Wolfer: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "* nieznana" na "* nieznana")
 
(Nie pokazano 10 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:1b]]
+
[[Kategoria:0]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Wolfer
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Wolfer
Linia 18: Linia 18:
 
|}
 
|}
  
−
'''Wolfer''' lub '''''Wolfger''''', a także '''''Walfer''''' (* nieznana, † 1158÷61), niemiecki rycerz, prawdopodobnie z księstwa Szwabii, który wraz ze swoim bratem [[Héder]]em osiedlił się w [[Królestwo Węgier|Królestwie Węgier]] i został członkiem szlachty węgierskiej. Wolfer był także współzałożycielem prestiżowego klanu Héder i przodkiem potężnej i sławnej '''rodziny''' [[Kőszegi]], która rządziła całą [[Transdanubia|Transdanubią]] u szczytu swojej potęgi.<ref name="Kiss&Zágorhidi">Kiss, Gábor; Zágorhidi Czigány, Balázs (2012). "A Héder nemzetség korai birtokai Vas vármegyében és a küszéni bencés apátság [''Założenie Opactwa Benedyktynów w Küszén i pierwsze posiadłości klanu Héder w komitacie Vas'']. W: Illés, Pál Attila; Juhász-Laczik, Albin (red.).'' Örökség és küldetés. Bencések Magyarországon (Rendtörténeti konferenciák'' 7/1) (v). Magyar Egyháztörténeti Enciklopédia Munkaközösség (METEM). str. 172, 177.</ref>
+
'''Wolfer''' lub '''''Wolfger''''', a także '''''Walfer''''' (*&nbsp;nieznana, † 1158÷61), niemiecki rycerz, prawdopodobnie z księstwa Szwabii, który wraz ze swoim bratem [[Héder]]em osiedlił się w [[Królestwo Węgier|Królestwie Węgier]] i został członkiem szlachty węgierskiej. Wolfer był także współzałożycielem prestiżowego klanu [[Héder]] i przodkiem potężnego i sławnego rodu [[Kőszegi]], która rządziła całą [[Transdanubia|Transdanubią]] u szczytu swojej potęgi.<ref name="Kiss&Zágorhidi">Kiss, Gábor; Zágorhidi Czigány, Balázs (2012). "A Héder nemzetség korai birtokai Vas vármegyében és a küszéni bencés apátság [''Założenie Opactwa Benedyktynów w Küszén i pierwsze posiadłości klanu Héder w komitacie Vas'']. W: Illés, Pál Attila; Juhász-Laczik, Albin (red.).'' Örökség és küldetés. Bencések Magyarországon (Rendtörténeti konferenciák'' 7/1) (v). Magyar Egyháztörténeti Enciklopédia Munkaközösség (METEM). str. 172, 177.</ref>
  
 
== Przybycie na Węgry ==
 
== Przybycie na Węgry ==
  
−
... Wolfer, pochodzący z hrabstw Luksemburga, przybył ze swoim bratem Hedricusem z Alemannii z trzystoma uzbrojonymi jeźdźcami, którym książę Geysa podarował górę Kyscen i wyspę na Dunaju w pobliżu Iaurinum, aby mógł zamieszkać tam na zawsze; tutaj zbudował drewniany zamek i na tej samej górze założył klasztor, w którym jest pochowany. Od niego i jego brata wyrasta klan Héder.
+
<blockquote><cite>
−
    - ''[[Chronicon Pictum]]''<ref>The Hungarian Illuminated Chronicle''The Hungarian Illuminated Chronicle:'' Chronica de Gestis Hungarorum (ch. 39), str. 101.</ref>
+
<small>... Wolfer, pochodzący z hrabstw Luksemburga, przybył ze swoim bratem Hedricusem z Alemannii z trzystoma uzbrojonymi jeźdźcami, którym książę [[Géza herceg|Gejza]] podarował górę Kyscen i wyspę na Dunaju w pobliżu Iaurinum, aby mógł zamieszkać tam na zawsze; tutaj zbudował drewniany zamek i na tej samej górze założył klasztor, w którym jest pochowany. Od niego i jego brata pochodzi klan [[Héder]].<small>
  
−
<small><small>{{Quote|..., Volphger, who was descended from the counts of Hemburg, came with his brother Hedricus from Alemannia with three hundred armed horsemen, to whom Duke Geysa made a gift of Mount Kyscen and an island in the Danube near Iaurinum that he might dwell there for ever; here he built a castle of wood, and on the same mountain he founded a monastery, where he is buried. From him and his brother springs the clan of Heder,|''[[Chronicon Pictum|Illuminated Chronicle]]''<ref>''The Hungarian Illuminated Chronicle'' (ch. 39), p. 101.</ref>}} </small></small>
+
– ''[[Chronicon Pictum]]''<ref>The Hungarian Illuminated Chronicle''The Hungarian Illuminated Chronicle:'' Chronica de Gestis Hungarorum (ch. 39), str. 101.</ref></small></small>
 +
</blockquote></cite>
  
−
... Wolfger i jego brat Hedrich przybywają na Węgry z Wildon z czterdziestoma rycerzami w zbroi. Wolfger otrzymał górę Güssing, aby się tam osiedlić. Tam zbudował drewniany fort, a następnie klasztor mnichów, gdzie został pochowany po jego śmierci. [[Héder]] rozpoczyna się od niego.
+
<blockquote><cite>
−
    - Simon of Hand: The Deeds of the Hungarians<ref>''Simon of Kéza: The Deeds of the Hungarians'' (Pod redakcją i z tłumaczeniem László Veszprémyego i Franka Schaera z opracowaniem Jenő Szűcsa) (1999). CEU Press. str. 164-165.</ref>
+
<small>... Wolfger i jego brat Hedrich przybywają na Węgry z Wildon z czterdziestoma rycerzami w zbroi. Wolfger otrzymał górę Güssing, aby się tam osiedlić. Tam zbudował drewniany fort, a następnie klasztor mnichów, gdzie został pochowany po jego śmierci. [[Héder]] rozpoczyna się od niego.<small>
  
−
<small><small>{{Quote|... Wolfger and his brother Hedrich come to Hungary from Wildon with forty knights in armour. Wolfger was given Mt. Güssing to settle in. There he built a wooden fort, and later a monks' cloister, where he was buried after his death. The Héder descend from him.|[[Simon of Kéza]]: ''[[Gesta Hunnorum et Hungarorum|The Deeds of the Hungarians]]''<ref>''Simon of Kéza: The Deeds of the Hungarians'' (ch. 80.), pp. 164, 165.</ref>}} </small></small>
+
– [[Szymon Keza]]: ''[[Gesta Hunnorum et Hungarorum]]'' (Czyny Węgrów)<ref>''Simon of Kéza: The Deeds of the Hungarians'' (Pod redakcją i z tłumaczeniem László Veszprémyego i Franka Schaera z opracowaniem Jenő Szűcsa) (1999). CEU Press. str. 164-165.</ref></small></small>
 +
</blockquote></cite>
  
−
Według ''[[Chronicon Pictum]]'' Wolfer i Héder pochodzili z hrabstwa Hainburg. Dzieło [[Kálti Márk]]a  niepoprawnie - przypadkowo lub umyślnie - odnosi się do '''wielkiego księcia Gezy''' (ok.972-997), ojca świętego [[I. István|Stefana]], pierwszego króla Węgier, w rzeczywistości Wolfer i [[Héder]] przybyli na Węgry w pierwszych latach panowania króla Węgier [[II. Géza|Gezy II]] (zdecydowanie przed 1146 r., kiedy Héder był już wymieniany jako [[ispán]]). Miejsce pochodzenia braci jest sporne. ''[[Gesta Hunnorum et Hungarorum]]'' [[Kézai Simon ]]a '''opisuje''', że Wolfer i Héder przybyli z „Vildonii” [[Zamek Wildon]] w [[Styria|Styrii]] z czterdziestoma opancerzonymi rycerzami , choć sam zamek został zbudowany dopiero po 1157 roku, więc identyfikacja jest nieprawidłowa. [[Thuróczi János]] pisze w swojej pracy ''[[Chronica Hungarorum]]'', że dwaj rycerze wywodzili się z [[Hainburg]]a w „Alemannia”, a więc z księstwa Szwabii. Przypuszczalnie wersja [[Kált Mark]]a jest bliższa prawdy, ponieważ rzeczywiście w pierwszej połowie XII wieku w Hainburgu był rycerz Wolfger von Erlachu.
+
Według ''[[Chronicon Pictum]]'' Wolfer i Héder pochodzili z hrabstwa Hainburg. Dzieło [[Kált Márk|Marka Kálta]] niepoprawnie - przypadkowo lub umyślnie - odnosi się do ''[[Géza|wielkiego księcia Gejzy]]'' (ok.972-997), ojca [[I. István|Świętego Stefana]], pierwszego króla Węgier, w rzeczywistości Wolfer i Héder przybyli na Węgry w pierwszych latach panowania króla Węgier [[II. Géza|Gejzy II]] (zdecydowanie przed 1146 r., gdy Héder był już wymieniany jako [[ispán]]). Miejsce pochodzenia braci jest sporne. ''[[Gesta Hunnorum et Hungarorum]]'' [[Kézai Simon|Szymona Kézy]] podaje, że Wolfer i Héder przybyli z „Vildonii” [[Zamek Wildon]] w [[Styria|Styrii]] z czterdziestoma opancerzonymi rycerzami, choć sam zamek został zbudowany dopiero po 1157 roku, więc identyfikacja jest nieprawidłowa. [[Thuróczi János|János Thuróczi]] pisze w swojej pracy ''[[Chronica Hungarorum]]'', że dwaj rycerze wywodzili się z [[Hainburg]]a w „Alemannia”, a więc z księstwa Szwabii. Przypuszczalnie wersja Marka Kálta jest bliższa prawdy, ponieważ rzeczywiście w pierwszej połowie XII wieku w Hainburgu był rycerz Wolfger von Erlachu.
  
−
<small><small>According to the ''[[Chronicon Pictum]]'', Wolfer and Héder belonged to the Counts of [[Hainburg, Germany|Hainburg]]. [[Mark of Kált]]'s work incorrectly – accidentally or intentionally – refers to Grand Prince Géza (c. 972–997), father of [[Stephen I of Hungary|Saint Stephen]], the first [[King of Hungary]], in fact, Wolfer and Héder arrived to Hungary during the first regnal years of the minor [[Géza II of Hungary]] (definitely before 1146, when Héder was already mentioned as ''[[ispán]]''). The brothers' place of origin is in dispute. [[Simon of Kéza]]'s ''[[Gesta Hunnorum et Hungarorum]]'' writes that Wolfer and Héder came from "''Vildonia''" with forty armored soldiers, referring to [[Burgruine Wildon]] in [[March of Styria|Styria]], however the castle itself was built only after 1157 thus that identification is incorrect. [[Johannes de Thurocz]] says in his work ''[[Chronica Hungarorum]]'' that the two knights originated from Hainburg of ''"[[Alemannia]]"'', therefore the [[Duchy of Swabia]]. Presumably Mark of Kált's version is closer to the truth, as there was a certain knight Wolfger von Erlach in the first half of the 12th century in Hainburg. </small></small>
+
Ponieważ później klan [[Héder]] został nazwany na cześć [[Héder]]a, a nie po jego starszym bracie, historyk [[Karácsonyi János|János Karácsonyi]] argumentował, że [[Héder]] „był bardziej utalentowany niż Wolfer lub żył bardzo długo<ref name="Karácsonyi">Karácsonyi, János (1901). ''A magyar nemzetségek a XIV. század közepéig. II. kötet'' [''Węgierskie rody do połowy XIV wieku, Vol. 2'']. Hungarian Academy of Sciences. str. 144.</ref>”.
  
−
Ponieważ później klan [[Héder]] został nazwany na cześć [[Héder]]a, a nie po jego starszym bracie, historyk [[Karácsonyi János]] argumentował, że [[Héder]] „był bardziej utalentowany niż Wolfer lub żył bardzo długo<ref name="Karácsonyi">Karácsonyi, János (1901). ''A magyar nemzetségek a XIV. század közepéig. II. kötet'' [''Węgierskie rody do połowy XIV wieku, Vol. 2'']. Hungarian Academy of Sciences. str. 144.</ref>”.
+
==Życie na Węgrzech==
−
 
 
−
<small><small>As later the Héder clan was named after Héder and not after his elder brother, historian János Karácsonyi argued that Héder "''was more talented than Wolfer or lived a very long time'' [after his brother's death]".{{sfn|Karácsonyi|1901|p=144}} </small></small>
 
−
 
 
−
==Życie na Wegrzech==
 
  
 
[[File:Güssing - Burg.JPG|thumb|left|300px|[[Burg Güssing]], który został zbudowany przez króla Węgier Belę III na fundamentach krótkotrwałego i skonfiskowanego klasztoru Küszén, założonego przez Wolfera w 1157 r.]]
 
[[File:Güssing - Burg.JPG|thumb|left|300px|[[Burg Güssing]], który został zbudowany przez króla Węgier Belę III na fundamentach krótkotrwałego i skonfiskowanego klasztoru Küszén, założonego przez Wolfera w 1157 r.]]
  
−
Zarówno Wolfer, jak i Héder stali się silnymi powiernikami [[II. Géza|Gezy II]], którego panowanie naznaczone było jego konfrontacją z [[Fryderk I|Fryderykiem I]], '''Świętym Cesarzem Rzymskim''', który starał się rozszerzyć swoje wpływy na [[Królestwo Węgier]]. Wolfer pojawił się jako '''świadek''' w różnych przywilejach królewskich Geza II wydanych w latach 1156–1158, co potwierdzało jego częstą obecność na dworze królewskim.<ref name="Horváth">Horváth, Richárd (2015). "A favár rejtélye, avagy mennyire régi Újvár vára?: Németújvár várának "vélelmezett" története a kezdetektől a 13. század végéig [''Tajemnica drewnianego fortu, czyli ile lat ma Újvár ?: „Przypuszczalna” historia zamku w Németújvár od początku do końca XIII wieku'']. Castrum. Castrum Bene Egyesület. '''18''' (1–2): str. 10, 12.</ref> Jakiś czas przed 1161 r. Wolfer negocjował również z Eberhardem I, arcybiskupem Salzburga, który był uważany za mocnego stronnika papieża [[Aleksander III|Aleksandra III]] i postać wewnętrznej opozycji wobec cesarza po kontrowersyjnych wyborach papieskich w 1159 r. Za pośrednictwem swojego wysłannika, Wolfera, król Geza zalecił sojusz i obiecał ochronę Eberhardowi przed Frederykiem Barbarossą. Narracja listu arcybiskupa do króla węgierskiego, wydanego w 1161 r., potwierdza, że Wolfer już nie żył.<ref name="Wertner">Wertner, Mór (1895). "A Güssingiek [''Güssingerowie'']". Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''29''' (1 & 2): str. 43-44.</ref>
+
Zarówno Wolfer, jak i Héder stali się silnymi stronnikami [[II. Géza|Gejzy II]], którego panowanie naznaczone było konfrontacją z [[Fryderk I|Fryderykiem I]], cesarzem [[Cesarstwo|Świętego Cesarstwa Rzymskiego]], który starał się rozszerzyć swoje wpływy na [[Królestwo Węgier]]. Wolfer pojawi się jako świadek w różnych dokumentach królewskich Gejzy II wydanych w latach 1156–1158, co potwierdzało jego częstą obecność na dworze królewskim.<ref name="Horváth">Horváth, Richárd (2015). "A favár rejtélye, avagy mennyire régi Újvár vára?: Németújvár várának "vélelmezett" története a kezdetektől a 13. század végéig [''Tajemnica drewnianego fortu, czyli ile lat ma Újvár ?: „Przypuszczalna” historia zamku w Németújvár od początku do końca XIII wieku'']. Castrum. Castrum Bene Egyesület. '''18''' (1–2): str. 10, 12.</ref> Jakiś czas przed 1161 r. Wolfer negocjował również z [https://en.wikipedia.org/wiki/Eberhard_I_(archbishop_of_Salzburg) Eberhardem I], arcybiskupem Salzburga, który był uważany za zdecydowanego stronnika papieża [[Aleksander III|Aleksandra III]] i postać wewnętrznej opozycji wobec cesarza po kontrowersyjnych wyborach papieskich w 1159 r. Za pośrednictwem swojego wysłannika, Wolfera, król Gejza zalecił sojusz i obiecał ochronę Eberhardowi przed Fryderykiem Barbarossą. Narracja listu arcybiskupa do króla węgierskiego, wydanego w 1161 r., potwierdza, że Wolfer już nie żył.<ref name="Wertner">Wertner, Mór (1895). "A Güssingiek [''Güssingerowie'']". Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''29''' (1 & 2): str. 43-44.</ref>
−
 
 
−
<small><small>Both Wolfer and Héder became strong confidants of Géza II, whose reign was characterized by his confrontation with [[Frederick I, Holy Roman Emperor]], who attempted to extend his influence over the Kingdom of Hungary. Wolfer appeared as a witness in various royal charters of Géza II issued in the period 1156–1158, which confirmed his frequent presence in the royal court.{{sfn|Horváth|2015|p=12}} Sometime before 1161, Wolfer also negotiated with [[Eberhard I (archbishop of Salzburg)|Eberhard I, Archbishop of Salzburg]], who was considered a strong pillar of [[Pope Alexander III]] and domestic opposition figure to the Emperor following the controversial [[1159 papal election]]. Through his envoy, Wolfer, King Géza recommended an alliance and promised protection to Eberhard against Frederick Barbarossa. The narration of the archbishop's letter to the Hungarian king, issued in 1161, confirms that Wolfer was deceased by then.{{sfn|Wertner|1895|p=43}} </small></small>
 
−
 
 
−
W 1157 r. [[Gervasius]], [[biskup Győr]], przyczynił się i zezwolił na założenie benedyktyńskiego opactwa [[Küszén]] (później [[Németújvár]], obecnie [[Burg Güssing]] w Austrii)  Wolferowi, który podarował klasztorowi kilka okolicznych ziem i winnic. [[Gervasius]] podporządkował klasztor opactwu [[Pannonhalma]] i poświęcił nowy klasztor Dziewicy Maryi.<ref name="Horváth" /> Ustanowienie '''karty''' opactwa [[Küszén]] zostało zachowane dzięki skróconej '''transliteracji''' z 1230 r, w wyniku czego niektórzy historycy wątpili w '''jego''' autentyczność. Według historyka [[Horváth Richárd]]a Wolfer nie wzniósł tam drewnianego fortu, opowiadając narracje średniowiecznych kronik. Karta podkreśla również, że [[Küszén]] była „niezamieszkanym pustkowiem” przed wzniesieniem opactwa.<ref name="Horváth" /> Jako założyciel klasztoru został tam pochowany Wolfer.<ref name="Karácsonyi" />
 
−
 
 
−
<small><small>In 1157, [[Gervasius, Bishop of Győr]] contributed and permitted the foundation of the [[Benedictines|Benedictine]] [[Küszén Abbey|Abbey of Küszén]] (later Németújvár, present-day [[Burg Güssing]] in [[Austria]]), to ''comes'' Wolfer, who donated several surrounding lands and vineyards to the monastery. Gervasius subordinated the monastery to the [[Pannonhalma Archabbey|Pannonhalma Abbey]] and dedicated the new monastery to [[Mary, mother of Jesus|Virgin Mary]].{{sfn|Horváth|2015|p=10}} The establishing charter of the Küszén Abbey was preserved through a shortened transliteration from 1230, as a result formerly some historians doubted its authenticity. According to historian Richárd Horváth, Wolfer did not erect a wooden fort there, contrary to the narrations of the medieval chronicles. The establishing charter also emphasizes the mount of Küszén was an "uninhabited wasteland" before the erection of the abbey.{{sfn|Horváth|2015|p=10}} As the founder of the monastery, Wolfer was buried there.{{sfn|Karácsonyi|1901|p=144}} </small></small>
 
  
−
Jednak kilkadziesiąt lat później król Węgier [[III. Béla|Bela III]] skonfiskowała [[Küszén]] Benedyktynom i na jego fundamentach zbudował [[Burg Güssing]] (nazwany [[Németújvár], lub prociej [[Újvár]], "Nowy Zamek", dzisiaj [[Güssing]] w Austrii) pod koniec lat siedemdziesiątych lub na początku lat osiemdziesiątych ze względu na znaczące strategiczne położenie wzdłuż granicy cesarskiej. Zrekompensował ówczesnemu patronowi, Hencse, synowi Wolfera, przekazując mu w zamian patronat nowo wybudowanym opactwem [[Nagykapornak]] w komiatcie [[Zala]]<ref name="Kiss&Zágorhidi" /><ref name="Wertner" /> Wnukiem Wolfera był potężny oligarcha [[Kőszegi I. Henrik]], którego rodzina rządziła później całą [[Transdanubia|Transdanubią]] i północną częścią Slawonii niezależnie od władzy królewskiej na przełomie XIII i XIV wieku.<ref name="Kiss&Zágorhidi" />
+
W 1157 r. [[Gervasius]], [[biskup Győr]], przyczynił się i zezwolił na założenie benedyktyńskiego opactwa [[Küszén]] (później [[Németújvár]], obecnie [[Burg Güssing]] w Austrii) Wolferowi, który podarował klasztorowi kilka okolicznych ziem i winnic. [[Gervasius]] podporządkował klasztor opactwu [[Pannonhalma]] i poświęcił nowy klasztor Dziewicy Maryi.<ref name="Horváth" /> Akt założycielski opactwa w Küszén został zachowany dzięki skróconej transliteracji z 1230 roku, w wyniku czego niektórzy historycy wątpili w jego autentyczność. Według historyka [[Horváth Richárd|Ryszarda Horvátha]] Wolfer nie wzniósł tam drewnianego fortu, opowiadając narracje średniowiecznych kronik. Dokument podkreśla również, że [[Küszén]] była „niezamieszkanym pustkowiem” przed wzniesieniem opactwa.<ref name="Horváth" /> Jako założyciel klasztoru został tam pochowany Wolfer.<ref name="Karácsonyi" />
  
−
<small><small>However a few decades later, [[Béla III of Hungary]] (r. 1172–1196) confiscated the Abbey of Küszén from the Benedictines and, based on the walls of the abbey, built a [[Burg Güssing|royal castle]] (called Németújvár, or simply Újvár, "New Castle", today Güssing in Austria) on top of the hill in the late 1170s or early 1180s, because of its significant strategic location along the Imperial border. He compensated its parton, ''comes'' Hencse (Wolfer's son) with the patronage of the newly constructed abbey of [[Nagykapornak|Kapornak]] in [[Zala County (former)|Zala County]].{{sfn|Kiss|Zágorhidi Czigány|2012|p=172}}{{sfn|Wertner|1895|p=44}} Wolfer's great-grandson was the powerful lord [[Henry I Kőszegi|Henry Kőszegi]], whose family ruled the whole [[Transdanubia]] and the northern portion of [[Slavonia]] independently of the royal power at the turn of the 13th and 14th centuries.{{sfn|Kiss|Zágorhidi Czigány|2012|p=177}} </small></small>
+
Jednak kilkadziesiąt lat później król Węgier [[III. Béla|Bela III]] skonfiskowała [[Küszén]] benedyktynom i na jego fundamentach zbudował [[Burg Güssing]] (nazwany [[Németújvár], lub prościej [[Újvár]], "Nowy Zamek", dzisiaj [[Güssing]] w Austrii) pod koniec lat siedemdziesiątych lub na początku lat osiemdziesiątych ze względu na znaczące strategiczne położenie wzdłuż granicy cesarskiej. Zrekompensował ówczesnemu patronowi, Hencse, synowi Wolfera, przekazując mu w zamian patronat nad nowo wybudowanym opactwem [[Nagykapornak]] w komiatcie [[Zala]]<ref name="Kiss&Zágorhidi" /><ref name="Wertner" /> Wnukiem Wolfera był potężny oligarcha [[Kőszegi I. Henrik|Henryk I Kőszegi]], którego rodzina rządziła później całą [[Transdanubia|Transdanubią]] i północną częścią Slawonii niezależnie od władzy królewskiej na przełomie XIII i XIV wieku.<ref name="Kiss&Zágorhidi" />
  
 
==Przypisy==
 
==Przypisy==

Aktualna wersja na dzień 12:06, 6 sie 2020

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Wolfer lub Wolfger, a także Walfer (* nieznana, † 1158÷61), niemiecki rycerz, prawdopodobnie z księstwa Szwabii, który wraz ze swoim bratem Héderem osiedlił się w Królestwie Węgier i został członkiem szlachty węgierskiej. Wolfer był także współzałożycielem prestiżowego klanu Héder i przodkiem potężnego i sławnego rodu Kőszegi, która rządziła całą Transdanubią u szczytu swojej potęgi.[1]

Przybycie na Węgry

... Wolfer, pochodzący z hrabstw Luksemburga, przybył ze swoim bratem Hedricusem z Alemannii z trzystoma uzbrojonymi jeźdźcami, którym książę Gejza podarował górę Kyscen i wyspę na Dunaju w pobliżu Iaurinum, aby mógł zamieszkać tam na zawsze; tutaj zbudował drewniany zamek i na tej samej górze założył klasztor, w którym jest pochowany. Od niego i jego brata pochodzi klan Héder.

– Chronicon Pictum[2]

... Wolfger i jego brat Hedrich przybywają na Węgry z Wildon z czterdziestoma rycerzami w zbroi. Wolfger otrzymał górę Güssing, aby się tam osiedlić. Tam zbudował drewniany fort, a następnie klasztor mnichów, gdzie został pochowany po jego śmierci. Héder rozpoczyna się od niego.

– Szymon Keza: Gesta Hunnorum et Hungarorum (Czyny Węgrów)[3]

Według Chronicon Pictum Wolfer i Héder pochodzili z hrabstwa Hainburg. Dzieło Marka Kálta niepoprawnie - przypadkowo lub umyślnie - odnosi się do wielkiego księcia Gejzy (ok.972-997), ojca Świętego Stefana, pierwszego króla Węgier, w rzeczywistości Wolfer i Héder przybyli na Węgry w pierwszych latach panowania króla Węgier Gejzy II (zdecydowanie przed 1146 r., gdy Héder był już wymieniany jako ispán). Miejsce pochodzenia braci jest sporne. Gesta Hunnorum et Hungarorum Szymona Kézy podaje, że Wolfer i Héder przybyli z „Vildonii” Zamek Wildon w Styrii z czterdziestoma opancerzonymi rycerzami, choć sam zamek został zbudowany dopiero po 1157 roku, więc identyfikacja jest nieprawidłowa. János Thuróczi pisze w swojej pracy Chronica Hungarorum, że dwaj rycerze wywodzili się z Hainburga w „Alemannia”, a więc z księstwa Szwabii. Przypuszczalnie wersja Marka Kálta jest bliższa prawdy, ponieważ rzeczywiście w pierwszej połowie XII wieku w Hainburgu był rycerz Wolfger von Erlachu.

Ponieważ później klan Héder został nazwany na cześć Hédera, a nie po jego starszym bracie, historyk János Karácsonyi argumentował, że Héder „był bardziej utalentowany niż Wolfer lub żył bardzo długo[4]”.

Życie na Węgrzech

Plik:Güssing - Burg.JPG
Burg Güssing, który został zbudowany przez króla Węgier Belę III na fundamentach krótkotrwałego i skonfiskowanego klasztoru Küszén, założonego przez Wolfera w 1157 r.

Zarówno Wolfer, jak i Héder stali się silnymi stronnikami Gejzy II, którego panowanie naznaczone było konfrontacją z Fryderykiem I, cesarzem Świętego Cesarstwa Rzymskiego, który starał się rozszerzyć swoje wpływy na Królestwo Węgier. Wolfer pojawi się jako świadek w różnych dokumentach królewskich Gejzy II wydanych w latach 1156–1158, co potwierdzało jego częstą obecność na dworze królewskim.[5] Jakiś czas przed 1161 r. Wolfer negocjował również z Eberhardem I, arcybiskupem Salzburga, który był uważany za zdecydowanego stronnika papieża Aleksandra III i postać wewnętrznej opozycji wobec cesarza po kontrowersyjnych wyborach papieskich w 1159 r. Za pośrednictwem swojego wysłannika, Wolfera, król Gejza zalecił sojusz i obiecał ochronę Eberhardowi przed Fryderykiem Barbarossą. Narracja listu arcybiskupa do króla węgierskiego, wydanego w 1161 r., potwierdza, że Wolfer już nie żył.[6]

W 1157 r. Gervasius, biskup Győr, przyczynił się i zezwolił na założenie benedyktyńskiego opactwa Küszén (później Németújvár, obecnie Burg Güssing w Austrii) Wolferowi, który podarował klasztorowi kilka okolicznych ziem i winnic. Gervasius podporządkował klasztor opactwu Pannonhalma i poświęcił nowy klasztor Dziewicy Maryi.[5] Akt założycielski opactwa w Küszén został zachowany dzięki skróconej transliteracji z 1230 roku, w wyniku czego niektórzy historycy wątpili w jego autentyczność. Według historyka Ryszarda Horvátha Wolfer nie wzniósł tam drewnianego fortu, opowiadając narracje średniowiecznych kronik. Dokument podkreśla również, że Küszén była „niezamieszkanym pustkowiem” przed wzniesieniem opactwa.[5] Jako założyciel klasztoru został tam pochowany Wolfer.[4]

Jednak kilkadziesiąt lat później król Węgier Bela III skonfiskowała Küszén benedyktynom i na jego fundamentach zbudował Burg Güssing (nazwany [[Németújvár], lub prościej Újvár, "Nowy Zamek", dzisiaj Güssing w Austrii) pod koniec lat siedemdziesiątych lub na początku lat osiemdziesiątych ze względu na znaczące strategiczne położenie wzdłuż granicy cesarskiej. Zrekompensował ówczesnemu patronowi, Hencse, synowi Wolfera, przekazując mu w zamian patronat nad nowo wybudowanym opactwem Nagykapornak w komiatcie Zala[1][6] Wnukiem Wolfera był potężny oligarcha Henryk I Kőszegi, którego rodzina rządziła później całą Transdanubią i północną częścią Slawonii niezależnie od władzy królewskiej na przełomie XIII i XIV wieku.[1]

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Kiss, Gábor; Zágorhidi Czigány, Balázs (2012). "A Héder nemzetség korai birtokai Vas vármegyében és a küszéni bencés apátság [Założenie Opactwa Benedyktynów w Küszén i pierwsze posiadłości klanu Héder w komitacie Vas]. W: Illés, Pál Attila; Juhász-Laczik, Albin (red.). Örökség és küldetés. Bencések Magyarországon (Rendtörténeti konferenciák 7/1) (v). Magyar Egyháztörténeti Enciklopédia Munkaközösség (METEM). str. 172, 177.
  2. ↑ The Hungarian Illuminated ChronicleThe Hungarian Illuminated Chronicle: Chronica de Gestis Hungarorum (ch. 39), str. 101.
  3. ↑ Simon of Kéza: The Deeds of the Hungarians (Pod redakcją i z tłumaczeniem László Veszprémyego i Franka Schaera z opracowaniem Jenő Szűcsa) (1999). CEU Press. str. 164-165.
  4. ↑ 4,0 4,1 Karácsonyi, János (1901). A magyar nemzetségek a XIV. század közepéig. II. kötet [Węgierskie rody do połowy XIV wieku, Vol. 2]. Hungarian Academy of Sciences. str. 144.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 Horváth, Richárd (2015). "A favár rejtélye, avagy mennyire régi Újvár vára?: Németújvár várának "vélelmezett" története a kezdetektől a 13. század végéig [Tajemnica drewnianego fortu, czyli ile lat ma Újvár ?: „Przypuszczalna” historia zamku w Németújvár od początku do końca XIII wieku]. Castrum. Castrum Bene Egyesület. 18 (1–2): str. 10, 12.
  6. ↑ 6,0 6,1 Wertner, Mór (1895). "A Güssingiek [Güssingerowie]". Századok. Magyar Történelmi Társulat. 29 (1 & 2): str. 43-44.

Źródła

Pierwszorzędne źródła

  • Simon of Kéza: The Deeds of the Hungarians (Pod redakcją i z tłumaczeniem László Veszprémyego i Franka Schaera z opracowaniem Jenő Szűcsa) (1999). CEU Press. ISBN 963-9116-31-9.
  • The Hungarian Illuminated Chronicle: Chronica de Gestis Hungarorum (Redakcja Dercsényi Dezső).

Drugorzędne sources

  • Horváth, Richárd (2015). "A favár rejtélye, avagy mennyire régi Újvár vára?: Németújvár várának "vélelmezett" története a kezdetektől a 13. század végéig [Tajemnica drewnianego fortu, czyli ile lat ma Újvár ?: „Przypuszczalna” historia zamku w Németújvár od początku do końca XIII wieku]. Castrum. Castrum Bene Egyesület. 18 (1–2): str. 5–24.
  • Karácsonyi, János (1901). A magyar nemzetségek a XIV. század közepéig. II. kötet [Węgierskie rody do połowy XIV wieku, Vol. 2]. Hungarian Academy of Sciences.
  • Kiss, Gábor; Zágorhidi Czigány, Balázs (2012). "A Héder nemzetség korai birtokai Vas vármegyében és a küszéni bencés apátság [Założenie Opactwa Benedyktynów w Küszén i pierwsze posiadłości klanu Héder w komitacie Vas]. W: Illés, Pál Attila; Juhász-Laczik, Albin (red.). Örökség és küldetés. Bencések Magyarországon (Rendtörténeti konferenciák 7/1) (v). Magyar Egyháztörténeti Enciklopédia Munkaközösség (METEM). str. 172–180. ISBN 978-963-9662-60-5.
  • Wertner, Mór (1895). "A Güssingiek [Güssingerowie]". Századok. Magyar Történelmi Társulat. 29 (1 & 2): str. 42–64, 136–154.

Wolfer (węg.)
Wolfger (węg.)
Walfer (węg.)

Dane biograficzne
Klan Héder
Pochodzenie niemieckie
Państwo Królestwo Węgier
Urodziny data nieznana
Śmierć 1158/61
Miejsce spoczynku opactwo Küszén (Burg Güssing)
Rodzeństwo Henrik
Dzieci I. Hencse
(?) Simon
I. Lőrinc
Nn
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Wolfer&oldid=39603”