Bánffy de Alsólendva (rodzina): Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 29 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
 +
[[Kategoria:1rw]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1nffy_csal%C3%A1d#Az%20als%C3%B3lendvai%20B%C3%A1nffy%20csal%C3%A1d
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1nffy_csal%C3%A1d#Az%20als%C3%B3lendvai%20B%C3%A1nffy%20csal%C3%A1d
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=B%C3%A1nffy_csal%C3%A1d#Az%20als%C3%B3lendvai%20B%C3%A1nffy%20csal%C3%A1d&action=history
+
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=B%C3%A1nffy_csal%C3%A1d#Az%20als%C3%B3lendvai%20B%C3%A1nffy%20csal%C3%A1d&action=history
 
|nota    = węgierski
 
|nota    = węgierski
 
}}
 
}}
Linia 13: Linia 14:
 
  |
 
  |
  
== Az ''alsólendvai'' Bánffy család ==
+
==Genealogia fragment – '''Całość [[Hahót/Bánffy_de_Alsólendva|TUTAJ]]'''==
  
Ten ród pochodzi od urodzonego w Niemczech klanu [[Hahót]]; według ostatnich badań przodkowie rodziny wywodzili się z bawarskiego szlachetnego rodzaju Huosi wspomnianego w Lex Baiuvariorum w 743 r.<ref>Tóth Endre: Hoholt – Hahót c. tanulmánya a Századok 2003/2. számában</ref> Zgodnie z historią Hahót III. Bánffy założył rodzinę w 1226 r. Ten członek rodziny był kapelanem hrabstwa Vas w latach 1238–1239. Prawdopodobnie zmarł około 1260 roku. Kilku potomków wymienionych jest na wykresach, takich jak IV. Hahót, Máté és István. W 1291 Bánffy István jest wymieniony w dokumentach jako królewski kanclerz. Otrzymał także królewskie potwierdzenie swoich posiadłości. W 1292 r. Walczył z rodem [[Kőszeg]], od 1296 r. był kapelanem hrabstwa Varazdin. Po 1301 roku [[Kőszeg]]i zdobyli Alsólindvát (obecnie Lendava, Słowenia), prastary zamek rodziny, z którego korzystali. [[Bánffy III. István]] odzyskuje w 1323 roku dzięki królowi [[I. Károly]]. Od połowy XIV wieku członkowie rodziny [[Hahót-Buzád]] konsekwentnie nazywali się Alsólendva i Bánffy [2].  
+
*A1. '''<big><big>[[Bánffy I. Miklós]]</big></big>''' ([[Hahót Lendvai Miklós]]) († 1356), '''[[ban całej Slawonii]]''' (1343-46 i 1353-56), '''[[ban Dalmacji i Chorwacji]]''' (1345-46 i 1353-56)
 +
*A2. I. István (1267–1328), ''[[ispán]]'' komitatu [[Varasd]] (fl. 1272-96)
 +
***B1. László (fl. 1356-81)
 +
***B2. Ferenc (fl. 1335-65)
 +
***B3. '''[[Bánffy II. István]]''' (1335-1385), '''[[ban całej Slawonii]]''' (1381-1385), ''[[ispán]]'' komitatu [[Varasd]].
 +
****C1. '''Bánffy I. László''' († przed 19.6.1414), (fl. 1356–81), żona: '''[[Pelsőci Bebek|Bebek]] Nn''' (fl. 1414)
 +
****C2. Miklós, (fl. 1377-89)
 +
***B5. '''[[Bánffy I. János]]''' (* 1335, † 1388), (fl. 1339–94 ?) '''[[ban całej Slawonii]]''' (1381-1385), '''[[Ban Maczwy]]''' (1386-1387), ''[[ispán]]'' komitatu [[Varasd]]. '''<big><big>Na nim rodzina wymarła</big></big>'''.
 +
***B4. Hahót VIII. Miklós (fl. 1335–36)
 +
***B6. Katarzyna
 +
***B6. Małgorzata
  
<small><small>E család a német eredetű [[Hahót nemzetség|Buzád-Hahót nemzetség]]ből veszi eredetét; az újabb kutatások szerint a család ősei a 743-ban a Lex Baiuvariorumban említett bajor ősnemes Huosi-nemzetségből származtak.<ref>Tóth Endre: Hoholt – Hahót c. tanulmánya a Századok 2003/2. számában</ref> A történet szerint Bánffy III. Hahót alapította a családot, 1226-ban. E tagja a családnak 1238–39-ben [[Vas vármegye]] ispánja volt. Valószínűleg 1260 körül halt meg. Több leszármazottját is említik az oklevelek, úgymint IV. Hahót, Máté és István. 1291-ben Bánffy Istvánt említik az okiratok mint királyi étekfogó kancellárt. Ugyanő birtokaira királyi megerősítést nyert. 1292-ben a [[Kőszegi család|Kőszeghyek]] ellen harcolt, 1296-tól [[Varasd vármegye]] ispánja. 1301 után a Kőszeghyek bosszúból elfoglalták tőle családja ősi várát, [[Lendva|Alsólindvát]] (a mai Lendva, Szlovéniában), amit csak Bánffy III. István kap vissza 1323-ban Károly királytól. A Hahót-Buzád család tagjai a [[14. század]] közepétől kezdték magukat következetesen Alsólendvainak és Bánffynak nevezni.{{refhely|Lendva820|14-15. o.|azonos=L14-15}} </small></small>
 
  
[[Plik:Historical image of Lendava Castle, 2013-08-11.jpg|thumb|left|260px|Widok Alsólendvy z lat 1660-1664 Dziedzictwo gen. Montecuccoli]]
+
* G1. Bánffy I. István (fl. 1335–85)
 +
* G5. Bánffy I. Miklós (fl. 1356–89)
 +
* G7. Hahót córka (fl. 1371), mąż: Rohonci Henrik
  
== 1 ==
+
== Rodzina Bánffy ''Alsólendvai'' ==
  
[[Hahót Lendvai Miklós|„Lendvai” Miklós]], uważany za przodka rodziny [[Bánffy de Lendwa (rodzina)|Alsólendva]], pochodzi z 1319 roku. Jego synowie zaczęli używać imienia Bánffy. W latach 1324–1343 był [[ispán]]em hrabstwa Zala, który uczestniczył w wojnie austriackiej i został '''krawcową królowej'''. Został awansowany na trojana Totland i zdobył ten tytuł w zdobyciu Chorwacji. Walczył z Zadarem i Wenecją, ale został oskarżony o zdradę, więc król odebrał mu banat, który później odzyskał. Jego nazwisko jest również wspomniane w dokumencie zatytułowanym „[[Traktat z Zadaru|Pokój zamków]]” z 1358 r., w którym Wenecja zrezygnowała z Dalmacji na rzecz Królestwa Węgier<ref>Király M. Jutka: ''Lendva 820 éve - 820 let mesta Lendava''. Lendva: Magyar Nemzetiségi Tájékoztató Intézet. 2013,  str.  14-15.</ref>. Stracił życie około 1361 r. Miał się pięciu synów, z których István był [[ispán]]em Zagora (hrabstwa Varazdin) w 1366 r., A od 1383 r. został wyrzucony przez Totland. Miał dwóch synów, ale żaden z nich nie miał dalszych spadkobierców, więc gałąź Mikołaja wyginęła. Jest także wzmianka o Johnie, który był także [[ispán]]em Zagorii (czyli hrabstwa Varazdin) około 1383 roku.
+
Przodkiem klanu był [[Hohold]], odnotowany ok.1164 roku. Za panowania króla [[III. István]] przybył na Węgry z Marburga i Grazu i otrzymał ziemię od króla na wodzie Pölöske w Zali, gdzie później zbudowano wieś Hahót. Według najnowszych badań przodkowie rodziny wywodzili się z bawarskiego szlachetnego rodzaju Huosi wspomnianego w ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Lex_Baiuvariorum Lex Baiuvariorum]'' w 743 r.<ref>Tóth Endre: Hoholt – Hahót c. tanulmánya a Századok 2003/2. számában</ref>
  
<small><small>„Lendvai” Miklós, akit a család alsólindvai ága ősének tartanak, 1319-től szerepel az írott forrásokban. Az ő fiai kezdték használni a Bánffy nevet. 1324 és 1343 között [[Zala vármegye]] ispánja, aki részt vett az osztrák háborúban, és a '''királyné főlovászmestere''' is lett. Kinevezték Tótország bánjává, s ebben a titulusában érdemeket szerzett [[Horvátország]] visszafoglalásában. [[Zára]] és [[Velencei Köztársaság|Velence]] ellen is harcolt, de árulással vádolták, így a király elvette tőle báni rangját, amit aztán később visszakapott. Neve szerepel az 1358-as [[zárai béke]] nevű okmányon is, amelyben Velence lemondott Dalmáciáról a [[Magyar Királyság]] javára.{{refhely|azonos=L14-15}} 1361 körül veszthette életét. Öt fia született, akik közül István 1366-ban [[zagoria]]i ispán ([[Varasd vármegye]]), majd 1383-tól Tótország bánja. Neki két fia volt, de egyiküknek sem született további örököse, így Miklós ága kihalt. Említenek még egy Jánost is, aki szintén zagoriai (azaz [[Varasd vármegye]]i) ispán volt, 1383 körül. </small></small>
+
Zgodnie z historią Hahót III. Bánffy założył rodzinę w 1226 r. Ten członek rodziny był ''[[ispán]]'' komitatu [[Vas]] w latach 1238–1239. Prawdopodobnie zmarł około 1260 roku. Kilku potomków wymienionych jest na wykresach, takich jak [[IV. Hahót]], [[Máté]] i [[István]]. W 1291 [[Bánffy István]] jest wymieniony w dokumentach jako królewski [[kanclerz]]. Otrzymał także królewskie potwierdzenie swoich posiadłości. W 1292 r. walczył z rodem [[Kőszeg]], od 1296 r. był ''[[ispán]]'' komitatu [[Varaszd]]. Po 1301 roku [[Kőszegi]] zdobyli Alsólindvát (obecnie [[Lendava]], Słowenia), prastary zamek rodziny, z którego korzystali. [[Bánffy III. István]] odzyskał go w 1323 roku dzięki królowi [[I. Károly|Karolowi I]]. Od połowy XIV wieku członkowie rodu [[Hahót-Buzád]] konsekwentnie nazywali się ''Alsólendva'' i ''Bánffy''<ref>Lendva820 str. 14-15)</ref>.
  
==Genealogia fragment ==
+
[[Plik:Historical image of Lendava Castle, 2013-08-11.jpg|thumb|left|260px|Widok Alsólendvy z lat 1660-1664 Dziedzictwo gen. Montecuccoli]]
 
 
'''Całość [[Hahót/Bánffy_de_Alsólendva|TUTAJ]]'''
 
  
*A1. [[Hahót Lendvai Miklós|Miklós]] (Bánffy I. Miklós)
+
[[Hahót Lendvai Miklós|„Lendvai” Miklós]], uważany za przodka rodziny [[Bánffy de Lendwa (rodzina)|Alsólendva]], urodził się w 1319 roku. Jego synowie zaczęli używać nazwiska Bánffy. W latach 1324–1343 był ''[[ispán]]em'' komitatu [[Zala]]. Uczestniczył w wojnie austriackiej i został ''királyné főlovászmestere''. Został awansowany na [[ban Tatarów|bana Tatarów]] i zdobył ten tytuł po zdobyciu Chorwacji. Walczył z Zadarem i Wenecją, ale został oskarżony o zdradę, więc król odebrał mu banat, jednak później odzyskał go. Jego nazwisko jest również wspomniane w dokumencie zatytułowanym „[[Traktat z Zadaru|pokój z Zadaru]]” z 1358 r., w którym Wenecja zrezygnowała z Dalmacji na rzecz Królestwa Węgier<ref>Király M. Jutka: ''Lendva 820 éve – 820 let mesta Lendava''. Lendva: Magyar Nemzetiségi Tájékoztató Intézet. 2013,  str. 14-15.</ref>. Zmarł ok. 1361 r. Miał się pięciu synów, z których [[István]] był [[ispán]]em [[zZgoria]] (komitat [[Varaszd]]) w 1366 r., a w 1383 r. został pozbawiony tytułu bana Tatarów. Miał dwóch synów, ale żaden z nich nie miał dalszych spadkobierców, więc gałąź Miklós wymarła. Jest także wzmianka o Jánosu, który był także ''[[ispán]]em'' Zagoria około 1383 roku.
*A2. I. István (1267–1328), [[ispán]] Varasdi ([[fl.]] 1272-96)
 
***B1. László ([[fl.]] 1356-81)
 
***B2. Ferenc ([[fl.]] 1335-65)
 
***B3. [[Bánffy II. István|II. István]] (1335-1385), [[Ban Slawonii]], [[ispán]] Varasdi.
 
****C1. László († przed 19.6.1414), ([[fl.]] 1377), żona Bebek NN ([[fl.]] 1414)
 
****C2. Miklós, ([[fl.]] 1377-89)
 
***B4. Miklós, ([[fl.]] 1335-36)
 
***B5. [[Bánffy I. János|I. János]] (1335-1388), [[Ban Slawonii]], [[Ban Maczwy]], [[ispán]] Varazdi. Na nim rodzina wymarła.
 
  
 
== Historia ==
 
== Historia ==
Linia 52: Linia 54:
 
Syn Szczepana [[Nikola I. Bánfi|Mikołaj I.]] († 1356) był także '''[[ban Slawonii|slawońskim banem]]''', podobnie jak jego synowie [[Stjepan II. Bánfi|Szczepan II.]] i [[Ivan I. Bánfi|Jan I.]] między 1380 a 1385. Ivan I., wraz ze swoim bratem, był także burmistrzem Zagorja i pełnił funkcję [[ban Maczwy]] (1386-1387). [1]
 
Syn Szczepana [[Nikola I. Bánfi|Mikołaj I.]] († 1356) był także '''[[ban Slawonii|slawońskim banem]]''', podobnie jak jego synowie [[Stjepan II. Bánfi|Szczepan II.]] i [[Ivan I. Bánfi|Jan I.]] między 1380 a 1385. Ivan I., wraz ze swoim bratem, był także burmistrzem Zagorja i pełnił funkcję [[ban Maczwy]] (1386-1387). [1]
  
  <small><small>Stjepanov sin [[Nikola I. Bánfi|Nikola I.]] († 1356.) bio je također slavonski ban, kao i njegovi sinovi, [[Stjepan II. Bánfi|Stjepan II.]] i [[Ivan I. Bánfi|Ivan I.]] u razdoblju 1380.-1385. godine. Ivan I. bio je zajedno s bratom i župan Zagorja, a sam je obnašao dužnost [[Mačvanska banovina|mačvanskog bana]] (1386.-1387.).<ref>[http://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=5689 Bánffy - Hrvatska enciklopedija]</ref> </small></small>
+
  <small><small>Stjepanov sin [[Nikola I. Bánfi|Nikola I.]] († 1356.) bio je također slavonski ban, kao i njegovi sinovi, [[Stjepan II. Bánfi|Stjepan II.]] i [[Ivan I. Bánfi|Ivan I.]] u razdoblju 1380.-1385. godine. Ivan I. bio je zajedno s bratom i župan Zagorja, a sam je obnašao dužnost [[Mačvanska banovina|mačvanskog bana]] (1386.-1387.).<ref>[http://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=5689 Bánffy Hrvatska enciklopedija]</ref> </small></small>
  
  
Linia 59: Linia 61:
 
  <small><small>[[Andrija Bánffy]] bio je [[banovac (dužnosnik)|podban]] (1473.-1476.), a nakon smrti bana [[Ivan I. Ernušt|Ivana Ernušta]] postao je hrvatsko-slavonski ban (1476.-1477.) te se bez većeg uspjeha sukobljavao s [[Osmanlije|Osmanlijama]]. </small></small>
 
  <small><small>[[Andrija Bánffy]] bio je [[banovac (dužnosnik)|podban]] (1473.-1476.), a nakon smrti bana [[Ivan I. Ernušt|Ivana Ernušta]] postao je hrvatsko-slavonski ban (1476.-1477.) te se bez većeg uspjeha sukobljavao s [[Osmanlije|Osmanlijama]]. </small></small>
  
W 1481 r. Nikola V. był właścicielem miasta Stupčanica a jego syna Jana IV. (1509-1534) otrzymał Virovitica z majątkiem i honorem dziedzicznego burmistrza hrabstwa Virovitica. W 1527 roku stracił Viroviticę, ponieważ zgodził się na [[Ivana Zapolję]], ale jego syn Stjepan V. zwrócił ją rodzinie, jednak sukces był krótkotrwały, ponieważ Virovitica została już podbita przez Turków w 1552 r.<ref>[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1230 Bánffy de Lendwa (Banići) - Hrvatski biografski leksikon]</ref>
+
W 1481 r. Nikola V. był właścicielem miasta Stupčanica a jego syna Jana IV. (1509-1534) otrzymał Virovitica z majątkiem i honorem dziedzicznego burmistrza hrabstwa Virovitica. W 1527 roku stracił Viroviticę, ponieważ zgodził się na [[Ivana Zapolję]], ale jego syn Stjepan V. zwrócił ją rodzinie, jednak sukces był krótkotrwały, ponieważ Virovitica została już podbita przez Turków w 1552 r.<ref>[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1230 Bánffy de Lendwa (Banići) Hrvatski biografski leksikon]</ref>
  
  <small><small>Godine [[1481.]] Nikola V. dobio je u posjed grad [[Stupčanica|Stupčanicu]], a njegov sin [[Ivan IV. Bánffy|Ivan IV.]] (1509.-1534.) dobio je [[Virovitica|Viroviticu]] s vlastelinstvom i čast nasljednog župana [[Virovitička županija|Virovitičke županije]]. Godine [[1527.]] izgubio je Viroviticu, jer je pristao uz [[Ivan Zapolja|Ivana Zapolju]], no u posjed obitelji vratio ju je njegov sin Stjepan V. Unatoč tome, uspjeh je bio kratkotrajan jer su Viroviticu već [[1552.]] godine osvojili [[Turci]].<ref>[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1230 Bánffy de Lendwa (Banići) - Hrvatski biografski leksikon]</ref> </small></small>
+
  <small><small>Godine [[1481.]] Nikola V. dobio je u posjed grad [[Stupčanica|Stupčanicu]], a njegov sin [[Ivan IV. Bánffy|Ivan IV.]] (1509.-1534.) dobio je [[Virovitica|Viroviticu]] s vlastelinstvom i čast nasljednog župana [[Virovitička županija|Virovitičke županije]]. Godine [[1527.]] izgubio je Viroviticu, jer je pristao uz [[Ivan Zapolja|Ivana Zapolju]], no u posjed obitelji vratio ju je njegov sin Stjepan V. Unatoč tome, uspjeh je bio kratkotrajan jer su Viroviticu već [[1552.]] godine osvojili [[Turci]].<ref>[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1230 Bánffy de Lendwa (Banići) Hrvatski biografski leksikon]</ref> </small></small>
  
Rodzina Bánffy/Banfi wyginęła w Chorwacji wraz ze śmiercią Mikołaja VIII. W 1627 r.<ref>[http://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=5689 Bánffy - Hrvatska enciklopedija]</ref>
+
Rodzina Bánffy/Banfi wyginęła w Chorwacji wraz ze śmiercią Mikołaja VIII. W 1627 r.<ref>[http://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=5689 Bánffy Hrvatska enciklopedija]</ref>
  
  <small><small>Obitelj Bánffy izumrla je u [[Hrvatska|Hrvatskoj]] smrću Nikole VIII. [[1627.]] godine.<ref>[http://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=5689 Bánffy - Hrvatska enciklopedija]</ref> </small></small>
+
  <small><small>Obitelj Bánffy izumrla je u [[Hrvatska|Hrvatskoj]] smrću Nikole VIII. [[1627.]] godine.<ref>[http://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=5689 Bánffy Hrvatska enciklopedija]</ref> </small></small>
  
János Bánffy de Alsólendva, Szlavón bán (1381-1385), Macsói bán (1386-1387), Varasdi ispán (1366-1372), fl 1339-1394, +before 25.4.1396; m.N, dau of Miklós Széchy de Felsőlendva, Palatine (nádor) of Hungary by Margit Debreceni;
+
János Bánffy de Alsólendva, Szlavón bán (1381-1385), Macsói bán (1386-1387), Varasdi ispán (1366-1372), (fl. 1339-1394, +before 25.4.1396; m.N, dau of Miklós Széchy de Felsőlendva, Palatine (nádor) of Hungary by Margit Debreceni;
  
 
== 2 ==
 
== 2 ==
  
W XV wieku dwóch wybitnych członków rodziny poszło zupełnie inną drogą. [[Bánffy Pál]] był zaprzysięgłym wrogiem rodziny [[Hunyadi]], a [[Bánffy Miklós]] był był zapalonym wielbicielem króla [[I. Mátyás]]a. Początkowo Pál Bánffy był przeciwnikiem króla [[Zsigmond]]a, potem przyłączył się do swojej partii i został członkiem Smoczego Zakonu. Otrzymał pozwolenie na wydanie od [[I. Ulászló]] i zamku Lendava. Schwytał [[Hunyadi László]] na rozkaz króla i był członkiem sądu, który skazał go na śmierć.<ref>Király M. Jutka: ''Lendva 820 éve - 820 let mesta Lendava''. Lendva: Magyar Nemzetiségi Tájékoztató Intézet. 2013,  str. 18-19. ISBN 9789619300831 Dwujęzyczna publikacja węgiersko-słoweńska.</ref>
+
W XV wieku dwóch wybitnych członków rodziny poszło zupełnie inną drogą. [[Bánffy Pál]] był zaprzysięgłym wrogiem rodziny [[Hunyadi]], a [[Bánffy Miklós]] był był zapalonym wielbicielem króla [[I. Mátyás]]a. Początkowo Pál Bánffy był przeciwnikiem króla [[Zsigmond]]a, potem przyłączył się do swojej partii i został członkiem Smoczego Zakonu. Otrzymał pozwolenie na wydanie od [[I. Ulászló]] i zamku Lendava. Schwytał [[Hunyadi László]] na rozkaz króla i był członkiem sądu, który skazał go na śmierć.<ref>Király M. Jutka: ''Lendva 820 éve 820 let mesta Lendava''. Lendva: Magyar Nemzetiségi Tájékoztató Intézet. 2013,  str. 18-19. ISBN 9789619300831 Dwujęzyczna publikacja węgiersko-słoweńska.</ref>
  
 
   <small><small>A család két nevezetes tagja a [[15. század]]ban élesen eltérő pályát futott be. Pál esküdt ellensége volt a [[Hunyadi-család]]nak, Miklós pedig lelkes híve [[I. Mátyás magyar király|Mátyás királynak]]. Bánffy Pál eleinte [[Zsigmond magyar király|Zsigmond király]] ellenfele volt, majd a pártjára állt és a [[Sárkány Lovagrend|Sárkányos rend]] tagja lett. [[I. Ulászló magyar király|I. Ulászlótól]] pénzverési engedélyt kapott Lendva és [[Beckó|Bolondóc]] várára. Ő fogatta el [[Hunyadi László (horvát bán)|Hunyadi Lászlót]] a király parancsára és tagja volt annak a bíróságnak, amely halálra ítélte.{{refhely|Lendva820|18-19. o.|azonos=L18-19}}  </small></small>
 
   <small><small>A család két nevezetes tagja a [[15. század]]ban élesen eltérő pályát futott be. Pál esküdt ellensége volt a [[Hunyadi-család]]nak, Miklós pedig lelkes híve [[I. Mátyás magyar király|Mátyás királynak]]. Bánffy Pál eleinte [[Zsigmond magyar király|Zsigmond király]] ellenfele volt, majd a pártjára állt és a [[Sárkány Lovagrend|Sárkányos rend]] tagja lett. [[I. Ulászló magyar király|I. Ulászlótól]] pénzverési engedélyt kapott Lendva és [[Beckó|Bolondóc]] várára. Ő fogatta el [[Hunyadi László (horvát bán)|Hunyadi Lászlót]] a király parancsára és tagja volt annak a bíróságnak, amely halálra ítélte.{{refhely|Lendva820|18-19. o.|azonos=L18-19}}  </small></small>
Linia 77: Linia 79:
 
== 3 ==
 
== 3 ==
  
Miklós Bánffy (zmarł w 1501 r.) Był jednym z najbardziej lojalnych poddanych króla Macieja. Król uratował mu także życie podczas kampanii mołdawskiej. Według Antonio Bonfiniego, Matthias kochał go jak swojego brata. W 1474 roku przewodniczył delegacji, która udała się do Neapolu dla przyszłej królowej Beatrix. W 1471 r. Otrzymał także stanowisko archidiakona Arada wraz z zamkiem Solymos. W 1477 r. Otrzymał tytuł wieczystego hrabiego<ref>Király M. Jutka: ''Lendva 820 éve - 820 let mesta Lendava''. Lendva: Magyar Nemzetiségi Tájékoztató Intézet. 2013, str. 18-19.</ref>. Żona Miklósa Bánffy'ego, Margit Sagani, znana ze swojej urody, była ojcem wielu europejskich rodzin<ref>Király M. Jutka: ''Lendva 820 éve - 820 let mesta Lendava''. Lendva: Magyar Nemzetiségi Tájékoztató Intézet. 2013, str. 18-19.</ref>. Jednak według Bonfini król Matthias później rzucił oczy na legendarną piękną kobietę, ale jej mąż uciekł przed królem, więc wziął tytuły i uwięził go na dwa lata.
+
Miklós Bánffy (zmarł w 1501 r.) Był jednym z najbardziej lojalnych poddanych króla Macieja. Król uratował mu także życie podczas kampanii mołdawskiej. Według Antonio Bonfiniego, Matthias kochał go jak swojego brata. W 1474 roku przewodniczył delegacji, która udała się do Neapolu dla przyszłej królowej Beatrix. W 1471 r. Otrzymał także stanowisko archidiakona Arada wraz z zamkiem Solymos. W 1477 r. Otrzymał tytuł wieczystego hrabiego<ref>Király M. Jutka: ''Lendva 820 éve 820 let mesta Lendava''. Lendva: Magyar Nemzetiségi Tájékoztató Intézet. 2013, str. 18-19.</ref>. Żona Miklósa Bánffy'ego, Margit Sagani, znana ze swojej urody, była ojcem wielu europejskich rodzin<ref>Király M. Jutka: ''Lendva 820 éve 820 let mesta Lendava''. Lendva: Magyar Nemzetiségi Tájékoztató Intézet. 2013, str. 18-19.</ref>. Jednak według Bonfini król Matthias później rzucił oczy na legendarną piękną kobietę, ale jej mąż uciekł przed królem, więc wziął tytuły i uwięził go na dwa lata.
  
 
  <small><small>Bánffy Miklós (meghalt 1501-ben) viszont Mátyás király leghűségesebb alattvalói közé tartozott. A király moldvai hadjáratán megmentette az uralkodó életét is. [[Antonio Bonfini]] szerint Mátyás a testvéreként szerette. 1474-ben ő vezette azt a küldöttséget, amely [[Nápoly]]ba utazott [[Aragóniai Beatrix magyar királyné|Beatrix leendő királynéért]]. 1471-ben megkapta az [[Arad (Románia)|aradi]] főispáni tisztséget is [[Solymos vára (Románia)|Solymos várával]] együtt. 1477-ben örökös grófi címet kapott.{{refhely|azonos=L18-19}} Bánffy Miklós felesége, a szépségéről híres Sagani Margit hercegnő volt, akinek révén Európa több uralkodócsaládjával került rokonságba.{{refhely|azonos=L18-19}} Bonfini szerint azonban később Mátyás király is szemet vetett a legendásan szép asszonyra, férje azonban megszöktette őt a király elől, ezért Mátyás elvette tőle címeit és két évre börtönbe záratta. </small></small>
 
  <small><small>Bánffy Miklós (meghalt 1501-ben) viszont Mátyás király leghűségesebb alattvalói közé tartozott. A király moldvai hadjáratán megmentette az uralkodó életét is. [[Antonio Bonfini]] szerint Mátyás a testvéreként szerette. 1474-ben ő vezette azt a küldöttséget, amely [[Nápoly]]ba utazott [[Aragóniai Beatrix magyar királyné|Beatrix leendő királynéért]]. 1471-ben megkapta az [[Arad (Románia)|aradi]] főispáni tisztséget is [[Solymos vára (Románia)|Solymos várával]] együtt. 1477-ben örökös grófi címet kapott.{{refhely|azonos=L18-19}} Bánffy Miklós felesége, a szépségéről híres Sagani Margit hercegnő volt, akinek révén Európa több uralkodócsaládjával került rokonságba.{{refhely|azonos=L18-19}} Bonfini szerint azonban később Mátyás király is szemet vetett a legendásan szép asszonyra, férje azonban megszöktette őt a király elől, ezért Mátyás elvette tőle címeit és két évre börtönbe záratta. </small></small>
Linia 89: Linia 91:
 
== 5 ==
 
== 5 ==
  
Po upadku Nagykanizsa w 1600 roku Kristóf Bánffy, synowie Miklósa Bánffy'ego i Orsolyi Zrínyi (1577–1644) kontynuowali walkę z Turkami w regionie. Uważano, że umarł z nim przez długi czas, ale według ostatnich badań jego syn Stephen przeżył ojca przez rok i zmarł w Regeden, dzisiejszym Bad Radkersburg, w 1645 roku. Majątek rodziny Bánffy w Alsólendvie został przekazany rodzinie [[Nádasdy]] w Sárvár w drodze dziedziczenia kobiet [6].
+
Po upadku Nagykanizsa w 1600 roku [[Bánffy Kristóf]], syn [[Bánffy Miklós]]a i [[Zrínyi Orsolya]] (1577–1644) kontynuowali walkę z Turkami w regionie. Uważano, że umarł z nim przez długi czas, ale według ostatnich badań jego syn Stephen przeżył ojca przez rok i zmarł w Regeden, dzisiejszym Bad Radkersburg, w 1645 roku. Majątek rodziny Bánffy w Alsólendvie został przekazany rodzinie [[Nádasdy]] w Sárvár w drodze dziedziczenia kobiet [6].
  
 
Herb rodziny Bánffy Alsólendva został zachowany w pieczęciach przedstawiających byka lub żubra, symbol rodziny Buzad-Hahót.
 
Herb rodziny Bánffy Alsólendva został zachowany w pieczęciach przedstawiających byka lub żubra, symbol rodziny Buzad-Hahót.
Linia 129: Linia 131:
 
|}
 
|}
  
[[Kategoria:Klany|Hahót]]
+
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
 +
 
 +
[[Kategoria:Klany]]
 +
[[Kategoria:Hahót]]
 +
[[Kategoria:Rodzina]]
 
[[Kategoria:Rodzina Bánffy]]
 
[[Kategoria:Rodzina Bánffy]]
[[Kategoria:50procent]]
 

Aktualna wersja na dzień 16:27, 21 sty 2021

Genealogia fragment – Całość TUTAJ


  • G1. Bánffy I. István (fl. 1335–85)
  • G5. Bánffy I. Miklós (fl. 1356–89)
  • G7. Hahót córka (fl. 1371), mąż: Rohonci Henrik

Rodzina Bánffy Alsólendvai

Przodkiem klanu był Hohold, odnotowany ok.1164 roku. Za panowania króla III. István przybył na Węgry z Marburga i Grazu i otrzymał ziemię od króla na wodzie Pölöske w Zali, gdzie później zbudowano wieś Hahót. Według najnowszych badań przodkowie rodziny wywodzili się z bawarskiego szlachetnego rodzaju Huosi wspomnianego w Lex Baiuvariorum w 743 r.[1]

Zgodnie z historią Hahót III. Bánffy założył rodzinę w 1226 r. Ten członek rodziny był ispán komitatu Vas w latach 1238–1239. Prawdopodobnie zmarł około 1260 roku. Kilku potomków wymienionych jest na wykresach, takich jak IV. Hahót, Máté i István. W 1291 Bánffy István jest wymieniony w dokumentach jako królewski kanclerz. Otrzymał także królewskie potwierdzenie swoich posiadłości. W 1292 r. walczył z rodem Kőszeg, od 1296 r. był ispán komitatu Varaszd. Po 1301 roku Kőszegi zdobyli Alsólindvát (obecnie Lendava, Słowenia), prastary zamek rodziny, z którego korzystali. Bánffy III. István odzyskał go w 1323 roku dzięki królowi Karolowi I. Od połowy XIV wieku członkowie rodu Hahót-Buzád konsekwentnie nazywali się Alsólendva i Bánffy[2].

Plik:Historical image of Lendava Castle, 2013-08-11.jpg
Widok Alsólendvy z lat 1660-1664 Dziedzictwo gen. Montecuccoli

„Lendvai” Miklós, uważany za przodka rodziny Alsólendva, urodził się w 1319 roku. Jego synowie zaczęli używać nazwiska Bánffy. W latach 1324–1343 był ispánem komitatu Zala. Uczestniczył w wojnie austriackiej i został királyné főlovászmestere. Został awansowany na bana Tatarów i zdobył ten tytuł po zdobyciu Chorwacji. Walczył z Zadarem i Wenecją, ale został oskarżony o zdradę, więc król odebrał mu banat, jednak później odzyskał go. Jego nazwisko jest również wspomniane w dokumencie zatytułowanym „pokój z Zadaru” z 1358 r., w którym Wenecja zrezygnowała z Dalmacji na rzecz Królestwa Węgier[3]. Zmarł ok. 1361 r. Miał się pięciu synów, z których István był ispánem zZgoria (komitat Varaszd) w 1366 r., a w 1383 r. został pozbawiony tytułu bana Tatarów. Miał dwóch synów, ale żaden z nich nie miał dalszych spadkobierców, więc gałąź Miklós wymarła. Jest także wzmianka o Jánosu, który był także ispánem Zagoria około 1383 roku.

Historia

Plik:COA alsólindvai Bánffy.PNG
Grb obitelji Bánffy Lendavski

Bánffy de Lendwa, znany również jako Banici, chorwacko-węgierska szlachta, wywodząca się z niemieckiej rodziny szlacheckiej Hahót, która pochodziła z Turyngii, skąd pod koniec XII wieku wyemigrowała do zachodniej części Węgier pod przewodnictwem hrabiego Hahót I. Hahóta. W 1278 r. Król Władysław IV. podarował Szczepanowi I. (1267–1328) jako banowi całej Slawonii Lendava i inne posiadłości w powiatach Zalad, Somod i Križevci, i wziął rodzinę z przymiotnika de Lendwa.

Bánffy de Lendwa, poznati i kao Banići, hrvatsko-ugarska plemićka, ogranak njemačkog plemićkog roda Hahót. Podrijetlom su iz Tiringije, odakle su potkraj 12. stoljeća doselili u Zaladsku županiju u Ugarskoj pod vodstvom grofa Haholda I. Godine 1278. kralj Ladislav IV. darovao je Stjepanu I. (1267.-1328.), banu cijele Slavonije Lendavu i druge posjede u Zaladskoj, Šomodskoj i Križevačkoj županiji te obitelji uzima pridjevak de Lendwa.


Syn Szczepana Mikołaj I. († 1356) był także slawońskim banem, podobnie jak jego synowie Szczepan II. i Jan I. między 1380 a 1385. Ivan I., wraz ze swoim bratem, był także burmistrzem Zagorja i pełnił funkcję ban Maczwy (1386-1387). [1]

Stjepanov sin Nikola I. († 1356.) bio je također slavonski ban, kao i njegovi sinovi, Stjepan II. i Ivan I. u razdoblju 1380.-1385. godine. Ivan I. bio je zajedno s bratom i župan Zagorja, a sam je obnašao dužnost mačvanskog bana (1386.-1387.).[4] 


Andrija Bánffy został podbanem (1473–1476), a po śmierci bana Ernuszt I. János został chorwacko-slawońskim banem (1476–1477) i bez większego powodzenia starł się z Turkami.

Andrija Bánffy bio je podban (1473.-1476.), a nakon smrti bana Ivana Ernušta postao je hrvatsko-slavonski ban (1476.-1477.) te se bez većeg uspjeha sukobljavao s Osmanlijama. 

W 1481 r. Nikola V. był właścicielem miasta Stupčanica a jego syna Jana IV. (1509-1534) otrzymał Virovitica z majątkiem i honorem dziedzicznego burmistrza hrabstwa Virovitica. W 1527 roku stracił Viroviticę, ponieważ zgodził się na Ivana Zapolję, ale jego syn Stjepan V. zwrócił ją rodzinie, jednak sukces był krótkotrwały, ponieważ Virovitica została już podbita przez Turków w 1552 r.[5]

Godine 1481. Nikola V. dobio je u posjed grad Stupčanicu, a njegov sin Ivan IV. (1509.-1534.) dobio je Viroviticu s vlastelinstvom i čast nasljednog župana Virovitičke županije. Godine 1527. izgubio je Viroviticu, jer je pristao uz Ivana Zapolju, no u posjed obitelji vratio ju je njegov sin Stjepan V. Unatoč tome, uspjeh je bio kratkotrajan jer su Viroviticu već 1552. godine osvojili Turci.[6] 

Rodzina Bánffy/Banfi wyginęła w Chorwacji wraz ze śmiercią Mikołaja VIII. W 1627 r.[7]

Obitelj Bánffy izumrla je u Hrvatskoj smrću Nikole VIII. 1627. godine.[8] 

János Bánffy de Alsólendva, Szlavón bán (1381-1385), Macsói bán (1386-1387), Varasdi ispán (1366-1372), (fl. 1339-1394, +before 25.4.1396; m.N, dau of Miklós Széchy de Felsőlendva, Palatine (nádor) of Hungary by Margit Debreceni;

2

W XV wieku dwóch wybitnych członków rodziny poszło zupełnie inną drogą. Bánffy Pál był zaprzysięgłym wrogiem rodziny Hunyadi, a Bánffy Miklós był był zapalonym wielbicielem króla I. Mátyása. Początkowo Pál Bánffy był przeciwnikiem króla Zsigmonda, potem przyłączył się do swojej partii i został członkiem Smoczego Zakonu. Otrzymał pozwolenie na wydanie od I. Ulászló i zamku Lendava. Schwytał Hunyadi László na rozkaz króla i był członkiem sądu, który skazał go na śmierć.[9]

 A család két nevezetes tagja a 15. században élesen eltérő pályát futott be. Pál esküdt ellensége volt a Hunyadi-családnak, Miklós pedig lelkes híve Mátyás királynak. Bánffy Pál eleinte Zsigmond király ellenfele volt, majd a pártjára állt és a Sárkányos rend tagja lett. I. Ulászlótól pénzverési engedélyt kapott Lendva és Bolondóc várára. Ő fogatta el Hunyadi Lászlót a király parancsára és tagja volt annak a bíróságnak, amely halálra ítélte.[10]  

3

Miklós Bánffy (zmarł w 1501 r.) Był jednym z najbardziej lojalnych poddanych króla Macieja. Król uratował mu także życie podczas kampanii mołdawskiej. Według Antonio Bonfiniego, Matthias kochał go jak swojego brata. W 1474 roku przewodniczył delegacji, która udała się do Neapolu dla przyszłej królowej Beatrix. W 1471 r. Otrzymał także stanowisko archidiakona Arada wraz z zamkiem Solymos. W 1477 r. Otrzymał tytuł wieczystego hrabiego[11]. Żona Miklósa Bánffy'ego, Margit Sagani, znana ze swojej urody, była ojcem wielu europejskich rodzin[12]. Jednak według Bonfini król Matthias później rzucił oczy na legendarną piękną kobietę, ale jej mąż uciekł przed królem, więc wziął tytuły i uwięził go na dwa lata.

Bánffy Miklós (meghalt 1501-ben) viszont Mátyás király leghűségesebb alattvalói közé tartozott. A király moldvai hadjáratán megmentette az uralkodó életét is. Antonio Bonfini szerint Mátyás a testvéreként szerette. 1474-ben ő vezette azt a küldöttséget, amely Nápolyba utazott Beatrix leendő királynéért. 1471-ben megkapta az aradi főispáni tisztséget is Solymos várával együtt. 1477-ben örökös grófi címet kapott.[10] Bánffy Miklós felesége, a szépségéről híres Sagani Margit hercegnő volt, akinek révén Európa több uralkodócsaládjával került rokonságba.[10] Bonfini szerint azonban később Mátyás király is szemet vetett a legendásan szép asszonyra, férje azonban megszöktette őt a király elől, ezért Mátyás elvette tőle címeit és két évre börtönbe záratta. 

4

W XV i XVI wieku członkowie rodziny Bánffy byli jednymi z najważniejszych dostojników w kraju. Byli to portierzy królewscy, cieśle, szklarze, rzemieślnicy, rzemieślnicy, sędziowie. Wśród nich Bánffy János został wyniesiony do palatynatu przez Szapolyai Jánosa w 1530 roku. Był prawdopodobnie pierwszym wyznawcą reformacji w rodzinie. Jego syn Stephen został sędzią. Dziennik rodzinny, który rozpoczął od następców, jest ważnym dokumentem serdeczności. Earl Bánffy Miklós (1547–1593) studiował w Grazu, a następnie w Wiedniu w wieku 9 lat. Oświecony. był człowiekiem kochającym kult i hojnym patronem. W 1573 r. Został naczelnym kanclerzem, aw 1577 r. Został naczelnym kanclerzem hrabstwa Zala. Jego żoną była Zrínyi Orsolya (1552-1593), córka Zrínyi Miklósa , kapitana wyspy Szigetvár. Jedno z ważnych ośrodków intelektualnych Zachodniego Kraju Zadunajskiego rozwinęło się w ich sądzie w Alsólendvie. Jako entuzjastycznie wierzący w reformację, Alsólendvár zaprosił Rudolfa, syna słynnego drukarza Raphaela Hoffhaltera. Dzięki swojej pracy jako drukarni Alsólendva opublikował trzy książki w języku węgierskim, z których każda została napisana przez György Kultsár, nauczyciela i kaznodzieję w Alsólendva. Książki opublikowane w 1573 i 1574 r. Są pierwszymi drukowanymi książkami w hrabstwie Zala i we współczesnej Słowenii [3].

A Bánffy család tagjai a 15. és 16. században is az ország legfontosabb főméltóságaí között szerepeltek. Királyi ajtónállók, asztalnokok, pohárnokok, tárnokmesterek, lovászmesterek, országbírók voltak. Közülük Bánffy Jánost 1530-ban Szapolyai János nádorrá emelte. Valószínűleg ő lett a reformáció első követője a családban. Fia, István országbíró lett. Az általa megkezdett majd utódai által folytatott családi napló fontos kordokumentum. Gróf alsólendvai (IV.) Bánffy Miklós (1547–1593) 9 éves korától Grazban, majd Bécsben tanult. Felvilágosult. kultúrakedvelő ember, nagylelkű mecénás volt. 1573-ban főpohárnok, 1577-ben Zala vármegye főispánja lett. Felesége Zrínyi Orsolya (15521593), a szigetvári kapitány Zrínyi Miklós leánya volt. Alsólendvai udvarukban a Nyugat-Dunántúl egyik fontos szellemi központja alakult ki. A reformáció lelkes híveként Alsólendvára hívta a híres Raphael Hoffhalter nyomdász fiát, Rudolfot. A nyomdász tevékenységének köszönhetően Alsólendván három magyar nyelvű könyv jelent meg, mindegyik szerzője Kultsár György alsólendvai tanító és prédikátor volt. Az 1573-ban és 1574-ben megjelent könyvek Zala megye illetve a mai Szlovénia területén is az első nyomtatott könyveknek számítanak.[10] 

5

Po upadku Nagykanizsa w 1600 roku Bánffy Kristóf, syn Bánffy Miklósa i Zrínyi Orsolya (1577–1644) kontynuowali walkę z Turkami w regionie. Uważano, że umarł z nim przez długi czas, ale według ostatnich badań jego syn Stephen przeżył ojca przez rok i zmarł w Regeden, dzisiejszym Bad Radkersburg, w 1645 roku. Majątek rodziny Bánffy w Alsólendvie został przekazany rodzinie Nádasdy w Sárvár w drodze dziedziczenia kobiet [6].

Herb rodziny Bánffy Alsólendva został zachowany w pieczęciach przedstawiających byka lub żubra, symbol rodziny Buzad-Hahót.

Nagykanizsa 1600-as eleste után Bánffy Kristóf, Bánffy Miklós és Zrínyi Orsolya fia (1577–1644) folytatta a török elleni harcot a vidéken. Sokáig úgy tartották, hogy vele halt ki a család, de újabb kutatások szerint fia, István, egy esztendővel túlélte apját és 1645-ben hunyt el Regedén, a mai Bad Radkersburgban. Az alsólendvai Bánffy család birtokait nőági örökösödés révén a sárvári Nádasdy család kapta meg.[10]

Az alsólendvai Bánffy család címere pecsétekben maradt fenn, amely a Buzád-Hahót nemzetség jelképét, a bikát vagy bölényt ábrázolja.

Znaczący członkowie rodziny

Bánffy de Alsólendva
Bánffy de Lendwa

Herb {{{dynastia}}}
Kraj Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Ban Maczwy
Ban Slawonii
Palatyn
Pierwszy Hahót III. Bánffy
Ostatni ? István / Stjepan I.
Początek 1226 / 1278 ??
Koniec ok.1645 / 1671 ??
Pochodzenie niemiecko-węgierskie
Gniazda rodowe Alsólendva / Lendwa
Klan Hahót

Przypisy

  1. Tóth Endre: Hoholt – Hahót c. tanulmánya a Századok 2003/2. számában
  2. Lendva820 str. 14-15)
  3. Király M. Jutka: Lendva 820 éve – 820 let mesta Lendava. Lendva: Magyar Nemzetiségi Tájékoztató Intézet. 2013, str. 14-15.
  4. Bánffy – Hrvatska enciklopedija
  5. Bánffy de Lendwa (Banići) – Hrvatski biografski leksikon
  6. Bánffy de Lendwa (Banići) – Hrvatski biografski leksikon
  7. Bánffy – Hrvatska enciklopedija
  8. Bánffy – Hrvatska enciklopedija
  9. Király M. Jutka: Lendva 820 éve – 820 let mesta Lendava. Lendva: Magyar Nemzetiségi Tájékoztató Intézet. 2013, str. 18-19. ISBN 9789619300831 Dwujęzyczna publikacja węgiersko-słoweńska.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 Szablon:Lefele link 18-19. o.
  11. Király M. Jutka: Lendva 820 éve – 820 let mesta Lendava. Lendva: Magyar Nemzetiségi Tájékoztató Intézet. 2013, str. 18-19.
  12. Király M. Jutka: Lendva 820 éve – 820 let mesta Lendava. Lendva: Magyar Nemzetiségi Tájékoztató Intézet. 2013, str. 18-19.