Atyusz III. Atyusz: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "* nieznana" na "* nieznana")
 
(Nie pokazano 30 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:1]]
+
[[Kategoria:0]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Atyusz_III_Atyusz
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Atyusz_III_Atyusz
Linia 39: Linia 39:
 
|}
 
|}
  
−
'''Atyusz III. Atyusz''' (także ''Oguz'') († po 1233), wpływowy węgierski wieloża, najwybitniejszy członek rodziny, który służył jako [[sędzia królewski]] (1215-1217), za panowania króla [[II. András|Andrzeja II]]. [1]
+
'''Atyusz III. Atyusz''', także '''''Oguz''''') (*&nbsp;nieznana,&nbsp;† po 1233), wpływowy węgierski wielmoża, najwybitniejszy członek rodziny, który służył jako [[sędzia królewski]] (1215-1217), za panowania króla [[II. András|Andrzeja II]].<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 28, 43–44, 59, 65, 127, 151, 183, 197, 230.</ref>
−
 
 
−
<small>'''Atyusz III from the kindred Atyusz''' (also '''Oguz'''; {{lang-hu|Atyusz nembeli (III.) Atyusz}}; died after 1233) was a Hungarian influential baron, the most outstanding member of [[Atyusz (genus)|his family]], who served as [[Judge royal]] from 1215 to 1217, during the reign of [[Andrew II of Hungary]].{{sfn|Zsoldos|2011|p=28}} </small>
 
  
 
== Rodzina ==
 
== Rodzina ==
  
−
Urodził jako najstarszy syn Atyusza II (zwanego także Atyuszem Wielkim), który odziedziczył większość majątku rodzinnego po swoim bracie (lub wuju), bezdzietnym [[István]]ie, zgodnie z wolą i testamentem tego ostatniego [2]. Miał co najmniej jednego młodszego brata, [[Atyusz Lőrinc|Lőrinc]], który również krótko działał jako [[sędzia królewski]] w 1222 r. (Dawne dzieła genealogiczne błędnie określały [[Atyusz Lőrinc|Lőrinc]]a jako dziecko Atyusza III). [3] Być może [[I. Dénes]] był także bratem Atyusza III i [[Atyusz Lőrinc|Lőrinc]]a [4] W wyniku '''rozszerzonego klanu''' Atyusz III miał kilku znamienitych kuzynów, w tym [[Atyusz Salamon|Salamon]]a (także [[sędzia królewski|sędziego królewskiego]] w 1222 r. i bliskiego sojusznika Atyusza) oraz [[ispán]] [[Atyusz III. Miska|Miska III Atyusz]] i [[Atyusz Sal|Sal]]. [5] XIX-wieczny historyk Mór Wertner błędnie nazwał Atyusza członkiem rodziny [[Vázsony]] [6].
+
Urodził jako najstarszy syn Atyusza II (zwanego także Atyuszem Wielkim), który odziedziczył większość majątku rodzinnego po swoim bracie (lub wuju), bezdzietnym [[István]]ie, zgodnie z wolą i testamentem tego ostatniego<ref name="Nemes">Nemes, Gábor (2006). ''Az Atyusz nemzetség''. W: J. Újváry, Zsuzsanna (red.). ''Tanulmányok évszázadok történelméből'' [''Eseje o wiekach historii'']. Pázmány Péter Catholic University. str. 13–14, 20–25, 31–32, 39.</ref>. Miał co najmniej jednego młodszego brata, [[Atyusz Lőrinc|Lőrinc]], który również krótko działał jako [[sędzia królewski]] w 1222 r. (Dawne dzieła genealogiczne błędnie określały [[Atyusz Lőrinc|Lőrinc]]a jako dziecko Atyusza III).<ref name="Nemes" /> Być może [[I. Dénes]] był także bratem Atyusza III i [[Atyusz Lőrinc|Lőrinc]]a.<ref name="Nemes" /> W wyniku koligacji rodzinnych Atyusz III miał kilku znamienitych kuzynów, w tym [[Atyusz Salamon|Salamon]]a (także [[sędzia królewski|sędziego królewskiego]] w 1222 r. i bliskiego sojusznika Atyusza) oraz [[ispán]] [[Atyusz III. Miska|Miska III Atyusz]] i [[Atyusz Sal|Sal]].<ref>Engel: ''Genealógia'' (Genus Atyusz)</ref> XIX-wieczny historyk Mór Wertner błędnie nazwał Atyusza członkiem rodziny [[Vázsony]]<ref name="Nemes" />.
−
 
 
−
<small>He was born into the [[Atyusz (genus)|Atyusz kindred]] as the eldest son of Atyusz II (also known as Atyusz the Great), who inherited the majority of the family property from his brother (or uncle), the childless Stephen, according to the latter's [[will and testament]].{{sfn|Nemes|2006|p=20}} He had at least one younger brother, [[Lawrence Atyusz|Lawrence]], who also functioned as Judge royal for a short time in 1222 (former genealogical works incorrectly referred to Lawrence as the child of Atyusz III).{{sfn|Nemes|2006|p=25}} Perhaps Denis I was also a brother of Atyusz III and Lawrence.{{sfn|Nemes|2006|p=39}} As a result of the extended clan, Atyusz III had several notable cousins, including [[Solomon Atyusz|Solomon]] (also Judge royal in 1222 and a close ally to Atyusz) and ''[[ispán]]''s [[Miska III Atyusz|Miska III]] and [[Sal Atyusz|Sal]].<ref>Engel: ''Genealógia'' (Genus Atyusz)</ref> 19th-century historian Mór Wertner mistakenly referred to Atyusz as a member of the Vázsony kindred.{{sfn|Nemes|2006|pp=13–14}} </small>
 
−
 
 
−
Według '''nieautentycznej''' karty z lat trzydziestych XIV wieku, która fałszywie datowana jest na 22 marca 1262 r., Żoną Atyusa III była  Berbur z rodu [[Hont-Pázmány]], córka [[Hontpázmány Sebes]]a, [3] [[stolnik królewski]] (1209-1217) [7], '''jak głosi karta''', Abraham, syn Sebesa, sprzedał [[Zánka]] swojej siostrze, którą wcześniej odziedziczył po ojcu III, swoim szwagrze. Mimo że dokument jest zdecydowanie fałszerstwem, historyk Gabor przyjmuje jednak informację o małżeństwie Atyusza, z tej strony nie ma to wpływu na cel fałszowania dyplomu. Nieautentyczna karta była częścią sądu procesowego między rodzinami [[Amade]] i [[Szentgyörgyi]] o własność [[Várkony]] (obecnie część Vrakúň, Słowacja). [3]
 
−
 
 
−
<small>According to a non-authentic charter from the 1320s, which falsely dated 22 March 1262, Atyusz III's wife was lady Berbur from the [[Hont-Pázmány]] kindred as the daughter of [[Sebes Hont-Pázmány]],{{sfn|Nemes|2006|p=25}} the [[Master of the cupbearers]] between 1209 and 1217.{{sfn|Zsoldos|2011|p=59}} As the charter says, ''comes'' Abraham, son of Sebes, sold [[Zánka]] to his sister, which he had formerly inherited from Atyusz III, his brother-in-law. Although the document is definitely a forgery, nevertheless historian Gábor Nemes accepts the information can be found on Atyusz's marriage, as the objective of the diploma's falsification is not affected from this side. The non-authentic charter was part of a [[trial court]] between the Amadé and [[Szentgyörgyi]] families for the ownership of Várkony (today part of [[Vrakúň]], [[Slovakia]]).{{sfn|Nemes|2006|p=25}} </small>
 
  
−
Atyusz III i Berbur mieli dwoje dzieci. O starszym [[IV. Atyusz]]u wspomniano jako osobę żywą tylko raz w 1236 r., przy okazji sprzedaży posiadłości. Według królewskiej karty wydanej przez IV. Béla|Belę IV]] w 1244 r. Atyus IV został zamordowany przez '''niektórych''' Puchunów ze Slawonii, którzy „popełnili wiele morderstw i innych przestępstw”. Jak pisze Béla IV, całe królestwo opłakiwało śmierć Atyusza IV [8].
+
Według nieautentycznego dokumentu z lat 30. XIV wieku, która fałszywie datowana jest na 22 marca 1262 r., żoną Atyusa III była  Berbur z rodu [[Hont-Pázmány]], córka [[Hontpázmány Sebes|Sebesa Hontpázmányego]],<ref name="Nemes" /> [[stolnik królewski]] (1209-1217)<ref name="Zsoldos2011" />, jak głosi dokument, Abraham, syn Sebesa, sprzedał [[Zánka]] swojej siostrze, którą wcześniej odziedziczył po ojcu III, swoim szwagrze. Mimo że dokument jest zdecydowanie fałszerstwem, historyk Gabor przyjmuje jednak informację o małżeństwie Atyusza, z tej strony nie ma to wpływu na cel fałszowania dyplomu. Nieautentyczna karta była częścią sądu procesowego między rodzinami [[Amade]] i [[Szentgyörgyi]] o własność [[Várkony]] (obecnie część Vrakúň, Słowacja).<ref name="Nemes" />
  
−
<small>Atyusz III and Berbur had two children. The elder one Atyusz IV was mentioned as a living person only once in 1236 on the occasion of a possession sale. According to a royal charter issued by [[Béla IV of Hungary]] in 1244, Atyusz IV was murdered by a certain Puchuna from [[Slavonia]], who "had committed numerous murders and other crimes". As Béla IV writes, the [[Kingdom of Hungary (1000–1301)|whole kingdom]] mourned Atyusz IV's death.{{sfn|Nemes|2006|p=31}} </small>
+
Atyusz III i Berbur mieli dwoje dzieci. O starszym [[IV. Atyusz]]u wspomniano jako osobę żywą tylko raz w 1236 r., przy okazji sprzedaży posiadłości. Według królewskiej karty wydanej przez IV. Béla|Belę IV]] w 1244 r. Atyus IV został zamordowany przez niejakiego Puchunę ze Slawonii, którzy „popełnili wiele morderstw i innych przestępstw”. Jak pisze [[II.Béla|Bela IV]], całe królestwo opłakiwało śmierć Atyusza IV<ref name="Nemes" />.
  
−
Mieli także młodszego syna o imieniu Györk (lub Gyurkó). Po raz pierwszy wspomniano o nim w 1248 r., gdy był właścicielem [[Sevnica]] (dziś w Słowenii). W 1251 r. sprzedał [[Pécsely]] do '''Kapituły''' [[Veszprém]], a także '''przysięgał''' ochronę diecezji. Ożenił się z niezidentyfikowaną córką [[Hahót Mihály]] (kuzyna bana i chrześcijańskiego męczennika [[Hahót II. Buzád]]a). Mieli syna, Atyusza V, który był właścicielem [[Dabrony]] w 1274 roku. Dwa lata później Atyusz V został oskarżony o nielojalność przez [[IV. László|Władysława IV]], który skonfiskował jego własność, zamek Szentmiklós i podarował [[arcybiskup Esztergom|arcybiskupowi Esztergomu]] [[III. Benedek]] i jego braciom, Dedalusowi, [[ispán]]owi komitatu [[Zala]] (1273-1274), Beke i Istvánowi. Atyusz V zmarł bez ziem i spadkobierców, więc gałąź Atyusza III wyginęła wraz z nim w 1276 r. [9]
+
Mieli także młodszego syna o imieniu Györk (lub Gyurkó). Po raz pierwszy wspomniano o nim w 1248 r., gdy był właścicielem [[Sevnica]] (dziś w Słowenii). W 1251 r. sprzedał [[Pécsely]] ją kapitule [[Veszprém]], a także przysięgał chronić diecezję. Ożenił się z niezidentyfikowaną córką [[Hahót Mihály]] (kuzyna bana i chrześcijańskiego męczennika [[Hahót II. Buzád]]a). Mieli syna, Atyusza V, który był właścicielem [[Dabrony]] w 1274 roku. Dwa lata później Atyusz V został oskarżony o nielojalność przez [[IV. László|Władysława IV]], który skonfiskował jego własność, zamek Szentmiklós i podarował [[arcybiskup Esztergom|arcybiskupowi Esztergomu]] [[III. Benedek|Benedykta III]] i jego braciom, Dedalusowi, [[ispán]]owi komitatu [[Zala]] (1273-1274), Beke i Istvánowi. Atyusz V zmarł bez posiadłości i spadkobierców, więc gałąź Atyusza III wyginęła wraz z nim w 1276 r.<ref name="Nemes" />
−
 
 
−
<small>They also had a younger son named Györk (or Gyurkó). He was first mentioned in 1248, when owned [[Sevnica]] (today in [[Slovenia]]). In 1251 he sold [[Pécsely]] to the Chapter of [[Veszprém]], and also swore protection to the [[Diocese of Veszprém|diocese]]. He married to an unidentified daughter of [[Michael Hahót]] (cousin of Ban and Christian martyr [[Buzád Hahót]]). They had a son, Atyusz V, who owned [[Dabrony]] in 1274. Two years later, Atyusz V was charged disloyalty by [[Ladislaus IV of Hungary]], who confiscated his ownership, the Szentmiklós Castle and donated to [[Benedict III, Archbishop of Esztergom]] and his brothers, Dedalus, ''ispán'' of Zala County (1273–1274), Beke and Stephen. Atyusz V died without lands and heirs, thus Atyusz III's branch became extinct with him in 1276.{{sfn|Nemes|2006|p=32}} </small>
 
  
 
==Kariera==
 
==Kariera==
  
−
Atyusz po raz pierwszy pojawił się we współczesnych aktach w 1202 r. [10] jako [[ispán]] komitatu [[Fejér]] do 1203 r., W ostatnich latach panowania króla [[Emeryk]]a [11]. Ponieważ był lojalny wobec księcia [[András]]a, stracił swoje wpływy polityczne po 1203 r., gdy brat [[Emeryk]]a powstał w otwartym buncie przeciw królowi w '''siódmym''' czasie jesienią 1203 r. [12] Odzyskał wpływy na dworze królewskim dopiero po nieoczekiwanej śmierci dziecka [[III. László|Władysława III]] w 1205 r. [[II. András|Andrzej II]], który wstąpił na tron, mianował go [[ispán]]em komitatu [[Zala]] i pełnił tę funkcję do 1206 r. [13] Zgodnie z '''kartą''' w 1207 r. zarządzał on komitatem [[Pozsony]], jedną z najważniejszych jednostek terytorialnych [14]. W tym samym roku był [[ispán]]em [[Veszprém]] i [[Vas]] [15]. Pełnił funkcję [[ispán]]a komitatu [[Sopron]] (1209-1212) [16].
+
Atyusz po raz pierwszy pojawił się we współczesnych aktach w 1202 r.<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest str. 12, 270.</ref> jako [[ispán]] komitatu [[Fejér]] do 1203 r., W ostatnich latach panowania króla [[Emeryk]]a<ref name="Zsoldos2011" />. Ponieważ był lojalny wobec księcia [[András]]a, stracił swoje wpływy polityczne po 1203 r., gdy brat [[Emeryk]]a powstał w otwartym buncie przeciwko królowi jesienią 1203 r.<ref name="Markó" /> Odzyskał wpływy na dworze królewskim dopiero po nieoczekiwanej śmierci dziecka [[III. László|Władysława III]] w 1205 r. [[II. András|Andrzej II]], który wstąpił na tron, mianował go [[ispán]]em komitatu [[Zala]] i pełnił tę funkcję do 1206 r.<ref name="Zsoldos2011" /> Zgodnie z dokumentem z 1207 r. zarządzał komitatem [[Pozsony]], jedną z najważniejszych jednostek terytorialnych<ref name="Zsoldos2011" />. W tym samym roku był [[ispán]]em [[Veszprém]] i [[Vas]]<ref name="Nemes" />. Pełnił funkcję [[ispán]]a komitatu [[Sopron]] (1209-1212)<ref name="Zsoldos2011" />.
  
−
<small>Atyusz first appeared in contemporary records in 1202,{{sfn|Markó|2006|p=270}} as head of [[Fejér County (former)|Fejér County]] until 1203, during the last years of [[King Emeric]].{{sfn|Zsoldos|2011|p=151}} As he was loyal to Duke Andrew, he lost his political influence after 1203, when Emeric's brother rose up in open rebellion against the King at umpteenth time in the autumn of 1203.{{sfn|Markó|2006|p=12}} He regained his influence at the royal court only after the unexpected death of the child [[Ladislaus III of Hungary|Ladislaus III]] in 1205. Andrew II, who had ascended the throne appointed him ''ispán'' of [[Zala County (former)|Zala County]] and held the position until 1206.{{sfn|Zsoldos|2011|p=230}} According to a charter, he governed [[Pozsony County]], one of the most important territorial units, in 1207.{{sfn|Zsoldos|2011|p=183}} In the same year, he also served as ''ispán'' of [[Veszprém County (former)|Veszprém]] and [[Vas County (former)|Vas Counties]].{{sfn|Nemes|2006|p=21}} From 1209 to 1212, he held the office of ''ispán'' of [[Sopron County]].{{sfn|Zsoldos|2011|p=197}} </small>
+
W 1214 r. został [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] i [[ispán]]em komitatu [[Somogy]]<ref name="Zsoldos2011" />. Jak sugeruje [[Markó László|László Markó]], Atyusz organizuje [[ispán]]at już od 1209 roku, ale ten fakt nie jest poparty pracą [[Zsoldos Attila|Attili Zsoldos]].<ref name="Markó" /> Tylko jedna karta zachowała swoją pierwszą kadencję jako Ban, gdy Atyusz wysłał [[Ajkai Lorinc]] z okazji legalnej transakcji<ref name="Nemes" />. W 1215 roku [[II. András|Andrzej II]] mianował go [[sędzia|sędzią królewskim]], drugim najwyższym świeckim stanowiskiem na Węgrzech. W tym samym roku był także [[ispán]]em komitatu [[Bács]]<ref name="Zsoldos2011" />. Służył jako [[sędzia królewski]] do 1217 roku, niemniej jednak, zgodnie z nieautentycznym zapisem, zachował godność nawet w 1218 roku.<ref name="Zsoldos2011" /> W 1216 r. nabył majątek [[Tomaj]] od [[palatyn]]a [[Győr I. Pat]]a , który otrzymał tę ziemię jako rekompensatę od króla Andrzeja, który skonfiskował ją [[Tomaj Tiba|Tibie Tomajowi]], który wcześniej zamordował [[palatyn]]a [[Győr I. Csépán]], brata Pata. Wkrótce Atyusz sprzedał posiadłość.<ref name="Nemes" />
  
−
W 1214 r. został [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] i [[ispán]]em komiatu Somogy [17]. Jak sugeruje László Markó, Atyusz '''organizuje''' już [[ispán]]at od 1209 roku, ale ta '''plotka''' nie jest poparta pracą Attili Zsoldos. [10] Tylko jedna karta zachowała swoją pierwszą kadencję jako Ban, gdy Atyusz wysłał [[Ajkai Lorinc]] z okazji legalnej transakcji [15]. W 1215 roku [[II. András|Andrzej II]] mianował go [[sędzia|sędzią królewskim]], drugim najwyższym świeckim stanowiskiem na Węgrzech. W tym samym roku był także [[ispán]]em komitatu [[Bács]] [18]. Służył jako [[sędzia królewski]] do 1217 roku, niemniej jednak, zgodnie z nieautentycznym zapisem, zachował godność nawet w 1218 roku. [1] W 1216 r. nabył majątek [[Tomaj]] od [[palatyn]]a [[Győr I. Pat]]a , który otrzymał tę ziemię jako rekompensatę od króla Andrzeja, który skonfiskował ją [[Tomaj Tiba|Tibie Tomajowi, który wcześniej zamordował [[palatyn]]a [[Győr I. Csépán]], brata Pata. Wkrótce Atyusz sprzedał posiadłość. [19]
+
Atyusz wraz ze swoim bratem [[Atyusz Lőrinc|Lőrincem Atyusz]] uczestniczyli w [[V krucjata|piątej krucjacie]] razem z królem Andrzejem w latach 1217–1218.<ref name="Markó" /> Po powrocie do domu Atyusz pożyczył 200 srebrnych marek Koronie w zamian za oddanie [[Kamešnica]], która wcześniej została skonfiskowana przez króla [[III. Béla|Bélę III]]<ref name="Nemes" />. W ten sposób [[II. András|Andrzej II]] był w stanie spłacić ogromne długi dworu królewskiego spowodowane Piątą Krucjatą, na którą zmusił go papież [[Innocenty III]]<ref name="Markó" />. W 1219 r. (Lub wcześniej) Atyusz został mianowany [[sędzia|sędzią królewskim]] dla królowej [[Yolanda de Courtenay|Queen Yolanda]]. Utrzymywał tę godność do 1221 r.<ref name="Zsoldos2011" /> Poza tym był także [[ispán]]em [[Bodrog]] (1219) i [[Varaždin]]a (1220).<ref name="Markó" /> Po raz drugi pełnił funkcję [[Ban całej Slawonii|bana Slawonii]], zastępując swojego kuzyna [[Atyusz Salamon]]a. Nazwa godności pojawiła się raz jako „Ban Dalmacji i Chorwacji” (łac. ''banus Dalmatie et Chroatie'') w 1221 r.<ref name="Zsoldos2011" /> Atyusz wydał najwcześniejszą znaną kartę wydaną przez bana (zachowany w [[Zadar]]ze), gdy został osądzony przez Świętych Kosmy i Damiana w Monastyrze [[Biograd na Moru]] (węg. Tengerfehérvár) i [[Templariusze|Rycerzy Templariuszy]] podczas procesu sądowego<ref name="Nemes" />. Po [[Złota Bulla|Złotej Bulli]] z 1222 r. zniknęli ze źródeł na lata.<ref name="Nemes" /> Od 1226 r. ponownie pełnił funkcję [[sędzia|sędziego królewskiego]]] na dworze królowej<ref name="Zsoldos2011" />. Poza tym został [[ispán]]em komitatu [[Bodrog]] w 1228 r.<ref name="Nemes" /> Funkcjonował jako [[sędzia|sędzia królewski]] królowej do 1229 r., gdy zastąpił go [[Tétény Péter]].<ref name="Zsoldos2011" />
  
−
<small>In 1214, he was made [[Ban of Slavonia]] and head of [[Somogy County (former)|Somogy County]].{{sfn|Zsoldos|2011|p=43}} As László Markó suggests, Atyusz already held the ispánate since 1209, however this rumor is not supported by Attila Zsoldos' work.{{sfn|Markó|2006|p=270}} Only one charter preserved his first term as Ban, when Atyusz sent his {{lang|lat|pristaldus}} Lawrence Ajkai on the occasion of a legal transaction.{{sfn|Nemes|2006|p=21}} In 1215, Andrew II nominated him as Judge royal, the second-highest secular position in Hungary. He was also head of [[Bács County]] in that year.{{sfn|Zsoldos|2011|p=127}} He served as Judge royal until 1217, nevertheless, according to a non-authentic record, he held the dignity even in 1218.{{sfn|Zsoldos|2011|p=28}} In 1216, he purchased the estate of [[Tomaj]] from [[Palatine of Hungary|Palatine]] [[Pat Győr]], who had received the land as compensation from King Andrew, who confiscated it from , who had murdered Palatine [[Csépán Győr]], Pat's brother, before. Shall soon, Atyusz sold the estate.{{sfn|Nemes|2006|p=22}} </small>
+
Atyus III został uwikłany w konflikt z [[Bertalan]]em, [[biskup Veszprém|biskupem Veszprém]] w 1232 r., Co okazało się pierwszym kamieniem milowym na drodze do szlachetnego samostanowienia. Według oskarżenia Bartłomieja Atyusz III „niesprawiedliwie i brutalnie przejął i zatrzymał diecezjalną ziemię ''Wezmech'' i nie chciał jej oddać”. Natomiast Atyusz twierdził, że ziemia należała do starożytnej własności pokrewieństwa Atyusza. Miejscowa szlachta z komitatu [[Zala]] zwana sługami królewskimi, trzykrotnie cytowała pana i jego potencjalnych świadków przed ich trybunałem, ale Atyusz nie raczył im odpowiedzieć. W ten sposób szlachta osądziła Bartłomieja na korzyść<ref name="Nemes" />. Słudzy królewscy wydali tak zwany [[Kehida Diploma]], aby wezwać króla [[II. András|Andrzeja II]] do uznania ich wyroku za obowiązkowy, ponieważ Atyusz odmówił oddania ziemi diecezji Veszprém i został zmuszony siłą [[Apáti Andornok]] do wykonania wyroku<ref name="Zsoldos1997">Zsoldos, Attila (1997). "»Eléggé nemes férfiak...« A kehidai oklevél társadalomtörténeti vonatkozásairól". W: Káli, Csaba (red.). ''Zalai történeti tanulmányok'' [''Eseje o historii Zali'']. Zala County Archives. str. 8, 14–15.</ref>. Później królewscy słudzy byli w stanie wykonać wyrok, gdy Bartłomiej sprzedał ''Wezmech'' [[Hahót Mihály]] w 1239 r.<ref name="Zsoldos1997" /> Dyplom Kehidy był pierwszym znakiem powstania szlacheckich hrabstw. Od lat 30. XIII wieku terminologia używana w królewskich dokumentach, kiedy mówiono o „królewskich sługach”, zaczęła się zmieniać i częściej nazywano ich „szlachetnymi sługami” (łac. ''nobiles sevientes''), a później „szlachcicami lub sługami” (łac. ''nobiles seu seviente''), podczas gdy ostatecznie dekret z 1267 r. wydany przez króla [[IV. Béla|Bélę IV]] utożsamiał „królewskich sług” z arystokratami<ref name="Zsoldos1997" />.
  
−
Atyusz wraz ze swoim bratem [[Atyusz Lőrinc]]em uczestniczyli w [[Piąta Krucjata|piątej krucjacie]] Andrzeja w latach 1217–1218. [10] Po powrocie do domu Atyusz pożyczył 200 srebrnych marek Koronie w zamian za oddanie [[Kamešnica]], która wcześniej została skonfiskowana przez króla [[III. Béla|Bélę III]] [20]. W ten sposób [[II. András|Andrzej II]] był w stanie spłacić ogromne długi dworu królewskiego spowodowane Piątą Krucjatą, na którą zmusił go papież [[Innocenty III]] [10]. W 1219 r. (Lub wcześniej) Atyusz został mianowany [[sędzia|sędzią królewskim]] dla królowej [[Yolanda de Courtenay|Queen Yolanda]]. Utrzymywał tę godność do 1221 r. [21] Poza tym był także [[ispán]]em [[Bodrog]] (1219) i [[Varaždin]]a (1220). [10] Po raz drugi pełnił funkcję [[Ban całej Slawonii|bana Slawonii]], zastępując swojego kuzyna [[Atyusz Salamon]]a. Nazwa godności pojawiła się raz jako „Ban Dalmacji i Chorwacji” (łac. ''banus Dalmatie et Chroatie'') w 1221 r. [22] Atyusz wydał najwcześniejszą znaną kartę wydaną przez bana (zachowany w [[Zadar]]ze), gdy został osądzony przez Świętych Kosmy i Damiana w Monastyrze [[Biograd na Moru]] (węg. Tengerfehérvár) i [[Templariusze|Rycerzy Templariuszy]] podczas procesu sądowego [20]. Po [[Złota Bulla|Złotej Bulli]] z 1222 r. zniknęli ze źródeł na lata. [20] Od 1226 r. ponownie pełnił funkcję [[sędzia|sędziego królewskiego]]] na dworze królowej [21]. Poza tym został '''mianowany''' [[ispán]]em komitatu [[Bodrog]] w 1228 r. [23] Funkcjonował jako [[sędzia|sędzia królewski]] królowej do 1229 r., gdy zastąpił go [[Tétény Péter]]. [21]
+
==Przypisy==
 +
{{izvori}}
  
−
<small>Atyusz, alongside his brother Lawrence, participated in Andrew's [[Fifth Crusade]] between 1217 and 1218.{{sfn|Markó|2006|p=270}} Returning home, Atyusz lent 200 silver [[Mark (currency)|mark]]s to the Crown in exchange for returning [[Kamešnica, Koprivnica-Križevci County|Kamešnica]], which was previously confiscated by [[Béla III of Hungary]] from the kindred.{{sfn|Nemes|2006|p=23}} Thus Andrew II was able to pay the royal court's huge debts, caused by the Fifth Crusade, on which [[Pope Innocent III]] forced him to organize.{{sfn|Markó|2006|p=270}} In 1219 (or earlier) Atyusz was appointed Judge royal for [[Yolanda de Courtenay|Queen Yolanda]]. He held that dignity until 1221.{{sfn|Zsoldos|2011|p=65}} Beside that he was also ''ispán'' of [[Bodrog county|Bodrog]] (1219) and [[Varaždin County (former)|Varaždin Counties]] (1220).{{sfn|Markó|2006|p=270}} He served as Ban of Slavonia for the second time, replacing his cousin Solomon Atyusz. The name of the dignity appeared once as "[[Ban of Dalmatia and Croatia]]" ({{lang-la|banus Dalmatie et Chroatie}}) in 1221.{{sfn|Zsoldos|2011|p=44}} Atyusz released the earliest known charter issued by a Ban (preserved in [[Zadar]]), when judged over the [[Saints Cosmas and Damian]] monastery of [[Biograd na Moru]] ({{lang-hu|Tengerfehérvár}}) and the [[Knights Templar]] during a trial court.{{sfn|Nemes|2006|p=23}} Following the [[Golden Bull of 1222]], he disappeared from the sources for years.{{sfn|Nemes|2006|p=23}} From 1226, he again served as Judge royal in the queen's court.{{sfn|Zsoldos|2011|p=65}} Beside that he was elected head of Bodrog County in 1228.{{sfn|Nemes|2006|p=24}} He functioned as Judge royal for the Queen until 1229, when he was replaced by [[Peter Tétény]].{{sfn|Zsoldos|2011|p=65}} </small>
+
==Źródła==
−
 
+
* Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest ISBN 963-547-085-1.
−
Atyus III został uwikłany w konflikt z [[Bertalan]]em, [[biskup Veszprém|biskupem Veszprém]] w 1232 r., Co okazało się pierwszym kamieniem milowym na drodze do szlachetnego samostanowienia. Według oskarżenia Bartłomieja Atyusz III „niesprawiedliwie i brutalnie przejął i zatrzymał diecezjalną ziemię '''Wezmech''' i nie chciał jej oddać”. Natomiast Atyusz twierdził, że ziemia należała do starożytnej własności pokrewieństwa Atyusza. Miejscowa szlachta z komitatu [[Zala]] zwana sługami królewskimi, trzykrotnie cytowała pana i jego potencjalnych świadków przed ich trybunałem, ale Atyusz nie raczył im odpowiedzieć. W ten sposób szlachta osądziła Bartłomieja na korzyść [23]. Słudzy królewscy wydali tak zwany [[Kehida Diploma]], aby wezwać króla [[II. András|Andrzeja II]] do uznania ich wyroku za obowiązkowy, ponieważ Atyusz odmówił oddania ziemi diecezji Veszprém i został zmuszony siłą [[Apáti Andornok]] do wykonania wyroku [24]. Później królewscy słudzy byli w stanie wykonać wyrok, gdy Bartłomiej sprzedał Wezmech [[Hahót Mihály]] w 1239 r. [25] Dyplom Kehidy był pierwszym znakiem powstania szlacheckich hrabstw. Od lat trzydziestych XX wieku terminologia używana w królewskich '''kartach''', kiedy mówiono o „królewskich sługach”, zaczęła się zmieniać i częściej nazywano ich „szlachetnymi sługami” (łac. ''nobiles sevientes''), a później „szlachcicami lub sługami” (Łac . ''nobiles seu sevient''e), podczas gdy ostatecznie dekret z 1267 r. wydany przez króla [[IV. Béla|Bélę IV]] utożsamiał „królewskich sług” z arystokratami [26].
 
  
−
<small>Atyusz III became embroiled in a conflict with [[Bartholomew, Bishop of Veszprém]] in 1232, which proved to be the first milestone towards the noble self-determination. According to Bartholomew's accusation, Atyusz III had "unjustly and violently seized and retained the diocesan land of ''Wezmech'', and he refused to give back". In contrast, Atyusz argued the land belonged to the Atyusz kindred's ancient property. Local nobles from Zala County, called [[Royal servant (Kingdom of Hungary)|royal servants]], cited the lord and his potential witnesses in front of their own tribunal at three times, but Atyusz did not deign to answer them. Thus the nobles judged in favour of Bartholomew.{{sfn|Nemes|2006|p=24}} The royal servants issued the so-called [[Kehida Diploma]] to call King Andrew II to recognise their verdict as compulsory, because Atyusz refused to give back the land to the Diocese of Veszprém and prevented by force {{lang|lat|pristaldus}} Andornok Apáti to execute the judgment.{{sfn|Zsoldos|1997|p=8}} Later, the royal servants were able to enforce the verdict as Bartholomew sold ''Wezmech'' to Michael Hahót in 1239.{{sfn|Zsoldos|1997|p=14}} The Kehida Diploma was the first sign of the formation of "noble counties". From the 1230s, the terminology used in the royal charters when they referred to "royal servants" began to change and they were more and more frequently mentioned as "noble servants" ({{lang-la|nobiles sevientes}}) and later, as "nobles or servants" ({{lang-la|nobiles seu sevientes}}), while finally, the Decree of 1267 issued by King Béla IV identified the "royal servants" with the nobles.{{sfn|Zsoldos|1997|p=15}} </small>
+
* Nemes, Gábor (2006). ''Az Atyusz nemzetség''. W: J. Újváry, Zsuzsanna (red.). ''Tanulmányok évszázadok történelméből'' [''Eseje o wiekach historii'']. Pázmány Péter Catholic University. str. 13–39. ISBN 963-9206-24-5.
  
−
==Przypisy==
+
* Zsoldos, Attila (1997). "»Eléggé nemes férfiak...« A kehidai oklevél társadalomtörténeti vonatkozásairól". W: Káli, Csaba (ed.). ''Zalai történeti tanulmányok'' [''Eseje o historii Zali'']. Zala County Archives. str. 7–19. ISBN 963-7226-26-5.
−
{{izvori}}
 
  
−
==Źródła==
+
* Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.
−
*Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon'' [Great Officers of State in Hungary from King Saint Stephen to Our Days: A Biographical Encyclopedia] (po węgiersku). Helikon Kiadó. ISBN 963-208-970-7.
 
−
*Nemes, Gábor (2006). "Az Atyusz nemzetség". In J. Újváry, Zsuzsanna (ed.). ''Tanulmányok évszázadok történelméből'' [Essays on Centuries of History] (po węgiersku). Pázmány Péter Catholic University. str. 13–39. ISBN 963-9206-24-5.
 
−
*Zsoldos, Attila (1997). "»Eléggé nemes férfiak...« A kehidai oklevél társadalomtörténeti vonatkozásairól". In Káli, Csaba (ed.). ''Zalai történeti tanulmányok'' [Essays on History of Zala] (po węgiersku). Zala County Archives. str. 7–19. ISBN 963-7226-26-5.
 
−
*Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [Secular Archontology of Hungary, 1000–1301] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-38-3.
 
  
 
|
 
|
Linia 133: Linia 118:
 
  |1. związek od    =  
 
  |1. związek od    =  
 
  |1. związek do    =  
 
  |1. związek do    =  
−
  |1. dzieci        = [[Atyusz IV. Atyusz|IV. Atyusz]]<br />Györk / Gyurkó
+
  |1. dzieci        = [[Atyusz IV. Atyusz|IV. Atyusz]]<br />[[Atyusz Gyurkó|Gyurkó]]Györk
 
  |dokonania        =  
 
  |dokonania        =  
 
  |odznaczenia      =  
 
  |odznaczenia      =  

Aktualna wersja na dzień 20:20, 8 sie 2020

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Ban jednolitej Chorwacji
(1214) 		Następca:
Kán I. Gyula Bikács Ivan
Poprzednik: Sędzia królewski
(1215-1217 (lub 1218)) 		Następca:
Hont-Pázmány Márton Rátót I. Gyula
Poprzednik: Ban jednolitej Chorwacji
(1220-1222) 		Następca:
Atyusz Salamon Atyusz Salamon

Atyusz III. Atyusz, także Oguz) (* nieznana, † po 1233), wpływowy węgierski wielmoża, najwybitniejszy członek rodziny, który służył jako sędzia królewski (1215-1217), za panowania króla Andrzeja II.[1]

Rodzina

Urodził jako najstarszy syn Atyusza II (zwanego także Atyuszem Wielkim), który odziedziczył większość majątku rodzinnego po swoim bracie (lub wuju), bezdzietnym Istvánie, zgodnie z wolą i testamentem tego ostatniego[2]. Miał co najmniej jednego młodszego brata, Lőrinc, który również krótko działał jako sędzia królewski w 1222 r. (Dawne dzieła genealogiczne błędnie określały Lőrinca jako dziecko Atyusza III).[2] Być może I. Dénes był także bratem Atyusza III i Lőrinca.[2] W wyniku koligacji rodzinnych Atyusz III miał kilku znamienitych kuzynów, w tym Salamona (także sędziego królewskiego w 1222 r. i bliskiego sojusznika Atyusza) oraz ispán Miska III Atyusz i Sal.[3] XIX-wieczny historyk Mór Wertner błędnie nazwał Atyusza członkiem rodziny Vázsony[2].

Według nieautentycznego dokumentu z lat 30. XIV wieku, która fałszywie datowana jest na 22 marca 1262 r., żoną Atyusa III była Berbur z rodu Hont-Pázmány, córka Sebesa Hontpázmányego,[2] stolnik królewski (1209-1217)[1], jak głosi dokument, Abraham, syn Sebesa, sprzedał Zánka swojej siostrze, którą wcześniej odziedziczył po ojcu III, swoim szwagrze. Mimo że dokument jest zdecydowanie fałszerstwem, historyk Gabor przyjmuje jednak informację o małżeństwie Atyusza, z tej strony nie ma to wpływu na cel fałszowania dyplomu. Nieautentyczna karta była częścią sądu procesowego między rodzinami Amade i Szentgyörgyi o własność Várkony (obecnie część Vrakúň, Słowacja).[2]

Atyusz III i Berbur mieli dwoje dzieci. O starszym IV. Atyuszu wspomniano jako osobę żywą tylko raz w 1236 r., przy okazji sprzedaży posiadłości. Według królewskiej karty wydanej przez IV. Béla|Belę IV]] w 1244 r. Atyus IV został zamordowany przez niejakiego Puchunę ze Slawonii, którzy „popełnili wiele morderstw i innych przestępstw”. Jak pisze Bela IV, całe królestwo opłakiwało śmierć Atyusza IV[2].

Mieli także młodszego syna o imieniu Györk (lub Gyurkó). Po raz pierwszy wspomniano o nim w 1248 r., gdy był właścicielem Sevnica (dziś w Słowenii). W 1251 r. sprzedał Pécsely ją kapitule Veszprém, a także przysięgał chronić diecezję. Ożenił się z niezidentyfikowaną córką Hahót Mihály (kuzyna bana i chrześcijańskiego męczennika Hahót II. Buzáda). Mieli syna, Atyusza V, który był właścicielem Dabrony w 1274 roku. Dwa lata później Atyusz V został oskarżony o nielojalność przez Władysława IV, który skonfiskował jego własność, zamek Szentmiklós i podarował arcybiskupowi Esztergomu Benedykta III i jego braciom, Dedalusowi, ispánowi komitatu Zala (1273-1274), Beke i Istvánowi. Atyusz V zmarł bez posiadłości i spadkobierców, więc gałąź Atyusza III wyginęła wraz z nim w 1276 r.[2]

Kariera

Atyusz po raz pierwszy pojawił się we współczesnych aktach w 1202 r.[4] jako ispán komitatu Fejér do 1203 r., W ostatnich latach panowania króla Emeryka[1]. Ponieważ był lojalny wobec księcia Andrása, stracił swoje wpływy polityczne po 1203 r., gdy brat Emeryka powstał w otwartym buncie przeciwko królowi jesienią 1203 r.[4] Odzyskał wpływy na dworze królewskim dopiero po nieoczekiwanej śmierci dziecka Władysława III w 1205 r. Andrzej II, który wstąpił na tron, mianował go ispánem komitatu Zala i pełnił tę funkcję do 1206 r.[1] Zgodnie z dokumentem z 1207 r. zarządzał komitatem Pozsony, jedną z najważniejszych jednostek terytorialnych[1]. W tym samym roku był ispánem Veszprém i Vas[2]. Pełnił funkcję ispána komitatu Sopron (1209-1212)[1].

W 1214 r. został banem Slawonii i ispánem komitatu Somogy[1]. Jak sugeruje László Markó, Atyusz organizuje ispánat już od 1209 roku, ale ten fakt nie jest poparty pracą Attili Zsoldos.[4] Tylko jedna karta zachowała swoją pierwszą kadencję jako Ban, gdy Atyusz wysłał Ajkai Lorinc z okazji legalnej transakcji[2]. W 1215 roku Andrzej II mianował go sędzią królewskim, drugim najwyższym świeckim stanowiskiem na Węgrzech. W tym samym roku był także ispánem komitatu Bács[1]. Służył jako sędzia królewski do 1217 roku, niemniej jednak, zgodnie z nieautentycznym zapisem, zachował godność nawet w 1218 roku.[1] W 1216 r. nabył majątek Tomaj od palatyna Győr I. Pata , który otrzymał tę ziemię jako rekompensatę od króla Andrzeja, który skonfiskował ją Tibie Tomajowi, który wcześniej zamordował palatyna Győr I. Csépán, brata Pata. Wkrótce Atyusz sprzedał posiadłość.[2]

Atyusz wraz ze swoim bratem Lőrincem Atyusz uczestniczyli w piątej krucjacie razem z królem Andrzejem w latach 1217–1218.[4] Po powrocie do domu Atyusz pożyczył 200 srebrnych marek Koronie w zamian za oddanie Kamešnica, która wcześniej została skonfiskowana przez króla Bélę III[2]. W ten sposób Andrzej II był w stanie spłacić ogromne długi dworu królewskiego spowodowane Piątą Krucjatą, na którą zmusił go papież Innocenty III[4]. W 1219 r. (Lub wcześniej) Atyusz został mianowany sędzią królewskim dla królowej Queen Yolanda. Utrzymywał tę godność do 1221 r.[1] Poza tym był także ispánem Bodrog (1219) i Varaždina (1220).[4] Po raz drugi pełnił funkcję bana Slawonii, zastępując swojego kuzyna Atyusz Salamona. Nazwa godności pojawiła się raz jako „Ban Dalmacji i Chorwacji” (łac. banus Dalmatie et Chroatie) w 1221 r.[1] Atyusz wydał najwcześniejszą znaną kartę wydaną przez bana (zachowany w Zadarze), gdy został osądzony przez Świętych Kosmy i Damiana w Monastyrze Biograd na Moru (węg. Tengerfehérvár) i Rycerzy Templariuszy podczas procesu sądowego[2]. Po Złotej Bulli z 1222 r. zniknęli ze źródeł na lata.[2] Od 1226 r. ponownie pełnił funkcję sędziego królewskiego] na dworze królowej[1]. Poza tym został ispánem komitatu Bodrog w 1228 r.[2] Funkcjonował jako sędzia królewski królowej do 1229 r., gdy zastąpił go Tétény Péter.[1]

Atyus III został uwikłany w konflikt z Bertalanem, biskupem Veszprém w 1232 r., Co okazało się pierwszym kamieniem milowym na drodze do szlachetnego samostanowienia. Według oskarżenia Bartłomieja Atyusz III „niesprawiedliwie i brutalnie przejął i zatrzymał diecezjalną ziemię Wezmech i nie chciał jej oddać”. Natomiast Atyusz twierdził, że ziemia należała do starożytnej własności pokrewieństwa Atyusza. Miejscowa szlachta z komitatu Zala zwana sługami królewskimi, trzykrotnie cytowała pana i jego potencjalnych świadków przed ich trybunałem, ale Atyusz nie raczył im odpowiedzieć. W ten sposób szlachta osądziła Bartłomieja na korzyść[2]. Słudzy królewscy wydali tak zwany Kehida Diploma, aby wezwać króla Andrzeja II do uznania ich wyroku za obowiązkowy, ponieważ Atyusz odmówił oddania ziemi diecezji Veszprém i został zmuszony siłą Apáti Andornok do wykonania wyroku[5]. Później królewscy słudzy byli w stanie wykonać wyrok, gdy Bartłomiej sprzedał Wezmech Hahót Mihály w 1239 r.[5] Dyplom Kehidy był pierwszym znakiem powstania szlacheckich hrabstw. Od lat 30. XIII wieku terminologia używana w królewskich dokumentach, kiedy mówiono o „królewskich sługach”, zaczęła się zmieniać i częściej nazywano ich „szlachetnymi sługami” (łac. nobiles sevientes), a później „szlachcicami lub sługami” (łac. nobiles seu seviente), podczas gdy ostatecznie dekret z 1267 r. wydany przez króla Bélę IV utożsamiał „królewskich sług” z arystokratami[5].

Przypisy

  1. ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 28, 43–44, 59, 65, 127, 151, 183, 197, 230.
  2. ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 Nemes, Gábor (2006). Az Atyusz nemzetség. W: J. Újváry, Zsuzsanna (red.). Tanulmányok évszázadok történelméből [Eseje o wiekach historii]. Pázmány Péter Catholic University. str. 13–14, 20–25, 31–32, 39.
  3. ↑ Engel: Genealógia (Genus Atyusz)
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest str. 12, 270.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 Zsoldos, Attila (1997). "»Eléggé nemes férfiak...« A kehidai oklevél társadalomtörténeti vonatkozásairól". W: Káli, Csaba (red.). Zalai történeti tanulmányok [Eseje o historii Zali]. Zala County Archives. str. 8, 14–15.

Źródła

  • Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest ISBN 963-547-085-1.
  • Nemes, Gábor (2006). Az Atyusz nemzetség. W: J. Újváry, Zsuzsanna (red.). Tanulmányok évszázadok történelméből [Eseje o wiekach historii]. Pázmány Péter Catholic University. str. 13–39. ISBN 963-9206-24-5.
  • Zsoldos, Attila (1997). "»Eléggé nemes férfiak...« A kehidai oklevél társadalomtörténeti vonatkozásairól". W: Káli, Csaba (ed.). Zalai történeti tanulmányok [Eseje o historii Zali]. Zala County Archives. str. 7–19. ISBN 963-7226-26-5.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.

Atyusz III. Atyusz

— Ban jednolitej Chorwacji
Sędzia królewski		 —
Ban jednolitej Chorwacji
Okres od (1) 1214, (2) 1220
do (1) 1214, (2) 1222
Poprzednik 1. Kán I. Gyula
2. Atyusz Salamon
Następca 1. Bikács Ivan
2. Atyusz Salamon
Sędzia królewski
Okres od 1215-1217 (lub 1218)
Poprzednik Hont-Pázmány Márton
Następca Rátót I. Gyula
Dane biograficzne
Ród Atyusz
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć po 1233
Ojciec II. Atyusz "Nagy"
Matka nieznana
Rodzeństwo Lőrinc, Dénes
Żona Hont-Pázmány Berbur ??
Dzieci IV. Atyusz
GyurkóGyörk
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Atyusz_III._Atyusz&oldid=40142”