Csák I. István: Różnice pomiędzy wersjami
m (Zastępowanie tekstu - "Podczaszy królewscy" na "Stolnicy królewscy") |
|||
| (Nie pokazano 8 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Stephen_I_Cs%C3%A1k | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Stephen_I_Cs%C3%A1k | ||
| Linia 30: | Linia 30: | ||
{{Redoslijed| | {{Redoslijed| | ||
|poprzednik = [[brak informacji]] | |poprzednik = [[brak informacji]] | ||
| − | |gl_članak_funkcija = [[ | + | |gl_članak_funkcija = [[Stolnik królewski]]<br>(1275-1279 ) |
|współrządzący = | |współrządzący = | ||
|następca = [[Básztély II. Rénold]] | |następca = [[Básztély II. Rénold]] | ||
}} | }} | ||
| − | |||
{| | {| | ||
| | | | ||
|} | |} | ||
| − | '''Csák I. István''' (pol. ''Stefan I Csák'') (* ok. 235, † 1279÷83), węgierski arystokrata i właściciel ziemski, który zajmował świeckie pozycje za panowania króla [[IV. László|Władysława IV]]. Jego bratankiem i spadkobiercą był oligarcha [[Csák III. Máté]], który na podstawie przejęć po stryjach stał się de facto władcą jego królestwa niezależnie od króla i przywłaszczył sobie królewskie prerogatywy na swoich terytoriach. | + | '''Csák I. István''' (pol. ''Stefan I Csák'') (* ok. 235, † 1279÷83), węgierski arystokrata i właściciel ziemski, który zajmował świeckie pozycje za panowania króla [[IV. László|Władysława IV]]. Jego bratankiem i spadkobiercą był oligarcha [[Csák III. Máté]], który na podstawie przejęć po stryjach stał się de facto władcą jego królestwa niezależnie od króla i przywłaszczył sobie królewskie prerogatywy na swoich terytoriach. |
==Rodzina== | ==Rodzina== | ||
| − | István urodził się w rodzie [[Csák]] jako jeden z czterech synów [[Csák I. Máté|Mateusza I]], założyciela i pierwszego członka gałęzi z [[Trencsén]], pełnił funkcję [[ | + | István urodził się w rodzie [[Csák]] jako jeden z czterech synów [[Csák I. Máté|Mateusza I]], założyciela i pierwszego członka gałęzi z [[Trencsén]], pełnił funkcję [[mistrz skarbu|skarbnika królewskiego]] (1242-1245) i Małgorzaty (Margit) z niezidentyfikowanej rodziny szlacheckiej.<ref>Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 219.</ref> Jego braćmi byli: Mark I – [[ispán]] komitatu [[Hont]] w 1247 r. (brak dalszych informacji na jego temat), [[Csák II. Máté|Mateusz II]] – wybitny dowódca i [[palatyn]] (1278-1280; 1282-1283) oraz [[Csák I. Péter |Piotr I]], który również piastował ważne furzędy pozycje, w tym był palatynem (1275–1276; 1277; 1278; 1281), a ponadto był ojcem [[Csák III. Máté|Mateusza III]].<ref name="Kristó" /> Miał także młodszą siostrę, która poślubiła morawskiego szlachcica Zdzisława Sternberga, lojalnego ''chorążego'' klanu Csák.<ref name="Kristó" /> Ich syn Stefan Sternberg (lub „Czech”) odziedziczył później pozycję klanu Csák z powodu braku bezpośredniego dorosłego spadkobiercy po śmierci Mateusza III w 1321 r.<ref name="Kristó" /> |
==Kariera== | ==Kariera== | ||
| Linia 49: | Linia 48: | ||
István został po raz pierwszy wspomniany w przywileju królewskim wydanym w 1260 roku. Zgodnie z tym poprzednio zajmował wioskę Tata z miejscowego opactwa benedyktynów. Papież [[Innocenty IV]], który zmarł w 1254 r., Polecił [[biskup Veszprém |biskupowi Veszprém]] [[Kaplony Zlaudus|Zladusowi Kaplonyemu]] odzyskać posiadłość dla Kościoła rzymskokatolickiego. W ten sposób doszło do tyrańskiego aktu Stefana z 1254 r. lub wcześniej, więc mógł się on urodzić około 1235 r. István jednak nie oddał posiadłości prawowitemu właścicielowi aż do 1260 r., w rezultacie następca Innocentego, papież [[Aleksander IV]], zwrócił się do króla Węgier, [[IV. Béla|Beli IV]], aby go zmusił.<ref name="Kristó">Kristó, Gyula (1986). ''Csák Máté'' [''Mateusz Csák'']. Magyar História, Gondolat. Budapest. str. 31-32, 50, 199.</ref> | István został po raz pierwszy wspomniany w przywileju królewskim wydanym w 1260 roku. Zgodnie z tym poprzednio zajmował wioskę Tata z miejscowego opactwa benedyktynów. Papież [[Innocenty IV]], który zmarł w 1254 r., Polecił [[biskup Veszprém |biskupowi Veszprém]] [[Kaplony Zlaudus|Zladusowi Kaplonyemu]] odzyskać posiadłość dla Kościoła rzymskokatolickiego. W ten sposób doszło do tyrańskiego aktu Stefana z 1254 r. lub wcześniej, więc mógł się on urodzić około 1235 r. István jednak nie oddał posiadłości prawowitemu właścicielowi aż do 1260 r., w rezultacie następca Innocentego, papież [[Aleksander IV]], zwrócił się do króla Węgier, [[IV. Béla|Beli IV]], aby go zmusił.<ref name="Kristó">Kristó, Gyula (1986). ''Csák Máté'' [''Mateusz Csák'']. Magyar História, Gondolat. Budapest. str. 31-32, 50, 199.</ref> | ||
| − | István, wraz z [[Csák II. Máté|Mateuszem II]] i [[Csák I. Péter|Piotrem I]], był wpływowym zwolennikiem księcia [[V. István|Stefana]], który zbuntował się przeciwko swojemu ojcu, Beli IV i przejął władzę nad Siedmiogrodem w latach 60. W tym czasie, w 1263 r. István pełnił funkcję podczaszego na dworze książęcym Stefana.<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 55, 71, 214, 310.</ref> Po koronacji [[IV. László|Władysława IV]] został mianowany [[ispán]]em komitatu [[Trencsén]] w 1272 r. (według historyka Gyuli Kristó).<ref name="Kristó" /> Jednak [[Attila Zsoldos|Attila Zsoldos]] zidentyfikował [[Rátót I. István|Stefana I Rátóta]] jako tego szlachcica, który piastował ten urząd w pierwszym roku panowania małoletniego Władysława.<ref name="Zsoldos" /> Nie ma zapisów, że doszedłby do urzędu za panowania [[V. István|Stefana V]] (1270-1272), którego wiernie wspierali w wojnie domowej między ojcem i synem. W 1275 r. István był z pewnością [[ispán]]em komitatu [[Trencsén]].<ref name="Zsoldos" /> Następnie pełnił funkcję [[ | + | István, wraz z [[Csák II. Máté|Mateuszem II]] i [[Csák I. Péter|Piotrem I]], był wpływowym zwolennikiem księcia [[V. István|Stefana]], który zbuntował się przeciwko swojemu ojcu, Beli IV i przejął władzę nad Siedmiogrodem w latach 60. W tym czasie, w 1263 r. István pełnił funkcję podczaszego na dworze książęcym Stefana.<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 55, 71, 214, 310.</ref> Po koronacji [[IV. László|Władysława IV]] został mianowany [[ispán]]em komitatu [[Trencsén]] w 1272 r. (według historyka Gyuli Kristó).<ref name="Kristó" /> Jednak [[Attila Zsoldos|Attila Zsoldos]] zidentyfikował [[Rátót I. István|Stefana I Rátóta]] jako tego szlachcica, który piastował ten urząd w pierwszym roku panowania małoletniego Władysława.<ref name="Zsoldos" /> Nie ma zapisów, że doszedłby do urzędu za panowania [[V. István|Stefana V]] (1270-1272), którego wiernie wspierali w wojnie domowej między ojcem i synem. W 1275 r. István był z pewnością [[ispán]]em komitatu [[Trencsén]].<ref name="Zsoldos" /> Następnie pełnił funkcję [[stolnik królewski|stolnika królewskiego]] w latach 1275–1276. Poza tym pełnił również funkcję [[ispán]]a komitatów: [[Bars]] (1275–1276), [[Bánya]] (1275) i [[Szolgagyőr]] (1276). Został na krótko zastąpiony przez [[Básztély II. Rénold|Rénolda II Básztélyego]] w 1276 r., ale powrócił na stanowisko do tego samego roku i piastował urząd do 1279 r. Był także [[ispán]]em komitatu [[Pozsony]] (1277–1279). Jego następcą na obu funkcjach został jego młodszy brat Piotr I.<ref name="Zsoldos" /> Według Zsoldosa można sobie wyobrazić, że István był także [[Skarbnik|mistrzem skarbu]] (1273) i [[ispán]]em komitatu [[Sopron]] (1280).<ref name="Zsoldos" /> |
Ostatnia wzmianka o nim ma miejsce w 1279 r., gdy Władysław IV nazwał go ''„magistrem” Istvánem, synem mistrza Máté z klanu Csáka'', jako „ukochanego i wiernego barona” (łac. ''Stephanus filius magistrate Mathey de gatunek Chak dilectus et fidelis bar noster''). István nie miał dzieci, w wyniku czego Mateusz III odziedziczył po nim wielki spadek, dzięki któremu mógł sobie pozwolić na przeciwstawienie się królowi [[I. Károly|Karolowi I]] podczas wojny króla z oligarchami. <ref name="Kristó" /> | Ostatnia wzmianka o nim ma miejsce w 1279 r., gdy Władysław IV nazwał go ''„magistrem” Istvánem, synem mistrza Máté z klanu Csáka'', jako „ukochanego i wiernego barona” (łac. ''Stephanus filius magistrate Mathey de gatunek Chak dilectus et fidelis bar noster''). István nie miał dzieci, w wyniku czego Mateusz III odziedziczył po nim wielki spadek, dzięki któremu mógł sobie pozwolić na przeciwstawienie się królowi [[I. Károly|Karolowi I]] podczas wojny króla z oligarchami. <ref name="Kristó" /> | ||
| Linia 144: | Linia 143: | ||
[[Kategoria:Klan]] | [[Kategoria:Klan]] | ||
[[Kategoria:Csák]] | [[Kategoria:Csák]] | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Stolnicy królewscy]] |
[[Kategoria:Rodzina]] | [[Kategoria:Rodzina]] | ||
[[Kategoria:Trencséni]] | [[Kategoria:Trencséni]] | ||
Aktualna wersja na dzień 10:21, 28 lut 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
| Strona | Autorzy | Nota |
| [3] | [4] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Preceded by Reynold Básztély Master of the stewards 1275–1276 Succeeded by Reynold Básztély
Preceded by Reynold Básztély Master of the stewards 1276–1279 Succeeded by Peter Csák
Csák I. István (pol. Stefan I Csák) (* ok. 235, † 1279÷83), węgierski arystokrata i właściciel ziemski, który zajmował świeckie pozycje za panowania króla Władysława IV. Jego bratankiem i spadkobiercą był oligarcha Csák III. Máté, który na podstawie przejęć po stryjach stał się de facto władcą jego królestwa niezależnie od króla i przywłaszczył sobie królewskie prerogatywy na swoich terytoriach. Spis treściRodzinaIstván urodził się w rodzie Csák jako jeden z czterech synów Mateusza I, założyciela i pierwszego członka gałęzi z Trencsén, pełnił funkcję skarbnika królewskiego (1242-1245) i Małgorzaty (Margit) z niezidentyfikowanej rodziny szlacheckiej.[1] Jego braćmi byli: Mark I – ispán komitatu Hont w 1247 r. (brak dalszych informacji na jego temat), Mateusz II – wybitny dowódca i palatyn (1278-1280; 1282-1283) oraz Piotr I, który również piastował ważne furzędy pozycje, w tym był palatynem (1275–1276; 1277; 1278; 1281), a ponadto był ojcem Mateusza III.[2] Miał także młodszą siostrę, która poślubiła morawskiego szlachcica Zdzisława Sternberga, lojalnego chorążego klanu Csák.[2] Ich syn Stefan Sternberg (lub „Czech”) odziedziczył później pozycję klanu Csák z powodu braku bezpośredniego dorosłego spadkobiercy po śmierci Mateusza III w 1321 r.[2] KarieraIstván został po raz pierwszy wspomniany w przywileju królewskim wydanym w 1260 roku. Zgodnie z tym poprzednio zajmował wioskę Tata z miejscowego opactwa benedyktynów. Papież Innocenty IV, który zmarł w 1254 r., Polecił biskupowi Veszprém Zladusowi Kaplonyemu odzyskać posiadłość dla Kościoła rzymskokatolickiego. W ten sposób doszło do tyrańskiego aktu Stefana z 1254 r. lub wcześniej, więc mógł się on urodzić około 1235 r. István jednak nie oddał posiadłości prawowitemu właścicielowi aż do 1260 r., w rezultacie następca Innocentego, papież Aleksander IV, zwrócił się do króla Węgier, Beli IV, aby go zmusił.[2] István, wraz z Mateuszem II i Piotrem I, był wpływowym zwolennikiem księcia Stefana, który zbuntował się przeciwko swojemu ojcu, Beli IV i przejął władzę nad Siedmiogrodem w latach 60. W tym czasie, w 1263 r. István pełnił funkcję podczaszego na dworze książęcym Stefana.[3] Po koronacji Władysława IV został mianowany ispánem komitatu Trencsén w 1272 r. (według historyka Gyuli Kristó).[2] Jednak Attila Zsoldos zidentyfikował Stefana I Rátóta jako tego szlachcica, który piastował ten urząd w pierwszym roku panowania małoletniego Władysława.[3] Nie ma zapisów, że doszedłby do urzędu za panowania Stefana V (1270-1272), którego wiernie wspierali w wojnie domowej między ojcem i synem. W 1275 r. István był z pewnością ispánem komitatu Trencsén.[3] Następnie pełnił funkcję stolnika królewskiego w latach 1275–1276. Poza tym pełnił również funkcję ispána komitatów: Bars (1275–1276), Bánya (1275) i Szolgagyőr (1276). Został na krótko zastąpiony przez Rénolda II Básztélyego w 1276 r., ale powrócił na stanowisko do tego samego roku i piastował urząd do 1279 r. Był także ispánem komitatu Pozsony (1277–1279). Jego następcą na obu funkcjach został jego młodszy brat Piotr I.[3] Według Zsoldosa można sobie wyobrazić, że István był także mistrzem skarbu (1273) i ispánem komitatu Sopron (1280).[3] Ostatnia wzmianka o nim ma miejsce w 1279 r., gdy Władysław IV nazwał go „magistrem” Istvánem, synem mistrza Máté z klanu Csáka, jako „ukochanego i wiernego barona” (łac. Stephanus filius magistrate Mathey de gatunek Chak dilectus et fidelis bar noster). István nie miał dzieci, w wyniku czego Mateusz III odziedziczył po nim wielki spadek, dzięki któremu mógł sobie pozwolić na przeciwstawienie się królowi Karolowi I podczas wojny króla z oligarchami. [2] PosiadłościPlik:Hrušov Castle (P0182).jpg The ruins of Hrussó (Hrušov) Castle István I był właścicielem ziemskim w pobliżu Almásfüzitő w 1269 roku. Wraz z Mateuszem II i Piotrem I zaczął nabywać dobra w północno-zachodniej części Węgier i opuścił starodawne posiadłości klanu w powiecie Fejér (np. Csákvár). Za rządów Beli IV przekroczył Dunaj, ponieważ król podarował mu Palást w komitacie Hont (dziś: Plášťovce, Słowacja). István zamienił swoją ziemię w Hetény w komitacie Komárom (dziś: Chotín, Słowacja) na Kistapolcsány w komitacie Bars (dziś: Topoľčianky, Słowacja) i 100 marek. Przed 1274 r. był także właścicielem Maholi, Vojkóc (dziś: Volkovce, Słowacja) i Tajny (dziś część Tajnej, Słowacja), jednak te dobra i 50 marek zostały sprzedane przez Istvána za ziemie zamkowych wojowników w Bori (dziś: Bory , Słowacja).[2] István próbował ustanowić swoją władzę w słabo zaludnionej północnej części komitatu Bars. Być może był on tym szlachcicem, który zbudował zamek Hrušov pod Szkicó (dziś: Skýcov, Słowacja), a który stał się centrum jego dominium. Król Władysław IV przekazał Ugróc (dziś: Veľké Uherce, Słowacja) i Dziewczynę (dziś: Oslany, Słowacja) w 1274 r., tworząc i ugruntowując jego ciągłą dominację w północnej części komitatu Bars.[2] Przypisy
Źródła
ŻyciorysIstván Csák I. († 1279–83) jest członkiem trenczeńskiego oddziału rodziny Csáków, synem Mateusza I oraz wujem znanego pana prowincji Máté Csáka. Joiner, kapelan kilku hrabstw. Certyfikaty są od 1254 do 1279. Nie wiemy o jego dzieciach.[1] ÉleteNic nie wiemy o działalności jego najstarszego brata, Marka, ale znamy jego potomstwo. On i jego dwaj bracia, Matthew i Peter, prowadzili agresywną politykę przejęć. Jego nazwa jest po raz pierwszy wspomniana w akcie z 1260 r., Zgodnie z którym IV. Papież Ince zlecił biskupowi Veszprémowi odzyskanie wioski Tata dla benedyktyńskiego opactwa Tata, które Stephen przymusowo im odebrał. Zgodnie z tym Stephen musiał urodzić się najpóźniej około 1235 roku. Jej matka miała na imię Margaret. Szczepan nie zwrócił nieruchomości, więc IV. Papież Aleksander IV. Béla zwrócił się do króla węgierskiego, aby go przekonać. W 1269 r. Był właścicielem na granicy Füzitő. IV. Bela otrzymał darowiznę z hrabstwa Hont przed 1270 r., A Komet Hetény stał się jego, ale wymienił ją na Bar Kistapolcsány. W 1274 r. Zastąpił wówczas należący do Bars County Mahola, Valkóc i Tajna kosztem 50 marek dla ziem poddanych zamku Bori w North Barsi, gdzie otrzymał ziemię IV. Laszlo. Z tego wszystkiego wydaje się, że chciał założyć swoją kwaterę główną na północy Bars, ponieważ zmienił tutaj swoje rozproszone posiadłości. Najprawdopodobniej zbudował zamek Russo kilka kilometrów od Boru. IV. W 1274 roku László podarował dziewczynie Ugróc, która należała do dziewczyny, która otoczyła tutaj posiadłość Istvána. Podczas ceremonii wręczenia nagrody László Kun wspomina Istvána Kun jako czcigodnego, ukochanego i wiernego barona.[1] W 1272 r. István był ponownie Hiszpanem Trenczyna, aw 1275 r. Był także Barkiem Barcelony. Od grudnia 1275 r. Przez pół roku był stolarzem, a kiedyś barsi, czasem kopalnią, a czasem biskupem-sługą. Od końca 1277 r. Do kolejnych pół roku był stolarzem i kapelanem powiatu bratysławskiego.[1] Przypisy |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
.jpg){kind=link}