Bánffy de Alsólendva (rodzina): Różnice pomiędzy wersjami
| (Nie pokazano 38 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | https://hu.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1nffy_csal%C3%A1d#Az%20als%C3%B3lendvai%20B%C3%A1nffy%20csal%C3%A1d | + | [[Kategoria:1rw]] |
| + | {{Uwaga| | ||
| + | |strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1nffy_csal%C3%A1d#Az%20als%C3%B3lendvai%20B%C3%A1nffy%20csal%C3%A1d | ||
| + | |autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=B%C3%A1nffy_csal%C3%A1d#Az%20als%C3%B3lendvai%20B%C3%A1nffy%20csal%C3%A1d&action=history | ||
| + | |nota = węgierski | ||
| + | }} | ||
| − | {| | + | {| |
| − | |||
| | | | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
|} | |} | ||
| − | == | + | {| |
| + | |-style="vertical-align:top;" | ||
| + | | | ||
| + | |||
| + | ==Genealogia fragment – '''Całość [[Hahót/Bánffy_de_Alsólendva|TUTAJ]]'''== | ||
| − | + | *A1. '''<big><big>[[Bánffy I. Miklós]]</big></big>''' ([[Hahót Lendvai Miklós]]) († 1356), '''[[ban całej Slawonii]]''' (1343-46 i 1353-56), '''[[ban Dalmacji i Chorwacji]]''' (1345-46 i 1353-56) | |
| + | *A2. I. István (1267–1328), ''[[ispán]]'' komitatu [[Varasd]] (fl. 1272-96) | ||
| + | ***B1. László (fl. 1356-81) | ||
| + | ***B2. Ferenc (fl. 1335-65) | ||
| + | ***B3. '''[[Bánffy II. István]]''' (1335-1385), '''[[ban całej Slawonii]]''' (1381-1385), ''[[ispán]]'' komitatu [[Varasd]]. | ||
| + | ****C1. '''Bánffy I. László''' († przed 19.6.1414), (fl. 1356–81), żona: '''[[Pelsőci Bebek|Bebek]] Nn''' (fl. 1414) | ||
| + | ****C2. Miklós, (fl. 1377-89) | ||
| + | ***B5. '''[[Bánffy I. János]]''' (* 1335, † 1388), (fl. 1339–94 ?) '''[[ban całej Slawonii]]''' (1381-1385), '''[[Ban Maczwy]]''' (1386-1387), ''[[ispán]]'' komitatu [[Varasd]]. '''<big><big>Na nim rodzina wymarła</big></big>'''. | ||
| + | ***B4. Hahót VIII. Miklós (fl. 1335–36) | ||
| + | ***B6. Katarzyna | ||
| + | ***B6. Małgorzata | ||
| − | |||
| − | + | * G1. Bánffy I. István (fl. 1335–85) | |
| + | * G5. Bánffy I. Miklós (fl. 1356–89) | ||
| + | * G7. Hahót córka (fl. 1371), mąż: Rohonci Henrik | ||
| − | == | + | == Rodzina Bánffy ''Alsólendvai'' == |
| − | [[ | + | Przodkiem klanu był [[Hohold]], odnotowany ok.1164 roku. Za panowania króla [[III. István]] przybył na Węgry z Marburga i Grazu i otrzymał ziemię od króla na wodzie Pölöske w Zali, gdzie później zbudowano wieś Hahót. Według najnowszych badań przodkowie rodziny wywodzili się z bawarskiego szlachetnego rodzaju Huosi wspomnianego w ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Lex_Baiuvariorum Lex Baiuvariorum]'' w 743 r.<ref>Tóth Endre: Hoholt – Hahót c. tanulmánya a Századok 2003/2. számában</ref> |
| − | + | Zgodnie z historią Hahót III. Bánffy założył rodzinę w 1226 r. Ten członek rodziny był ''[[ispán]]'' komitatu [[Vas]] w latach 1238–1239. Prawdopodobnie zmarł około 1260 roku. Kilku potomków wymienionych jest na wykresach, takich jak [[IV. Hahót]], [[Máté]] i [[István]]. W 1291 [[Bánffy István]] jest wymieniony w dokumentach jako królewski [[kanclerz]]. Otrzymał także królewskie potwierdzenie swoich posiadłości. W 1292 r. walczył z rodem [[Kőszeg]], od 1296 r. był ''[[ispán]]'' komitatu [[Varaszd]]. Po 1301 roku [[Kőszegi]] zdobyli Alsólindvát (obecnie [[Lendava]], Słowenia), prastary zamek rodziny, z którego korzystali. [[Bánffy III. István]] odzyskał go w 1323 roku dzięki królowi [[I. Károly|Karolowi I]]. Od połowy XIV wieku członkowie rodu [[Hahót-Buzád]] konsekwentnie nazywali się ''Alsólendva'' i ''Bánffy''<ref>Lendva820 str. 14-15)</ref>. | |
| − | + | [[Plik:Historical image of Lendava Castle, 2013-08-11.jpg|thumb|left|260px|Widok Alsólendvy z lat 1660-1664 Dziedzictwo gen. Montecuccoli]] | |
| − | + | [[Hahót Lendvai Miklós|„Lendvai” Miklós]], uważany za przodka rodziny [[Bánffy de Lendwa (rodzina)|Alsólendva]], urodził się w 1319 roku. Jego synowie zaczęli używać nazwiska Bánffy. W latach 1324–1343 był ''[[ispán]]em'' komitatu [[Zala]]. Uczestniczył w wojnie austriackiej i został ''királyné főlovászmestere''. Został awansowany na [[ban Tatarów|bana Tatarów]] i zdobył ten tytuł po zdobyciu Chorwacji. Walczył z Zadarem i Wenecją, ale został oskarżony o zdradę, więc król odebrał mu banat, jednak później odzyskał go. Jego nazwisko jest również wspomniane w dokumencie zatytułowanym „[[Traktat z Zadaru|pokój z Zadaru]]” z 1358 r., w którym Wenecja zrezygnowała z Dalmacji na rzecz Królestwa Węgier<ref>Király M. Jutka: ''Lendva 820 éve – 820 let mesta Lendava''. Lendva: Magyar Nemzetiségi Tájékoztató Intézet. 2013, str. 14-15.</ref>. Zmarł ok. 1361 r. Miał się pięciu synów, z których [[István]] był [[ispán]]em [[zZgoria]] (komitat [[Varaszd]]) w 1366 r., a w 1383 r. został pozbawiony tytułu bana Tatarów. Miał dwóch synów, ale żaden z nich nie miał dalszych spadkobierców, więc gałąź Miklós wymarła. Jest także wzmianka o Jánosu, który był także ''[[ispán]]em'' Zagoria około 1383 roku. | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| + | == Historia == | ||
[[Plik:COA alsólindvai Bánffy.PNG|thumb|250px|left|Grb obitelji Bánffy Lendavski]] | [[Plik:COA alsólindvai Bánffy.PNG|thumb|250px|left|Grb obitelji Bánffy Lendavski]] | ||
| Linia 71: | Linia 54: | ||
Syn Szczepana [[Nikola I. Bánfi|Mikołaj I.]] († 1356) był także '''[[ban Slawonii|slawońskim banem]]''', podobnie jak jego synowie [[Stjepan II. Bánfi|Szczepan II.]] i [[Ivan I. Bánfi|Jan I.]] między 1380 a 1385. Ivan I., wraz ze swoim bratem, był także burmistrzem Zagorja i pełnił funkcję [[ban Maczwy]] (1386-1387). [1] | Syn Szczepana [[Nikola I. Bánfi|Mikołaj I.]] († 1356) był także '''[[ban Slawonii|slawońskim banem]]''', podobnie jak jego synowie [[Stjepan II. Bánfi|Szczepan II.]] i [[Ivan I. Bánfi|Jan I.]] między 1380 a 1385. Ivan I., wraz ze swoim bratem, był także burmistrzem Zagorja i pełnił funkcję [[ban Maczwy]] (1386-1387). [1] | ||
| − | <small><small>Stjepanov sin [[Nikola I. Bánfi|Nikola I.]] († 1356.) bio je također slavonski ban, kao i njegovi sinovi, [[Stjepan II. Bánfi|Stjepan II.]] i [[Ivan I. Bánfi|Ivan I.]] u razdoblju 1380.-1385. godine. Ivan I. bio je zajedno s bratom i župan Zagorja, a sam je obnašao dužnost [[Mačvanska banovina|mačvanskog bana]] (1386.-1387.).<ref>[http://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=5689 Bánffy | + | <small><small>Stjepanov sin [[Nikola I. Bánfi|Nikola I.]] († 1356.) bio je također slavonski ban, kao i njegovi sinovi, [[Stjepan II. Bánfi|Stjepan II.]] i [[Ivan I. Bánfi|Ivan I.]] u razdoblju 1380.-1385. godine. Ivan I. bio je zajedno s bratom i župan Zagorja, a sam je obnašao dužnost [[Mačvanska banovina|mačvanskog bana]] (1386.-1387.).<ref>[http://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=5689 Bánffy – Hrvatska enciklopedija]</ref> </small></small> |
| Linia 78: | Linia 61: | ||
<small><small>[[Andrija Bánffy]] bio je [[banovac (dužnosnik)|podban]] (1473.-1476.), a nakon smrti bana [[Ivan I. Ernušt|Ivana Ernušta]] postao je hrvatsko-slavonski ban (1476.-1477.) te se bez većeg uspjeha sukobljavao s [[Osmanlije|Osmanlijama]]. </small></small> | <small><small>[[Andrija Bánffy]] bio je [[banovac (dužnosnik)|podban]] (1473.-1476.), a nakon smrti bana [[Ivan I. Ernušt|Ivana Ernušta]] postao je hrvatsko-slavonski ban (1476.-1477.) te se bez većeg uspjeha sukobljavao s [[Osmanlije|Osmanlijama]]. </small></small> | ||
| − | W 1481 r. Nikola V. był właścicielem miasta Stupčanica a jego syna Jana IV. (1509-1534) otrzymał Virovitica z majątkiem i honorem dziedzicznego burmistrza hrabstwa Virovitica. W 1527 roku stracił Viroviticę, ponieważ zgodził się na [[Ivana Zapolję]], ale jego syn Stjepan V. zwrócił ją rodzinie, jednak sukces był krótkotrwały, ponieważ Virovitica została już podbita przez Turków w 1552 r.<ref>[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1230 Bánffy de Lendwa (Banići) | + | W 1481 r. Nikola V. był właścicielem miasta Stupčanica a jego syna Jana IV. (1509-1534) otrzymał Virovitica z majątkiem i honorem dziedzicznego burmistrza hrabstwa Virovitica. W 1527 roku stracił Viroviticę, ponieważ zgodził się na [[Ivana Zapolję]], ale jego syn Stjepan V. zwrócił ją rodzinie, jednak sukces był krótkotrwały, ponieważ Virovitica została już podbita przez Turków w 1552 r.<ref>[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1230 Bánffy de Lendwa (Banići) – Hrvatski biografski leksikon]</ref> |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | <small><small> | + | <small><small>Godine [[1481.]] Nikola V. dobio je u posjed grad [[Stupčanica|Stupčanicu]], a njegov sin [[Ivan IV. Bánffy|Ivan IV.]] (1509.-1534.) dobio je [[Virovitica|Viroviticu]] s vlastelinstvom i čast nasljednog župana [[Virovitička županija|Virovitičke županije]]. Godine [[1527.]] izgubio je Viroviticu, jer je pristao uz [[Ivan Zapolja|Ivana Zapolju]], no u posjed obitelji vratio ju je njegov sin Stjepan V. Unatoč tome, uspjeh je bio kratkotrajan jer su Viroviticu već [[1552.]] godine osvojili [[Turci]].<ref>[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=1230 Bánffy de Lendwa (Banići) – Hrvatski biografski leksikon]</ref> </small></small> |
| + | Rodzina Bánffy/Banfi wyginęła w Chorwacji wraz ze śmiercią Mikołaja VIII. W 1627 r.<ref>[http://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=5689 Bánffy – Hrvatska enciklopedija]</ref> | ||
| − | + | <small><small>Obitelj Bánffy izumrla je u [[Hrvatska|Hrvatskoj]] smrću Nikole VIII. [[1627.]] godine.<ref>[http://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=5689 Bánffy – Hrvatska enciklopedija]</ref> </small></small> | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | János Bánffy de Alsólendva, Szlavón bán (1381-1385), Macsói bán (1386-1387), Varasdi ispán (1366-1372), fl 1339-1394, +before 25.4.1396; m.N, dau of Miklós Széchy de Felsőlendva, Palatine (nádor) of Hungary by Margit Debreceni; | + | János Bánffy de Alsólendva, Szlavón bán (1381-1385), Macsói bán (1386-1387), Varasdi ispán (1366-1372), (fl. 1339-1394, +before 25.4.1396; m.N, dau of Miklós Széchy de Felsőlendva, Palatine (nádor) of Hungary by Margit Debreceni; |
== 2 == | == 2 == | ||
| − | W XV wieku dwóch wybitnych członków rodziny poszło zupełnie inną drogą. [[Bánffy Pál]] był zaprzysięgłym wrogiem rodziny [[Hunyadi]], a [[Bánffy Miklós]] był był zapalonym wielbicielem króla [[I. Mátyás]]a. Początkowo Pál Bánffy był przeciwnikiem króla [[Zsigmond]]a, potem przyłączył się do swojej partii i został członkiem Smoczego Zakonu. Otrzymał pozwolenie na wydanie od [[I. Ulászló]] i zamku Lendava. Schwytał [[Hunyadi László]] na rozkaz króla i był członkiem sądu, który skazał go na śmierć.<ref>Király M. Jutka: ''Lendva 820 éve | + | W XV wieku dwóch wybitnych członków rodziny poszło zupełnie inną drogą. [[Bánffy Pál]] był zaprzysięgłym wrogiem rodziny [[Hunyadi]], a [[Bánffy Miklós]] był był zapalonym wielbicielem króla [[I. Mátyás]]a. Początkowo Pál Bánffy był przeciwnikiem króla [[Zsigmond]]a, potem przyłączył się do swojej partii i został członkiem Smoczego Zakonu. Otrzymał pozwolenie na wydanie od [[I. Ulászló]] i zamku Lendava. Schwytał [[Hunyadi László]] na rozkaz króla i był członkiem sądu, który skazał go na śmierć.<ref>Király M. Jutka: ''Lendva 820 éve – 820 let mesta Lendava''. Lendva: Magyar Nemzetiségi Tájékoztató Intézet. 2013, str. 18-19. ISBN 9789619300831 Dwujęzyczna publikacja węgiersko-słoweńska.</ref> |
<small><small>A család két nevezetes tagja a [[15. század]]ban élesen eltérő pályát futott be. Pál esküdt ellensége volt a [[Hunyadi-család]]nak, Miklós pedig lelkes híve [[I. Mátyás magyar király|Mátyás királynak]]. Bánffy Pál eleinte [[Zsigmond magyar király|Zsigmond király]] ellenfele volt, majd a pártjára állt és a [[Sárkány Lovagrend|Sárkányos rend]] tagja lett. [[I. Ulászló magyar király|I. Ulászlótól]] pénzverési engedélyt kapott Lendva és [[Beckó|Bolondóc]] várára. Ő fogatta el [[Hunyadi László (horvát bán)|Hunyadi Lászlót]] a király parancsára és tagja volt annak a bíróságnak, amely halálra ítélte.{{refhely|Lendva820|18-19. o.|azonos=L18-19}} </small></small> | <small><small>A család két nevezetes tagja a [[15. század]]ban élesen eltérő pályát futott be. Pál esküdt ellensége volt a [[Hunyadi-család]]nak, Miklós pedig lelkes híve [[I. Mátyás magyar király|Mátyás királynak]]. Bánffy Pál eleinte [[Zsigmond magyar király|Zsigmond király]] ellenfele volt, majd a pártjára állt és a [[Sárkány Lovagrend|Sárkányos rend]] tagja lett. [[I. Ulászló magyar király|I. Ulászlótól]] pénzverési engedélyt kapott Lendva és [[Beckó|Bolondóc]] várára. Ő fogatta el [[Hunyadi László (horvát bán)|Hunyadi Lászlót]] a király parancsára és tagja volt annak a bíróságnak, amely halálra ítélte.{{refhely|Lendva820|18-19. o.|azonos=L18-19}} </small></small> | ||
| Linia 107: | Linia 79: | ||
== 3 == | == 3 == | ||
| − | Miklós Bánffy (zmarł w 1501 r.) Był jednym z najbardziej lojalnych poddanych króla Macieja. Król uratował mu także życie podczas kampanii mołdawskiej. Według Antonio Bonfiniego, Matthias kochał go jak swojego brata. W 1474 roku przewodniczył delegacji, która udała się do Neapolu dla przyszłej królowej Beatrix. W 1471 r. Otrzymał także stanowisko archidiakona Arada wraz z zamkiem Solymos. W 1477 r. Otrzymał tytuł wieczystego hrabiego<ref>Király M. Jutka: ''Lendva 820 éve | + | Miklós Bánffy (zmarł w 1501 r.) Był jednym z najbardziej lojalnych poddanych króla Macieja. Król uratował mu także życie podczas kampanii mołdawskiej. Według Antonio Bonfiniego, Matthias kochał go jak swojego brata. W 1474 roku przewodniczył delegacji, która udała się do Neapolu dla przyszłej królowej Beatrix. W 1471 r. Otrzymał także stanowisko archidiakona Arada wraz z zamkiem Solymos. W 1477 r. Otrzymał tytuł wieczystego hrabiego<ref>Király M. Jutka: ''Lendva 820 éve – 820 let mesta Lendava''. Lendva: Magyar Nemzetiségi Tájékoztató Intézet. 2013, str. 18-19.</ref>. Żona Miklósa Bánffy'ego, Margit Sagani, znana ze swojej urody, była ojcem wielu europejskich rodzin<ref>Király M. Jutka: ''Lendva 820 éve – 820 let mesta Lendava''. Lendva: Magyar Nemzetiségi Tájékoztató Intézet. 2013, str. 18-19.</ref>. Jednak według Bonfini król Matthias później rzucił oczy na legendarną piękną kobietę, ale jej mąż uciekł przed królem, więc wziął tytuły i uwięził go na dwa lata. |
<small><small>Bánffy Miklós (meghalt 1501-ben) viszont Mátyás király leghűségesebb alattvalói közé tartozott. A király moldvai hadjáratán megmentette az uralkodó életét is. [[Antonio Bonfini]] szerint Mátyás a testvéreként szerette. 1474-ben ő vezette azt a küldöttséget, amely [[Nápoly]]ba utazott [[Aragóniai Beatrix magyar királyné|Beatrix leendő királynéért]]. 1471-ben megkapta az [[Arad (Románia)|aradi]] főispáni tisztséget is [[Solymos vára (Románia)|Solymos várával]] együtt. 1477-ben örökös grófi címet kapott.{{refhely|azonos=L18-19}} Bánffy Miklós felesége, a szépségéről híres Sagani Margit hercegnő volt, akinek révén Európa több uralkodócsaládjával került rokonságba.{{refhely|azonos=L18-19}} Bonfini szerint azonban később Mátyás király is szemet vetett a legendásan szép asszonyra, férje azonban megszöktette őt a király elől, ezért Mátyás elvette tőle címeit és két évre börtönbe záratta. </small></small> | <small><small>Bánffy Miklós (meghalt 1501-ben) viszont Mátyás király leghűségesebb alattvalói közé tartozott. A király moldvai hadjáratán megmentette az uralkodó életét is. [[Antonio Bonfini]] szerint Mátyás a testvéreként szerette. 1474-ben ő vezette azt a küldöttséget, amely [[Nápoly]]ba utazott [[Aragóniai Beatrix magyar királyné|Beatrix leendő királynéért]]. 1471-ben megkapta az [[Arad (Románia)|aradi]] főispáni tisztséget is [[Solymos vára (Románia)|Solymos várával]] együtt. 1477-ben örökös grófi címet kapott.{{refhely|azonos=L18-19}} Bánffy Miklós felesége, a szépségéről híres Sagani Margit hercegnő volt, akinek révén Európa több uralkodócsaládjával került rokonságba.{{refhely|azonos=L18-19}} Bonfini szerint azonban később Mátyás király is szemet vetett a legendásan szép asszonyra, férje azonban megszöktette őt a király elől, ezért Mátyás elvette tőle címeit és két évre börtönbe záratta. </small></small> | ||
| Linia 119: | Linia 91: | ||
== 5 == | == 5 == | ||
| − | Po upadku Nagykanizsa w 1600 roku Kristóf | + | Po upadku Nagykanizsa w 1600 roku [[Bánffy Kristóf]], syn [[Bánffy Miklós]]a i [[Zrínyi Orsolya]] (1577–1644) kontynuowali walkę z Turkami w regionie. Uważano, że umarł z nim przez długi czas, ale według ostatnich badań jego syn Stephen przeżył ojca przez rok i zmarł w Regeden, dzisiejszym Bad Radkersburg, w 1645 roku. Majątek rodziny Bánffy w Alsólendvie został przekazany rodzinie [[Nádasdy]] w Sárvár w drodze dziedziczenia kobiet [6]. |
Herb rodziny Bánffy Alsólendva został zachowany w pieczęciach przedstawiających byka lub żubra, symbol rodziny Buzad-Hahót. | Herb rodziny Bánffy Alsólendva został zachowany w pieczęciach przedstawiających byka lub żubra, symbol rodziny Buzad-Hahót. | ||
| Linia 138: | Linia 110: | ||
* [[Bánffy István]] (1522–1568) | * [[Bánffy István]] (1522–1568) | ||
| − | [[Kategoria:Klany | + | | |
| + | {{Rodzina Infobox | ||
| + | |rodzina_1 = Bánffy de Alsólendva<br>Bánffy de Lendwa | ||
| + | |herb = COA_alsólindvai_Bánffy.PNG | ||
| + | |kraj = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]] | ||
| + | |tytulatura = Ban Maczwy<br>Ban Slawonii<br>Palatyn | ||
| + | |pierwszy = Hahót III. Bánffy | ||
| + | |ostatni = ? István / Stjepan I. | ||
| + | |obecny władca = | ||
| + | |początek = 1226 / 1278 ?? | ||
| + | |koniec = ok.1645 / 1671 ?? | ||
| + | |rok złożenia z funkcji = | ||
| + | |pochodzenie = niemiecko-węgierskie | ||
| + | |klan = [[Hahót]] | ||
| + | |ród = | ||
| + | |rodzina = | ||
| + | |gniazda = Alsólendva / Lendwa | ||
| + | |gałęzie = | ||
| + | }} | ||
| + | |} | ||
| + | |||
| + | == Przypisy == | ||
| + | {{izvori}} | ||
| + | |||
| + | [[Kategoria:Klany]] | ||
| + | [[Kategoria:Hahót]] | ||
| + | [[Kategoria:Rodzina]] | ||
[[Kategoria:Rodzina Bánffy]] | [[Kategoria:Rodzina Bánffy]] | ||
| − | |||
Aktualna wersja na dzień 16:27, 21 sty 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Spis treściGenealogia fragment – Całość TUTAJ
Rodzina Bánffy AlsólendvaiPrzodkiem klanu był Hohold, odnotowany ok.1164 roku. Za panowania króla III. István przybył na Węgry z Marburga i Grazu i otrzymał ziemię od króla na wodzie Pölöske w Zali, gdzie później zbudowano wieś Hahót. Według najnowszych badań przodkowie rodziny wywodzili się z bawarskiego szlachetnego rodzaju Huosi wspomnianego w Lex Baiuvariorum w 743 r.[1] Zgodnie z historią Hahót III. Bánffy założył rodzinę w 1226 r. Ten członek rodziny był ispán komitatu Vas w latach 1238–1239. Prawdopodobnie zmarł około 1260 roku. Kilku potomków wymienionych jest na wykresach, takich jak IV. Hahót, Máté i István. W 1291 Bánffy István jest wymieniony w dokumentach jako królewski kanclerz. Otrzymał także królewskie potwierdzenie swoich posiadłości. W 1292 r. walczył z rodem Kőszeg, od 1296 r. był ispán komitatu Varaszd. Po 1301 roku Kőszegi zdobyli Alsólindvát (obecnie Lendava, Słowenia), prastary zamek rodziny, z którego korzystali. Bánffy III. István odzyskał go w 1323 roku dzięki królowi Karolowi I. Od połowy XIV wieku członkowie rodu Hahót-Buzád konsekwentnie nazywali się Alsólendva i Bánffy[2]. Plik:Historical image of Lendava Castle, 2013-08-11.jpg Widok Alsólendvy z lat 1660-1664 Dziedzictwo gen. Montecuccoli „Lendvai” Miklós, uważany za przodka rodziny Alsólendva, urodził się w 1319 roku. Jego synowie zaczęli używać nazwiska Bánffy. W latach 1324–1343 był ispánem komitatu Zala. Uczestniczył w wojnie austriackiej i został királyné főlovászmestere. Został awansowany na bana Tatarów i zdobył ten tytuł po zdobyciu Chorwacji. Walczył z Zadarem i Wenecją, ale został oskarżony o zdradę, więc król odebrał mu banat, jednak później odzyskał go. Jego nazwisko jest również wspomniane w dokumencie zatytułowanym „pokój z Zadaru” z 1358 r., w którym Wenecja zrezygnowała z Dalmacji na rzecz Królestwa Węgier[3]. Zmarł ok. 1361 r. Miał się pięciu synów, z których István był ispánem zZgoria (komitat Varaszd) w 1366 r., a w 1383 r. został pozbawiony tytułu bana Tatarów. Miał dwóch synów, ale żaden z nich nie miał dalszych spadkobierców, więc gałąź Miklós wymarła. Jest także wzmianka o Jánosu, który był także ispánem Zagoria około 1383 roku. HistoriaPlik:COA alsólindvai Bánffy.PNG Grb obitelji Bánffy Lendavski Bánffy de Lendwa, znany również jako Banici, chorwacko-węgierska szlachta, wywodząca się z niemieckiej rodziny szlacheckiej Hahót, która pochodziła z Turyngii, skąd pod koniec XII wieku wyemigrowała do zachodniej części Węgier pod przewodnictwem hrabiego Hahót I. Hahóta. W 1278 r. Król Władysław IV. podarował Szczepanowi I. (1267–1328) jako banowi całej Slawonii Lendava i inne posiadłości w powiatach Zalad, Somod i Križevci, i wziął rodzinę z przymiotnika de Lendwa. Bánffy de Lendwa, poznati i kao Banići, hrvatsko-ugarska plemićka, ogranak njemačkog plemićkog roda Hahót. Podrijetlom su iz Tiringije, odakle su potkraj 12. stoljeća doselili u Zaladsku županiju u Ugarskoj pod vodstvom grofa Haholda I. Godine 1278. kralj Ladislav IV. darovao je Stjepanu I. (1267.-1328.), banu cijele Slavonije Lendavu i druge posjede u Zaladskoj, Šomodskoj i Križevačkoj županiji te obitelji uzima pridjevak de Lendwa.
Stjepanov sin Nikola I. († 1356.) bio je također slavonski ban, kao i njegovi sinovi, Stjepan II. i Ivan I. u razdoblju 1380.-1385. godine. Ivan I. bio je zajedno s bratom i župan Zagorja, a sam je obnašao dužnost mačvanskog bana (1386.-1387.).[4]
Andrija Bánffy bio je podban (1473.-1476.), a nakon smrti bana Ivana Ernušta postao je hrvatsko-slavonski ban (1476.-1477.) te se bez većeg uspjeha sukobljavao s Osmanlijama. W 1481 r. Nikola V. był właścicielem miasta Stupčanica a jego syna Jana IV. (1509-1534) otrzymał Virovitica z majątkiem i honorem dziedzicznego burmistrza hrabstwa Virovitica. W 1527 roku stracił Viroviticę, ponieważ zgodził się na Ivana Zapolję, ale jego syn Stjepan V. zwrócił ją rodzinie, jednak sukces był krótkotrwały, ponieważ Virovitica została już podbita przez Turków w 1552 r.[5] Godine 1481. Nikola V. dobio je u posjed grad Stupčanicu, a njegov sin Ivan IV. (1509.-1534.) dobio je Viroviticu s vlastelinstvom i čast nasljednog župana Virovitičke županije. Godine 1527. izgubio je Viroviticu, jer je pristao uz Ivana Zapolju, no u posjed obitelji vratio ju je njegov sin Stjepan V. Unatoč tome, uspjeh je bio kratkotrajan jer su Viroviticu već 1552. godine osvojili Turci.[6] Rodzina Bánffy/Banfi wyginęła w Chorwacji wraz ze śmiercią Mikołaja VIII. W 1627 r.[7] Obitelj Bánffy izumrla je u Hrvatskoj smrću Nikole VIII. 1627. godine.[8] János Bánffy de Alsólendva, Szlavón bán (1381-1385), Macsói bán (1386-1387), Varasdi ispán (1366-1372), (fl. 1339-1394, +before 25.4.1396; m.N, dau of Miklós Széchy de Felsőlendva, Palatine (nádor) of Hungary by Margit Debreceni; 2W XV wieku dwóch wybitnych członków rodziny poszło zupełnie inną drogą. Bánffy Pál był zaprzysięgłym wrogiem rodziny Hunyadi, a Bánffy Miklós był był zapalonym wielbicielem króla I. Mátyása. Początkowo Pál Bánffy był przeciwnikiem króla Zsigmonda, potem przyłączył się do swojej partii i został członkiem Smoczego Zakonu. Otrzymał pozwolenie na wydanie od I. Ulászló i zamku Lendava. Schwytał Hunyadi László na rozkaz króla i był członkiem sądu, który skazał go na śmierć.[9] A család két nevezetes tagja a 15. században élesen eltérő pályát futott be. Pál esküdt ellensége volt a Hunyadi-családnak, Miklós pedig lelkes híve Mátyás királynak. Bánffy Pál eleinte Zsigmond király ellenfele volt, majd a pártjára állt és a Sárkányos rend tagja lett. I. Ulászlótól pénzverési engedélyt kapott Lendva és Bolondóc várára. Ő fogatta el Hunyadi Lászlót a király parancsára és tagja volt annak a bíróságnak, amely halálra ítélte.[10] 3Miklós Bánffy (zmarł w 1501 r.) Był jednym z najbardziej lojalnych poddanych króla Macieja. Król uratował mu także życie podczas kampanii mołdawskiej. Według Antonio Bonfiniego, Matthias kochał go jak swojego brata. W 1474 roku przewodniczył delegacji, która udała się do Neapolu dla przyszłej królowej Beatrix. W 1471 r. Otrzymał także stanowisko archidiakona Arada wraz z zamkiem Solymos. W 1477 r. Otrzymał tytuł wieczystego hrabiego[11]. Żona Miklósa Bánffy'ego, Margit Sagani, znana ze swojej urody, była ojcem wielu europejskich rodzin[12]. Jednak według Bonfini król Matthias później rzucił oczy na legendarną piękną kobietę, ale jej mąż uciekł przed królem, więc wziął tytuły i uwięził go na dwa lata. Bánffy Miklós (meghalt 1501-ben) viszont Mátyás király leghűségesebb alattvalói közé tartozott. A király moldvai hadjáratán megmentette az uralkodó életét is. Antonio Bonfini szerint Mátyás a testvéreként szerette. 1474-ben ő vezette azt a küldöttséget, amely Nápolyba utazott Beatrix leendő királynéért. 1471-ben megkapta az aradi főispáni tisztséget is Solymos várával együtt. 1477-ben örökös grófi címet kapott.[10] Bánffy Miklós felesége, a szépségéről híres Sagani Margit hercegnő volt, akinek révén Európa több uralkodócsaládjával került rokonságba.[10] Bonfini szerint azonban később Mátyás király is szemet vetett a legendásan szép asszonyra, férje azonban megszöktette őt a király elől, ezért Mátyás elvette tőle címeit és két évre börtönbe záratta. 4W XV i XVI wieku członkowie rodziny Bánffy byli jednymi z najważniejszych dostojników w kraju. Byli to portierzy królewscy, cieśle, szklarze, rzemieślnicy, rzemieślnicy, sędziowie. Wśród nich Bánffy János został wyniesiony do palatynatu przez Szapolyai Jánosa w 1530 roku. Był prawdopodobnie pierwszym wyznawcą reformacji w rodzinie. Jego syn Stephen został sędzią. Dziennik rodzinny, który rozpoczął od następców, jest ważnym dokumentem serdeczności. Earl Bánffy Miklós (1547–1593) studiował w Grazu, a następnie w Wiedniu w wieku 9 lat. Oświecony. był człowiekiem kochającym kult i hojnym patronem. W 1573 r. Został naczelnym kanclerzem, aw 1577 r. Został naczelnym kanclerzem hrabstwa Zala. Jego żoną była Zrínyi Orsolya (1552-1593), córka Zrínyi Miklósa , kapitana wyspy Szigetvár. Jedno z ważnych ośrodków intelektualnych Zachodniego Kraju Zadunajskiego rozwinęło się w ich sądzie w Alsólendvie. Jako entuzjastycznie wierzący w reformację, Alsólendvár zaprosił Rudolfa, syna słynnego drukarza Raphaela Hoffhaltera. Dzięki swojej pracy jako drukarni Alsólendva opublikował trzy książki w języku węgierskim, z których każda została napisana przez György Kultsár, nauczyciela i kaznodzieję w Alsólendva. Książki opublikowane w 1573 i 1574 r. Są pierwszymi drukowanymi książkami w hrabstwie Zala i we współczesnej Słowenii [3]. A Bánffy család tagjai a 15. és 16. században is az ország legfontosabb főméltóságaí között szerepeltek. Királyi ajtónállók, asztalnokok, pohárnokok, tárnokmesterek, lovászmesterek, országbírók voltak. Közülük Bánffy Jánost 1530-ban Szapolyai János nádorrá emelte. Valószínűleg ő lett a reformáció első követője a családban. Fia, István országbíró lett. Az általa megkezdett majd utódai által folytatott családi napló fontos kordokumentum. Gróf alsólendvai (IV.) Bánffy Miklós (1547–1593) 9 éves korától Grazban, majd Bécsben tanult. Felvilágosult. kultúrakedvelő ember, nagylelkű mecénás volt. 1573-ban főpohárnok, 1577-ben Zala vármegye főispánja lett. Felesége Zrínyi Orsolya (1552–1593), a szigetvári kapitány Zrínyi Miklós leánya volt. Alsólendvai udvarukban a Nyugat-Dunántúl egyik fontos szellemi központja alakult ki. A reformáció lelkes híveként Alsólendvára hívta a híres Raphael Hoffhalter nyomdász fiát, Rudolfot. A nyomdász tevékenységének köszönhetően Alsólendván három magyar nyelvű könyv jelent meg, mindegyik szerzője Kultsár György alsólendvai tanító és prédikátor volt. Az 1573-ban és 1574-ben megjelent könyvek Zala megye illetve a mai Szlovénia területén is az első nyomtatott könyveknek számítanak.[10] 5Po upadku Nagykanizsa w 1600 roku Bánffy Kristóf, syn Bánffy Miklósa i Zrínyi Orsolya (1577–1644) kontynuowali walkę z Turkami w regionie. Uważano, że umarł z nim przez długi czas, ale według ostatnich badań jego syn Stephen przeżył ojca przez rok i zmarł w Regeden, dzisiejszym Bad Radkersburg, w 1645 roku. Majątek rodziny Bánffy w Alsólendvie został przekazany rodzinie Nádasdy w Sárvár w drodze dziedziczenia kobiet [6]. Herb rodziny Bánffy Alsólendva został zachowany w pieczęciach przedstawiających byka lub żubra, symbol rodziny Buzad-Hahót. Nagykanizsa 1600-as eleste után Bánffy Kristóf, Bánffy Miklós és Zrínyi Orsolya fia (1577–1644) folytatta a török elleni harcot a vidéken. Sokáig úgy tartották, hogy vele halt ki a család, de újabb kutatások szerint fia, István, egy esztendővel túlélte apját és 1645-ben hunyt el Regedén, a mai Bad Radkersburgban. Az alsólendvai Bánffy család birtokait nőági örökösödés révén a sárvári Nádasdy család kapta meg.[10] Az alsólendvai Bánffy család címere pecsétekben maradt fenn, amely a Buzád-Hahót nemzetség jelképét, a bikát vagy bölényt ábrázolja. Znaczący członkowie rodziny
|
| ||||||||||||||||||||||||||
Przypisy
- ↑ Tóth Endre: Hoholt – Hahót c. tanulmánya a Századok 2003/2. számában
- ↑ Lendva820 str. 14-15)
- ↑ Király M. Jutka: Lendva 820 éve – 820 let mesta Lendava. Lendva: Magyar Nemzetiségi Tájékoztató Intézet. 2013, str. 14-15.
- ↑ Bánffy – Hrvatska enciklopedija
- ↑ Bánffy de Lendwa (Banići) – Hrvatski biografski leksikon
- ↑ Bánffy de Lendwa (Banići) – Hrvatski biografski leksikon
- ↑ Bánffy – Hrvatska enciklopedija
- ↑ Bánffy – Hrvatska enciklopedija
- ↑ Király M. Jutka: Lendva 820 éve – 820 let mesta Lendava. Lendva: Magyar Nemzetiségi Tájékoztató Intézet. 2013, str. 18-19. ISBN 9789619300831 Dwujęzyczna publikacja węgiersko-słoweńska.
- ↑ 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 Szablon:Lefele link 18-19. o.
- ↑ Király M. Jutka: Lendva 820 éve – 820 let mesta Lendava. Lendva: Magyar Nemzetiségi Tájékoztató Intézet. 2013, str. 18-19.
- ↑ Király M. Jutka: Lendva 820 éve – 820 let mesta Lendava. Lendva: Magyar Nemzetiségi Tájékoztató Intézet. 2013, str. 18-19.