Garai I. Miklós: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| (Nie pokazano 20 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/Garai_Mikl%C3%B3s_(n%C3%A1dor,_%3F%E2%80%931386) | |strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/Garai_Mikl%C3%B3s_(n%C3%A1dor,_%3F%E2%80%931386) | ||
| Linia 13: | Linia 13: | ||
|-style="vertical-align:top;" | |-style="vertical-align:top;" | ||
| | | | ||
| + | |||
| + | {{Redoslijed| | ||
| + | |poprzednik = [[Lackfi András]] | ||
| + | |gl_članak_funkcija = [[Ban Maczwy]]<br>(1355−1375) | ||
| + | |współrządzący = | ||
| + | |następca = [[Garai II. Miklós]] | ||
| + | }} | ||
{{Redoslijed| | {{Redoslijed| | ||
|poprzednik = [[Lackfi I. Imre]] | |poprzednik = [[Lackfi I. Imre]] | ||
| − | |gl_članak_funkcija = [[Palatyn Królestwa Węgier]]<br>( | + | |gl_članak_funkcija = [[Palatyn Królestwa Węgier]]<br>(1375−1385) |
|współrządzący = | |współrządzący = | ||
|następca = [[Szécsi I. Miklós]] | |następca = [[Szécsi I. Miklós]] | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | {{Redoslijed| | ||
| + | |poprzednik = [[brak informacji]] | ||
| + | |gl_članak_funkcija = [[Sędzia Kumanów]]<br>(1376−1377) | ||
| + | |współrządzący = | ||
| + | |następca = [[brak informacji]] | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | {{Redoslijed| | ||
| + | |poprzednik = [[Szentgyörgyi Tamás]] | ||
| + | |gl_članak_funkcija = [[Ban Dalmacji i Chorwacji]]<br>(1385−1386) | ||
| + | |współrządzący = | ||
| + | |następca = [[dane sprzeczne]] | ||
}} | }} | ||
| Linia 25: | Linia 46: | ||
|} | |} | ||
| − | '''Garai I. Miklós''' (pol. ''Mikołaj z Gary'', | + | '''Garai I. Miklós''' (pol. ''Mikołaj z Gary'', słoweński: ''Mikuláš I. Gorjanský starší'') (* nieznana, † 25 lipca [[1386]]), węgierski szlachcic, [[palatyn]], członek rodu [[Garai]], założyciel gałęzi ''Palatine'', ojciec [[Garai II. Miklós|Mikołaja II]] ([[1366]]-[[1434]]) i [[Garai János|Jana]]. Stronnik króla Węgier (1375–1385), zabity w 1386 roku. |
| − | |||
==Życiorys== | ==Życiorys== | ||
| − | + | Syn [[Garai András|Andrzeja]] z klanu [[Dorozsma]] i córki [[Nevnai László|Władysława Nevnaia]] o nieznanym imieniu. Od najmłodszych lat zajmował ważne stanowiska i pełnił wysokie funkcje. | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | Na początku swojej kariery, od [[1355]] do [[1375]] roku był [[Ban Maczwy|banem Maczwy]] i nieustannie wspinał się po szczeblach kariery Zawarł sojusz z serbskim księciem [[I. Lázár|Łazarzem I]], którego syn poślubił córkę Miklósa. Był największym i najbogatszym możnowładcą południowego regionu Królestwa. Dołączając do dworu królewskiego króla [[I. Lajos|Ludwika I]] i królowej [[Elżbieta Łokietkówna|Elżbiety]], zyskiwał coraz większy wpływ. | |
| − | + | W [[1375]] r. został [[palatyn]]em, a jednocześnie [[ispán]]em [[Pozsony]] i [[Sędzia Kumanów|sędzią Kumanów]] od [[1376]] do [[1377]] r. Uczestnik [[Wojna węgiersko-turecka (1375–77)|kampanii tureckiej w 1375]] roku i zwycięzca na [[Wołoszczyzna|Wołoszczyźnie]], dzięki wsparciu oddziałów tureckich i bułgarskich. W [[1376]] roku doprowadził do usunięcia z dworu królewskiego członków rodów: [[Lackfi]] i [[Cudar]]. W [[1379]] r. uczestniczył w [[Kampania wenecka|kampanii weneckiej]], a w [[1381]] r. prowadził również rozmowy pokojowe, które ją zakończyły. | |
| − | Miklós przygotował małżeństwo "''per procurationem''" (przez przedstawiciela) [[Mária magyar királynő|Marii Andegaweńskiej]], córki króla Węgier Ludwika I z księciem Ludwikiem Orleańskim. | + | Miklós przygotował małżeństwo "''per procurationem''" (przez przedstawiciela) [[Mária magyar királynő|Marii Andegaweńskiej]], córki króla Węgier Ludwika I z księciem [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ludwik_Orlea%C5%84ski Ludwikiem Orleańskim]. W podziękowaniu, od [https://pl.wikipedia.org/wiki/Karol_VI_Szalony Karola VI], króla Francji otrzymał tytuł doradcy króla Francji i został członkiem Wielkiej Rady. Możliwe, że już w [[1384]] r. Miklós został uhonorowany Orderem Domu Valois<ref>''[http://real.mtak.hu/10475/1/A%20magyar%20arisztokr%C3%A1cia%20soksz%C3%ADn%C5%B1s%C3%A9ge%20SH12.pdf A magyar arisztokrácia társadalmi sokszínűsége, változó értékek és életviszonyok SZERKESZTETTE: PAPP KLÁRA és PÜSKI LEVENTE]'' (PDF).</ref>. |
| − | + | Po śmierci króla Ludwika Wielkiego stał się niemal wszechwładny. Tę wszechwładzę zakończył nowy król [[II. Károly magyar király|Karol III z Durazzo, zw. Małym]]. Dlatego też Miklós odegrał wiodącą rolę w jego zabójstwie w [[1386]] roku. Dzięki temu odzyskał pozycję, jednak został jej pozbawiony po objęciu władzy przez [[Zygmunt]]a Luksemburskiego. | |
| − | |||
| − | + | W następstwie zabójstwa króla Karola wybuchł bunt na południu. Aby go uciszyć królowa Maria i królowa Elżbieta udały się tam, jednak ich orszak został zaatakowany w pobliżu Gary. Podczas starcia, Miklós − opiekun królowych, został zabity. | |
| − | + | Jego odcięta głowa, wraz z głową [[Forgách Balázs]]a została wysłana do wdowy po królu Karolu, która pokazała ją publicznie w Neapolu.<ref>Fügedi, Erik. ''Ispánok, bárók, kiskirályok''. Magvető Könyvkiadó (1986). ISBN 963-14-0582-6</ref> | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | Jego odcięta głowa, wraz z głową | ||
| − | |||
| − | |||
==Dzieci== | ==Dzieci== | ||
| − | * [[Garai János|Jan]] († przed [[1428]]), [[ispán]] [[Temes]] i [[Pozsega]] ([[1402]]-[[1417]]), [[ | + | * [[Garai János|Jan]] († przed [[1428]]), ''[[ispán]]'' komitatów [[Temes]] i [[Pozsega]] ([[1402]]-[[1417]]), [[ban Ozora]]; |
* [[Garai Ilona|Helena]], żona [[Szécsi II. Miklós|Mikołaja Szécsiego]]; | * [[Garai Ilona|Helena]], żona [[Szécsi II. Miklós|Mikołaja Szécsiego]]; | ||
* [[Garai Dorottya|Dorota]], żona [[Frankopan IV. Miklós|Mikołaja IV Frangepána]], [[Ban Chorwacji|bana Chorwacji]]; | * [[Garai Dorottya|Dorota]], żona [[Frankopan IV. Miklós|Mikołaja IV Frangepána]], [[Ban Chorwacji|bana Chorwacji]]; | ||
* [[Garai Erzsébet|Elżbieta]], żona [[Szécsényi Simon|Szymona Szécsényiego]] († [[1412]]), sędziego; | * [[Garai Erzsébet|Elżbieta]], żona [[Szécsényi Simon|Szymona Szécsényiego]] († [[1412]]), sędziego; | ||
| − | * [[Garai II. Miklós|Mikołaj]] ([[1366]]–[[1433]]), [[palatyn]] ([[1402]]-[[1433]]), [[ | + | * [[Garai II. Miklós|Mikołaj]] ([[1366]]–[[1433]]), [[palatyn]] ([[1402]]-[[1433]]), [[ban Dalmacji i Chorwacji]] ([[1394]]–[[1402]]). |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
== Przypisy == | == Przypisy == | ||
| Linia 79: | Linia 77: | ||
== Źródła == | == Źródła == | ||
| − | * | + | * Fügedi, Erik. ''Ispánok, bárók, kiskirályok''. Magvető Könyvkiadó (1986). ISBN 963-14-0582-6. |
| − | * | + | * Bárány Zsigmond: Zsigmond király 1416-os kísérete. Aetas, str. 3–4. (2004) [https://web.archive.org/web/20091229150651/http://www.aetas.hu/2004-03-04/barany.pdf# arch]. [dostęp: 2019-11-05]. |
* [[Wertner Mór]]: A Garaiak ([[Századok (folyóirat)|Századok]], [[1897]]. 10. szám) | * [[Wertner Mór]]: A Garaiak ([[Századok (folyóirat)|Századok]], [[1897]]. 10. szám) | ||
* A magyar nemzet története | * A magyar nemzet története | ||
| − | * [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC04834/04998.htm Garai Miklós | + | * [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC04834/04998.htm Garai Miklós – Magyar életrajzi lexikon] |
| | | | ||
| Linia 89: | Linia 87: | ||
|urzędnik = Garai I. Miklós | |urzędnik = Garai I. Miklós | ||
|imiona = | |imiona = | ||
| − | |tytulatura = Palatyn Królestwa Węgier | + | |tytulatura = [[Ban Maczwy]]<br>[[Palatyn Królestwa Węgier]]<br>[[Sędzia Kumanów]]<br>[[Ban Dalmacji i Chorwacji]] |
|grafika = The abduction of Elizabeth of Bosnia and Mary of Hungary.jpg | |grafika = The abduction of Elizabeth of Bosnia and Mary of Hungary.jpg | ||
|opis grafiki = Miklós I broniący Elżbiety i Marii<br>przed Chorwatami | |opis grafiki = Miklós I broniący Elżbiety i Marii<br>przed Chorwatami | ||
| Linia 97: | Linia 95: | ||
|opis faksymile = | |opis faksymile = | ||
|dewiza = | |dewiza = | ||
| − | |1. tytuł = [[ | + | |
| − | |1. od = | + | |1. tytuł = [[Ban Maczwy]] |
| − | |1. do = | + | |1. od = 1355 |
| + | |1. do = 1375 | ||
|1. powołanie = | |1. powołanie = | ||
| − | |1. poprzednik = [[Lackfi I. Imre]] | + | |1. poprzednik = [[Lackfi András]] |
| − | | | + | |1. następca = [[Garai II. Miklós]] |
| + | |||
| + | |2. tytuł = [[Palatyn Królestwa Węgier]] | ||
| + | |2. od = 1375 | ||
| + | |2. do = 1385 | ||
| + | |2. powołanie = | ||
| + | |2. poprzednik = [[Lackfi I. Imre]] | ||
| + | |2. następca = [[Szécsi I. Miklós]] | ||
| + | |||
| + | |3. tytuł = [[Sędzia Kumanów]] | ||
| + | |3. od = 1376 | ||
| + | |3. do = 1377 | ||
| + | |3. powołanie = | ||
| + | |3. poprzednik = [[brak informacji]] | ||
| + | |3. następca = [[brak informacji]] | ||
| + | |||
| + | |4. tytuł = [[Ban Dalmacji i Chorwacji]] | ||
| + | |4. od = 1385 | ||
| + | |4. do = 1386 | ||
| + | |4. powołanie = | ||
| + | |4. poprzednik = [[Szentgyörgyi Tamás]] | ||
| + | |4. następca = [[dane sprzeczne]] | ||
|klan = | |klan = | ||
| Linia 115: | Linia 135: | ||
|przyczyna śmierci = zabity w potyczce | |przyczyna śmierci = zabity w potyczce | ||
|miejsce spoczynku = | |miejsce spoczynku = | ||
| − | |ojciec = Garai András | + | |ojciec = [[Garai András]] |
|matka = Nevnai Nn | |matka = Nevnai Nn | ||
|rodzeństwo = | |rodzeństwo = | ||
| Linia 123: | Linia 143: | ||
|1. związek do = | |1. związek do = | ||
|1. dzieci = János<br>Ilona<br>Dorottya<br>Erzsébet<br>[[Garai II. Miklós|Miklós]]<br>János | |1. dzieci = János<br>Ilona<br>Dorottya<br>Erzsébet<br>[[Garai II. Miklós|Miklós]]<br>János | ||
| − | |dokonania = | + | |dokonania = stronnik i obrońca królowej [[I. Mária|Marii]] |
|odznaczenia = | |odznaczenia = | ||
|commons = | |commons = | ||
| Linia 133: | Linia 153: | ||
{{SORTUJ:Garai Miklos 01}} | {{SORTUJ:Garai Miklos 01}} | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Rody]] |
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Garai]] |
| + | [[Kategoria:Banowie]] | ||
| + | [[Kategoria:Banowie Maczwy]] | ||
[[Kategoria:Palatyni Królestwa Węgier]] | [[Kategoria:Palatyni Królestwa Węgier]] | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]] | [[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]] | [[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]] | [[Kategoria:Węgierscy szlachcice]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]] | [[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]] | ||
| + | [[Kategoria:Nieznana data urodzenia]] | ||
| + | [[Kategoria:Urodzeni w XIV wieku]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w 1386]] | [[Kategoria:Zmarli w 1386]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]] | [[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]] | ||
Aktualna wersja na dzień 11:01, 10 sty 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Garai I. Miklós (pol. Mikołaj z Gary, słoweński: Mikuláš I. Gorjanský starší) (* nieznana, † 25 lipca 1386), węgierski szlachcic, palatyn, członek rodu Garai, założyciel gałęzi Palatine, ojciec Mikołaja II (1366-1434) i Jana. Stronnik króla Węgier (1375–1385), zabity w 1386 roku.
Spis treściŻyciorysSyn Andrzeja z klanu Dorozsma i córki Władysława Nevnaia o nieznanym imieniu. Od najmłodszych lat zajmował ważne stanowiska i pełnił wysokie funkcje. Na początku swojej kariery, od 1355 do 1375 roku był banem Maczwy i nieustannie wspinał się po szczeblach kariery Zawarł sojusz z serbskim księciem Łazarzem I, którego syn poślubił córkę Miklósa. Był największym i najbogatszym możnowładcą południowego regionu Królestwa. Dołączając do dworu królewskiego króla Ludwika I i królowej Elżbiety, zyskiwał coraz większy wpływ. W 1375 r. został palatynem, a jednocześnie ispánem Pozsony i sędzią Kumanów od 1376 do 1377 r. Uczestnik kampanii tureckiej w 1375 roku i zwycięzca na Wołoszczyźnie, dzięki wsparciu oddziałów tureckich i bułgarskich. W 1376 roku doprowadził do usunięcia z dworu królewskiego członków rodów: Lackfi i Cudar. W 1379 r. uczestniczył w kampanii weneckiej, a w 1381 r. prowadził również rozmowy pokojowe, które ją zakończyły. Miklós przygotował małżeństwo "per procurationem" (przez przedstawiciela) Marii Andegaweńskiej, córki króla Węgier Ludwika I z księciem Ludwikiem Orleańskim. W podziękowaniu, od Karola VI, króla Francji otrzymał tytuł doradcy króla Francji i został członkiem Wielkiej Rady. Możliwe, że już w 1384 r. Miklós został uhonorowany Orderem Domu Valois[1]. Po śmierci króla Ludwika Wielkiego stał się niemal wszechwładny. Tę wszechwładzę zakończył nowy król Karol III z Durazzo, zw. Małym. Dlatego też Miklós odegrał wiodącą rolę w jego zabójstwie w 1386 roku. Dzięki temu odzyskał pozycję, jednak został jej pozbawiony po objęciu władzy przez Zygmunta Luksemburskiego. W następstwie zabójstwa króla Karola wybuchł bunt na południu. Aby go uciszyć królowa Maria i królowa Elżbieta udały się tam, jednak ich orszak został zaatakowany w pobliżu Gary. Podczas starcia, Miklós − opiekun królowych, został zabity. Jego odcięta głowa, wraz z głową Forgách Balázsa została wysłana do wdowy po królu Karolu, która pokazała ją publicznie w Neapolu.[2] Dzieci
Przypisy
Źródła
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
