Chorwacja w unii z Węgrami

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Chorwacja była w prawdziwym związku z Węgrami w latach 1102–1527. Utworzenie prawdziwego związku (dwie monarchie są w związku osobistym, gdy w pewnym momencie mają tego samego suwerena, a prawdziwy związek ma miejsce, gdy jeden kraj uznaje, że zawsze rządzi nim monarcha, który obecnie rządzi inną monarchią), nastąpił po kryzysie sukcesyjnym i wojnie w Królestwie Chorwacji na przełomie XI i XII wieku: królowie Węgier interweniowali w kłótniach i skorzystali z faktu, że byli blisko spokrewnieni z chorwacką dynastią królewską, a chorwacka szlachta ostatecznie zaakceptowała, że ​​ich ziemia – która pozostała odrębnym królestwem, z odrębne ustawodawstwem – będzie rządzone przez królów węgierskich. Taka sytuacja nie była rzadkością w Europie w tych stuleciach i do dziś Szkocja ma takie układy z Anglią. Pierwszy król dynastii Arpadów, Koloman (1102-1116), nadał pewne przywileje chorwackiej szlachcie, a wraz z osadnictwem dworów niemieckich i węgierskich wprowadził nowy system feudalny oparty na systemie darowizn. Mianowicie, w tym czasie rozwój warunków politycznych i innych w Europie wymagał silnej armii, która mogła utrzymać się tylko terytorialnie, więc Koloman oddał wszystkie posiadłości ziemskie, które nie były jeszcze w posiadaniu wolnych chłopów lub właścicieli, w zamian za służbę wojskową. Chorwacka szlachta była również feudalizowana, a stare struktury chorwackiej szlachty w strukturze żupanii zanikają i pojawia się nowa forma z władzami sądowymi, administracyjnymi i gospodarczymi. Węgierscy królowie wyznaczali chorwackiego Bana, podzielili majątki szlacheckie, potwierdzili prawa uchwalone w parlamentach chorwackim i slawońskim oraz dowodzili wspólną armią węgiersko-chorwacką. Chorwacki ban miał obowiązek zarządzania administracją, sądownictwem, finansami i prowadził wojnę chorwacką. Niektóre rodziny dzięki darowiznom stopniowo stawały się bardzo silne i miały wielki wpływ polityczny (książęta Krk i Blagaj, Bribir Šubići, Cetinje Nelipići, Omiš Kačići, Krbava Kurjakovići). Panowanie dynastii Arpadów Wojny wenecko-węgierskie Plik:Kálmán Thuróczy.jpg Koloman Gdy tylko został koronowany na króla, Koloman starał się podbić miasta Dalmacji, co naturalnie spowodowało konflikty z Wenecją, która ponownie starała się utrzymać swoją dominację nad Adriatykiem, a czasami z Bizancjum, które uważało obszar Adriatyku za swój wpływowy obszar. Jednak Koloman, w sojuszu z Bizancjum, które walczyło z Normanami, opanował Dalmację w 1107 r. po krótkim oporze miasta Zadar w 1105 r. Chociaż miasta Dalmacji pozostały autonomiczne, wkrótce powstały ponownie przeciwko królowi, gdy w Splicie i Zadarze opuścił swoje jednostki wojskowe i mianował Ugarów na czele diecezji. W 1115 r. Wenecja rozpoczęła wojnę wenecko-węgierską (1115–1126) przeciwko Węgrom, a po początkowych sukcesach i po klęsce bana Kledina koło Zadaru (1116) udało się zająć całe wybrzeże Dalmacji oraz chorwackie miasta Biograd i Sibenik. W konfrontacji z królem Stefanem II (rządził 1116–1131), Wenecja została pokonana pod Zadarem w 1117 roku i zmuszona do pięcioletniego rozejmu, zachowując tylko Zadar. Jednak w 1125 roku Wenecjanie zdołali podbić całą Dalmację po tym, jak udało im się podbić Trogir i Split oraz zniszczyć Biograd. Podczas ponownej wojny w 1133 r., za panowania króla Beli II Ślepego (1131–1141) Wenecja straciła dominację nad Dalmacją i pozostała tylko w Zadarze (według niektórych pism Zadar był pod panowaniem króla w latach 1134–1141) i na wyspach do 1172 r. Szybenik uzyskał autonomię w 1167 r. Konflikty z Bizancjum i upadek Zadaru pod panowaniem Wenecji Korzystając z dynastycznych walk na Węgrzech, Bizancjum rozpoczęło wojnę z Węgrami w połowie XII wieku. Bizantyjski cesarz Manuel I. Komnen zaatakował Srem i Baczkę w 1164 roku i zmusił króla [[III. István|Stefana III] (1162–1164), aby oficjalnie zrzekł się Chorwacji i Dalmacji na rzecz swojego brata, księcia Beli, który był protegowanym cesarza. Część sił cesarskich pod dowództwem Iwana Duko w 1165 r. podbiła Bośnię, a także całą Chorwację i Dalmację, nad rzekę Bojana z powodu nieudolności bana Ampuda. W 1166 r. ban Ampud wkroczył do Chorwacji z nowymi siłami i dzięki przewadze schwytał bizantyjskiego gubernatora Nikifora Halufa, wyzwolił Chorwację i niektóre dalmatyńskie miasta. Bizantyjski dowódca Andronik Kontostefan pokonał wojska węgierskie dowodzone przez żupana Dionizy w bitwie pod Zemun 8 lipca 1167 r. i zmusił króla Stefana IV (1163–1172), aby na stałe oddał Chorwację i Dalmację, od Neretwy po Krkę, a także Bośnię, Srijem, wschodnią Slawonię i część Backa, Bizancjum, które mianowało swojego gubernatora w Splicie. Wenecja utrzymała Zadar i Trogir z wyspami. Bela III (1172–1196), po śmierci cesarza w 1180 r., okupował Srem, Bośnię, Chorwację i Slawonię. W tym samym roku Zadar odrzucił rządy weneckie i wzmacnia armię królewską, która na przełomie lat 1187/1188 odparła atak Wenecjan na Zadar. Bizancjum zrzekło się władzy nad Dalmacją w 1186 r. i do czwartej krucjaty w 1202 r. Wenecja zachowała tylko wyspy północne. W 1202 r. z pomocą krzyżowców Wenecjanie podbili Zadar, a lud zadarski w 1205 r. podjął się wyboru weneckiego księcia i arcybiskupa oraz udziału w walkach po stronie weneckiej wzdłuż Adriatyku. Zadar, z krótkimi przerwami, pozostawał pod władzą Wenecji do 1358 roku. Andrzej II (1205–1235) Za panowania króla Andrzeja II następował przyspieszony proces stratyfikacji społecznej. Siła feudalnych władców, duchowieństwa i krzyżowców wzrosła. Średnie i mniejsze posiadłości, obciążone częstymi wojnami i arbitralnością wielkich ludzi, zmusiły króla w 1222 r. do ograniczenia swojej władzy, praw i darowizn dla szlachty przez Złotą Bullę oraz do umożliwienia szlachcie, która zaczęła się organizować jako klasa, do korzystania z protestów i oporu podczas corocznych wieców by wpływać na decyzje króla. Dla równowagi szlachta musiała prowadzić wojnę na własny koszt w kraju w przypadku wrogiego ataku, a poza krajem na koszt króla. W ten sposób siła żupanów została osłabiona, co powodowało stopniowy upadek żupanatów. Inwazja Mongołów na Węgry i reorganizacja królestwa Za panowania króla Bela IV (1235–1270) Mongołowie pod dowództwem Batu Chana zaatakowali Węgry i pokonali siły węgierskie w 1241 r. w bitwie pod Mohi. Król Bela IV najpierw schronił się w Zagrzebiu, a następnie w Dalmacji w 1242 r., szukając ochrony w Splicie, Klis i Trogir. Slavonia została spustoszona przez Mongołów, którzy zniszczyli miasta, a nawet Zagrzeb z jego katedrą. Wiadomość o śmierci Ogotaja zmusiła Mongołów do opuszczenia Dalmacji i powrotu do południowej Rosji przez Bośnię, Serbię i Bułgarię. Podczas odwrotu spustoszyli Dubrownik i Kotor. Inwazja Mongołów na Węgry i Slawonię zmusiła króla po odejściu Mongołów do reorganizacji systemu wojskowego. Wiele miast żupanackich zostało odbudowanych i ufortyfikowanych, a mury obronne otoczyły wiele miast. Miasta zamieszkiwane były głównie przez Niemców, którym przyznano także pewne przywileje (Varaždin, Samobor, Petrinja, Križevci, Bihać). Ponadto zaczęły powstawać wolne miasta poza wpływami żupana. Jednolite Królestwo Chorwacji zostało podzielone na dwie części w 1260 roku: Chorwacja i Dalmacja, z chorwacko-dalmatyńskim banem kierowanym przez stały parlament i Slavonia z banem slawońskim z oddzielnym zgromadzeniem (sabor). Na czele chorwackiej armii stał książę, zastępca króla, a gdy był nieobecny, armią dowodzili banowie (w latach 1260-1476 dwaj banowie, a od tego czasu jeden wspólny chorwacko-dalmatyńsko-słowiański ban). Pierwszy sabor dla całej Slawonii odbył się w Zagrzebiu w 1273 r., gdzie szlachta, we współpracy z banem, zaczęła pełnić rolę ustawodawczą w tym kraju, a żupanaty sprawowały władzę sądowniczą i administracyjną. Upadek dynastii Arpadów Wynikłe z tego walki arystokratyczne sprzyjały umacnianiu i wzbogacaniu szlachty, co z kolei doprowadziło do zubożenia ludności i zniknięcia wolnych ludzi, którzy pod koniec XIII wieku stawali się coraz bardziej zależnymi poddanymi. Wielcy feudalni władcy byli tak wzmocnieni darowiznami króla, ale także we wzajemnych walkach, że rządzili w Chorwacji i Slawonii prawie niezależnie przez ponad pół wieku. Tak więc książę Bribir, Pavao I. Šubić z rodu Šubić, jako [ban przybrzeżn]]y (około 1273 r.), wykorzystał bitwę o tron między Arpadem i Andegawenem w latach 1292/1293. nabył jako państwo (dominium) całą Chorwację i Dalmację, a także dziedziczną potęgę bana, i czasowo podporządkował zarówno Hum, jak i Bośnię. Rządy dynastii Andegaweńskiej Karol I Robert (1301–1342) Plik:Šubićevska Hrvatska.jpg Mladen II. Šubić Bribirski chorwacki ban, pan Bośni (Donji kraji i Bośnia) i książę Huma. Plik:Hrvatska Pavla Šubića.jpg Pavao I. Šubić Bribirski był chorwackim banem i Panem Bośni (rządził Donji Kraji i Bośnią). Ban Pavao sprowadził Karola i z Neapolu, który po dekadzie walki z Arpadowiczami zdołał zostać królem na Węgrzech. Karol I celowo wspierał opór przeciwko Wenecjanom na wyspach Krk, Pag i Hvar (1310), a zwłaszcza powstanie w Zadarze, które Wenecjanie z 1311/1313. oblegali, ale ponieważ nie miał silnej marynarki wojennej, nie mógł ich przegnać z Dalmacji. Po śmierci ojca w 1313 r. ban Mladen II. Šubić poddał Zadar Wenecji, a podzielona szlachta chorwacka, dowodzona przez Kurjakovićów i Nelipićów, uprowadzonych przez rządy książąt Bribir, nie była w stanie oprzeć się Wenecjanom. Podczas wojny z serbskim królem Urošem II Milutinem (1319–1320), Karolowi I udało się podbić Maczwę od północy, ban Mladen bezinteresownie działał jako wsparcie z zachodu przez Bośnię. Jednak ta bezczynność Mladena rozwścieczyła Karola I, do tego stopnia że wysłał połączone siły slawonskiego bana Ivana Babonića i księcia Frankopana przeciwko banowi Mladenowi, którzy pokonali go w bitwie pod Bliską w 1322 roku. Ban Mladen został obalony i przewieziony na Węgry, co zostało wykorzystane przez Wenecję do rozszerzenia władzy na miasta Dalmacji. Dopiero floty Sibenik i Trogir, wspomagane przez weneckie galery, zaatakowały Skradin i Omiš, chorwacką własność, w obronie swojej niepodległości, zgromadziły się wokół księcia Nelipića, który publicznie oparł się Karolowi I i przejął królewskie miasta Knin i Unac, a następnie pokonał slawońskiego bana Micka w 1326 r. W międzyczasie bośniacki ban Stjepan II. Kotromanić (1322–1353) udało się odzyskać niepodległość w Bośni i zająć obszar między Neretwą a Cetiną. Ludwik I Andegaweński (1342–1382 Ludwik I kontynuował politykę podporządkowania wielkich chorwackich feudałów, którzy tracili władzę w konflikcie ze sobą. Brał również udział w walce na Morzu Adriatyckim z Wenecją, co utrudniło królowi sprawowanie władzy w Neapolu. O funkcje bana prawie zawsze pytała go szlachta obcego pochodzenia. Udało mu się poradzić sobie z Nelipićami i Kurjakovićami, a także z książętami Bribir ze wspólnoty Šubić, a także zajął miasta Knin, Klis, Omiš, Skradin, Unac i Ostrovica. Wzmocnił także swoją wyższość podległymi wasalami, zmuszając ich do przyłączenia się do niego w kampaniach wojennych, a także przez jednostki najemników, które stworzył stosunkowo, i do których utrzymania wprowadził także nowy podatek w 1351 r. – dziewiąty. Mimo starań o podbój miast Dalmacji, poniósł porażkę, głównie z powodu braku własnej Marynarki Wojennej. Miasta Dalmacji, pod panowaniem Wenecji, szybko się rozwijały, szczególnie ze względu na statki handlowe. Wenecja, która wspierała swoje interesy handlowe poza Morzem Adriatyckim, nie utrudniała rozwoju dalmatyńskich miast morskich, z Dubrownikiem, ale także Trogirem i Korčulą, szczególnie w przemyśle stoczniowym. Ludwik stoczył trzy wojny przeciwko Wenecji. Pierwsza wojna toczyła się pod Zadarem (1345–1346), który domagał się ochrony króla, gdy Wenecja wysłała swoje siły przeciwko zbuntowanemu miastu. Chociaż pierwszy atak Wenecjan został odrzucony, po nieudanej próbie slawońsko-chorwackiego bana Nikola I. Bánffy i bośniackiego Stefana II, odblokowując miasto w listopadzie 1345 r. W czerwcu następnego roku król Ludwik I wraz z 30 tysiącami żołnierzy próbował bezskutecznie pomóc i musiał się wycofać, po czym Zadar z powodu braku żywności, po sześciomiesięcznym oblężeniu musiał poddać się Wenecji. Drugą wojnę (1356–1388) Ludwik I rozpoczął we współpracy z Genuą w celu odzyskania Dalmacji. W tym czasie główne pole bitwy znajdowało się w rejonie Friuli, gdzie siły króla pokonały Wenecjan w pobliżu Tervisii i zajęły kilka ufortyfikowanych miast. W Dalmacji siłom pod dowództwem bana Ivan Ćuz, w tym siłom książąt Frankopan, Nelipić, Ugrinić i Hrvatinić, udało się rozbroić siły weneckie w Splicie, Trogiru i Szybeniku w 1357 r., a w tym samym roku udało się podbić Zadar, z wyjątkiem fortu, a następnie Brač, Hvar i wkrótce Nin. Po pokoju w Zadarze od 18 lutego 1358 r. Wenecja zrzekła się prawa do całej Dalmacji wraz z wyspami i oddała ją królowi, pod którego zwierzchnictwem pozostała do 1409 r. W zamian król zwrócił podbite obszary Friuli i Istrii Wenecji, a Dubrownik znalazł się pod kontrolą króla w tym samym roku. Ze względu na brak okrętów Wenecja nadal dominowała na morzu. Po klęsce w trzeciej wojnie (1378–1381) Wenecja przez Pokój Turyński w 1381 r. uznała stan po pokoju w Zadarze i zobowiązała się do uiszczania rocznych opłat w wysokości 7 tysięcy dukatów. W tej wojnie Ludwik I współpracował z Genuą, Padwą, Weroną i Gorizią przeciwko Wenecji. Oprócz Wenecjan król Ludovik I walczył również z Serbią (1358–1359). Po drugiej wojnie i wyzwoleniu Dalmacji siły serbskie próbowały przedostać się do banatu Maczwy, gdzie zostały odparte, po czym siły królewskie przedostały się aż do góry Rudnik, podczas gdy książę Hum, zmusił Dubrownik do kupienia pokoju. W 1357 r. ludwik I zmusił bośniackiego króla Tvrtka I do oddania mu części Hum i prawego brzegu Neretwy, co doprowadziło do wojny węgiersko-bośniackiej w 1363 r., w której siły króla Tvrtko zostały pokonane przez siły węgierskie. W swoich wysiłkach na rzecz wzmocnienia władzy królewskiej Ludwik I podbił całą wysoką chorwacką szlachtę, z wyjątkiem Frankopana i książąt Blagaja, którzy byli jego wasalami. Przez całe swoje panowanie nie ofiarował tytułu bana żadnemu chorwackiemu szlachcicowi, lecz wyłącznie niższym szlachcicom ze Slawonii pochodzenia węgierskiego. Pod koniec XIII wieku Sabor stał się stałym forum feudalnej organizacji politycznej, z prawem do udziału każdego szlachcica, a czasem przedstawicieli wolnych miast. Maria (1382–385) i Karol II. Durres (1385–1386) Po śmierci Ludwika Chorwacja ponownie pogrążyła się w feudalnej anarchii, gdy władze dążyły do obalenia władz centralnych. Ludwik został zastąpiony przez jej nieletnią córkę Marię, która rządziła pod kontrolą matki, Elżbiety Kotromanić. Niezadowoleni z rządów kobiet, wielcy panowie z Węgier i Chorwacji sprowadzili w 1385 r. z Neapolu kuzyna Ludwika, wcześniejszego chorwackiego księcia Karola II z Durazzo do władzy, który został zabity natychmiast po koronacji przez represjonowanych zwolenników królowych. Zabójstwo doprowadziło do powstania większości szlachty chorwackiej i słowiańskiej, celowo wspomaganej przez bośniackiego króla Tvrtko i serbskiego księcia Lazara. Zasadzka w pobliżu Gorjan w 1386 r. doprowadziła do uprowadzenia królowych przez bana Maczwy Ivaniša Horvat. Następnie szlachta węgierska sprowadziła na tron męża Marii Zygmunta Luksemburskiego (1387–1437), co oznaczało koniec rządów dynastii Andegawenów. Zygmunt Luksemburski Gdy tylko doszedł do władzy, Zygmunt Luksemburski, wspierany przez siły weneckie, uwolnił swoją żonę Marię z niewoli z Novigradu, a następnie kontynuował walkę z niezadowolonymi wielkimi panami, którzy wybrali syna Karola, Władysława Neapolitańskiego (1386-1409), na króla Chorwacji i Dalmacji. W międzyczasie król bośniacki Tvrtko rozszerzył swoje rządy na Chorwację. Zajmował obszary na południe od Velebitu i Dalmacji (oprócz Zadaru), a w 1390 r. ogłosił się królem Dalmacji i Chorwacji. Po śmierci Tvrtko bośniacki król Dobas zwrócił te ziemie królowi Zygmuntowi i umożliwił mu ujarzmienie braci Horvat, którzy byli przywódcami w usuwaniu królowej Marii z tronu. Aresztowanie Horvatów spowodowało wielkie szkody po stronie Władysława Neapolitańskiego. Po wygranej bitwie o Kosowo w 1389 r. Turcy zbliżyli się do granic królestwa Zygmunta i najechali na Srem w 1391 r. Król wraz ze swoimi żołnierzami, w tym banem Gorjanski, panami Morović i Stjepan II. Lacković i dalmatyńskimi galerami, został pokonany w bitwie pod Nikopolem w 1396 r. Po Krwawy zjazd w Križevciuzgromadzeniu Krizevci (1397 – „Krwawy parlament”), w którym zginął Lackovic, wybuchł bunt przeciwko Zygmuntowi w Chorwacji i Bośni. Przywódcą powstania był bośniacki książę Hrvoje Vukčić Hrvatinić, który odprawił wojska Zigmunda i czasowo podbił żupanat Dubica w 1398 roku. W 1403 r. Władysław Neapolitański przybył do Zadaru i został koronowany na króla Chorwacji, ale z powodu porazki wycofał się ponownie do Neapolu i mianował księciem Splitu księcia Hrvoja. W wojnach węgiersko-bośniackich (1404–1407) Zygmuntowi udało się zdobyć niektóre miasta bośniackie, pokonując ostatecznie opór bośniacki w Doborze, po czym Hrvoje i inni wielmoże chorwaccy uznali go za króla. 1 Władysław Neapolitański widząc, że nie może być na tronie, w 1409 roku sprzedał Wenecji za 100 000 dukatów swoje prawa do Dalmacji, przekazując jej miasta Zadar, Novigrad, Vrana i Pag. Wkrótce Wenecja podbiła wszystkie wyspy północne z wyjątkiem Krk. Zygmunt stał się Rex Romanorum (królem niemiecko-rzymskim) w 1410 r., a w następnym roku próbował wojną rozliczyć się z Wenecją (1411-1413), która oblegała Sibenik od 1409 r. i kupiła Ostrovicę od Sandala Hranica w 1411 r. oraz Skradin, atakując Lombardię i Friuli. Wojna skończyła się pięcioletnim rozejmem zawartym w Castelet ze status quo' i zniszczeniami wojennymi w Wenecji. Zygmunt ogłosił w 1413 r., że książę Chorwacji Hrvoje jest zdrajcą z powodu dewastacji majątku Sandala i jego związku z Turkami, skonfiskował wszystkie jego miasta, pozbawił go tytułu księcia Splitu i nakazał zajęcie jego mienia. Brac, Korcula i Hvar przeszły pod zarząd Dubrownika, a żupanat Sana pod rządy książąt Blagaj. Hrvoje ucieka do Jajce i poprosił Turków o pomoc. W 1414 r. Turcy pokonali wojska i wniknęli głęboko w Chorwację i Slawonię, a w 1415 r. zdobyli Doboja i przepędzili armię węgiersko-chorwacką z Bośni, która przybyła, aby utrzymać wpływy węgierskie. Pod koniec pięcioletniego rozejmu w 1418 r. Wenecja ponownie rozpoczęła nową wojnę z Węgrami, wkroczyła do Friuli i Istrii i najechała na miasta Dalmacji. Wojna zakończyła się bez pokoju, ale Wenecja na stałe wyparła Węgry z Adriatyku, ponieważ na trwale podbiła Istrię, Friuli, Trogir, Split i wyspy południowe w 1420 roku. Z powodu przejęcia Cesarstwa Zygmunt całkowicie zignorował Chorwację, która straciła, oprócz Senja, lepsze połączenie z morzem i stała się coraz bardziej narażona na ataki Turcji. Dubrownik pozostawał pod panowaniem króla. Siła książąt Krk – Frankopanów wzrosła w Chorwacji, których wpływy rozciągnęły się w 1426 r. na prawie całą Chorwację, na Cetinę i na okolice rzeki Uny. Chorwackie Zagorje i Slawonia były zdominowane przez hrabiów Celje. W latach 1436–1456 bracia Talovci pełnili w Chorwacji rolę administracyjną, co zapobiegało dalszemu wzmacnianiu Frankopanów, których władza od tego czasu zaczęła słabnąć. Książętom Krbavy Kurjakovićiom w Lice i Blagajskim w rejonie Uny udaje się utrzymać swoje pozycje, w Slawonii wzmacnia pozycję książę Iloka Újlaki V. Miklós. Po śmierci króla Zygmunta w 1437 r., aż do 1527 r., gdy Hasburgowie doszli do władzy, Chorwacja była pod panowaniem różnych królów. Struktura obrony Chorwacji w przeddzień inwazji Turków Częste ataki tureckie zmusiły Zygmunta do uporządkowania królestwa. Wprowadzono system banderowy (banderijalni sustav), wzmocniono siłę obronną i gotowość bojową kraju. Wprowadzono obóz wojenny (ratna daća – ris), a w 1435 r. państwo podzielono na 7 obszarów (tabora), w których siły benderii i każdego obozu działały wojskowo na ich terenie. Podzielił Chorwację na trzy obozy: Obóz chorwacki (Adriatyk i wzdłuż Dalmacji Weneckiej) – oprócz banderyjczyków królewskich i bana, w obronie tego obozu uczestniczyły siły trzech książąt (Krbav, Cetina i Krk-Senj-Modrus) oraz siły miasta Dubrownik. Obóz slawoński (do rzeki Uny) – w obronę tego obozu zaangażowanych było 5 garnizonów (bana Slawonii, [[Biskup Zagrzebia|biskupa Zagrzebia], przeora Vrany, książąt Blagaj i Pana Tot) Obóz Usorski (większość Slawonii z południowymi Węgrami, Bośnią, Maczwą i Serbią) – w obronie tego obozu zaangażowanych było: 4 banderia z 7 żupanii slawońskich i 4 banderie wschodnioslawońskich wielmożów, banderia bana Maczwy i Srebrnika oraz bośniackich wielmożów, 6 południowych komitatów węgierskich i despot Serbii ze wszystkimi dostępnymi siłami. Banderie królewskie i bananowe liczyły około 1000, a arystokraci mieli około 500 jeźdźców, a banderie żupanatów skałdały sie w połowie ze szlachty i drugiej połowy z kmieci. Obrona państwa i granic była zadaniem banderii królewskich i bańskich, złożonych z najemników, i wprowadzono pospolite ruszenie (expeditio generalis). Penetracja Turków Po klęsce pod Belgradem w 1456 r. sułtan Mehmed II (1432–1481) tymczasowo powrócił do Stambułu, ale wkrótce zaczął ponownie podboje. Wyruszył do Bośni i pomimo prób oporu zajął Bośnię w 1463 r., tworząc bardzo dobrą bazę operacyjną do działań przeciwko Chorwacji. Chociaż król Maciej Korwin próbował bezskutecznie w latach 1463/1464 ją odzyskać. Udało mu się jedynie odbić niektóre obszary, tworząc z nich banaty: Jajce i Srebrenicę, jako posterunki punktów obronnych w obronie Węgier i Slawonii, ale w ten sposób Chorwacja stała się w pełni otwarta na turecki atak, który zagroził Lice i Dalmacji. Po śmierci sułtana Mehmeda II, jego syna Bajazida II (1481–1512) kontynuował pragnienie dalszej penetracji Europy Środkowej. Początkowo tylko beg Sandżaku, a z czasem i bośniacka pasza najechali Chorwację kilkoma tysiącami akindżich. Ze względu na inne problemy króla Macieja, Chorwacja została pozostawiona słabym krajowym siłom feudalnym, przy pomocy lotnych najemników królewskich. Plik:Münze Ludwig II Ungarn.jpg Jedan i po talir s likom Ludovika II. na kojem je latinski natpis: Ludovik, Božjom milošću Ugarske, Dalmacije, Hrvatske, itd. kralj. Słabi spadkobiercy Macieja Korwina, Władysław II (1490–1516) i Ludwik II (1516–1526) Jagiellończykowie całkowicie porzucili obronę kraju. Król utrzymywał tylko posterunek w Jajce i bardzo mało pomagał w finansowaniu chorwackiemu banowi i książętom. Obronę Slawonii pozostawiono siłom wewnętrznym, czasem finansowo i finansowo wspieranym przez Austrię, papieża i Wenecjan. Pod koniec lata 1493 r. ta słaba wojskowa siła obronna Chorwacji została wykorzystana przez bośniackiego i sandżackiego bega paszę Hadum Jakuba, który przez Unę i Kupę dotarł do Styrii, dewastując i plądrując Celje i Ptuj, a po powrocie spustoszył także Zagorje. Po powrocie do Bośni, we wrześniu 1493 r. Hadum pokonał w bitwie na Krbavskim Polu w Lice, armię chorwacką pod dowództwem bana Emeryka Derenčina, po czym żaden inny wielki chorwacki człowiek, z wyjątkiem biskupów i książąt Zrinskich i Frankopanów, nie był już w stanie utworzyć kompletnego garnizonu. W latach 1513–1524 Turcy podbili Dalmację, od Cetiny po Zrmanję, z wyjątkiem miast Klis i Obrovac. Lika, Krbava i północna Dalmacja najbardziej ucierpiały w wyniku tureckich najazdów, a po upadku Belgradu i Sabaku w 1521 r. Turcy podbili również Srem, a w 1526 r. po bitwie pod Mohaczem – wschodnią Slawonią do Osijeku i Djakowa. Podboje tureckie doprowadziły również do zmian w populacji Chorwacji i Slawonii. Uciekając przed najazdami tureckimi i życiu w strefach przygranicznych, osiedlili się tam Wołosi, co powodowało liczne bunty chłopskie przeciwko władzy. Pułk Hvarski pod dowództwem |Macieja Ivanica zbuntował się przeciwko panowaniu w 1510 roku, który został brutalnie stłumiony przez Wenecjan. Zobacz także Lista wolnych miast królewskich w Chorwacji Linki zewnętrzne Karta Europe oko 1200. godine Karta Europe oko 1300. godine Karta Europe oko 1400. godine Karta Europe oko 1500. godine Ante Vranković: Ivan Komersteiner – Ikonograf čudesno obnovljenog Hrvatskog Kraljevstva, Hrvatsko slovo, br. 1099, 13. 5. 2016., str. 28 i br. 1100, 20. 5. 2016., str. 28-29 Źródła Rudolf Horvat, Povijest Hrvatske I. (od najstarijeg doba do g. 1657.), Zagreb 1924. Nada Klaić, Povijest Hrvata u ranom srednjem vijeku, Zagreb 1975. Marta Font: Ugarsko Kraljevstvo i Hrvatska u srednjem vijeku 13px(PDF), Povijesni prilozi, Vol.28 No.28 Srpanj 2005.

Kraljevina Hrvatska (chor.) Regnum Croatiae (łac.) Królestwo Chorwacji (pol.) Hrvatska zemlja W unii personalnej z Królestwem Węgier ← 30px 1102-1526 30px → borde Herb Flaga Język narodowy: chorwacki Ubicación de Królestwo chorwacko-węgierskie w 1102 r. w momencie jego zawarcia Pacte convente Stolica Biograd Knin Bihać Religia katolicyzm Rząd monarchia król  • 1102. – 1116 Koloman (pierwszy)  • 1516. – 1526 Ludovik II. (ostatni) Historia średniowiecze  • Utworzenie 1102  •  Koloman koronowany 1102  •  Pokój w Zadarze 18 lutego 1358  •  Bitwa na Krbavskim Polu 9 września 1493  •  Oblężenie Knina 29 maja 1522  • Mohacz – klęska 1526 Dzisiaj część 23px Chorwacja