Bánffy de Alsólendva (rodzina): Różnice pomiędzy wersjami
(→1) |
|||
| Linia 41: | Linia 41: | ||
[[Plik:Historical image of Lendava Castle, 2013-08-11.jpg|thumb|left|260px|Widok Alsólendvy z lat 1660-1664 Dziedzictwo gen. Montecuccoli]] | [[Plik:Historical image of Lendava Castle, 2013-08-11.jpg|thumb|left|260px|Widok Alsólendvy z lat 1660-1664 Dziedzictwo gen. Montecuccoli]] | ||
| − | + | [[Hahót Lendvai Miklós|„Lendvai” Miklós]], uważany za przodka rodziny [[Bánffy de Lendwa (rodzina)|Alsólendva]], urodził się w 1319 roku. Jego synowie zaczęli używać nazwiska Bánffy. W latach 1324–1343 był ''[[ispán]]em'' komitatu [[Zala]]. Uczestniczył w wojnie austriackiej i został ''királyné főlovászmestere''. Został awansowany na [[ban Tatarów|bana Tatarów]] i zdobył ten tytuł po zdobyciu Chorwacji. Walczył z Zadarem i Wenecją, ale został oskarżony o zdradę, więc król odebrał mu banat, jednak później odzyskał go. Jego nazwisko jest również wspomniane w dokumencie zatytułowanym „[[Traktat z Zadaru|pokój z Zadaru]]” z 1358 r., w którym Wenecja zrezygnowała z Dalmacji na rzecz Królestwa Węgier<ref>Király M. Jutka: ''Lendva 820 éve – 820 let mesta Lendava''. Lendva: Magyar Nemzetiségi Tájékoztató Intézet. 2013, str. 14-15.</ref>. Zmarł ok. 1361 r. Miał się pięciu synów, z których [[István]] był [[ispán]]em [[zZgoria]] (komitat [[Varaszd]]) w 1366 r., a w 1383 r. został pozbawiony tytułu bana Tatarów. Miał dwóch synów, ale żaden z nich nie miał dalszych spadkobierców, więc gałąź Miklós wymarła. Jest także wzmianka o Jánosu, który był także ''[[ispán]]em'' Zagoria około 1383 roku. | |
| − | |||
| − | [[Hahót Lendvai Miklós|„Lendvai” Miklós]], uważany za przodka rodziny [[Bánffy de Lendwa (rodzina)|Alsólendva]], | ||
| − | |||
| − | |||
== Historia == | == Historia == | ||
Wersja z 16:24, 1 sty 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Spis treściGenealogia fragment – Całość TUTAJ
Rodzina Bánffy AlsólendvaiPrzodkiem klanu był Hohold, odnotowany ok.1164 roku. Za panowania króla III. István przybył na Węgry z Marburga i Grazu i otrzymał ziemię od króla na wodzie Pölöske w Zali, gdzie później zbudowano wieś Hahót. Według najnowszych badań przodkowie rodziny wywodzili się z bawarskiego szlachetnego rodzaju Huosi wspomnianego w Lex Baiuvariorum w 743 r.[1] Zgodnie z historią Hahót III. Bánffy założył rodzinę w 1226 r. Ten członek rodziny był ispán komitatu Vas w latach 1238–1239. Prawdopodobnie zmarł około 1260 roku. Kilku potomków wymienionych jest na wykresach, takich jak IV. Hahót, Máté i István. W 1291 Bánffy István jest wymieniony w dokumentach jako królewski kanclerz. Otrzymał także królewskie potwierdzenie swoich posiadłości. W 1292 r. walczył z rodem Kőszeg, od 1296 r. był ispán komitatu Varaszd. Po 1301 roku Kőszegi zdobyli Alsólindvát (obecnie Lendava, Słowenia), prastary zamek rodziny, z którego korzystali. Bánffy III. István odzyskał go w 1323 roku dzięki królowi Karolowi I. Od połowy XIV wieku członkowie rodu Hahót-Buzád konsekwentnie nazywali się Alsólendva i Bánffy[2]. Plik:Historical image of Lendava Castle, 2013-08-11.jpg Widok Alsólendvy z lat 1660-1664 Dziedzictwo gen. Montecuccoli „Lendvai” Miklós, uważany za przodka rodziny Alsólendva, urodził się w 1319 roku. Jego synowie zaczęli używać nazwiska Bánffy. W latach 1324–1343 był ispánem komitatu Zala. Uczestniczył w wojnie austriackiej i został királyné főlovászmestere. Został awansowany na bana Tatarów i zdobył ten tytuł po zdobyciu Chorwacji. Walczył z Zadarem i Wenecją, ale został oskarżony o zdradę, więc król odebrał mu banat, jednak później odzyskał go. Jego nazwisko jest również wspomniane w dokumencie zatytułowanym „pokój z Zadaru” z 1358 r., w którym Wenecja zrezygnowała z Dalmacji na rzecz Królestwa Węgier[3]. Zmarł ok. 1361 r. Miał się pięciu synów, z których István był ispánem zZgoria (komitat Varaszd) w 1366 r., a w 1383 r. został pozbawiony tytułu bana Tatarów. Miał dwóch synów, ale żaden z nich nie miał dalszych spadkobierców, więc gałąź Miklós wymarła. Jest także wzmianka o Jánosu, który był także ispánem Zagoria około 1383 roku. HistoriaPlik:COA alsólindvai Bánffy.PNG Grb obitelji Bánffy Lendavski Bánffy de Lendwa, znany również jako Banici, chorwacko-węgierska szlachta, wywodząca się z niemieckiej rodziny szlacheckiej Hahót, która pochodziła z Turyngii, skąd pod koniec XII wieku wyemigrowała do zachodniej części Węgier pod przewodnictwem hrabiego Hahót I. Hahóta. W 1278 r. Król Władysław IV. podarował Szczepanowi I. (1267–1328) jako banowi całej Slawonii Lendava i inne posiadłości w powiatach Zalad, Somod i Križevci, i wziął rodzinę z przymiotnika de Lendwa. Bánffy de Lendwa, poznati i kao Banići, hrvatsko-ugarska plemićka, ogranak njemačkog plemićkog roda Hahót. Podrijetlom su iz Tiringije, odakle su potkraj 12. stoljeća doselili u Zaladsku županiju u Ugarskoj pod vodstvom grofa Haholda I. Godine 1278. kralj Ladislav IV. darovao je Stjepanu I. (1267.-1328.), banu cijele Slavonije Lendavu i druge posjede u Zaladskoj, Šomodskoj i Križevačkoj županiji te obitelji uzima pridjevak de Lendwa.
Stjepanov sin Nikola I. († 1356.) bio je također slavonski ban, kao i njegovi sinovi, Stjepan II. i Ivan I. u razdoblju 1380.-1385. godine. Ivan I. bio je zajedno s bratom i župan Zagorja, a sam je obnašao dužnost mačvanskog bana (1386.-1387.).[4]
Andrija Bánffy bio je podban (1473.-1476.), a nakon smrti bana Ivana Ernušta postao je hrvatsko-slavonski ban (1476.-1477.) te se bez većeg uspjeha sukobljavao s Osmanlijama. W 1481 r. Nikola V. był właścicielem miasta Stupčanica a jego syna Jana IV. (1509-1534) otrzymał Virovitica z majątkiem i honorem dziedzicznego burmistrza hrabstwa Virovitica. W 1527 roku stracił Viroviticę, ponieważ zgodził się na Ivana Zapolję, ale jego syn Stjepan V. zwrócił ją rodzinie, jednak sukces był krótkotrwały, ponieważ Virovitica została już podbita przez Turków w 1552 r.[5] Godine 1481. Nikola V. dobio je u posjed grad Stupčanicu, a njegov sin Ivan IV. (1509.-1534.) dobio je Viroviticu s vlastelinstvom i čast nasljednog župana Virovitičke županije. Godine 1527. izgubio je Viroviticu, jer je pristao uz Ivana Zapolju, no u posjed obitelji vratio ju je njegov sin Stjepan V. Unatoč tome, uspjeh je bio kratkotrajan jer su Viroviticu već 1552. godine osvojili Turci.[6] Rodzina Bánffy/Banfi wyginęła w Chorwacji wraz ze śmiercią Mikołaja VIII. W 1627 r.[7] Obitelj Bánffy izumrla je u Hrvatskoj smrću Nikole VIII. 1627. godine.[8] János Bánffy de Alsólendva, Szlavón bán (1381-1385), Macsói bán (1386-1387), Varasdi ispán (1366-1372), (fl. 1339-1394, +before 25.4.1396; m.N, dau of Miklós Széchy de Felsőlendva, Palatine (nádor) of Hungary by Margit Debreceni; 2W XV wieku dwóch wybitnych członków rodziny poszło zupełnie inną drogą. Bánffy Pál był zaprzysięgłym wrogiem rodziny Hunyadi, a Bánffy Miklós był był zapalonym wielbicielem króla I. Mátyása. Początkowo Pál Bánffy był przeciwnikiem króla Zsigmonda, potem przyłączył się do swojej partii i został członkiem Smoczego Zakonu. Otrzymał pozwolenie na wydanie od I. Ulászló i zamku Lendava. Schwytał Hunyadi László na rozkaz króla i był członkiem sądu, który skazał go na śmierć.[9] A család két nevezetes tagja a 15. században élesen eltérő pályát futott be. Pál esküdt ellensége volt a Hunyadi-családnak, Miklós pedig lelkes híve Mátyás királynak. Bánffy Pál eleinte Zsigmond király ellenfele volt, majd a pártjára állt és a Sárkányos rend tagja lett. I. Ulászlótól pénzverési engedélyt kapott Lendva és Bolondóc várára. Ő fogatta el Hunyadi Lászlót a király parancsára és tagja volt annak a bíróságnak, amely halálra ítélte.[10] 3Miklós Bánffy (zmarł w 1501 r.) Był jednym z najbardziej lojalnych poddanych króla Macieja. Król uratował mu także życie podczas kampanii mołdawskiej. Według Antonio Bonfiniego, Matthias kochał go jak swojego brata. W 1474 roku przewodniczył delegacji, która udała się do Neapolu dla przyszłej królowej Beatrix. W 1471 r. Otrzymał także stanowisko archidiakona Arada wraz z zamkiem Solymos. W 1477 r. Otrzymał tytuł wieczystego hrabiego[11]. Żona Miklósa Bánffy'ego, Margit Sagani, znana ze swojej urody, była ojcem wielu europejskich rodzin[12]. Jednak według Bonfini król Matthias później rzucił oczy na legendarną piękną kobietę, ale jej mąż uciekł przed królem, więc wziął tytuły i uwięził go na dwa lata. Bánffy Miklós (meghalt 1501-ben) viszont Mátyás király leghűségesebb alattvalói közé tartozott. A király moldvai hadjáratán megmentette az uralkodó életét is. Antonio Bonfini szerint Mátyás a testvéreként szerette. 1474-ben ő vezette azt a küldöttséget, amely Nápolyba utazott Beatrix leendő királynéért. 1471-ben megkapta az aradi főispáni tisztséget is Solymos várával együtt. 1477-ben örökös grófi címet kapott.[10] Bánffy Miklós felesége, a szépségéről híres Sagani Margit hercegnő volt, akinek révén Európa több uralkodócsaládjával került rokonságba.[10] Bonfini szerint azonban később Mátyás király is szemet vetett a legendásan szép asszonyra, férje azonban megszöktette őt a király elől, ezért Mátyás elvette tőle címeit és két évre börtönbe záratta. 4W XV i XVI wieku członkowie rodziny Bánffy byli jednymi z najważniejszych dostojników w kraju. Byli to portierzy królewscy, cieśle, szklarze, rzemieślnicy, rzemieślnicy, sędziowie. Wśród nich Bánffy János został wyniesiony do palatynatu przez Szapolyai Jánosa w 1530 roku. Był prawdopodobnie pierwszym wyznawcą reformacji w rodzinie. Jego syn Stephen został sędzią. Dziennik rodzinny, który rozpoczął od następców, jest ważnym dokumentem serdeczności. Earl Bánffy Miklós (1547–1593) studiował w Grazu, a następnie w Wiedniu w wieku 9 lat. Oświecony. był człowiekiem kochającym kult i hojnym patronem. W 1573 r. Został naczelnym kanclerzem, aw 1577 r. Został naczelnym kanclerzem hrabstwa Zala. Jego żoną była Zrínyi Orsolya (1552-1593), córka Zrínyi Miklósa , kapitana wyspy Szigetvár. Jedno z ważnych ośrodków intelektualnych Zachodniego Kraju Zadunajskiego rozwinęło się w ich sądzie w Alsólendvie. Jako entuzjastycznie wierzący w reformację, Alsólendvár zaprosił Rudolfa, syna słynnego drukarza Raphaela Hoffhaltera. Dzięki swojej pracy jako drukarni Alsólendva opublikował trzy książki w języku węgierskim, z których każda została napisana przez György Kultsár, nauczyciela i kaznodzieję w Alsólendva. Książki opublikowane w 1573 i 1574 r. Są pierwszymi drukowanymi książkami w hrabstwie Zala i we współczesnej Słowenii [3]. A Bánffy család tagjai a 15. és 16. században is az ország legfontosabb főméltóságaí között szerepeltek. Királyi ajtónállók, asztalnokok, pohárnokok, tárnokmesterek, lovászmesterek, országbírók voltak. Közülük Bánffy Jánost 1530-ban Szapolyai János nádorrá emelte. Valószínűleg ő lett a reformáció első követője a családban. Fia, István országbíró lett. Az általa megkezdett majd utódai által folytatott családi napló fontos kordokumentum. Gróf alsólendvai (IV.) Bánffy Miklós (1547–1593) 9 éves korától Grazban, majd Bécsben tanult. Felvilágosult. kultúrakedvelő ember, nagylelkű mecénás volt. 1573-ban főpohárnok, 1577-ben Zala vármegye főispánja lett. Felesége Zrínyi Orsolya (1552–1593), a szigetvári kapitány Zrínyi Miklós leánya volt. Alsólendvai udvarukban a Nyugat-Dunántúl egyik fontos szellemi központja alakult ki. A reformáció lelkes híveként Alsólendvára hívta a híres Raphael Hoffhalter nyomdász fiát, Rudolfot. A nyomdász tevékenységének köszönhetően Alsólendván három magyar nyelvű könyv jelent meg, mindegyik szerzője Kultsár György alsólendvai tanító és prédikátor volt. Az 1573-ban és 1574-ben megjelent könyvek Zala megye illetve a mai Szlovénia területén is az első nyomtatott könyveknek számítanak.[10] 5Po upadku Nagykanizsa w 1600 roku Bánffy Kristóf, syn Bánffy Miklósa i Zrínyi Orsolya (1577–1644) kontynuowali walkę z Turkami w regionie. Uważano, że umarł z nim przez długi czas, ale według ostatnich badań jego syn Stephen przeżył ojca przez rok i zmarł w Regeden, dzisiejszym Bad Radkersburg, w 1645 roku. Majątek rodziny Bánffy w Alsólendvie został przekazany rodzinie Nádasdy w Sárvár w drodze dziedziczenia kobiet [6]. Herb rodziny Bánffy Alsólendva został zachowany w pieczęciach przedstawiających byka lub żubra, symbol rodziny Buzad-Hahót. Nagykanizsa 1600-as eleste után Bánffy Kristóf, Bánffy Miklós és Zrínyi Orsolya fia (1577–1644) folytatta a török elleni harcot a vidéken. Sokáig úgy tartották, hogy vele halt ki a család, de újabb kutatások szerint fia, István, egy esztendővel túlélte apját és 1645-ben hunyt el Regedén, a mai Bad Radkersburgban. Az alsólendvai Bánffy család birtokait nőági örökösödés révén a sárvári Nádasdy család kapta meg.[10] Az alsólendvai Bánffy család címere pecsétekben maradt fenn, amely a Buzád-Hahót nemzetség jelképét, a bikát vagy bölényt ábrázolja. Znaczący członkowie rodziny
|
| ||||||||||||||||||||||||||
Przypisy
- ↑ Tóth Endre: Hoholt – Hahót c. tanulmánya a Századok 2003/2. számában
- ↑ Lendva820 str. 14-15)
- ↑ Király M. Jutka: Lendva 820 éve – 820 let mesta Lendava. Lendva: Magyar Nemzetiségi Tájékoztató Intézet. 2013, str. 14-15.
- ↑ Bánffy – Hrvatska enciklopedija
- ↑ Bánffy de Lendwa (Banići) – Hrvatski biografski leksikon
- ↑ Bánffy de Lendwa (Banići) – Hrvatski biografski leksikon
- ↑ Bánffy – Hrvatska enciklopedija
- ↑ Bánffy – Hrvatska enciklopedija
- ↑ Király M. Jutka: Lendva 820 éve – 820 let mesta Lendava. Lendva: Magyar Nemzetiségi Tájékoztató Intézet. 2013, str. 18-19. ISBN 9789619300831 Dwujęzyczna publikacja węgiersko-słoweńska.
- ↑ 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 Szablon:Lefele link 18-19. o.
- ↑ Király M. Jutka: Lendva 820 éve – 820 let mesta Lendava. Lendva: Magyar Nemzetiségi Tájékoztató Intézet. 2013, str. 18-19.
- ↑ Király M. Jutka: Lendva 820 éve – 820 let mesta Lendava. Lendva: Magyar Nemzetiségi Tájékoztató Intézet. 2013, str. 18-19.
