Wolfer: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "* nieznana" na "* nieznana")
 
(Nie pokazano 8 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:1cyt]]
+
[[Kategoria:0]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Wolfer
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Wolfer
Linia 18: Linia 18:
 
|}
 
|}
  
'''Wolfer''' lub '''''Wolfger''''', a także '''''Walfer''''' (* nieznana, † 1158÷61), niemiecki rycerz, prawdopodobnie z księstwa Szwabii, który wraz ze swoim bratem [[Héder]]em osiedlił się w [[Królestwo Węgier|Królestwie Węgier]] i został członkiem szlachty węgierskiej. Wolfer był także współzałożycielem prestiżowego klanu [[Héder]] i przodkiem potężnego i sławnego rodu [[Kőszegi]], która rządziła całą [[Transdanubia|Transdanubią]] u szczytu swojej potęgi.<ref name="Kiss&Zágorhidi">Kiss, Gábor; Zágorhidi Czigány, Balázs (2012). "A Héder nemzetség korai birtokai Vas vármegyében és a küszéni bencés apátság [''Założenie Opactwa Benedyktynów w Küszén i pierwsze posiadłości klanu Héder w komitacie Vas'']. W: Illés, Pál Attila; Juhász-Laczik, Albin (red.).'' Örökség és küldetés. Bencések Magyarországon (Rendtörténeti konferenciák'' 7/1) (v). Magyar Egyháztörténeti Enciklopédia Munkaközösség (METEM). str. 172, 177.</ref>
+
'''Wolfer''' lub '''''Wolfger''''', a także '''''Walfer''''' (*&nbsp;nieznana, † 1158÷61), niemiecki rycerz, prawdopodobnie z księstwa Szwabii, który wraz ze swoim bratem [[Héder]]em osiedlił się w [[Królestwo Węgier|Królestwie Węgier]] i został członkiem szlachty węgierskiej. Wolfer był także współzałożycielem prestiżowego klanu [[Héder]] i przodkiem potężnego i sławnego rodu [[Kőszegi]], która rządziła całą [[Transdanubia|Transdanubią]] u szczytu swojej potęgi.<ref name="Kiss&Zágorhidi">Kiss, Gábor; Zágorhidi Czigány, Balázs (2012). "A Héder nemzetség korai birtokai Vas vármegyében és a küszéni bencés apátság [''Założenie Opactwa Benedyktynów w Küszén i pierwsze posiadłości klanu Héder w komitacie Vas'']. W: Illés, Pál Attila; Juhász-Laczik, Albin (red.).'' Örökség és küldetés. Bencések Magyarországon (Rendtörténeti konferenciák'' 7/1) (v). Magyar Egyháztörténeti Enciklopédia Munkaközösség (METEM). str. 172, 177.</ref>
  
 
== Przybycie na Węgry ==
 
== Przybycie na Węgry ==
  
... Wolfer, pochodzący z hrabstw Luksemburga, przybył ze swoim bratem Hedricusem z Alemannii z trzystoma uzbrojonymi jeźdźcami, którym książę [[Géza herceg|Gejza]] podarował górę Kyscen i wyspę na Dunaju w pobliżu Iaurinum, aby mógł zamieszkać tam na zawsze; tutaj zbudował drewniany zamek i na tej samej górze założył klasztor, w którym jest pochowany. Od niego i jego brata pochodzi klan [[Héder]].
+
<blockquote><cite>
    - ''[[Chronicon Pictum]]''<ref>The Hungarian Illuminated Chronicle''The Hungarian Illuminated Chronicle:'' Chronica de Gestis Hungarorum (ch. 39), str. 101.</ref>
+
<small>... Wolfer, pochodzący z hrabstw Luksemburga, przybył ze swoim bratem Hedricusem z Alemannii z trzystoma uzbrojonymi jeźdźcami, którym książę [[Géza herceg|Gejza]] podarował górę Kyscen i wyspę na Dunaju w pobliżu Iaurinum, aby mógł zamieszkać tam na zawsze; tutaj zbudował drewniany zamek i na tej samej górze założył klasztor, w którym jest pochowany. Od niego i jego brata pochodzi klan [[Héder]].<small>
  
<small><small>{{Quote|..., Volphger, who was descended from the counts of Hemburg, came with his brother Hedricus from Alemannia with three hundred armed horsemen, to whom Duke Geysa made a gift of Mount Kyscen and an island in the Danube near Iaurinum that he might dwell there for ever; here he built a castle of wood, and on the same mountain he founded a monastery, where he is buried. From him and his brother springs the clan of Heder,|''[[Chronicon Pictum|Illuminated Chronicle]]''<ref>''The Hungarian Illuminated Chronicle'' (ch. 39), p. 101.</ref>}} </small></small>
+
''[[Chronicon Pictum]]''<ref>The Hungarian Illuminated Chronicle''The Hungarian Illuminated Chronicle:'' Chronica de Gestis Hungarorum (ch. 39), str. 101.</ref></small></small>
 +
</blockquote></cite>
  
... Wolfger i jego brat Hedrich przybywają na Węgry z Wildon z czterdziestoma rycerzami w zbroi. Wolfger otrzymał górę Güssing, aby się tam osiedlić. Tam zbudował drewniany fort, a następnie klasztor mnichów, gdzie został pochowany po jego śmierci. [[Héder]] rozpoczyna się od niego.
+
<blockquote><cite>
    - Simon of Hand: The Deeds of the Hungarians<ref>''Simon of Kéza: The Deeds of the Hungarians'' (Pod redakcją i z tłumaczeniem László Veszprémyego i Franka Schaera z opracowaniem Jenő Szűcsa) (1999). CEU Press. str. 164-165.</ref>
+
<small>... Wolfger i jego brat Hedrich przybywają na Węgry z Wildon z czterdziestoma rycerzami w zbroi. Wolfger otrzymał górę Güssing, aby się tam osiedlić. Tam zbudował drewniany fort, a następnie klasztor mnichów, gdzie został pochowany po jego śmierci. [[Héder]] rozpoczyna się od niego.<small>
  
<small><small>{{Quote|... Wolfger and his brother Hedrich come to Hungary from Wildon with forty knights in armour. Wolfger was given Mt. Güssing to settle in. There he built a wooden fort, and later a monks' cloister, where he was buried after his death. The Héder descend from him.|[[Simon of Kéza]]: ''[[Gesta Hunnorum et Hungarorum|The Deeds of the Hungarians]]''<ref>''Simon of Kéza: The Deeds of the Hungarians'' (ch. 80.), pp. 164, 165.</ref>}} </small></small>
+
[[Szymon Keza]]: ''[[Gesta Hunnorum et Hungarorum]]'' (Czyny Węgrów)<ref>''Simon of Kéza: The Deeds of the Hungarians'' (Pod redakcją i z tłumaczeniem László Veszprémyego i Franka Schaera z opracowaniem Jenő Szűcsa) (1999). CEU Press. str. 164-165.</ref></small></small>
 +
</blockquote></cite>
  
 
Według ''[[Chronicon Pictum]]'' Wolfer i Héder pochodzili z hrabstwa Hainburg. Dzieło [[Kált Márk|Marka Kálta]] niepoprawnie - przypadkowo lub umyślnie - odnosi się do ''[[Géza|wielkiego księcia Gejzy]]'' (ok.972-997), ojca [[I. István|Świętego Stefana]], pierwszego króla Węgier, w rzeczywistości Wolfer i Héder przybyli na Węgry w pierwszych latach panowania króla Węgier [[II. Géza|Gejzy II]] (zdecydowanie przed 1146 r., gdy Héder był już wymieniany jako [[ispán]]). Miejsce pochodzenia braci jest sporne. ''[[Gesta Hunnorum et Hungarorum]]'' [[Kézai Simon|Szymona Kézy]] podaje, że Wolfer i Héder przybyli z „Vildonii” [[Zamek Wildon]] w [[Styria|Styrii]] z czterdziestoma opancerzonymi rycerzami, choć sam zamek został zbudowany dopiero po 1157 roku, więc identyfikacja jest nieprawidłowa. [[Thuróczi János|János Thuróczi]] pisze w swojej pracy ''[[Chronica Hungarorum]]'', że dwaj rycerze wywodzili się z [[Hainburg]]a w „Alemannia”, a więc z księstwa Szwabii. Przypuszczalnie wersja Marka Kálta jest bliższa prawdy, ponieważ rzeczywiście w pierwszej połowie XII wieku w Hainburgu był rycerz Wolfger von Erlachu.
 
Według ''[[Chronicon Pictum]]'' Wolfer i Héder pochodzili z hrabstwa Hainburg. Dzieło [[Kált Márk|Marka Kálta]] niepoprawnie - przypadkowo lub umyślnie - odnosi się do ''[[Géza|wielkiego księcia Gejzy]]'' (ok.972-997), ojca [[I. István|Świętego Stefana]], pierwszego króla Węgier, w rzeczywistości Wolfer i Héder przybyli na Węgry w pierwszych latach panowania króla Węgier [[II. Géza|Gejzy II]] (zdecydowanie przed 1146 r., gdy Héder był już wymieniany jako [[ispán]]). Miejsce pochodzenia braci jest sporne. ''[[Gesta Hunnorum et Hungarorum]]'' [[Kézai Simon|Szymona Kézy]] podaje, że Wolfer i Héder przybyli z „Vildonii” [[Zamek Wildon]] w [[Styria|Styrii]] z czterdziestoma opancerzonymi rycerzami, choć sam zamek został zbudowany dopiero po 1157 roku, więc identyfikacja jest nieprawidłowa. [[Thuróczi János|János Thuróczi]] pisze w swojej pracy ''[[Chronica Hungarorum]]'', że dwaj rycerze wywodzili się z [[Hainburg]]a w „Alemannia”, a więc z księstwa Szwabii. Przypuszczalnie wersja Marka Kálta jest bliższa prawdy, ponieważ rzeczywiście w pierwszej połowie XII wieku w Hainburgu był rycerz Wolfger von Erlachu.

Aktualna wersja na dzień 12:06, 6 sie 2020

Wolfer lub Wolfger, a także Walfer (* nieznana, † 1158÷61), niemiecki rycerz, prawdopodobnie z księstwa Szwabii, który wraz ze swoim bratem Héderem osiedlił się w Królestwie Węgier i został członkiem szlachty węgierskiej. Wolfer był także współzałożycielem prestiżowego klanu Héder i przodkiem potężnego i sławnego rodu Kőszegi, która rządziła całą Transdanubią u szczytu swojej potęgi.[1]

Przybycie na Węgry

... Wolfer, pochodzący z hrabstw Luksemburga, przybył ze swoim bratem Hedricusem z Alemannii z trzystoma uzbrojonymi jeźdźcami, którym książę Gejza podarował górę Kyscen i wyspę na Dunaju w pobliżu Iaurinum, aby mógł zamieszkać tam na zawsze; tutaj zbudował drewniany zamek i na tej samej górze założył klasztor, w którym jest pochowany. Od niego i jego brata pochodzi klan Héder.

Chronicon Pictum[2]

... Wolfger i jego brat Hedrich przybywają na Węgry z Wildon z czterdziestoma rycerzami w zbroi. Wolfger otrzymał górę Güssing, aby się tam osiedlić. Tam zbudował drewniany fort, a następnie klasztor mnichów, gdzie został pochowany po jego śmierci. Héder rozpoczyna się od niego.

Szymon Keza: Gesta Hunnorum et Hungarorum (Czyny Węgrów)[3]

Według Chronicon Pictum Wolfer i Héder pochodzili z hrabstwa Hainburg. Dzieło Marka Kálta niepoprawnie - przypadkowo lub umyślnie - odnosi się do wielkiego księcia Gejzy (ok.972-997), ojca Świętego Stefana, pierwszego króla Węgier, w rzeczywistości Wolfer i Héder przybyli na Węgry w pierwszych latach panowania króla Węgier Gejzy II (zdecydowanie przed 1146 r., gdy Héder był już wymieniany jako ispán). Miejsce pochodzenia braci jest sporne. Gesta Hunnorum et Hungarorum Szymona Kézy podaje, że Wolfer i Héder przybyli z „Vildonii” Zamek Wildon w Styrii z czterdziestoma opancerzonymi rycerzami, choć sam zamek został zbudowany dopiero po 1157 roku, więc identyfikacja jest nieprawidłowa. János Thuróczi pisze w swojej pracy Chronica Hungarorum, że dwaj rycerze wywodzili się z Hainburga w „Alemannia”, a więc z księstwa Szwabii. Przypuszczalnie wersja Marka Kálta jest bliższa prawdy, ponieważ rzeczywiście w pierwszej połowie XII wieku w Hainburgu był rycerz Wolfger von Erlachu.

Ponieważ później klan Héder został nazwany na cześć Hédera, a nie po jego starszym bracie, historyk János Karácsonyi argumentował, że Héder „był bardziej utalentowany niż Wolfer lub żył bardzo długo[4]”.

Życie na Węgrzech

Plik:Güssing - Burg.JPG
Burg Güssing, który został zbudowany przez króla Węgier Belę III na fundamentach krótkotrwałego i skonfiskowanego klasztoru Küszén, założonego przez Wolfera w 1157 r.

Zarówno Wolfer, jak i Héder stali się silnymi stronnikami Gejzy II, którego panowanie naznaczone było konfrontacją z Fryderykiem I, cesarzem Świętego Cesarstwa Rzymskiego, który starał się rozszerzyć swoje wpływy na Królestwo Węgier. Wolfer pojawi się jako świadek w różnych dokumentach królewskich Gejzy II wydanych w latach 1156–1158, co potwierdzało jego częstą obecność na dworze królewskim.[5] Jakiś czas przed 1161 r. Wolfer negocjował również z Eberhardem I, arcybiskupem Salzburga, który był uważany za zdecydowanego stronnika papieża Aleksandra III i postać wewnętrznej opozycji wobec cesarza po kontrowersyjnych wyborach papieskich w 1159 r. Za pośrednictwem swojego wysłannika, Wolfera, król Gejza zalecił sojusz i obiecał ochronę Eberhardowi przed Fryderykiem Barbarossą. Narracja listu arcybiskupa do króla węgierskiego, wydanego w 1161 r., potwierdza, że Wolfer już nie żył.[6]

W 1157 r. Gervasius, biskup Győr, przyczynił się i zezwolił na założenie benedyktyńskiego opactwa Küszén (później Németújvár, obecnie Burg Güssing w Austrii) Wolferowi, który podarował klasztorowi kilka okolicznych ziem i winnic. Gervasius podporządkował klasztor opactwu Pannonhalma i poświęcił nowy klasztor Dziewicy Maryi.[5] Akt założycielski opactwa w Küszén został zachowany dzięki skróconej transliteracji z 1230 roku, w wyniku czego niektórzy historycy wątpili w jego autentyczność. Według historyka Ryszarda Horvátha Wolfer nie wzniósł tam drewnianego fortu, opowiadając narracje średniowiecznych kronik. Dokument podkreśla również, że Küszén była „niezamieszkanym pustkowiem” przed wzniesieniem opactwa.[5] Jako założyciel klasztoru został tam pochowany Wolfer.[4]

Jednak kilkadziesiąt lat później król Węgier Bela III skonfiskowała Küszén benedyktynom i na jego fundamentach zbudował Burg Güssing (nazwany [[Németújvár], lub prościej Újvár, "Nowy Zamek", dzisiaj Güssing w Austrii) pod koniec lat siedemdziesiątych lub na początku lat osiemdziesiątych ze względu na znaczące strategiczne położenie wzdłuż granicy cesarskiej. Zrekompensował ówczesnemu patronowi, Hencse, synowi Wolfera, przekazując mu w zamian patronat nad nowo wybudowanym opactwem Nagykapornak w komiatcie Zala[1][6] Wnukiem Wolfera był potężny oligarcha Henryk I Kőszegi, którego rodzina rządziła później całą Transdanubią i północną częścią Slawonii niezależnie od władzy królewskiej na przełomie XIII i XIV wieku.[1]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Kiss, Gábor; Zágorhidi Czigány, Balázs (2012). "A Héder nemzetség korai birtokai Vas vármegyében és a küszéni bencés apátság [Założenie Opactwa Benedyktynów w Küszén i pierwsze posiadłości klanu Héder w komitacie Vas]. W: Illés, Pál Attila; Juhász-Laczik, Albin (red.). Örökség és küldetés. Bencések Magyarországon (Rendtörténeti konferenciák 7/1) (v). Magyar Egyháztörténeti Enciklopédia Munkaközösség (METEM). str. 172, 177.
  2. The Hungarian Illuminated ChronicleThe Hungarian Illuminated Chronicle: Chronica de Gestis Hungarorum (ch. 39), str. 101.
  3. Simon of Kéza: The Deeds of the Hungarians (Pod redakcją i z tłumaczeniem László Veszprémyego i Franka Schaera z opracowaniem Jenő Szűcsa) (1999). CEU Press. str. 164-165.
  4. 4,0 4,1 Karácsonyi, János (1901). A magyar nemzetségek a XIV. század közepéig. II. kötet [Węgierskie rody do połowy XIV wieku, Vol. 2]. Hungarian Academy of Sciences. str. 144.
  5. 5,0 5,1 5,2 Horváth, Richárd (2015). "A favár rejtélye, avagy mennyire régi Újvár vára?: Németújvár várának "vélelmezett" története a kezdetektől a 13. század végéig [Tajemnica drewnianego fortu, czyli ile lat ma Újvár ?: „Przypuszczalna” historia zamku w Németújvár od początku do końca XIII wieku]. Castrum. Castrum Bene Egyesület. 18 (1–2): str. 10, 12.
  6. 6,0 6,1 Wertner, Mór (1895). "A Güssingiek [Güssingerowie]". Századok. Magyar Történelmi Társulat. 29 (1 & 2): str. 43-44.

Źródła

Pierwszorzędne źródła

  • Simon of Kéza: The Deeds of the Hungarians (Pod redakcją i z tłumaczeniem László Veszprémyego i Franka Schaera z opracowaniem Jenő Szűcsa) (1999). CEU Press. ISBN 963-9116-31-9.
  • The Hungarian Illuminated Chronicle: Chronica de Gestis Hungarorum (Redakcja Dercsényi Dezső).

Drugorzędne sources

  • Horváth, Richárd (2015). "A favár rejtélye, avagy mennyire régi Újvár vára?: Németújvár várának "vélelmezett" története a kezdetektől a 13. század végéig [Tajemnica drewnianego fortu, czyli ile lat ma Újvár ?: „Przypuszczalna” historia zamku w Németújvár od początku do końca XIII wieku]. Castrum. Castrum Bene Egyesület. 18 (1–2): str. 5–24.
  • Karácsonyi, János (1901). A magyar nemzetségek a XIV. század közepéig. II. kötet [Węgierskie rody do połowy XIV wieku, Vol. 2]. Hungarian Academy of Sciences.
  • Kiss, Gábor; Zágorhidi Czigány, Balázs (2012). "A Héder nemzetség korai birtokai Vas vármegyében és a küszéni bencés apátság [Założenie Opactwa Benedyktynów w Küszén i pierwsze posiadłości klanu Héder w komitacie Vas]. W: Illés, Pál Attila; Juhász-Laczik, Albin (red.). Örökség és küldetés. Bencések Magyarországon (Rendtörténeti konferenciák 7/1) (v). Magyar Egyháztörténeti Enciklopédia Munkaközösség (METEM). str. 172–180. ISBN 978-963-9662-60-5.
  • Wertner, Mór (1895). "A Güssingiek [Güssingerowie]". Századok. Magyar Történelmi Társulat. 29 (1 & 2): str. 42–64, 136–154.

Wolfer (węg.)
Wolfger (węg.)
Walfer (węg.)

Dane biograficzne
Klan Héder
Pochodzenie niemieckie
Państwo Królestwo Węgier
Urodziny data nieznana
Śmierć 1158/61
Miejsce spoczynku opactwo Küszén (Burg Güssing)
Rodzeństwo Henrik
Dzieci I. Hencse
(?) Simon
I. Lőrinc
Nn