Parlament stanowy Siedmiogrodu: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 83: Linia 83:
  
 
=== Diety ===
 
=== Diety ===
−
==== Kompozycja ====
+
==== Skład ====
  
 
Dieta była jednoizbowa, z mianowanymi i wybranymi członkami.<ref> Trócsányi 1976, p. 24.</ref><ref name="Dörner 2009, p. 154">Dörner 2009, p. 154.</ref> W większości diet uczestniczyło 130–150 osób.<ref name="Dörner 2009, p. 154"/> Szlachta („naród węgierski”) zdominowała diety, ale potęga wojskowa Seklerów i bogactwo Sasów zapewniły skuteczną ochronę ich interesów.<ref name="Dörner 2009, p. 154"/> Większość członków ''diety''  w XVII wieku było wyznawcami Kościoła Reformowanego<ref name="Dörner 2009, p. 155">Dörner 2009, p. 155.</ref>. Sasi reprezentowali Kościół Ewangelicki − wyznania: katolickie i unitariańskie zostały w praktyce sprowadzone do tła<ref name="Dörner 2009, p. 155"/>.
 
Dieta była jednoizbowa, z mianowanymi i wybranymi członkami.<ref> Trócsányi 1976, p. 24.</ref><ref name="Dörner 2009, p. 154">Dörner 2009, p. 154.</ref> W większości diet uczestniczyło 130–150 osób.<ref name="Dörner 2009, p. 154"/> Szlachta („naród węgierski”) zdominowała diety, ale potęga wojskowa Seklerów i bogactwo Sasów zapewniły skuteczną ochronę ich interesów.<ref name="Dörner 2009, p. 154"/> Większość członków ''diety''  w XVII wieku było wyznawcami Kościoła Reformowanego<ref name="Dörner 2009, p. 155">Dörner 2009, p. 155.</ref>. Sasi reprezentowali Kościół Ewangelicki − wyznania: katolickie i unitariańskie zostały w praktyce sprowadzone do tła<ref name="Dörner 2009, p. 155"/>.
  
−
<small><small>The Diet was [[Unicameralism|unicameral]], with both appointed and elected members.{{sfn|Trócsányi|1976|p=24}}{{sfn|Dörner|2009|p=154}} Most Diets were attended by 130-150 persons.{{sfn|Dörner|2009|p=154}} The noblemen (the "Hungarian nation") dominated the Diets, but the Székelys' military power and the Saxons' wealth secured the effective protection of their interests.{{sfn|Dörner|2009|p=154}} The majority of the members of the Diets adhered to the [[Reformed Church in Romania|Reformed Church]] in the 17th century.{{sfn|Dörner|2009|p=155}} The Saxons represented the [[Evangelical Church of Augustan Confession in Romania|Evangelical Church]], but the Catholic and Unitarian denominations were in practice reduced to background.{{sfn|Dörner|2009|p=155}} </small></small>
+
Królewscy doradcy, sędziowie królewskiego trybunału sprawiedliwości i inni wysokiej rangi urzędnicy królewscy byli z urzędu członkami ''diety''<ref name="Dörner 2009, p. 154"/><ref name="Trócsányi 1976, p. 25">Trócsányi 1976, p. 25.</ref>. Dostępne dane wskazują, że biskupi kościołów reformowanych i ewangelicznych mieli również miejsca w ''diecie'', jak pisze historyk [[Trócsányi Zsolt|Zsolt Trócsányi]]<ref>Trócsányi 1976, pp. 26–27.</ref>. Biskupi prawosławnych Rumunów zostali z pewnością powiadomieni, gdy ogłaszano ''dietę'', ale ich regularna obecność nie jest udokumentowana<ref name="Trócsányi 1976, p. 27">Trócsányi 1976, p. 27.</ref>. Obecność prałatów katolickich jest niepewna<ref name="Trócsányi 1976, p. 27"/>. [[Bethlen János|János Bethlen]] odnotował, że namiestnik diecezji katolickiej Siedmiogrodu został celowo zignorowany w 1666 r., ponieważ księża katoliccy odmówili płacenia podatków<ref name="Trócsányi 1976, p. 27"/>.
  
−
Królewscy doradcy, sędziowie królewskiego trybunału sprawiedliwości i inni wysokiej rangi urzędnicy królewscy byli z urzędu członkami Sejmu<ref name="Dörner 2009, p. 154"/><ref name="Trócsányi 1976, p. 25">Trócsányi 1976, p. 25.</ref>. Dostępne dane wskazują, że biskupi kościołów reformowanych i ewangelicznych mieli również miejsca w diecie, jak pisze historyk Zsolt Trócsányi [82]. Biskupi prawosławnych Rumunów zostali z pewnością powiadomieni, kiedy ogłoszono dietę, ale ich regularna obecność nie jest udokumentowana [83]. Obecność prałatów katolickich jest niepewna [83]. János Bethlen odnotował, że namiestnik diecezji katolickiej Siedmiogrodu został celowo zignorowany w 1666 r., Ponieważ księża katoliccy odmówili płacenia podatków [83].
+
Książęta mieli prawo zapraszać poszczególne osoby na ''dietę''<ref name="Dörner 2009, p. 155"/><ref name="Trócsányi 1976, p. 25"/> Liczba tych „regalistów” nie była regulowana, ale ponad dwudziestu szlachciców otrzymało osobiste zaproszenie od monarchy przed każdą ''dietą''<ref name="Trócsányi 1976, p. 25"/>. Liczba regalistów wzrosła: w 1686 r. Osobiście zaproszono ponad 80 szlachciców.<ref name="Dörner 2009, p. 142">Dörner 2009, p. 142.</ref> Większość regalistów była członkami najbogatszych rodzin szlacheckich [85]. [[Przywódca Seklerów|Przywódcy Seklerów]] byli również osobiście zapraszani, chociaż społeczność Seklerów była przeciwna tej praktyce<ref name="Trócsányi 1976, p. 27"/>. Według notatek Jánosa Bethlena wdowy po dawnych regalistach były zwyczajowo proszone także o wysłanie przedstawicieli do ''diet''<ref name="Trócsányi 1976, p. 27"/>.
−
 
 
−
<small><small>Royal counselors, judges of the royal court of justice and other high-ranking royal officials were [[ex officio member]]s of the Diet.{{sfn|Dörner|2009|p=154}}{{sfn|Trócsányi|1976|p=25}} Available data show that the bishops of the Reformed and Evangelical Churches also had seats at the Diets, according to historian Zsolt Trócsányi.{{sfn|Trócsányi|1976|pp=26–27}} The [[Romanian Orthodox Archbishop of Alba Iulia|bishops of the Orthodox Romanians]] were certainly notified when the Diet was announced, but their regular presence is not documented.{{sfn|Trócsányi|1976|p=27}} The presence of Catholic prelates is uncertain.{{sfn|Trócsányi|1976|p=27}} [[János Bethlen]] recorded that the [[Apostolic vicariate|vicar]] of the Catholic Diocese of Transylvania was deliberately ignored in 1666, because the Catholic priests had denied to pay taxes.{{sfn|Trócsányi|1976|p=27}} </small></small>
 
−
 
 
−
Książęta mieli prawo zapraszać poszczególne osoby na dietę<ref name="Dörner 2009, p. 155"/><ref name="Trócsányi 1976, p. 25"/> Liczba tych „regalistów” nie była regulowana, ale ponad dwudziestu szlachciców otrzymało osobiste zaproszenie od monarchy przed każdą ''dietą''<ref name="Trócsányi 1976, p. 25"/>. Liczba regalistów wzrosła: w 1686 r. Osobiście zaproszono ponad 80 szlachciców. [84] Większość regalistów była członkami najbogatszych rodzin szlacheckich [85]. Przywódcy Székely zostali również osobiście zaproszeni, chociaż społeczność Székely była przeciwna tej praktyce [83]. Według notatek Jánosa Bethlena wdowy po dawnych regalistach były zwyczajowo proszone także o wysłanie przedstawicieli do diet [83].
 
  
 
  <small><small>The princes were entitled to invite individuals to attend the Diet.{{sfn|Dörner|2009|p=155}}{{sfn|Trócsányi|1976|p=25}} The number of these "regalists" was not regulated, but more than twenty noblemen received a personal invitation from the monarch before each Diet.{{sfn|Trócsányi|1976|p=25}} The number of regalists increased: more than 80 noblemen were personally invited to the Diet in 1686.{{sfn|Dörner|2009|p=142}} Most regalists were members of the wealthiest noble families.{{sfn|Trócsányi|1976|pp=25-27}} Székely leaders were also personally invited, although the Székely community opposed this practice.{{sfn|Trócsányi|1976|p=27}} According to János Bethlen's notes, the widows of former regalists were customarily also requested to send representatives to the Diets.{{sfn|Trócsányi|1976|p=27}} </small></small>
 
  <small><small>The princes were entitled to invite individuals to attend the Diet.{{sfn|Dörner|2009|p=155}}{{sfn|Trócsányi|1976|p=25}} The number of these "regalists" was not regulated, but more than twenty noblemen received a personal invitation from the monarch before each Diet.{{sfn|Trócsányi|1976|p=25}} The number of regalists increased: more than 80 noblemen were personally invited to the Diet in 1686.{{sfn|Dörner|2009|p=142}} Most regalists were members of the wealthiest noble families.{{sfn|Trócsányi|1976|pp=25-27}} Székely leaders were also personally invited, although the Székely community opposed this practice.{{sfn|Trócsányi|1976|p=27}} According to János Bethlen's notes, the widows of former regalists were customarily also requested to send representatives to the Diets.{{sfn|Trócsányi|1976|p=27}} </small></small>

Wersja z 12:47, 10 paź 2020

Strona Autorzy Nota
[2] [3] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Plik:Kolozsvár Redut.jpg
Reduta Palace in Cluj-Napoca, the building where the Diet of Transylvania functioned after 1790

Parlament stanowy Siedmiogrodu (węg. Erdélyi országgyűlés lub Erdélyi Dieta, rum. Dieta Transilvaniei, niem. Siebenbürgischer Landtag) był ważnym organem ustawodawczym, administracyjnym i sądowym Księstwa (od Wielkiego Księstwa z 1765 r.) W Transylwanii w latach 1570-1867. Ogólne zgromadzenia Transylwanii szlachta i wspólne zgromadzenia przedstawicieli „Trzech Narodów Transylwanii” - szlachty, Seklerów i Saksonów - dały początek jej rozwojowi. Po rozpadzie średniowiecznego Królestwa Węgier w 1541 r. delegaci z powiatów wschodnich i północno-wschodnich terytoriów Węgier właściwych (lub Partium) również uzyskali dietę Siedmiogrodu, przekształcając ją w legalnego następcę średniowiecznych diet węgierskich.

Sesje diety w Vásárhely (obecnie Târgu Mureş) (20 stycznia 1542 r.) i w Torda (obecnie Turda) (2 marca 1542 r.) stanowiły podstawę politycznej i administracyjnej organizacji Siedmiogrodu. Dieta decydowała o kwestiach prawnych, wojskowych i gospodarczych. Przestała istnieć po kompromisie austro-węgierskim z 1867 r.

Skład Parlamentu

Unio Trium Nationum (po łacinie „Związek Trzech Narodów”) był paktem wzajemnej pomocy skodyfikowanym w 1438 r. przez trzy grupy obywateli Siedmiogrodu: (głównie węgierską) szlachtę, saksońską (niemiecką) klasę patrycjuszy [1] oraz wolnych wojskowych Seklerów.[2] Związek był skierowany przeciwko całemu chłopstwu, bez względu na pochodzenie etniczne, w odpowiedzi na bunt chłopski w Siedmiogordzie.[2]W tym parlamencie feudalnym chłopi (pochodzenia węgierskiego, saskiego, sekelskiego lub rumuńskiego) nie byli reprezentowani i nie korzystali z jego aktów[3], ponieważ nie uznawano ludu za członków tych „feudalnych” narodów „.[4]

Tło

Siedmiogród („Kraina poza lasami”) była pograniczem średniowiecznego Królestwa Węgier[5][6] Rozwój administracji królewskiej udokumentowano w drugiej połowie XI wieku.[7][8] Zamek królewski w Torda (obecnie Turda w Rumunii) został po raz pierwszy wspomniany w 1075 r., a forteca w Küküllő (obecnie Cetatea de Baltă w Rumunii) w 1177 r.[9] Większość zamków królewskich rozwinęła się w siedziby hrabstw, które były ważnymi jednostkami administracyjnymi, z których każda nosiła nazwę centrum[10]. Wysoki rangą urzędnik królewski, wojewoda był przełożonym ispánów (lub głów) komitatów Siedmiogrodu[11] z końca XII wieku.[12][13]

Plik:Székely Land.PNG
Podział administracyjny Siedmiogrodu w średnioweiczu

Odrębny urzędnik królewski, hrabia Seklerów, przewodził węgierskojęzycznym Sekleróm od lat dwudziestych XIII wieku.[14][15] Seklerzy przeprowadzili się z innych regionów królestwa do Siedmiogrodu i utworzyli społeczność wolnych wojowników[16]. Ich jednostki administracyjne były znane jako „siedziby” od XIV wieku.[17] Siedzibami [18] kierowali wybrani urzędnicy.[19] [15] Seklerzy początkowo łączyli swoje ziemie[20]. Wzrosła jednak różnica między bogatymi i biednymi Seklerami, wprowadzając w życie królewskie ustawodawstwo uznające istnienie grup Seklerów o zróżnicowanym statusie w 1473 r.[21] Następnie tylko najbogatsi Seklerzy walczyli w królewskiej armii na koniach; ci, którzy mogli walczyć tylko jako żołnierze piechoty, zaczęli tracić swoje prawa polityczne[22].

Przodkowie Sasów Siedmiogrodzkich osiedlili się w regionach południowych i północno-wschodnich w XI i XII wieku.[23] W 1224 r. król Węgier Andrzej II nadał przywileje Sasom zamieszkującym południowy Siedmiogród, oddając go pod władzę królewskiego urzędnika hrabiego Hermannstadt i upoważniając ich do swobodnego wyboru lokalnych przywódców[24]. Po buncie saskim węgierski Karol I zlikwidował urząd hrabiego Hermannstadt i wyznaczył sędziów królewskich na czele okręgów saksońskich w 1324 r.[25] Jednak bogactwo saksońskich kupców, którzy kontrolowali szlaki handlowe w kierunku Wołoszczyzny i Mołdawii, umożliwiło im stopniowe przywrócenie ich autonomii[26]. W 1486 r. Maciej Korwin zjednoczył wspólnoty saksońskie pod przewodnictwem wybranego burmistrza Hermannstadt, później znanego jako hrabia Saksonów[26].

Gesta Hungarorum − księga o kwestionowanej wiarygodności − stwierdza, że Wołosi (lub Rumuni) byli już obecni w Siedmiogrodzie pod koniec IX wieku.[27][28] Najwcześniejsze współczesne zapisy dowodzą, że społeczności rumuńskie istniały w południowym Siedmiogrodzie w pierwszej dekadzie XIII wieku.[29] W przeciwieństwie do rzymskokatolickich Węgrów, Seklerów i Sasów, Rumuni wyznawali prawosławie. Ich jednostki administracyjne były znane jako ziemie lub okręgi[30]. Okręgi rumuńskie początkowo znajdowały się w majątkach królewskich, ale większość z nich została przekazana szlachcie lub prałatom do końca średniowiecza lub miejscowym wodzom (lub kneziom), którzy osiągnęli potwierdzenie swojej własności od królów.[31][32]

Rozwój

Walne zgromadzenia

Plik:Ondra3 pecet.jpg
Pieczęć królewska Andrzeja III, który zorganizował pierwsze walne zgromadzenie siedmiogrodzkiej szlachty, Sasów, Seklerów i Rumunów na początku 1291 roku

Walne zgromadzenia szlachty z jednego lub więcej komitatów rozwinęły się w ważne fora wymiaru sprawiedliwości w całym Królestwie Węgier w drugiej połowie XIII wieku.[33] Szlachta stanowiła najwyższy poziom społeczeństwa w okręgach Siedmiogrodu[34]. Najbogatsza szlachta posiadała dziesiątki wiosek, ale większość szlacheckich rodzin posiadała tylko jedną lub dwie wioski, lub tylko część wsi[35]. Mieli szczególne przywileje[35], takie jak zwolnienie podatkowe (od 1324 r.) i prawo do wymierzania sprawiedliwości w swoich majątkach (od 1342 r.)[36].

Przywódca Seklerów mógł przejąć jedynie prywatną własność ziemską w komitatach poza ziemią Seklerów[20]. Najbogatsi Sasi próbowali także nabyć nieruchomości ziemskie w okręgach poza jurysdykcją wspólnot saksońskich[24]. Będąc zobowiązanym do świadczenia usług (głównie o charakterze wojskowym) dla posiadanych przez nich ziem, pozycja przywódców rumuńskich była podobna do statusu „szlachty Kościoła” i innych grup szlacheckich warunkowych[37]. W konsekwencji nie byli uważani za prawdziwych szlachciców, ale monarcha mógł przyznać im szlachetność[38]. Uszlachetnieni Rumuni przyjęli styl życia swoich węgierskich sąsiadów, ale dziesiątki rumuńskich rodzin szlacheckich pozostały prawosławnymi przez wieki[39].

W porównaniu z właściwymi Węgrami autonomia powiatów transylwanii była ograniczona, ponieważ wojewodowie ograniczali rozwój swoich organów samorządowych[36]. Ogólne zgromadzenia hrabstw Transylwanii zniknęły w połowie XIV wieku.[36] Zamiast tego wojewodowie lub ich zastępcy organizowali walne zgromadzenia wszystkich szlachciców ze wszystkich powiatów prowincji[40][41] Pierwsze zarejestrowane walne zgromadzenie „szlachty królestwa Transylwanii” odbyło się w Keresztes w Torda (obecnie Cristiş w Rumunii) 8 czerwca 1288 r.[42][43] Zgromadzenie upoważniło wicewojewodę, Władysława Borsę, do pomocy przedstawicielowi Piotra Monoszlo, biskupa Siedmiogrodu, w przejęciu trzech wiosek szlacheckiej rodziny w celu zabezpieczenia zapłaty grzywny.[42][43] Wymiar sprawiedliwości pozostawał głównym zadaniem takich spotkań, ale szlachta, która uczestniczyła w zgromadzeniach, regularnie omawiała także inne tematy, w tym zbieranie dziesięciny lub ceł[41]. Początkowo wszyscy szlachcice mieli prawo być obecni, ale od XV wieku powiaty wysyłały delegatów na zgromadzenia.[44]

Walne zgromadzenie Seklerów mógł zwołać hrabia Seklerów lub kapitan Udvarhelyszék.[45] Problemy wewnętrzne społeczności saskich były początkowo regulowane przez zgromadzenia saskich siedzib i okręgów[46]. Od 1486 r. hrabia Sasów przewodniczył dorocznym zgromadzeniom ogólnym całej społeczności, w skład której wchodzili najwyżsi rangą urzędnicy siedzib i okręgów oraz wybrani delegaci[47].

Monarchowie lub w ich imieniu wojewodowie mogli również zwołać przedstawicieli wszystkich uprzywilejowanych grup Siedmiogrodu na spotkanie na wspólnym zgromadzeniu[41]. Król Węgier Andrzej III był pierwszym, który zorganizował takie zgromadzenie dla przedstawicieli szlachty z Siedmiogrodu, Sasów, Seklerów i Rumunów na początku 1291 r.[48][49] Zgodnie ze statutem Andrzeja wspominającym o spotkaniu król nakazał zwrócenie dwóch domen Ugrinowi Csakowi po tym, jak ci, którzy uczestniczyli w walnym zgromadzeniu, zeznali, że był ich prawowitym właścicielem[48][49]

Unia Trzech Narodów

Siedmiogród była regularnie atakowany przez armie osmańskie od 1420 roku, zmuszając monarchów i władze lokalne do wzmocnienia obrony prowincji.[50][51] Z inicjatywy króla Węgier Zygmunta Luksemburskiego, zgromadzenie ogólne szlachty z Siedmiogrodu nakazało w 1419 r., że jedna trzecia szlachty i jedna dziesiąta chłopów mają wziąć broń na wypadek inwazji osmańskiej na terytoria Seklerów i Sasów.[51]

Wprowadzono nowe podatki i podwyższono stare podatki, aby pokryć koszty obrony, które oburzyły chłopstwo[50][51] Po tym, jak György Lépes, biskup Siedmiogrodu, zażądał zapłaty dziesięciny, której nie odebrał w poprzednich latach, tysiące węgierskich i rumuńskich posłów i mniejszych szlachciców podniosła przeciwko niemu bunt na początku 1437 r.[52][53] W lipcu rozgromili armię wojewody László Csákiego[52][53] Nie starając się o królewskie upoważnienie, wicewojewoda zwołał szlachciców i przywódców Seklerów i Sasów, aby zwołali wspólne zgromadzenie w Kápolna (obecnie Căpâlna w Rumunii).[52][54] Podczas spotkania przedstawiciele szlachty, Seklerów i Sasów zawarli 16 września „braterski związek”, zobowiązując się do wzajemnej pomocy przeciwko wewnętrznym i zewnętrznym wrogom.[52][54]

Porozumienie trzech uprzywilejowanych grup zrodziło ideę „Unii Trzech Narodów Siedmiogrodu”[55][56], która zastąpiła poprzednią koncepcję trzech regionów Siedmiogrodu (to znaczy komitatów i Seklerów) i siedzib saskich).[57][58] Szlachta (w tym węgierska, saska, rumuńska, która posiadała majątek ziemski w komitatach), tworzyła naród węgierski, ale węgierscy chłopi zostali wykluczeni z tej grupy. Seklerzy utworzyli odrębny naród, chociaż mówili po węgiersku.[59] Sasi mieszkający w uprzywilejowanych siedzibach byli członkami narodu saskiego, ale ludność saskich hrabstw nie została uwzględniona[59].

„Braterski związek” został po raz pierwszy potwierdzony 2 lutego 1438 r., po upadku buntu chłopskiego[54]. Przedstawiciele Trzech Narodów ponownie potwierdzili sojusz w 1459 r., rozszerzając go na wszystkich, którzy zagrozili ich wolnościom[60][57] Regularne spotkania delegatów Trzech Narodów rozwinęły się w zgromadzenia „najbardziej reprezentatywnych” Siedmiogrodu[61], stanowiąc podstawę diety Siedmiogrodu[56].

Funkcja ustawodawcza zgromadzeń została wzmocniona w drugiej połowie XV wieku.[62] W 1463 r. przedstawiciele „Trzech Narodów” nakazali najbiedniejszym szlachcicom i węgierskim chłopom pozostanie w tyle, aby bronić prowincji, chociaż król Maciej Korwin nakazał ogólną mobilizację przeciwko Turkom.[62] W 1494 r. zgromadzenie ogólne zabroniło poboru podatku nadzwyczajnego, który wprowadził król Węgier Władysław II, zmuszając monarchę do osobistego przybycia do Siedmiogrodu i przewodniczenia następnemu zgromadzeniu generalnemu[62]. Wzrosła także rola oddzielnych zgromadzeń ogólnych Seklerów[63]. Zgromadzenie ogólne, które odbyło się bez zgody hrabiego Seklerów w 1505 r.[63], ustanowiło sąd najwyższy dla kraju Seklerów[45].

Rozpad Węgier

Plik:Fráter György olajfestmény után Pollak metszete.jpg
Martinuzzi György zorganizował pierwsze wspólne zgromadzenie przedstawicieli Trzech Narodów Transylwanii i komitatów Partium

Siedmiogród został wymieniona jako regnum (lub królestwo) w królewskich dokumentach już w drugiej połowie XIII wieku.[64] Pisząc o regnum Transylvanum, dokumenty królewskie początkowo odnosiły się do szlachty z Siedmiogrodu[64], którzy utworzyli zamkniętą wspólnotę „związaną pewnymi wzajemnymi prawami i obowiązkami”[58]. Wspólnoty Seklerów i Sasów zostały włączone do tej koncepcji dopiero po potwierdzeniu Unii Trzech Narodów w 1459 r.[58] Tripartitum − kompendium zwyczajowego prawa Węgier, ukończone w 1514 r. − wyraźnie przyznało, że Siedmiogród był odrębnym królestwem, z jej własnymi szczególnymi zwyczajami, ale podkreślało także, że Siedmiogród był integralną częścią Królestwa Węgier[65].[66] Przepisy Królestwa Węgier miały być stosowane w Siedmiogrodzie, a orzeczenia królewskich sądów miały być przestrzegane również w prowincji[65].

... [A] chociaż ... Transylwańczycy mają różne zwyczaje, zupełnie inne niż nasze, dotyczące płatności ceny osobistej i grzywien, a także w niektórych innych procedurach prawnych i przestrzegania warunków [sądowych] ... i mają prawo do korzystania z tych zwyczajów i czerpania z nich przyjemności, i nawet teraz, za zgodą [monarchy], wolno im tworzyć między sobą posągi i obrzędy w podobnych sprawach; nie mogą jednak ustanowić żadnego prawa i nie mają prawa wydawać ustaw z naruszeniem ogólnych ustaw i dekretów tego królestwa Węgier lub przeciwko wyrokom i decyzjom sądowym w sprawach dotyczących towarów i praw własności, które są zwykle wydawane, wydawane i wydawane w dwór królewski przez sędziów zwyczajnych.

   − Tripartitum[67]

Osmański sułtan Sulejman Wspaniały zniszczył armię królewską w bitwie pod Mohaczam 29 sierpnia 1529 r.[68][69] Król Węgier Ludwik II zginął, a dwóch kandydatów złożyło wniosek o powołanie na tron[68][69] Większość szlachty wybrała wojewodę siedmiogrodzkiego, króla Jana Szapolyai, ale najbogatsi magnaci ofiarowali tron ​​szwagrowi Ludwika II, Ferdynandowi Habsburgowi, arcyksięciu Austrii[68][69]. Podczas wojny domowej średniowieczne Królestwo Węgier zostało faktycznie podzielone na dwie części, a Jan Szapolyai kontrolował regiony wschodnie, w tym Siedmiogród.[70][71] Korzystając z zamieszania, które nastąpiło po śmierci Zápolyi w 1540 r., Sulejman podbił środkowe regiony Królestwa późnym latem 1541 r.[72] Pozwolił jednak, aby wdowa po Janie, Izabela Jagiellonka, nadal rządziła ziemiami na wschód od Cisy w imieniu jej małego syna, Jana Zygmunta Szapolyaia, który został już wybrany królem z inicjatywy zagorzałego zwolennika swojego ojca, György Martinuzziego[73]

Martinuzzi zorganizował spotkanie przedstawicieli uprzywilejowanych grup królestwa Jana Zygmunta w Debreczynie 18 października 1541 r.[74][75] Była to pierwsza dieta, w której reprezentowane były zarówno Trzy Narody Siedmiogrodu, jak i komitaty Partium (region między Cszą a Siedmiogrodem).[75][76] Delegaci przysięgali wierność Szapolyaiom i uznali zwierzchnictwo sułtana.[75] Następująca podobna dieta odbyła się dopiero w 1544 r., Ale potem delegaci z Partium byli zawsze zapraszani na nią[76]. W związku z tym dieta króla Jana Zygmunta stała się prawnym następcą średniowiecznej diety Węgier.[76] Przepisy mogły być uchwalone, a podatki mogły być pobierane tylko za zgodą sejmu, ale większość diet była zdominowana przez partyzantów monarchy, którzy zapewnili narzucenie królewskiej woli[76].

Age of elected princes

Historia

Jan Zygmunt zrzekł się tytułu króla Węgier dopiero w traktacie ze Spiry w 1570 r.[77] Następnie został mianowany księciem Transylwanii, ale prawo jego następców do używania nowego tytułu zostało potwierdzone przez władców Habsburgów królewskich Węgier dopiero w 1595 r., za panowania Zygmunta Báthoryego[78]. W tym roku Báthory wstąpił do Świętej Ligi przeciw Osmanom papieża Klemensa VIII.[79]

Diety

Skład

Dieta była jednoizbowa, z mianowanymi i wybranymi członkami.[80][81] W większości diet uczestniczyło 130–150 osób.[81] Szlachta („naród węgierski”) zdominowała diety, ale potęga wojskowa Seklerów i bogactwo Sasów zapewniły skuteczną ochronę ich interesów.[81] Większość członków diety w XVII wieku było wyznawcami Kościoła Reformowanego[82]. Sasi reprezentowali Kościół Ewangelicki − wyznania: katolickie i unitariańskie zostały w praktyce sprowadzone do tła[82].

Królewscy doradcy, sędziowie królewskiego trybunału sprawiedliwości i inni wysokiej rangi urzędnicy królewscy byli z urzędu członkami diety[81][83]. Dostępne dane wskazują, że biskupi kościołów reformowanych i ewangelicznych mieli również miejsca w diecie, jak pisze historyk Zsolt Trócsányi[84]. Biskupi prawosławnych Rumunów zostali z pewnością powiadomieni, gdy ogłaszano dietę, ale ich regularna obecność nie jest udokumentowana[85]. Obecność prałatów katolickich jest niepewna[85]. János Bethlen odnotował, że namiestnik diecezji katolickiej Siedmiogrodu został celowo zignorowany w 1666 r., ponieważ księża katoliccy odmówili płacenia podatków[85].

Książęta mieli prawo zapraszać poszczególne osoby na dietę[82][83] Liczba tych „regalistów” nie była regulowana, ale ponad dwudziestu szlachciców otrzymało osobiste zaproszenie od monarchy przed każdą dietą[83]. Liczba regalistów wzrosła: w 1686 r. Osobiście zaproszono ponad 80 szlachciców.[86] Większość regalistów była członkami najbogatszych rodzin szlacheckich [85]. Przywódcy Seklerów byli również osobiście zapraszani, chociaż społeczność Seklerów była przeciwna tej praktyce[85]. Według notatek Jánosa Bethlena wdowy po dawnych regalistach były zwyczajowo proszone także o wysłanie przedstawicieli do diet[85]. 

The princes were entitled to invite individuals to attend the Diet.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The number of these "regalists" was not regulated, but more than twenty noblemen received a personal invitation from the monarch before each Diet.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The number of regalists increased: more than 80 noblemen were personally invited to the Diet in 1686.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Most regalists were members of the wealthiest noble families.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Székely leaders were also personally invited, although the Székely community opposed this practice.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} According to János Bethlen's notes, the widows of former regalists were customarily also requested to send representatives to the Diets.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Powiaty, siedziby Saksonii i Székely oraz około dwudziestu miast miały prawo wysyłać delegatów na diety [86]. Liczba delegatów zależała od wagi omawianych zagadnień [87]. Zgodnie z dekretem sejmu, który został zebrany w kwietniu 1571 r., Każde okręg i siedziba Székely musiały wysłać dziesięciu przedstawicieli na następną dietę, na której miał zostać wybrany następca Jana Zygmunta [87]. Była to jednak wyjątkowo wysoka liczba; sporadyczne dane pokazują, że każda autonomiczna społeczność wysłała od dwóch do ośmiu delegatów do większości diet [88]. 

The counties, Saxon and Székely seats and about twenty towns had the right to send delegates to the Diets.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The number of delegates depended of the importance of the issues to be discussed.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} According to a decree of the Diet which assembled in April 1571, each county and Székely seat had to send ten representatives to the following Diet where the successor of John Sigismund was to be elected.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} However, this was an extremely high number; sporadic data show that each autonomous community dispatched two to eight delegates to most Diets.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Mówca sejmu (lub praeses) zajmował trzecie najważniejsze miejsce w księstwie. [89] [90] Mówców i ich zastępców prawie zawsze mianowali monarchowie [90] [91] Gábor Haller był jedynym mówcą wybranym przez delegatów w diecie z 1660 i 1661 roku. [91] W większości udokumentowanych przypadków szefowie królewskiego trybunału sprawiedliwości przewodniczyli Diets [92]. Większość mówców to także doradcy królewscy i naczelnicy powiatu lub siedziby Székely [89]. 

The speaker of the Diet (or praeses) held the third most important office in the principality.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The speakers and their deputies were almost always appointed by the monarchs.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Gábor Haller was the only speaker who was elected by the delegates in the Diets of 1660 and 1661.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In most documented cases, the heads of the royal court of justice presided over the Diets.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Most speakers were also royal counselors and heads of a county or a Székely seat.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Convocation

Monarchowie mieli prawo wzywać diet [84]. Jeśli książę był nieobecny i podczas przerwy międzywojennej, przedstawiciel księcia (wojewoda lub gubernator) zwołał zgromadzenie. [84] [93] Dieta może również wydać dekret nakazujący wezwanie następującej diety, ale stało się to tylko wyjątkowo. [93] Książę lub jego zastępca zwołali dietę w liście, który w większości przypadków był również podpisany przez kanclerza. [84] List został wysłany 2–4 tygodnie przed otwarciem diety [93]. Pojawienie się na diecie było obowiązkowe: ci, którzy ponieśli porażkę, zostali ukarani grzywną w wysokości 100-200 florenów [94]. 

The monarchs had the right to summon the Diets.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} If the prince was absent and during interregnums, the prince's representative (the voivode or governor) convened the assembly.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The Diet could also pass a decree ordering the summon of the following Diet, but this happened only exceptionally.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The prince or his deputy convened the Diet in a letter, which was in most cases also signed by the chancellor.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The letter was posted 2–4 weeks before the opening of the Diet.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The appearance at the Diet was obligatory: those who failed were fined 100-200 florins.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Ponad 320 diet odbyło się w latach 1571–1690, ale ich roczna liczba zmieniała się z roku na rok [95]. Delegaci gromadzili się częściej w okresach zamieszek [96]. Na przykład dietę zwoływano ponad pięćdziesiąt razy między 1594 a 1606 rokiem i ponad pięćdziesiąt pięć razy między 1657 a 1667 rokiem [97]. Zgodnie z prawem zwyczajowym książęta byli zobowiązani do posiadania dwóch diet każdego roku [96]. Pierwsza dieta roku została zwołana około dnia Świętego Jerzego (24 kwietnia). [98] Druga lub „krótka dieta” była zwyczajowo odbywająca się w święto św. Michała (29 września), ale Gabriel Bethlen namówił stan do jej anulowania w 1622 r. [98] [99] 

More than 320 Diets were held from 1571 to 1690, but their annual number fluctuated from year to year.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The delegates assembled more frequently during the periods of turmoil.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} For instance, the Diet was convoked more than fifty times between 1594 and 1606, and more than fifty-five times between 1657 and 1667.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} According to customary law, the princes were required to hold two Diets in each year.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The first Diet of the year was convoked around Saint George's Day (24 April).{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The second or "short Diet" was customarily held around the feast of Saint Michael (29 September), but Gabriel Bethlen persuaded the Estates to cancel it in 1622.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Większość diet zgromadzono w Gyulafehérvár, zwłaszcza w latach 90. XVI wieku i między 1613 a 1658 r. [100] Chociaż miasto było zwyczajowo siedzibą władców Transylwanii, delegaci woleli Tordę, Kolozsvár i Nagyenyed (obecnie Kluż-Napoka i Aiud w Rumunii), które znajdowały się w centralnym regionie księstwa. [100] Częste inwazje zmusiły Michaela I Apafiego do zwołania Diety do fortec Fogaras i Radnót (obecnie Făgăraș i Iernut w Rumunii) pod koniec lat 80. XX wieku. [101] 

Most Diets assembled in Gyulafehérvár, especially in the 1590s and between 1613 and 1658.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Although the town had customarily been the Transylvanian rulers' seat, the delegates preferred Torda, Kolozsvár and Nagyenyed (now Cluj-Napoca and Aiud in Romania), which were located in the central region of the principality.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Frequent invasions forced Michael I Apafi to convoke the Diets to the fortresses of Fogaras and Radnót (now Făgăraș and Iernut in Romania) in the late 1680s.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Delegaci otrzymali szczegółowe instrukcje podczas ich mianowania [102]. Większość instrukcji dotyczyła kwestii lokalnych (takich jak przywileje handlowe i konflikty między mieszczanami i szlachtą), umożliwiając delegatom swobodne omawianie ogólnych tematów. [103] Mogą jednak od czasu do czasu odnosić się do braku instrukcji, jeśli nie chcą omawiać niektórych tematów [104]. Na przykład, kiedy Michael I Apafi próbował przekonać dietę do wydania dekretów dotyczących kwestii, które nie zostały wymienione w zaproszeniu, delegaci oparli się, mówiąc, że ich instrukcje nie obejmują tych tematów [104]. 

The delegates received detailed instructions at their appointment.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Most instructions concerned local issues (such as trade privileges and conflicts between burghers and noblemen), enabling the delegates to freely discuss general topics.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} However, they could occasionally refer to the lack of instructions if they did not want to discuss certain subjects.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} For instance, when Michael I Apafi tried to persuade the Diet to pass decrees concerning issues which had not been mentioned in his letter of invitation, the delegates resisted, saying that their instructions did not cover these topics.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Procedure

Jeśli dieta odbyła się w mieście innym niż siedziba księcia, książę przybył do miasta na kilka dni przed rozpoczęciem diety [105]. Delegaci z każdego Narodu lub wyznania mogą odbyć osobne spotkania przed otwarciem, aby opracować własne propozycje dotyczące konkretnych kwestii dotyczących ich społeczności. [90] W pierwszym dniu diety delegaci uczestniczyli w porannym nabożeństwie w kościele, który w większości przypadków był również miejscem sesji Diety. [105] Sesje mogą odbywać się również w obozach wojskowych [106], a nawet w stodole w nagłych przypadkach [105]. Po porannym nabożeństwie delegaci wysłali posłów do monarchy, aby poinformowali go, że zgromadzili się na diecie [107]. Książęta rzadko uczestniczyli w sesjach, ale byli reprezentowani przez wyznaczonych spadkobierców lub poruczników [108][82] 

If the Diet was held in a town other than the prince's seat, the prince came to the town days before the opening of the Diet.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The delegates of each Nation or denomination could hold separate meetings before the opening to draft their own proposals on specific issues relating to their community.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} On the first day of the Diet, the delegates attended a morning worship in a church which was in most cases also the venue of the sessions of the Diets.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The sessions could also be held in military camps,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} or even in a barn in case of emergency.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} After the morning worship, the delegates sent envoys to the monarch to inform him that they had assembled for the Diet.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The princes rarely attended the sessions, but they were represented either by their appointed heirs or lieutenants.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Mówca diety upewnił się, że wszyscy zaproszeni byli obecni[82]. W tym celu dwóch delegatów musiało odczytać nazwiska wszystkich delegatów podczas otwarcia diety [105]. Mówca był również odpowiedzialny za utrzymanie porządku podczas debat[82]. Sesje Diety były jawne, ale Dieta mogła zdecydować o odbyciu bliskiego spotkania. [90] 

The speaker of the Diet made sure that all who had been invited were present.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} For this purposes, two delegates were required to read out the names of all delegates at the opening of the Diet.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The speaker was also responsible for keeping order during the debates.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The sessions of the Diets were public, but the Diet could decide to hold a close meeting.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

W większości udokumentowanych przypadków „propozycje” monarchy dotyczące omawianych tematów zostały odczytane wkrótce po otwarciu diety [107]. Następnie delegaci sporządzili memorandum, aby wyemitować skargi każdego Narodu, [nota 3], prosząc księcia o naprawienie ich problemów. [109] Książę musiał odpowiedzieć na każdy punkt memorandum [110]. Jeśli odpowiedź monarchy nie zadowoliła delegatów, książę i dieta zaczęli wymieniać listy na temat omawianych kwestii [111]. Korespondencja trwała do momentu osiągnięcia konsensusu lub dieta uznała, że ​​książę nie chciał zaakceptować ich propozycji [111]. Delegaci zaczęli omawiać królewskie propozycje dopiero po zakończeniu debaty na temat memorandum [107]. 

In most documented cases, the "propositions" of the monarch about the topics to be discussed were read out soon after the opening of the Diet.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Next, the delegates compiled a memorandum to air the grievances of each Nation,[note 1] asking the prince to remedy their problems.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The prince was required to respond each point of the memorandum.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} If the monarch's answer did not satisfy the delegates, the prince and the Diet started to exchange letters about the debated issues.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The correspondence lasted until they reached a consensus, or the Diet acknowledged that the prince was unwilling to accept their proposal.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The delegates started to discuss the royal propositions only after the debate about their memorandum was finished.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Węgierski był językiem dyskusji. [90] Każdy delegat mógł zabrać głos, ale byli zobowiązani do zachowania zwięzłości. [90] Po zamknięciu debaty mówca streścił główne punkty i nakazał delegatom zabranie głosu w omawianej sprawie. [90] Decyzje wydane w diecie były sankcjonowane przez monarchę [105]. Egzekwowanie przepisów było także królewskim przywilejem [105]. 

Hungarian was the language of the discussions.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Each delegate could take the floor, but they were required to stay concise.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} After closing the debate, the speaker summarized its main points and ordered the delegates to take their votes on the issue under discussion.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The decisions passed at the Diets were sanctioned by the monarch.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The execution of the laws was also a royal prerogative.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Functions

Książęta zostali wybrani na diecie zgodnie z podstawowymi prawami księstwa [112]. Negocjacje poprzedzające wybory księcia pozwoliły Trzech Narodów zabezpieczyć kwestię szczególnej karty, w której przyszły monarcha zobowiązał się do poszanowania ich wolności. [112] Jednak niewielu monarchów było faktycznie dowolnie wybranych. Na przykład Gabriel Báthory przejął tron przy wsparciu nieregularnych wojsk Hajdú w 1608 r .; delegaci wybrali Gabriela Bethlena „w obawie” przed interwencją osmańską w 1613 r., zgodnie z sarkastyczną uwagą Ferenca Nagya Szabó [113]. 

The princes were elected at the Diets, according to the fundamental laws of the principality.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The negotiations preceding a prince's election enabled the Three Nations to secure the issue of a specific charter in which the future monarch pledged to respect their liberties.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} However, few monarchs were actually freely elected. For instance, Gabriel Báthory seized the throne with the support of the irregular Hajdú troops in 1608; the delegates elected Gabriel Bethlen "freely in their fear" of Ottoman intervention in 1613, according to the contemporaneous Ferenc Nagy Szabó's sarcastic remark.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Diets pełnił funkcje legislacyjne, administracyjne i sądowe [114]. Dieta może upoważnić monarchę lub radę królewską do pełnienia swoich funkcji [115]. Na przykład Christopher Báthory został upoważniony do działania przeciwko radykalnym protestantom w 1578 r. [115] 

The Diets performed legislative, administrative and judicial functions.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The Diet could authorize the monarch or the royal council to perform its functions.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} For instance, Christopher Báthory was authorized to take actions against radical Protestants in 1578.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Prawie 5000 dekretów wydano w XVI i XVII wieku. [116] Ich analiza dowodzi, że monarchowie dominowali w życiu politycznym księstwa [117]. Delegaci prawie zawsze akceptowali królewskie propozycje dotyczące podatków i podejmowali tylko jedną próbę uregulowania wydatkowania dochodów podatkowych w 1593 r. [118] Regularnie upoważniali też monarchę do mobilizacji opłaty ogólnej [119] Wprowadzili monopole państwowe bez znacznego oporu, chociaż za panowania Jerzego I Rakoczego dopiero po długich negocjacjach z księciem [120] Z drugiej strony, Diety wydały setki dekretów na tematy lokalne, w tym regulacje dotyczące poszukiwania uciekinierów lub granic szlacheckich. [121] 

Almost 5,000 decrees were passed in the 16th and 17th centuries.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Their analysis evidence that the monarchs dominated the political life of the principality.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The delegates almost always accepted the royal propositions concerning taxation and made only one attempt to regulate the spending of tax revenues in 1593.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} They also regularly authorized the monarch to mobilize the general levy.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} They enacted the state monopolies without significant resistance, although, during the reign of George I Rákóczi, only after lengthy negotiations with the prince.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} On the other hand, the Diets passed hundreds of decrees about issues of local interest, including the regulation of the quest for runaway serfs or of the boundaries of noble estates.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Diets działał również jako sąd wyższej instancji, szczególnie w sprawach motywowanych politycznie [122] [123] Gabriel Bethlen został uznany winnym zdrady stanu na diecie w listopadzie 1612 r., Ale decyzję tę anulowano na pierwszej diecie jego rządów w październiku 1613 r. [124] Dieta skazała Kata Iffjú, wdowę po János Imreffy (który był kanclerzem Gabriela Batorego) na śmierć za kazirodztwo, wszeteczeństwo i czary za panowania następcy Batorego, Gabriela Bethlena na początku 1614 r. [125] Sprawy prawne były rozpatrywane na konkretnych sesjach sądowych [123] 

The Diets also functioned as a high court of justice, especially in politically motivated cases.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Gabriel Bethlen was found guilty of high treason at the Diet in November 1612, but this decision was cancelled at the first Diet of his rule in October 1613.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The Diet sentenced Kata Iffjú, the widow of János Imreffy (who had been Gabriel Báthory's chancellor) to death for incest, fornication and witchcraft during the reign of Báthory's successor, Gabriel Bethlen in early 1614.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The legal cases were heard at specific judicial sessions.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Diety czasami nawiązywały bezpośrednią korespondencję z obcymi mocarstwami, ale listy potwierdzają, że poparcie określonych aktów dyplomatycznych monarchów było głównym celem delegatów [126]. Udokumentowano również korespondencję między dietą a pretendentami lub innymi wewnętrznymi przeciwnikami monarchy, szczególnie w drugiej połowie XVII wieku. [127] 

The Diets sometimes entered into direct correspondence with foreign powers, but the letters evidence that the support of the monarchs' specific diplomatic acts was the delegates' principal purpose.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Correspondence between the Diet and pretenders or other internal opponents of the monarch is also documented, especially in the second half of the 17th century.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}

Notes

  • Doboka, Fehér, Hunyad, Kolozs, Kraszna, Küküllő and Torda.
  • Udvarhelyszék, Csíkszék, Sepsiszék, Orbaiszék, Kézdiszék, Marosszék and Aranyosszék.
  • Narody mogą na przykład składać skargi na arbitralne działania monarchów lub ich urzędników. Na przykład po zamordowaniu Gabriela Batorego, który okupował Hermannstadt, Saksoni domagali się przywrócenia miasta do ich społeczności od nowego księcia Gabriela Bethlena w październiku 1613 roku. Narody mogły również domagać się ulgi podatkowej lub podobnych ulg. Na przykład Seklerzy poprosili księcia o zwolnienie ich z pracy publicznej wiosną 1628 r. (Péter (1994), str. 313, 316; Trócsányi (1976), str. 83–87, 90)

Odnośniki

  1. Mircea Dogaru; Mihail Zahariade (1996). History of the Romanians: From the origins to the modern age, Volume 1 of History of the Romanians, History of the Romanians. Amco Press. s. 148. ISBN 9789739675598.
  2. László Fosztó: Ritual Revitalisation After Socialism: Community, Personhood, and Conversion among Roma in a Transylvanian Village, Halle-Wittenberg, 2007 [1]
  3. Ştefan Pascu (1990). A History of Transylvania. Dorset Press. s. 101. ISBN 9780880295260.
  4. Lucian Leuștean (2014). Orthodox Christianity and Nationalism in Nineteenth-century Southeastern Europe. Oxford University Press. s. 132. ISBN 9780823256068.
  5. Rady 1992, s. 91.
  6. Curta 2006, s. 350.
  7. Kristó 2003, s. 91.
  8. Curta 2006, str. 355–356.
  9. Curta 2006, s. 356.
  10. Kristó 2003, str. 88–91.
  11. Kristó 2003, str. 97–98.
  12. Pop 2005, s. 270.
  13. Kristó 2003, s. 133.
  14. Pop 2005, s. 255.
  15. Kristó 2003, str. 128, 136.
  16. Pop 2005, str. 254–255.
  17. Kristó 2003, s. 130.
  18. Makkai 1994, s. 208.
  19. Makkai 1994, s. 236.
  20. Makkai 1994, str. 236–237.
  21. Kristó 2003, s. 115.
  22. Makkai 1994, s. 180.
  23. Pop 2005, s. 256.
  24. Makkai 1994, s. 235.
  25. Curta 2006, str. 350–351, 355.
  26. Kristó 2003, str. 32–33.
  27. Kristó 2003, s. 140.
  28. Pop 2005, s. 258.
  29. Makkai 1994, str. 198, 218.
  30. Pop 2005, s. 259.
  31. Kristó 2003, str. 220, 241.
  32. Pop 2005, str. 263–264.
  33. Pop 2005, s. 264.
  34. Makkai 1994, s. 207.
  35. Makkai 1994, str. 215, 230.
  36. Makkai 1994, str. 218, 230.
  37. Makkai 1994, str. 230–231.
  38. Makkai 1994, s. 223.
  39. Pop 2005, s. 273.
  40. Sălăgean 2016, s. 147.
  41. Kristó 2003, s. 220.
  42. Dörner 2005, s. 302.
  43. Dörner 2005, s. 307.
  44. Dörner 2005, s. 308.
  45. Dörner 2005, s. 310.
  46. Sălăgean 2016, s. 155.
  47. Kristó 2003, s. 221.
  48. Pop 2005, s. 294.
  49. Makkai 1994, s. 224.
  50. Pop 2005, s. 267.
  51. Makkai 1994, s. 225.
  52. Makkai 1994, s. 226.
  53. Pop 2005, str. 279–280.
  54. Fodor 2013, s. 17.
  55. Dörner 2009, s. 300.
  56. Rady 1992, s. 98.
  57. Makkai 1994, str. 221–222.
  58. Makkai 1994, s. 228.
  59. Rady 1992, s. 99.
  60. Fodor 2013, s. 18.
  61. Makkai 1994, s. 237.
  62. Sălăgean 2016, s. 158.
  63. Rady 1992, s. 87.
  64. Fodor 2013, str. 15, 18.
  65. Stephen Werbőczy: The Customary Law of the Renowned Kingdom of Hungary in Three Parts (1517) (3.2.2.), s. 377.
  66. Barta 1994, s. 247.
  67. Dörner 2005, s. 342.
  68. Barta 1994, s. 249.
  69. Dörner 2005, str. 342–343.
  70. Barta 1994, s. 252.
  71. Barta 1994, str. 252–253.
  72. Barta 1994, s. 254.
  73. Dörner 2005, s. 344.
  74. Barta 1994, s. 265.
  75. Barta 1994, s. 260.
  76. Barta 1994, str. 260, 294.
  77. Barta 1994, str. 294.
  78. Trócsányi 1976, s. 24.
  79. Dörner 2009, s. 154.
  80. Dörner 2009, s. 155.
  81. Trócsányi 1976, s. 25.
  82. Trócsányi 1976, str. 26–27.
  83. Trócsányi 1976, s. 27.
  84. Dörner 2009, s. 142.
  85. Trócsányi 1976, str. 25-27.
  86. Trócsányi 1976, str. 28–29.
  87. Trócsányi 1976, s. 28.
  88. Trócsányi 1976, str. 28–30.
  89. Trócsányi 1976, s. 71.
  90. Dörner 2009, s. 156.
  91. Trócsányi 1976, s. 70.
  92. Trócsányi 1976, str. 68–70.
  93. Trócsányi 1976, s. 23.
  94. Trócsányi 1976, s. 40.
  95. Trócsányi 1976, str. 16–17.
  96. Trócsányi 1976, s. 17.
  97. Trócsányi 1976, str. 16–18.
  98. Dörner 2009, s. 143.
  99. Trócsányi 1976, str. 17–18.
  100. Trócsányi 1976, str. 21–22.
  101. Trócsányi 1976, s. 22.
  102. Trócsányi 1976, s. 33.
  103. Trócsányi 1976, str. 33, 39.
  104. Trócsányi 1976, s. 39.
  105. Dörner 2009, s. 144.
  106. Trócsányi 1976, s. 46.
  107. Trócsányi 1976, s. 72.
  108. Trócsányi 1976, s. 47.
  109. Trócsányi 1976, str. 72, 83.
  110. Trócsányi 1976, s. 98.
  111. Trócsányi 1976, s. 99.
  112. Dörner 2009, s. 138.
  113. Péter 2009, str. 305–306, 313.
  114. Dörner 2009, s. 153.
  115. Trócsányi 1976, s. 175.
  116. Trócsányi 1976, s. 142.
  117. Trócsányi 1976, s. 146.
  118. Trócsányi 1976, str. 151–152.
  119. Trócsányi 1976, str. 146, 152.
  120. Trócsányi 1976, s. 149.
  121. Trócsányi 1976, s. 145.
  122. Trócsányi 1976, s. 162.
  123. Dörner 2009, s. 157.
  124. Trócsányi 1976, s. 163.
  125. Trócsányi 1976, s. 170.
  126. Trócsányi 1976, s. 154.
  127. Trócsányi 1976, s. 174.

Źródła

Źródła pierwszorzędne

  • Stephen Werbőczy: The Customary Law of the Renowned Kingdom of Hungary in Three Parts (1517) (Edited and translated by János M. Bak, Péter Banyó and Martyn Rady with an introductory study by László Péter) (2005). Charles Schlacks, Jr. Publishers. .


Źródła drugorzędne

  • Barta, Gábor (1994). "The Emergence of the Principality and its First Crises (1526–1606)". In Köpeczi, Béla; Barta, Gábor; Bóna, István; Makkai, László; Szász, Zoltán; Borus, Judit (eds.). History of Transylvania. Akadémiai Kiadó. str. 247–300. ISBN 963-05-6703-2.
  • Curta, Florin (2006). Southeastern Europe in the Middle Ages, 500-1250. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-89452-4.
  • Dörner, Anton E. (2005). "Transylvania between stability and crisis (1457–1541)". In Pop, Ioan-Aurel; Nägler, Thomas (eds.). The History of Transylvania, Vol. I. (until 1541). Romanian Cultural Institute. str. 299–348. ISBN 973-7784-00-6.
  • Dörner, Anton E. (2009). "Power Structure". In Pop, Ioan-Aurel; Nägler, Thomas; Magyari, András (eds.). The History of Transylvania, Vol. II. (from 1541 to 1711). Romanian Academy, Center for Transylvanian Studies. str. 133–178. ISBN 978-973-7784-43-8.
  • Fodor, Romulus Gelu (2013). "Constitutional Thought and Institutions in Medieval Transylvania". In Rady, Martyn; Simon, Alexandru (eds.). Government and Law in Medieval Moldavia, Transylvania and Wallachia. School of Slavonic and East European Studies, University College London. str. 15–19. ISBN 978-0-903425-87-2.
  • Kristó, Gyula (2003). Early Transylvania (895-1324). Lucidus Kiadó. ISBN 963-9465-12-7.
  • Makkai, László (1994). "The Emergence of the Estates (1172–1526)". In Köpeczi, Béla; Barta, Gábor; Bóna, István; Makkai, László; Szász, Zoltán; Borus, Judit (eds.). History of Transylvania. Akadémiai Kiadó. str. 178–243. ISBN 963-05-6703-2.
  • Péter, Katalin (1994). "The Golden Age of the Principality (1606–1660)". In Köpeczi, Béla; Barta, Gábor; Bóna, István; Makkai, László; Szász, Zoltán; Borus, Judit (eds.). History of Transylvania. Akadémiai Kiadó. str. 301–358. ISBN 963-05-6703-2.
  • Pop, Ioan-Aurel (2005). "Transylvania in the 14th century and the first half of the 15th century (1300–1456)". In Pop, Ioan-Aurel; Nägler, Thomas (eds.). The History of Transylvania, Vol. I. (until 1541). Romanian Cultural Institute. str. 246–298. ISBN 973-7784-04-9.
  • Rady, Martyn (1992). "Voivode and Regnum: Transylvania's Place in the Medieval Kingdom of Hungary". In Péter, László (ed.). Historians and the History of Transylvania. Boulder. str. 87–101. ISBN 0-88033-229-8.
  • Sălăgean, Tudor (2016). Transylvania in the Second Half of the Thirteenth Century: The Rise of the Congregational System. ISBN 978-90-04-24362-0.
  • Trócsányi, Zsolt (1976). Az erdélyi fejedelemség korának országgyűlései (adalék az erdélyi rendiség történetéhez) [The Diets of the Age of the Principality of Transylvania (Wkład w historię stanów Transylwanii] (po węgiersku). Akadémiai Kiadó. ISBN 963-05-0843-5.

Przypisy

  1. ↑ Mircea Dogaru; Mihail Zahariade (1996). History of the Romanians: From the origins to the modern age, Volume 1 of History of the Romanians, History of the Romanians. Amco Press. s. 148. ISBN 9789739675598.
  2. ↑ 2,0 2,1 László Fosztó: Ritual Revitalisation After Socialism: Community, Personhood, and Conversion among Roma in a Transylvanian Village, Halle-Wittenberg, 2007 [1]
  3. ↑ Ştefan Pascu (1990). A History of Transylvania. Dorset Press. str. 101. ISBN 9780880295260.
  4. ↑ Lucian Leuștean (2014). Orthodox Christianity and Nationalism in Nineteenth-century Southeastern Europe. Oxford University Press. str. 132. ISBN 9780823256068.
  5. ↑ Rady 1992, p. 91.
  6. ↑ Curta 2006, p. 350.
  7. ↑ Kristó 2003, p. 91.
  8. ↑ Curta 2006, pp. 355–356.
  9. ↑ Curta 2006, p. 356.
  10. ↑ Kristó 2003, pp. 88–91.
  11. ↑ Uwaga 1: Doboka, Fehér, Hunyad, Kolozs, Kraszna, Küküllő i Torda.
  12. ↑ Kristó 2003, pp. 97–98.
  13. ↑ Pop 2005, p. 270.
  14. ↑ Kristó 2003, p. 133.
  15. ↑ 15,0 15,1 Pop 2005, p. 255.
  16. ↑ Kristó 2003, pp. 128, 136.
  17. ↑ Pop 2005, pp. 254–255.
  18. ↑ Uwaga 2: Udvarhelyszék, Csíkszék, Sepsiszék, Orbaiszék, Kézdiszék, Marosszék i Aranyosszék.
  19. ↑ Kristó 2003, p. 130.
  20. ↑ 20,0 20,1 Makkai 1994, p. 208.
  21. ↑ Makkai 1994, p. 236.
  22. ↑ Makkai 1994, pp. 236–237.
  23. ↑ Kristó 2003, p. 115.
  24. ↑ 24,0 24,1 Makkai 1994, p. 180.
  25. ↑ Pop 2005, p. 256.
  26. ↑ 26,0 26,1 Makkai 1994, p. 235.
  27. ↑ Curta 2006, pp. 350–351, 355.
  28. ↑ Kristó 2003, pp. 32–33.
  29. ↑ Kristó 2003, p. 140.
  30. ↑ Pop 2005, p. 258.
  31. ↑ Makkai 1994, pp. 198, 218.
  32. ↑ Pop 2005, p. 259.
  33. ↑ Kristó 2003, pp. 220, 241.
  34. ↑ Pop 2005, pp. 263–264.
  35. ↑ 35,0 35,1 Pop 2005, p. 264.
  36. ↑ 36,0 36,1 36,2 Makkai 1994, p. 207.
  37. ↑ Makkai 1994, pp. 215, 230.
  38. ↑ Makkai 1994, pp. 218, 230.
  39. ↑ Makkai 1994, pp. 230–231.
  40. ↑ Makkai 1994, p. 223.
  41. ↑ 41,0 41,1 41,2 Pop 2005, p. 273.
  42. ↑ 42,0 42,1 Sălăgean 2016, p. 147.
  43. ↑ 43,0 43,1 Kristó 2003, p. 220.
  44. ↑ Dörner 2005, p. 302.
  45. ↑ 45,0 45,1 Dörner 2005, p. 307.
  46. ↑ örner 2005, p. 308.
  47. ↑ Dörner 2005, p. 310.
  48. ↑ 48,0 48,1 Sălăgean 2016, p. 155.
  49. ↑ 49,0 49,1 Kristó 2003, p. 221.
  50. ↑ 50,0 50,1 Pop 2005, p. 294.
  51. ↑ 51,0 51,1 51,2 Makkai 1994, p. 224.
  52. ↑ 52,0 52,1 52,2 52,3 Pop 2005, p. 267.
  53. ↑ 53,0 53,1 Makkai 1994, p. 225.
  54. ↑ 54,0 54,1 54,2 Makkai 1994, p. 226.
  55. ↑ Pop 2005, pp. 279–280.
  56. ↑ 56,0 56,1 Fodor 2013, p. 17.
  57. ↑ 57,0 57,1 Dörner 2009, p. 300.
  58. ↑ 58,0 58,1 58,2 Rady 1992, p. 98.
  59. ↑ 59,0 59,1 Makkai 1994, pp. 221–222.
  60. ↑ Makkai 1994, p. 228.
  61. ↑ Rady 1992, p. 99.
  62. ↑ 62,0 62,1 62,2 Fodor 2013, p. 18.
  63. ↑ 63,0 63,1 Makkai 1994, p. 237.
  64. ↑ 64,0 64,1 Sălăgean 2016, p. 158.
  65. ↑ 65,0 65,1 Rady 1992, p. 87.
  66. ↑ Fodor 2013, pp. 15, 18.
  67. ↑ Stephen Werbőczy: The Customary Law of the Renowned Kingdom of Hungary in Three Parts (1517) (3.2.2.), p. 377.
  68. ↑ 68,0 68,1 68,2 Barta 1994, p. 247.
  69. ↑ 69,0 69,1 69,2 Dörner 2005, p. 342.
  70. ↑ Barta 1994, p. 249.
  71. ↑ Dörner 2005, pp. 342–343.
  72. ↑ Barta 1994, p. 252.
  73. ↑ Barta 1994, pp. 252–253.
  74. ↑ Barta 1994, p. 254.
  75. ↑ 75,0 75,1 75,2 Dörner 2005, p. 344.
  76. ↑ 76,0 76,1 76,2 76,3 Barta 1994, p. 265.
  77. ↑ Barta 1994, p. 260.
  78. ↑ Barta 1994, pp. 260, 294.
  79. ↑ Barta 1994, pp. 294.
  80. ↑ Trócsányi 1976, p. 24.
  81. ↑ 81,0 81,1 81,2 81,3 Dörner 2009, p. 154.
  82. ↑ 82,0 82,1 82,2 82,3 82,4 82,5 Dörner 2009, p. 155.
  83. ↑ 83,0 83,1 83,2 Trócsányi 1976, p. 25.
  84. ↑ Trócsányi 1976, pp. 26–27.
  85. ↑ 85,0 85,1 85,2 85,3 85,4 Trócsányi 1976, p. 27.
  86. ↑ Dörner 2009, p. 142.


Błąd rozszerzenia cite: Istnieje znacznik <ref> dla grupy o nazwie „note”, ale nie odnaleziono odpowiedniego znacznika <references group="note"/> lub brakuje znacznika zamykającego </ref>

Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Parlament_stanowy_Siedmiogrodu&oldid=44726”