:35, 21 cze 2020

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Preceded by Reynold Básztély Master of the stewards 1275–1276 Succeeded by Reynold Básztély

Preceded by Reynold Básztély Master of the stewards 1276–1279 Succeeded by Peter Csák

Poprzednik: Ban Severin
(ok.1243 ) 		Następca:
brak informacji brak informacji
Poprzednik: Podczaszy królewski
(1275-1279 ) 		Następca:
brak informacji Básztély II. Rénold

Csák I. István (pol. Stefan I Csák) (* ok. 235, † 1279÷83), węgierski arystokrata i właściciel ziemski, który zajmował świeckie pozycje za panowania króla Władysława IV. Jego bratankiem i spadkobiercą był oligarcha Csák III. Máté, który na podstawie przejęć po stryjach stał się de facto władcą jego królestwa niezależnie od króla i przywłaszczył sobie królewskie prerogatywy na swoich terytoriach. 

Stephen (I) from the kindred Csák (; c. 1235 – 1279/83) was a Hungarian noble and landowner, who held secular positions during the reign of king Ladislaus IV. His nephew and heir was the oligarch Matthew III Csák, who, based on his uncles' acquisitions, became the de facto ruler of his domain independently of the king and usurped royal prerogatives on his territories.

Rodzina

István urodził się w rodzie Csák jako jeden z czterech synów Csák I. Máté, założyciela i pierwszego członka gałęzi w Trencsén, pełnił funkcję skarbnik królewski (1242-1245) i Margit z niezidentyfikowanej rodziny szlacheckiej.[1] Jego braćmi byli: I. Mark, ispán komitatu Hont w 1247 r. (brak dalszych informacji na jego temat); II. Máté, wybitny dowódca i palatyn (1278-1280; 1282-1283); I. Péter, który również zajmował potężne pozycje, w tym był palatynem (1275–1276; 1277; 1278; 1281), a ponadto był ojcem III. Máté.[2] Miał także młodszą siostrę, która poślubiła morawskiego szlachcica Zdzisława Sternberga, lojalnego bannermana klanu Csák.[2] Ich syn Stephen Sternberg (lub „Czech”) odziedziczył później władzę nad Csák z powodu braku bezpośredniego dorosłego mężczyzny po śmierci III. Máté w 1321 r.[2] 

He was born into the gens Csák as one of the four sons of Matthew I, founder and first member of the Trencsén branch, who served as master of the treasury (1242–1245), and Margaret from an unidentified noble family.[3] Stephen's brothers were Mark I, ispán (comes) of Hont County in 1247, but there is no further information about him; Matthew II, a notable general and palatine of Hungary (1278–1280; 1282–1283); and Peter I, who also held powerful positions, including palatine (1275–1276; 1277; 1278; 1281) and who, furthermore, was the father of the notorious Matthew III.[4] He had also a younger sister, who married to the Moravian noble Zdislav Sternberg, a loyal bannerman of the Csák clan.[5] Their son, Stephen Sternberg (or "the Bohemian") later inherited the Csák dominion because of the absence of a direct adult male descendant after the death of Matthew III in 1321.[6]

Kariera

István został po raz pierwszy wspomniany w przywileju królewskim wydanym w 1260 roku. Zgodnie z tym poprzednio zajmował wioskę Tata z miejscowego opactwa benedyktynów. Papież Innocenty IV, który zmarł w 1254 r., Polecił biskupowi Veszprém Kaplony Zlaudus odzyskać posiadłość dla Kościoła rzymskokatolickiego. Tak więc akt tyraniczny Istvána miał miejsce w 1254 r. lub wcześniej, więc mógł urodzić się około 1235 r. István jednak nie oddał posiadłości prawowitemu właścicielowi aż do 1260 r., W wyniku następcy Innocentego papież Aleksander IV zapytał króla węgierskiego Belę IV zmusić go.[2] 

Stephen was first mentioned by a royal charter, issued in 1260. According to this, he formerly occupied the village of Tata from the local Benedictine abbey. Pope Innocent IV, who died in 1254, instructed Zlaudus Kaplon, the Bishop of Veszprém to recover the estate for the Roman Catholic Church. Thus Stephen's tyrannical act occurred in or before 1254, so he might have been born around 1235. However Stephen did not give back the possession to its rightful owner until 1260, as a result Innocent's successor, Pope Alexander IV asked the Hungarian king, Béla IV to force him.[4]

On, wraz z Mateuszem II i Piotrem I, był wpływowym zwolennikiem księcia Istvána, który zbuntował się przeciwko swojemu ojcu, VI. Béli i przejął rząd Transylwanii w latach 60. W tym czasie István I. Csák pełnił funkcję podczaszy królewski na dworze książęcym Stefana w 1263 r.[7] Po koronacji Władysława IV został mianowany ispánem z komitatu Trencsén w 1272 r. (według historyka Gyuli Kristó).[2] Jednak Attila Zsoldos zidentyfikował Rátót Istvána jako szlachetnego człowieka, który sprawował urząd w pierwszym roku mniejszego Władysława.[7] Nie ma zapisów, że osiągnęliby oni urząd za panowania V. Istvána (1270-1272), którego wiernie wspierali w wojnie domowej między ojcem i synem. W 1275 r. István był z pewnością ispánem komitatu Trencsén.[7] Następnie pełnił funkcję podczaszy królewski w latach 1275–1276. Poza tym pełnił również funkcję ispána z komitatu Bars (1275–1276), Bánya (1275) i Szolgagyőr (1276). Został na krótko zastąpiony przez Básztély Reynold w 1276 r., Ale powrócił na stanowisko do tego samego roku i piastował urząd do 1279 r. Był także ispánem komitatu Pozsony (1277–1279). Jego następcą został jego młodszy brat Piotr I na obu pozycjach.[7] Według Zsoldosa można sobie wyobrazić, że István był także Skarbnik królewski (1273) i ispánem komitatu Sopron (1280).[7] 

He, along with Matthew II and Peter I, was an influential supporter of duke Stephen, who rebelled against his father, Béla's rule and took over the government of Transylvania in the 1260s. During that time, Stephen I Csák served as master of the stewards in Stephen's ducal court in 1263.[8] After the coronation of Ladislaus IV, he was appointed ispán of Trencsén County in 1272, according to historian Gyula Kristó.[9] However Attila Zsoldos identified Stephen Rátót as the noble who held that office in the first regnal year of the minor Ladislaus.[10] There is no record that he would have reached an office during the reign of Stephen V (1270–1272), whom he faithfully supported in the civil war between father and son. In 1275, Stephen was certainly ispán of Trencsén County.[10] After that he served as master of the stewards between 1275 and 1276. Besides that he also functioned as ispán of Bars County (1275–1276), Bánya (1275) and Szolgagyőr ispánates (1276). He was replaced by Reynold Básztély for a short time in 1276, however he retook the position yet at the same year and held the office until 1279. He was also ispán of Pozsony County (1277–1279). He was succeeded by his younger brother, Peter I in both positions.[11] According to Zsoldos, it is conceivable that Stephen was also master of the treasury (1273) and ispán of Sopron County (1280).[12]

Ostatnia wzmianka o jego nazwisku ma miejsce w 1279 r., gdy Władysław IV nazwał go „magistrem” Istvánem, synem mistrza Máté z klanu Csáka, jako „ukochanego i wiernego barona” (łac .: Stephanus filius magistrate Mathey de gatunek Chak dilectus et fidelis bar noster). Szczepan nie miał dzieci, w wyniku czego Mateusz III odziedziczył jego własność, która później stała się największym wrogiem Karola I podczas wojny króla z oligarchami i dla zjednoczonego królestwa.[2] 

The last mention of his name occurs in 1279, when Ladislaus IV called him "magister" Stephen, the son of magister Matthew from the kindred Csák as his "beloved and faithful baron" (). Stephen had no children, as a result Matthew III inherited his property, who later became the greatest enemy of Charles I during the king's war against the oligarchs and for the unified realm.[9]

Posiadłości

Plik:Hrušov Castle (P0182).jpg
The ruins of Hrussó (Hrušov) Castle

Stephen I był właścicielem ziemskim w pobliżu Almásfüzitő w 1269 roku. Wraz z Mateuszem II i Piotrem I zaczął nabywać dobra w północno-zachodniej części Węgier i opuścił starożytne posiadłości z rodzaju w powiecie Fejér (np. Csákvár). Za rządów Béli IV przekroczył już Dunaj, ponieważ król podarował mu Palást, hrabstwo Hont (dziś: Plášťovce, Słowacja). Stephen zamienił swoją ziemię w Hetény, hrabstwo Komárom (dziś: Chotín, Słowacja) na Kistapolcsány, hrabstwo Bars (dziś: Topoľčianky, Słowacja) i 100 marek. Przed 1274 r. Był także właścicielem Maholi, Vojkóc (dziś: Volkovce, Słowacja) i Tajny (dziś część Tajnej, Słowacja), jednak te dobra i 50 marek zostały sprzedane przez Szczepana dla ziem zamkowych wojowników w Bori (dziś: Bory , Słowacja).[2] 

Stephen I was a landowner near Almásfüzitő in 1269. Alongside Matthew II and Peter I, he began to acquire possessions in the north-western counties of the Kingdom of Hungary and left the ancient estates of the genus in Fejér County (e. g. Csákvár). During the rule of Béla IV, he already crossed the Danube, because the king donated Palást, Hont County (today: Plášťovce, Slovakia) to him. Stephen exchanged his land in Hetény, Komárom County (today: Chotín, Slovakia) to Kistapolcsány, Bars County (today: Topoľčianky, Slovakia) and 100 marks. Before 1274, he also owned Mahola, Vajkóc (today: Volkovce, Slovakia) and Tajna (today part of Tajná, Slovakia), however, these possessions and 50 marks were sold by Stephen for the lands of castle warriors in Bori (today: Bory, Slovakia).[4]

Stephen próbował ustanowić swoją władzę w słabo zaludnionej północnej części hrabstwa Bars. Być może był to szlachcic, który zbudował zamek Hrušov pod Szkicó (dziś: Skýcov, Słowacja), który stał się jego centrum. Król Władysław IV przekazał Ugrócię (dziś: Veľké Uherce, Słowacja) i Dziewczynę (dziś: Oslany, Słowacja) w 1274 r., Wydłużoną i ciągłą dominację w hrabstwie North Bars.[2] 

Stephen tried to establish his dominion in the sparsely populated northern part of Bars County. Perhaps he was the noble, who built Hrussó (Hrušov) Castle near Szkicó (today: Skýcov, Slovakia), which became his centre. King Ladislaus IV donated Ugróc (today: Veľké Uherce, Slovakia) and Oszlány (today: Oslany, Slovakia) in 1274, establishing an elongated and contiguous dominion in North Bars County.[9]

Przypisy

  1. ↑ Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 219.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Kristó, Gyula (1986). Csák Máté [Mateusz Csák]. Magyar História, Gondolat. Budapest. str. 31-32, 50, 199.
  3. ↑ Markó 2006, p. 219.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 Kristó 1986, p. 31.
  5. ↑ Kristó 1986, p. 50.
  6. ↑ Kristó 1986, p. 199.
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 55, 71, 214, 310.
  8. ↑ Zsoldos 2011, p. 71.
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 Kristó 1986, p. 32.
  10. ↑ 10,0 10,1 Zsoldos 2011, p. 214.
  11. ↑ Zsoldos 2011, p. 55.
  12. ↑ Zsoldos 2011, p. 310.

Źródła

  • Kristó, Gyula (1986). Csák Máté [Mateusz Csák]. Magyar História, Gondolat. Budapest. ISBN 963-281-736-2.
  • Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.

Życiorys

István Csák I. († 1279–83) jest członkiem trenczeńskiego oddziału rodziny Csáków, synem Mateusza I oraz wujem znanego pana prowincji Máté Csáka. Joiner, kapelan kilku hrabstw. Certyfikaty są od 1254 do 1279. Nie wiemy o jego dzieciach.[1]

Élete

Nic nie wiemy o działalności jego najstarszego brata, Marka, ale znamy jego potomstwo. On i jego dwaj bracia, Matthew i Peter, prowadzili agresywną politykę przejęć. Jego nazwa jest po raz pierwszy wspomniana w akcie z 1260 r., Zgodnie z którym IV. Papież Ince zlecił biskupowi Veszprémowi odzyskanie wioski Tata dla benedyktyńskiego opactwa Tata, które Stephen przymusowo im odebrał. Zgodnie z tym Stephen musiał urodzić się najpóźniej około 1235 roku. Jej matka miała na imię Margaret. Szczepan nie zwrócił nieruchomości, więc IV. Papież Aleksander IV. Béla zwrócił się do króla węgierskiego, aby go przekonać. W 1269 r. Był właścicielem na granicy Füzitő. IV. Bela otrzymał darowiznę z hrabstwa Hont przed 1270 r., A Komet Hetény stał się jego, ale wymienił ją na Bar Kistapolcsány. W 1274 r. Zastąpił wówczas należący do Bars County Mahola, Valkóc i Tajna kosztem 50 marek dla ziem poddanych zamku Bori w North Barsi, gdzie otrzymał ziemię IV. Laszlo. Z tego wszystkiego wydaje się, że chciał założyć swoją kwaterę główną na północy Bars, ponieważ zmienił tutaj swoje rozproszone posiadłości. Najprawdopodobniej zbudował zamek Russo kilka kilometrów od Boru. IV. W 1274 roku László podarował dziewczynie Ugróc, która należała do dziewczyny, która otoczyła tutaj posiadłość Istvána. Podczas ceremonii wręczenia nagrody László Kun wspomina Istvána Kun jako czcigodnego, ukochanego i wiernego barona.[1]

W 1272 r. István był ponownie Hiszpanem Trenczyna, aw 1275 r. Był także Barkiem Barcelony. Od grudnia 1275 r. Przez pół roku był stolarzem, a kiedyś barsi, czasem kopalnią, a czasem biskupem-sługą. Od końca 1277 r. Do kolejnych pół roku był stolarzem i kapelanem powiatu bratysławskiego.[1]

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Kristó Gyula. Családja eredete, Csák Máté (Magyar história). Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-736-2

Csák I. István (węg.)
Stefan I Csák (pol.)

— Ban Severin
Podczaszy królewski		 —
Ban Severin
Okres od ok.1243
Poprzednik brak informacji
Następca brak informacji
Podczaszy królewski
Okres od 1275
do 1279
Poprzednik brak informacji
Następca Básztély II. Rénold
Dane biograficzne
Klan Csák
Rodzina Trencséni
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny ok.1235
Śmierć między 1279 a 1283
Ojciec I. Máté
Matka Nn Margit
Rodzeństwo I. Márk
II. Máté
I. Péter
siostra
Żona Győr N
Dzieci brak
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Csák_I._István&oldid=35383”