Stjepan Tvrtko II Tvrtković: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 39 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:R]]
+
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z bośniackiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://bs.wikipedia.org/wiki/Tvrtko_II,_kralj_Bosne
 
|strona  = https://bs.wikipedia.org/wiki/Tvrtko_II,_kralj_Bosne
Linia 5: Linia 6:
 
|nota    = bośniacki
 
|nota    = bośniacki
 
}}
 
}}
−
 
 
{|
 
{|
 
|
 
|
 
|}
 
|}
−
 
−
{|
 
−
|-style="vertical-align:top;"
 
−
|
 
−
 
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Stjepan Ostoja]]
 
|poprzednik        = [[Stjepan Ostoja]]
Linia 19: Linia 14:
 
|następca          = [[Stjepan Ostoja]]
 
|następca          = [[Stjepan Ostoja]]
 
}}
 
}}
−
 
+
{|
 +
|
 +
|}
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Stjepan Ostojić]]
 
|poprzednik        = [[Stjepan Ostojić]]
 
|gl_članak_funkcija = [[Król Bośni]]<br />(1421-1433)
 
|gl_članak_funkcija = [[Król Bośni]]<br />(1421-1433)
−
|następca          = [[Radivoj Ostojić]]
+
|następca          = [[Stjepan Tomaš]]
 
}}
 
}}
−
 
+
{|
 +
|
 +
|}
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Radivoj Ostojić]]
 
|poprzednik        = [[Radivoj Ostojić]]
Linia 36: Linia 35:
 
|}
 
|}
  
−
'''Stjepan Tvrtko II Tvrtković''' (pol. ''Stefan II Tvrtko Tvrtkowicz'') (* przed 1382, † listopad 1443), bośniacki monarcha, rządził w trzech okresach: od 1404 do 1409, od 1421 do 1433 i od 1435 do 1443.
+
{|
 +
|-style="vertical-align:top;"
 +
|
  
−
<small><small>'''Stjepan Tvrtko II Tvrtković''' (rođen prije [[1382]], umro u novembru [[1443]]) bio je [[bosanski vladari|bosanski kralj]] koji je živio i vladao u vrlo burnom razdoblju bosanske historije, gdje su se smjenjivali uticaji dviju velikih regionalnih sila ([[Ugarska|Ugarske]] s jedne strane i [[Osmanlijsko carstvo|Osmanskog carstva]] s druge strane), tako da je vladao u tri perioda: od [[1404]]. do [[1409]]. godine, [[1421]]. do [[1433]]. godine i [[1435]]. do [[1443]]. godine. </small></small>
+
'''Stjepan Tvrtko II Tvrtković''' (pol. ''Stefan II Tvrtko Tvrtkowicz'', węg. ''II. Tvrtko'', chor. ''Tvrtko II. Kotromanić'') (* przed 1382, † listopad 1443), bośniacki monarcha, rządził w trzech okresach: od 1404 do 1409, od 1421 do 1433 i od 1435 do 1443.
  
 
== Pochodzenie ==
 
== Pochodzenie ==
  
−
Syn króla [[Tvrtko I|Stefana Tvrtka I]]. Jedna część historyków jest zdania, że Tvrtko II był nieślubnym synem Stefana I, podczas gdy inni uważają, że Tvrtko II urodził się z małżeństwa Stefana I z jego żoną [[Doroteja Vidinska|Dorotą Widyńską]]. Ze względu na prawa kościelne i okoliczności religijne w Bośni w tym czasie niezwykle trudno jest ustalić, co oznacza prawowity i nieślubny syn, a zatem imię matki '''Kompaja'''. W 1382 r. król Stefan Tvrtko I wydał przywilej mieszkańcom Dubrownika, wymieniając swego syna, ale nie z imienia. Zakładając, że '''karta''' dokładnie wymieniała Tvrtko II i że jego matka, królowa Dorota, tak jak [[Pavo Živković]], autor jego biografii i większość historyków, sugeruje, że Tvrtko II urodził się między 1374 r., gdy Tvrtko ożenił się z Dorotą, również w 1382 roku, gdy po raz pierwszy wspomniano. [1]
+
Syn króla [[Tvrtko I|Stefana Tvrtka I]]. Jedna część historyków jest zdania, że Tvrtko II był nieślubnym synem Stefana I, podczas gdy inni uważają, że Tvrtko II urodził się z małżeństwa Stefana I z jego żoną [[Doroteja Vidinska|Dorotą Widyńską]]. Ze względu na prawa kościelne i okoliczności religijne w Bośni w tym czasie niezwykle trudno jest ustalić, co oznacza prawowity i nieślubny syn, a zatem imię matki Kompaja. W 1382 r. król Stefan Tvrtko I wydał przywilej mieszkańcom Dubrownika, wymieniając swego syna, ale nie z imienia. Zakładając, że dokument dokładnie wymieniała Tvrtko II i że jego matka, królowa Dorota, tak jak [[Pavo Živković]], autor jego biografii i większość historyków, sugeruje, że Tvrtko II urodził się między 1374 r., gdy Tvrtko ożenił się z Dorotą, również w 1382 roku, gdy po raz pierwszy wspomniano.<ref name="Živković"> Žvković, Pavo: ''Tvrtko II Tvrtković: Bosna u prvoj polovini XV stoljeća'', Institut za istoriju u Sarajevu, 1981.</ref>
−
 
 
−
<small><small>Tvrtko II je bio sin kralja [[Tvrtko I, kralj Bosne|Stjepana Tvrtka I]]. Jedan dio historičara je mišljenja da je Tvrtko II bio vanbračni sin Tvrtka I, dok drugi smatraju da je Tvrtko II rođen iz braka Tvrtka I njegove supruge, [[Doroteja Vidinska|Doroteje Vidinske]]. Zbog tadašnjih crkvenih zakona i vjerskih prilika u Bosni, izuzetno je teško ustanoviti šta znači zakoniti, a šta nezakoniti sin, te samim tim i ime Tvrtkove majke. Kralj Stjepan Tvrtko I je [[1382]]. godine izdao povelju Dubrovčanima u kojoj spominje svoga sina, ali ne imenom. Ukoliko se uzme da je u toj povelji spomenut baš Tvrtko II, te da je njegova majka kraljica Doroteja, kako smatra [[Pavo Živković]], autor njegove biografije, i većina historičara, proizilazi da je Tvrtko II rođen između [[1374]]. godine, kada su se vjenčali Tvrtko I i Doroteja Vidinska, i 1382. godine, kada je prvi put spomenut.<ref name="Živković"> Žvković, Pavo: ''Tvrtko II Tvrtković: Bosna u prvoj polovini XV stoljeća'', Institut za istoriju u Sarajevu, 1981.</ref> {{izvor2|Dubrovački dokumenti izdani za vrijeme vladavine kralja Tvrtka II pominju Tvrtka kao sina kralja Tvrtka I u ispravama vezanih za banicu Elizabetu Nemanjić}}.{{citat|''...Tvrtko sin kralja Tvrtka je praunuk velike gospođe Jelisavete koja je u davninama pdbjegla u Dubovnik sa svojim presvjetlim sinovima...''
 
−
Dio isprave izdate u [[maj]]u [[1404]].}} </small></small>
 
  
 
== Dabiša, Jelena i Ostoja ==
 
== Dabiša, Jelena i Ostoja ==
  
 
Ojciec Tvrtki zmarł nagle w 1391 roku. Ponieważ Tvrtko był jeszcze nieletni, kuzyn jego ojca lub nieślubny brat [[Stjepan Dabiša|Stefan Dabiša]] został wybrany królem. Cztery lata później Dabiša już nie żył, a Tvrtko nadal jest nieletni, więc spadkobiercą Dabiša została jego żona-wdowa, [[Jelena Gruba]]. Jednak już w 1398 r. szlachta bośniacka zastąpiła ją i powołała na tron nie, ale do jego nieślubnego przyrodniego brata [[Stjepan Ostoja|Stefana Ostoję]].
 
Ojciec Tvrtki zmarł nagle w 1391 roku. Ponieważ Tvrtko był jeszcze nieletni, kuzyn jego ojca lub nieślubny brat [[Stjepan Dabiša|Stefan Dabiša]] został wybrany królem. Cztery lata później Dabiša już nie żył, a Tvrtko nadal jest nieletni, więc spadkobiercą Dabiša została jego żona-wdowa, [[Jelena Gruba]]. Jednak już w 1398 r. szlachta bośniacka zastąpiła ją i powołała na tron nie, ale do jego nieślubnego przyrodniego brata [[Stjepan Ostoja|Stefana Ostoję]].
−
 
−
<small><small>Tvrtkov otac je umro iznenada [[1391]]. godine. Budući da je Tvrtko tada još uvijek bio maloljetan, za kralja je izabran rođak ili vanbračni polubrat njegovog oca, [[Stjepan Dabiša]]. Četiri godine kasnije Dabiša je mrtav, a Tvrtko još uvijek maloljetan, tako da je za Dabišinu nasljednicu izabrana njegova udovica, [[Jelena Gruba]]. Međutim, nju već [[1398]]. godine bosansko plemstvo smjenjuje i na prijestolje postavlja ne Tvrtka, već njegovog vanbračnog polubrata, [[Stjepan Ostoja|Stjepana Ostoju]]. </small></small>
 
  
 
== Pierwsze panowanie ==
 
== Pierwsze panowanie ==
Linia 59: Linia 55:
 
[[Plik:Hrvoje Vukcic Hrvatinic.jpg|thumb|150px|[[Hrvoje Vukčić Hrvatinić]] pomogao je Tvrtku II da se prvi put domogne bosanske krune.]]
 
[[Plik:Hrvoje Vukcic Hrvatinic.jpg|thumb|150px|[[Hrvoje Vukčić Hrvatinić]] pomogao je Tvrtku II da se prvi put domogne bosanske krune.]]
  
−
W 1404 r. szlachta bośniacka na [https://bs.wikipedia.org/wiki/Stanak zjeżdzie] w [https://bs.wikipedia.org/wiki/Mile_(Visoko) Mile (Visoko) Milimie] usunęła prowęgierskiego króla Stefana Ostoję, który był zbyt autorytatywny i niezależny od nich. Przy wsparciu wielkiego księcia Bośni [[Hrvoje Vukčić Hrvatinić|Hrvoje Vukčića Hrvatinića]] i [https://bs.wikipedia.org/wiki/Sandalj_Hrani%C4%87_Kosa%C4%8Da Sandalj Hranić Kosača] Tvrtko II został wybrany na następcę Ostoi. Tvrtko był oczywiście marionetką Hrvoja, a nawet mieszkał w jego majątku na [[sana|Sani]]. Wiosną 1405 r. dał chorwackiemu zarządca najbogatszej kopalni bośniackiej, miasta Srebrenica, prawdopodobnie nie dobrowolnie. Pod jego wpływem opowiedział się po stronie króla Neapolu [[Władysław Neapolitański|Władysława Neapolitańskiego]], który przejął koronę węgierską. Możliwe, że głównym powodem poparcia Kosaka dla Tvrtka było jego pragnienie zaboru ziemi [https://bs.wikipedia.org/wiki/Radi%C4%8D_Sankovi%C4%87 Radiča Sankovića], który poparł Ostoję, co mu się udało. Dopóki Hrvatinić i Kosača, najpotężniejsi bośniaccy magnaci tamtego okresu, byli w sojuszu, król Tvrtko nie miał szans na wzmocnienie swego '''autorytetu''' [2].
+
W 1404 r. szlachta bośniacka na [https://bs.wikipedia.org/wiki/Stanak zjeżdzie] w [https://bs.wikipedia.org/wiki/Mile_(Visoko) Mile (Visoko) Milimie] usunęła prowęgierskiego króla Stefana Ostoję, który był zbyt autorytarny i niezależny od nich. Przy wsparciu wielkiego księcia Bośni [[Hrvoje Vukčić Hrvatinić|Hrvoje Vukčića Hrvatinića]] i [https://bs.wikipedia.org/wiki/Sandalj_Hrani%C4%87_Kosa%C4%8Da Sandalj Hranić Kosača] Tvrtko II został wybrany na następcę Ostoi. Tvrtko był oczywiście marionetką Hrvoja, a nawet mieszkał w jego majątku na [[sana|Sani]]. Wiosną 1405 r. dał chorwackiemu zarządca najbogatszej kopalni bośniackiej, miasta Srebrenica, prawdopodobnie nie dobrowolnie. Pod jego wpływem opowiedział się po stronie króla Neapolu [[Władysław Neapolitański|Władysława Neapolitańskiego]], który przejął koronę węgierską. Możliwe, że głównym powodem poparcia Kosača dla Tvrtka było jego pragnienie zaboru ziemi [https://bs.wikipedia.org/wiki/Radi%C4%8D_Sankovi%C4%87 Radiča Sankovića], który poparł Ostoję, co mu się udało. Dopóki Hrvatinić i Kosača, najpotężniejsi bośniaccy magnaci tamtego okresu, byli w sojuszu, król Tvrtko nie miał szans na wzmocnienie swej pozycji<ref name="Fine">Van Antwerp Fine, John: ''The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest'', University of Michigan Press, 1994, ISBN 0-472-08260-4</ref>.
  
−
<small><small>Godine [[1404]]. bosansko plemstvo je na [[Stanak|stanku]] u [[Mile (Visoko)|Milima]] skinulo s vlasti prougarski orijentiranog kralja Stjepana Ostoju, koji je za njih bio previše autoritativan i nezavisan od njih. Uz podršku velikog vojvode bosanskog [[Hrvoje Vukčić Hrvatinić|Hrvoja Vukčića Hrvatinića]] i [[Sandalj Hranić Kosača|Sandalja Hranića Kosaču]] Tvrtko II je izabran za Ostojinog nasljednika. Tvrtko je očito bio Hrvojeva marioneta, te je čak i živio na njegovom posjedu na [[sana|Sani]]. U proljeće [[1405]]. Hrvatiniću je dao na upravljanje najbogatiji bosanski rudnik, grad [[Srebrenica|Srebrenicu]], vjerovatno ne dobrovoljno. Pod njegovim utjecajem je stao na stranu napuljskog kralja [[Ladislav, kralj Napulja|Ladislava Anžuvinskog]], koji je polagao pravo na ugarsku krunu. Moguće je da je glavni razlog Kosačinog podržavanja Tvrtka bila njegova želja da otme zemlju [[Radič Sanković|Radiču Sankoviću]] kojeg je Ostoja bio podržavao, što je i uspio. Dok god su Hrvatinić i Kosača, najmoćniji bosanski magnati tog perioda, bili u alijansi, kralj Tvrtko nije imao šansi da uspostavi svoj autoritet.<ref name="Fine">Van Antwerp Fine, John: ''The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest'', University of Michigan Press, 1994, ISBN 0-472-08260-4</ref> </small></small>
+
Po obaleniu udało mu się uniknąć więzienia i uciec na dwór węgierski do króla Węgier [[Zygmunt]]a Luksemburskiego, który natychmiast obiecał mu pomoc wojskową. W czerwcu 1404 r. armia węgierska podbiła Usorę i Bobovac, gdzie Ostoja funkcjonował jako kandydat Zygmunta, podczas gdy cała bośniacka szlachta popierała Tvrtkę. Mimo że był rozpoznawany jako król przez całe królestwo, Tvrtko nigdy nie zdołał całkowicie pozbyć się swojego brata, który mieszkał w stolicy i zachowywał królewską koronę przy sobie. Konflikty z Zygmuntem trwały do ​​decydującej [https://bs.wikipedia.org/wiki/Dobor#Historija bitwy pod Doborem] we wrześniu 1408 r., gdy armia węgierska odniosła decydujące zwycięstwo. Kolejny rok Tvrtko spędził w Bośni, nazywając siebie królem i korespondując z Dubrownikiem, ale coraz szybciej tracił poparcie. Pod koniec tego samego roku Ostoja po raz kolejny był niekwestionowanym królem Bośni. Tvrtko zaś znika z ówczesnych źródeł historycznych do 1414 r., kiedy to dowiadujemy się, że mieszka niedaleko Dubrownika, w majątku księcia [https://bs.wikipedia.org/wiki/Pavle_Radinovi%C4%87 Pawła Radinovićia], brata królowej [https://bs.wikipedia.org/wiki/Kujava_Radinovi%C4%87 Kujavy Radinovć], żony swego brata Ostoji<ref name="Fine" />.
−
 
 
−
Po obaleniu udało mu się uniknąć więzienia i uciec na dwór węgierski do króla Wegier [[Zygmunt]]a Luksemburskiego, który natychmiast obiecał mu pomoc wojskową. W czerwcu 1404 r. armia węgierska podbiła Usorę i Bobovac, gdzie Ostoja '''funkcjonował''' jako kandydat Zygmunta, podczas gdy cała bośniacka szlachta popierała Tvrtkę. Mimo że był rozpoznawany jako król przez całe królestwo, Tvrtko nigdy nie zdołał całkowicie '''pozbyć się swojego brata''', który mieszkał w stolicy i zachowywał królewską koronę przy sobie. Konflikty z Zygmuntem trwały do ​​decydującej [https://bs.wikipedia.org/wiki/Dobor#Historija bitwy pod Doborem] we wrześniu 1408 r., gdy to armia węgierska odniosła decydujące zwycięstwo. Kolejny rok Tvrtko spędził w Bośni, nazywając siebie królem i korespondując z Dubrownikiem, ale coraz szybciej tracił wsparcie. Pod koniec tego samego roku Ostoja po raz kolejny był niekwestionowanym królem Bośni. Tvrtko zaś znika z ówczesnych źródeł historycznych do 1414 r., kiedy to dowiadujemy się, że mieszka niedaleko Dubrownika, w majątku księcia [https://bs.wikipedia.org/wiki/Pavle_Radinovi%C4%87 Pawła Radinovićia], brata królowej [https://bs.wikipedia.org/wiki/Kujava_Radinovi%C4%87 Kujavy Radinovć], żony swego brata Ostoji [2].
 
−
 
 
−
<small><small>Ostoja je nakon zbacivanja uspio izbjeći zatvaranje i pobjeći na ugarski dvor kod ugarskog kralja [[Sigismund Luksemburški|Sigismunda Luksemburškog]], koji mu je odmah obećao vojnu pomoć. U junu 1404. ugarska vojska osvojila je Usoru i [[Bobovac]], gdje je stolovao kao Sigismundov kandidat, dok je svo bosansko plemstvo podržavalo Tvrtka. Iako ga je cijelo kraljevstvo priznavalo za kralja, Tvrtko nikada nije uspio u potpunosti se riješiti svog brata, koji je u prebivao u prijestolnici i kod sebe čuvao kraljevsku krunu. Sukobi sa Sigismundom su se nastavili sve do presudne bitke kod [[Dobor]]a u septembru [[1408]]. godine, kada je ugarska vojska odnijela odlučujuću pobjedu. Sljedeću godinu Tvrtko je proveo u Bosni, nazivajući se kraljem i korespondirajući s Dubrovnikom, ali je sve brže i brže gubio podršku. Do kraja iste godine Ostoja je ponovno bio neosporeni kralj Bosne. Tvrtku se tada u primarnim historijskim izvorima gubi svaki trag sve do [[1414]]. godine, kada se saznaje da živi nedaleko od Dubrovnika, na posjedu kneza [[Pavle Radinović|Pavla Radinovića]], brata kraljice [[Kujava Radinović|Kujave Radinovć]], supruge svoga brata Ostoje.<ref name="Fine"/> </small></small>
 
  
 
== Walka o koronę ==
 
== Walka o koronę ==
  
−
W 1414 r. na scenie militarno-politycznej pojawił się nowy silny element w postaci Imperium Osmańskiego. Osmanowie popierają bośniacką szlachtę, oświadczając jednocześnie, że uznają tylko Tvrtko II za prawowitego króla Bośni. Wkrótce dochodzi do konfliktu między Stefanem Ostoją i Węgrami z jednej strony a Tvrtką II i Imperium Osmańskim z drugiej. [2]
+
W 1414 r. na scenie militarno-politycznej pojawił się nowy silny element w postaci Imperium Osmańskiego. Osmanowie popierają bośniacką szlachtę, oświadczając jednocześnie, że uznają tylko Tvrtko II za prawowitego króla Bośni. Wkrótce dochodzi do konfliktu między Stefanem Ostoją i Węgrami z jednej strony a Tvrtką II i Imperium Osmańskim z drugiej.<ref name="Fine"/>
−
 
 
−
<small><small>Godine [[1414]]. se na vojnopolitičkoj sceni pojavljuje novi snažan element, i to u obliku [[Osmanlijsko carstvo|Osmanskog carstva]]. Ono podržava bosansko plemstvo, proglašavajući istovremeno da priznaje samo Tvrtka II kao legitimnog kralja Bosne, te ubrzo dolazi do sukoba između Stjepana Ostoje i Ugarske s jedne strane i Tvrtka II i Osmanskog carstva sa druge strane.<ref name="Fine"/> </small></small>
 
  
 
Stefan Ostoja i jego węgierscy pomocnicy zostali całkowicie pokonani w środkowej Bośni w 1415 r., jednak Stefan pozostał u władzy, a po jego śmierci jego syn, [https://bs.wikipedia.org/wiki/Stjepan_Ostoji%C4%87,_kralj_Bosne Stjepan Ostojić], został królem Bośni. Ostatecznie w 1420 r. Tvrtko II odzyskał Bośnię i tron. Został koronowany w sierpniu lub wrześniu 1421 r. [3] Uprzednio w rok 1420 r. przybyło do '''Dubrownika w Visoko''' delgacja na czele z wojewodą [https://bs.wikipedia.org/wiki/Zlatonosovi%C4%87i Vukmirem], żupanem [https://bs.wikipedia.org/wiki/Dinji%C4%8Di%C4%87i Dragisą], księciem [https://bs.wikipedia.org/wiki/Juraj_Vojsali%C4%87 Jurajem Vojsalićiem], księciem Pribiciem, księciem [https://bs.wikipedia.org/wiki/Pribini%C4%87i_(vlastela) Radičiem Radojevićiem], księciem [https://bs.wikipedia.org/wiki/Bati%C4%87_Mirkovi%C4%87 Batićiem Mirkovićiem], księciem Jurajem Dragičevićiem, księciem Petarem Klešićiem, wojewodą Ivko i wojewodą Pavao Jurjevićiem. Zabrakło tylko Tvrtka Borivinića, który pozostał przy królu Stjepan Ostojić. W połowie sierpnia 1420 r. Tvrtko z mieszkancami Dubrownika odbił terytorium [https://bs.wikipedia.org/wiki/Konavle_(podru%C4%8Dje) Konavle] z udziałem tego samego pana z '''Visoko'''.
 
Stefan Ostoja i jego węgierscy pomocnicy zostali całkowicie pokonani w środkowej Bośni w 1415 r., jednak Stefan pozostał u władzy, a po jego śmierci jego syn, [https://bs.wikipedia.org/wiki/Stjepan_Ostoji%C4%87,_kralj_Bosne Stjepan Ostojić], został królem Bośni. Ostatecznie w 1420 r. Tvrtko II odzyskał Bośnię i tron. Został koronowany w sierpniu lub wrześniu 1421 r. [3] Uprzednio w rok 1420 r. przybyło do '''Dubrownika w Visoko''' delgacja na czele z wojewodą [https://bs.wikipedia.org/wiki/Zlatonosovi%C4%87i Vukmirem], żupanem [https://bs.wikipedia.org/wiki/Dinji%C4%8Di%C4%87i Dragisą], księciem [https://bs.wikipedia.org/wiki/Juraj_Vojsali%C4%87 Jurajem Vojsalićiem], księciem Pribiciem, księciem [https://bs.wikipedia.org/wiki/Pribini%C4%87i_(vlastela) Radičiem Radojevićiem], księciem [https://bs.wikipedia.org/wiki/Bati%C4%87_Mirkovi%C4%87 Batićiem Mirkovićiem], księciem Jurajem Dragičevićiem, księciem Petarem Klešićiem, wojewodą Ivko i wojewodą Pavao Jurjevićiem. Zabrakło tylko Tvrtka Borivinića, który pozostał przy królu Stjepan Ostojić. W połowie sierpnia 1420 r. Tvrtko z mieszkancami Dubrownika odbił terytorium [https://bs.wikipedia.org/wiki/Konavle_(podru%C4%8Dje) Konavle] z udziałem tego samego pana z '''Visoko'''.
−
 
−
<small><small>Stjepan Ostoja i njegovi ugarski pomagači su sasvim poraženi u srednjoj Bosni [[1415]]. godine, mada se on nekako održava na vlasti, a poslije njegove smrti i njegov sin [[Stjepan Ostojić]], postaje kraljem Bosne, da bi konačno [[1420]]. godine kralj Tvrtko II ponovno preuzeo bosansko prijestolje. Okrunjen je u augustu ili septembru [[1421]]. godine.<ref name="Klaić"> Klaić, Vjekoslav: ''Povijest Hrvata od najstarijih vremena do svršetka XIX stoljeća'', Nakladni zavod MH, 1981. godine </ref> Godinu prije 1420. je u Visokom primio dubrovačko poslaništvo a uz njega su bili [[Zlatonosovići|vojvoda Vukmir]], [[Dinjičići|župan Dragiša]], knez [[Juraj Vojsalić]], [[knez Pribić]], [[Pribinići (vlastela)|knez Radič Radojević]], knez [[Batić Mirković]], knez [[Juraj Dragičević]], [[knez Petar Klešić]], vojvoda Ivko, te vojvoda [[Pavao Jurjević]]. Jedino nije bilo Tvrtka Borivinića, koji je ostao uz svrgnutog kralja Stjepana Ostojića. Sredinom augusta 1420 je Tvrtko Dubrovčanima potvrdio teritorij [[Konavle (područje)|Konavla]], uz prisustvo iste vlastele u Visokom.  </small></small>
 
  
 
== Drugie panowanie ==
 
== Drugie panowanie ==
Linia 81: Linia 69:
 
[[Plik:Pisanello 024b.jpg|thumb|left|[[Sigismund Luksemburški]], kralj Ugarske, borio se protiv Tvrtka tokom njegovog prvog kraljevanja, a pružao mu podršku tokom drugog]]
 
[[Plik:Pisanello 024b.jpg|thumb|left|[[Sigismund Luksemburški]], kralj Ugarske, borio se protiv Tvrtka tokom njegovog prvog kraljevanja, a pružao mu podršku tokom drugog]]
  
−
Po odzyskaniu władzy królewskiej, przy wsparciu osmańskim i czołowych szlachciców bośniackich, Tvrtko utworzył dwór w '''[https://bs.wikipedia.org/wiki/Visoko_u_srednjem_vijeku Visoko]'''. Lata 20. to czasy spokojne i  pokojowe. Z powodu problemów gdzie indziej Osmanowie mniej skoncentrowali się na agresji na Bośnię w tym okresie, co pozwoliło królestwu Tvrtki cieszyć się większą niezależnością i wzmocnić gospodarkę. '''Wykopaliska''' w bośniackich kopalniach osiągnęły swój szczyt we wczesnych latach drugiego panowania Tvrtki. Liczba kupców z Dubrownika znacznie wzrosła, a także podpisał umowę handlową z Republiką Wenecką, która '''rozgniewała''' mieszkańców Dubrownika, ale miała bardzo korzystny wpływ na rozwój bośniackiej gospodarki. Nowe stosunki z Republiką Wenecką zirytowały również jej wielkiego wroga, Imperium Osmańskie, które podczas ataku w 1424 r. Bośnię Tvrtk wysłało wyraźne przesłanie, aby nie sprzymierzać się z nią, czego posłuchał, ponieważ Republika Wenecka nie mogła mu pomóc w walce z Turkami. [2]
+
Po odzyskaniu władzy królewskiej, przy wsparciu osmańskim i czołowych szlachciców bośniackich, Tvrtko utworzył dwór w '''[https://bs.wikipedia.org/wiki/Visoko_u_srednjem_vijeku Visoko]'''. Lata 20. to czasy spokojne i  pokojowe. Z powodu problemów gdzie indziej Osmanowie mniej skoncentrowali się na agresji na Bośnię w tym okresie, co pozwoliło królestwu Tvrtki cieszyć się większą niezależnością i wzmocnić gospodarkę. '''Wykopaliska''' w bośniackich kopalniach osiągnęły swój szczyt we wczesnych latach drugiego panowania Tvrtki. Liczba kupców z Dubrownika znacznie wzrosła, a także podpisał umowę handlową z Republiką Wenecką, która '''rozgniewała''' mieszkańców Dubrownika, ale miała bardzo korzystny wpływ na rozwój bośniackiej gospodarki. Nowe stosunki z Republiką Wenecką zirytowały również jej wielkiego wroga, Imperium Osmańskie, które podczas ataku w 1424 r. Bośnię Tvrtk wysłało wyraźne przesłanie, aby nie sprzymierzać się z nią, czego posłuchał, ponieważ Republika Wenecka nie mogła mu pomóc w walce z Turkami.<ref name="Fine"/>
−
 
 
−
<small><small>Povrativši kraljevsku vlast, Tvrtko je uz osmansku podršku i podršku vodećeg bosanskog plemstva uspostavio dvor u [[Visoko]]m. Dvadesetih godina vladao je neosporen i mirno. Zbog problema na drugim mjestima, Osmanlije su manje fokusirale svoju agresiju na Bosnu tokom tog perioda, što je dozvolilo Tvrtkovom kraljevstvu da uživa veću nezavisnost i osnaži svoju ekonomiju. Iskopavanja u bosanskim rudnicima su dosegla svoj vrhunac ranih godina Tvrtkovog drugog kraljevanja. Značajno se povećao broj dubrovačkih trgovaca, a potpisao je i trgovački sporazum s Mletačkom republikom što je naljutilo Dubrovčane, ali je izuzetno povoljno utjecalo na razvoj bosanske ekonomije. Novi odnosi s Mletačkom republikom zasmetali su i njenom velikom neprijatelju, Osmanskom carstvu, koje je [[1424]]. napadom na Bosnu Tvrtku poslalo jasnu poruku da se ne udruživa s njom, što je i poslušao budući da mu Mletačka republika nije mogla pomoći u borbi protiv Osmanlija.<ref name="Fine"/> </small></small>
 
−
 
 
−
Zakończenie stosunków Tvrtki z Wenecjanami nie oznaczało poprawy jego relacji z mieszkańcami Dubrownika, który udzielił azylu jego kuzynowi lub drugiemu '''przyrodniemu''' bratu, [[Vuk Banić|Vukowi Banićiowi]], w 1424 r., który próbował go obalić. Stosunki pogorszyły się jeszcze bardziej, gdy Tvrtko wykorzystał okazję, by spróbować odzyskać serbską Srebrenicę, gdy Serbia walczyła z Turkami z pomocą Dubrownika. Nie udało się, a [[Stefan Lazarević]] nadal pustoszył terytorium bośniackie [2].
 
  
−
<small><small>Prekid odnosa Tvrtkovih s Mlečanima nije značio poboljšanje njegovih odnosa s Dubrovčanima, koji su [[1424]]. godine pružili azil njegovom rođaku ili drugom vanbračnom polubratu, [https://bs.wikipedia.org/wiki/Vuk_Bani%C4%87 Vuku Baniću], koji mu je pokušao uzurpirati vlast. Odnosi su se još više pogoršali kada je Tvrtko iskoristio priliku da pokuša povratiti Srebrenicu koju je bila zauzela Srbija dok se Srbija borila s Osmanlijama uz pomoć Dubrovčana. Nije uspio, a [[Stefan Lazarević]] je nastavio pustošiti bosanski teritorij.<ref name="Fine"/> </small></small>
+
Zakończenie stosunków Tvrtki z Wenecjanami nie oznaczało poprawy jego relacji z mieszkańcami Dubrownika, który udzielił azylu jego kuzynowi lub drugiemu '''przyrodniemu''' bratu, [https://bs.wikipedia.org/wiki/Vuk_Bani%C4%87 Vukowi Banićiowi], w 1424 r., który próbował go obalić. Stosunki pogorszyły się jeszcze bardziej, gdy Tvrtko wykorzystał okazję, by spróbować odzyskać serbską Srebrenicę, gdy Serbia walczyła z Turkami z pomocą Dubrownika. Nie udało się, a [[Stefan Lazarević]] nadal pustoszył terytorium bośniackie<ref name="Fine"/>.
  
 
=== Sojusz z Węgrami ===
 
=== Sojusz z Węgrami ===
  
−
[[Plik:Serbian Despotate (1422)-en.svg|thumb|left|300px|Królestwo Bośni i Despotat Serbii w 1422 r]]
+
[[Plik:Serbian Despotate (1422)-en.svg|thumb|left|300px|Królestwo Bośni i Despotat Serbii w 1422 r.]]
−
 
 
−
Widząc, że Republika Wenecka nie była '''poważnym''' sojusznikiem potrzebnym do walki z Turkami, Tvrtko odnowił sojusz z Wegrami umowami z 1425 i 1426 r. Ruch ten został zinterpretowany przez Turków jako wrogi akt i w odwecie zaatakowali Bośnię, zmuszając Tvrtke do uznania sułtana osmańskiego za suwerena i zgodzenia się na coroczny hołd. Tvrtko desperacko potrzebował węgierskiej pomocy, którą znał król Zygmunt, i poprosił go o uznanie za następcę tronu hrabiego Celje [[Herman II Hermana II]], który był synem [[Katariny Kotromanić|Katariny Kotromanić]] i ojcem żony Zygmunta, królowej [[Barbara|Barbary]]. Plan ten był wyjątkowo niepopularny wśród bośniackich szlachciców, którzy nie chcieli, aby Węgry zdobyły więcej władzy w Bośni ani nie sprowokowały Turków. Vuk Banic skontaktował się z niezadowoloną szlachtą, a Tvrtko, świadomy możliwości buntu szlachty, '''rzucił się na poparcie''' Węgier i w 1427 r. Uznał 62-letniego Hermana, za spadkobiercę tronu. W następnym roku pogłębił sojusz z Węgrami, poślubiając [[Doroteja Gorjanska|Dorotę Gorjanską]], córkę węgierskiego szlachcica [[Ivan Gorjanski|Jana]]. Kościół rzymskokatolicki sprzeciwił się małżeństwu i dopuścił je tylko wtedy, gdy papież przekonał się o lojalności Tvrtki wobec Kościoła rzymskokatolickiego, a sam Tvrtko przyznał papieżowi, że rządził krajem heretyków. '''Protestując''', w ślubie nie wzięli udziału Kosača, [[Radoslav Pavlović]] i [[Zlatonosovići]].  [2]
 
  
−
<small><small>Vidjevši da Mletačka republika nije koristan saveznik kakav mu je bio potreban za borbu protiv Osmanlija, Tvrtko obnavlja savez s Ugarskom sporazumima iz [[1425]]. i [[1426]]. godine. Ovaj potez su Osmanlije protumačile kao neprijateljski čin i napale Bosnu, prisilivši Tvrtka da osmanskog sultana prizna kao [[suzeren]]a i pristane isplaćivati mu godišnji tribut. Očajno mu je bila potrebna ugarska pomoć, što je kralj Sigismund znao, pa je zatražio od njega da za prijestolonasljednika prizna celjskog grofa [[Herman II, grof Celja|Hermana II]], koji je bio sin [[Katarina Kotromanić (celjska grofica)|Katarine Kotromanić]] i otac Sigismundove supruge, kraljice [[Barbara Celjska|Barbare]]. Ovaj plan je bio izuzetno nepopularan među bosanskim plemićima koji nisu željeli niti da Ugarska dobije više moći u Bosni niti da time isprovociraju Osmanlije. Vuk Banić je kontaktirao nezadovoljno plemstvo, a Tvrtko, svjestan mogućnosti pobune plemstva, požurio je osigurati ugarsku podršku i [[1427]]. godine priznao 62-godišnjeg Hermana za prijestolonasljednika. Sljedeće godine produbio je alijansu s Ugarskom oženivši [[Doroteja Gorjanska|Doroteju Gorjansku]], kćerku ugarskog plemića [[Ivan Gorjanski (ban)|Ivana]]. [[Rimokatolička crkva]] se usprotivila braku, te ga je dozvolila tek kada se papa uvjerio u Tvrtkovu odanost [[Rimokatolička crkva|Rimokatoličkoj crkvi]], a sam Tvrtko je papi priznao da vlada zemljom heretika. Vjenčanju iz protesta nisu prisustvovali Kosača, [[Radoslav Pavlović]], i [[Zlatonosovići]].<ref name="Fine"/> </small></small>
+
Widząc, że Republika Wenecka nie była '''poważnym''' sojusznikiem potrzebnym do walki z Turkami, Tvrtko odnowił sojusz z Wegrami umowami z 1425 i 1426 r. Ruch ten został zinterpretowany przez Turków jako wrogi akt i w odwecie zaatakowali Bośnię, zmuszając Tvrtke do uznania sułtana osmańskiego za suwerena i zgodzenia się na coroczny hołd. Tvrtko desperacko potrzebował węgierskiej pomocy, którą znał król Zygmunt, i poprosił go o uznanie za następcę tronu hrabiego Celje [[Herman II|Hermana II]], który był synem [https://bs.wikipedia.org/wiki/Katarina_Kotromani%C4%87_(celjska_grofica) Katarzyny Kotromanić] i ojcem żony Zygmunta, królowej [[Barbara|Barbary]]. Plan ten był wyjątkowo niepopularny wśród bośniackich szlachciców, którzy nie chcieli, aby Węgry zdobyły więcej władzy w Bośni ani nie sprowokowały Turków. Vuk Banic skontaktował się z niezadowoloną szlachtą, a Tvrtko, świadomy możliwości buntu szlachty, '''rzucił się na poparcie''' Węgier i w 1427 r. Uznał 62-letniego Hermana, za spadkobiercę tronu. W następnym roku pogłębił sojusz z Węgrami, poślubiając [[Doroteja Gorjanska|Dorotę Gorjanską]], córkę węgierskiego szlachcica [[Garai János|Jana]]. Kościół rzymskokatolicki sprzeciwił się małżeństwu i dopuścił je tylko wtedy, gdy papież przekonał się o lojalności Tvrtki wobec Kościoła rzymskokatolickiego, a sam Tvrtko przyznał papieżowi, że rządził krajem heretyków. '''Protestując''', w ślubie nie wzięli udziału Kosača, [https://bs.wikipedia.org/wiki/Radoslav_Pavlovi%C4%87 Radoslav Pavlović]] i [https://bs.wikipedia.org/wiki/Zlatonosovi%C4%87i Zlatonosovići].<ref name="Fine"/>
  
 
=== Walka z Radivoj ===
 
=== Walka z Radivoj ===
  
−
W 1432 r. Tvrtko staje przed nowym zagrożeniem w postaci swego kuzyna, [[Radivoj Ostojić|Radziwoja Ostojića]], nieślubnego syna króla Stefana Ostoji. Radziwoj rządził znaczną częścią Bośni dzięki pomocy osmańskiej od 1433 do 1435 roku. Jednym z niewielu sprzymierzeńców Tvrtki wśród szlachty był książę [[Juraj Vojsalić]], następca '''Hrvojevoja'''. Radziwoj, z pomocą '''Sandaljeva''', podbił całą wschodnią Bośnię, a Tvrtko zachował władzę nad środkową i północno-zachodnią Bośnią. W 1434 r. Radziwoj zdobył Bobovac, w którym przechowywano koronę królewską. Węgrzy przyszli '''Tvrtko''' z pomocą w tym samym roku i udało im się odzyskać znaczną część jego królestwa, ale wrócili w następnym; Sam Tvrtko znalazł się na dworze węgierskim w 1435 r. Podczas drugiego panowania musiał także walczyć z intrygami i spiskami tworzonymi przez byłą żonę swojego brata, królową [[Kujava|Kujavę] [2].
+
W 1432 r. Tvrtko staje przed nowym zagrożeniem w postaci swego kuzyna, [https://bs.wikipedia.org/wiki/Zlatonosovi%C4%87i Radivoj Ostojić|Radziwoja Ostojićia], nieślubnego syna króla Stefana Ostoji. Radziwoj rządził znaczną częścią Bośni dzięki pomocy osmańskiej od 1433 do 1435 roku. Jednym z niewielu sprzymierzeńców Tvrtki wśród szlachty był książę [https://bs.wikipedia.org/wiki/Juraj_Vojsali%C4%87 Juraj Vojsalić], następca '''Hrvojevoja'''. Radziwoj, z pomocą '''Sandaljeva''', podbił całą wschodnią Bośnię, a Tvrtko zachował władzę nad środkową i północno-zachodnią Bośnią. W 1434 r. Radziwoj zdobył Bobovac, w którym przechowywano koronę królewską. Węgrzy przyszli '''Tvrtko''' z pomocą w tym samym roku i udało im się odzyskać znaczną część jego królestwa, ale wrócili w następnym; Sam Tvrtko znalazł się na dworze węgierskim w 1435 r. Podczas drugiego panowania musiał także walczyć z intrygami i spiskami tworzonymi przez byłą żonę swojego brata, królową [https://bs.wikipedia.org/wiki/Kujava_Radinovi%C4%87 Kujavę]<ref name="Fine"/>.
−
 
 
−
<small><small>Godine [[1432]]. Tvrtku se pojavljuje nova prijetnja u vidu njegovog bratića, [[Radivoj Ostojić|Radivoja Ostojića]], nezakonitog sina kralja Stjepana Ostoje. Radivoj je uz osmanlijsku pomoć vladao većim dijelom Bosne u periodu od [[1433]]. do [[1435]]. godine. Jedan od Tvrtkovih malobrojnih saveznika među plemstvom bio je vojvoda [[Juraj Vojsalić]], Hrvojev nasljendik. Radivoj je uz Sandaljevu pomoć zavladao cijelom istočnom Bosnom, dok je Tvrtko zadržao vlast nad centralnom i sjeverozapadnom Bosnom. Godine [[1434]]. Radivoj je zauzeo Bobovac, gdje se čuvala kraljevska kruna. Mađari su mu iste godine pritekli u pomoć i uspjeli mu povratiti značajan dio kraljevstva, ali su se vratili sljedeće godine; sam Tvrtko se našao na ugarskom dvoru [[1435]]. godine. Za vrijeme svoje druge vladavine morao se boriti i protiv spletki i urota koje je stvarala bivša supruga njegovog brata, kraljica Kujava.<ref name="Fine"/> </small></small>
 
  
 
== Śmierć i dziedzictwo ==
 
== Śmierć i dziedzictwo ==
  
−
Król Tvrtko II zmarł w listopadzie 1443 r. Jego panowanie naznaczone było odbudową miast bośniackich i wzmocnieniem wpływów franciszkanów. Przeżył Hermana, a Węgrzy byli zbyt zajęci wzmacnianiem własnego państwa, by wesprzeć jego syna i następcę hrabiego [[Fridrik II|Fryderyka II]]. Jego następcą został [[Stjepan Tomaš]], młodszy nieślubny syn jego przyrodniego brata Ostoji, którego sam Tvrtko prawdopodobnie ogłosił księciem koronnym (tak twierdził Tomas zapiasł w jednym ze swoich dokumentów) zamiast Radziwoja, którego nienawidził [2].
+
Król Tvrtko II zmarł w listopadzie 1443 r. Jego panowanie naznaczone było odbudową miast bośniackich i wzmocnieniem wpływów franciszkanów. Przeżył Hermana, a Węgrzy byli zbyt zajęci wzmacnianiem własnego państwa, by wesprzeć jego syna i następcę hrabiego [[Fryderyk II|Fryderyka II]]. Jego następcą został [[Stjepan Tomaš, kralj Bosne|Stjepan Tomaš]], młodszy nieślubny syn jego przyrodniego brata Ostoji, którego sam Tvrtko prawdopodobnie ogłosił księciem koronnym (tak twierdził Tomas zapiasł w jednym ze swoich dokumentów) zamiast Radziwoja, którego nienawidził<ref name="Fine"/>.
−
 
 
−
<small><small>Kralj Tvrtko II umro je u novembru [[1443]]. godine. Njegovu vladavinu obilježila je obnova bosanskih gradova i jačanje utjecaja [[Franjevci|franjevaca]]. Nadživio je Hermana, a Mađari su bili prezauzeti nestabilnošću vlastitoj državi da bi podržali njegovog sina i nasljednika, grofa [[Fridrik II, grof Celja|Fridrika II]]. Naslijedio ga je [[Stjepan Tomaš]], mlađi vanbračni sin njegovog polubrata Ostoje, kojeg je sam Tvrtko vjerovatno proglasio prijestolonasljednikom (što je Tomaš i tvrdio u jednoj svojoj povelji) umjesto Radivoja kojeg je mrzio.<ref name="Fine"/> </small></small>
 
  
 
== Małżeństwa i potomstwo ==
 
== Małżeństwa i potomstwo ==
  
−
Tvrtko ożenił się podczas swojego pierwszego panowania. W 1409 r. mieszkańcy Dubrownika wspomnieli o „królowej, żonie bośniackiego króla Tvrtko II”. Jednak imię jego pierwszej żony nie zostało zachowane. [1]
+
Tvrtko ożenił się podczas swojego pierwszego panowania. W 1409 r. mieszkańcy Dubrownika wspomnieli o „królowej, żonie bośniackiego króla Tvrtko II”. Jednak imię jego pierwszej żony nie zostało zachowane.<ref name="Živković"/>
 
Dalmacji  
 
Dalmacji  
−
Wiosną 1428 roku Tvrtko II poślubił [[Doroteja Gorjanska|Dorotę Gorjanską]], córkę [[Ban Dalmacji i Chorwacji|bana Dalmacji i Chorwacji]] [[Ivan Gorjanski|Ivana Gorjanskog]] i krewnego w trzecim '''pokoleniu''' cesarza Zygmunta. [4] [1] Kwestia ich potomstwa nie została wyjaśniona. Ponieważ źródła nie wspominają o dzieciach pary królewskiej, można założyć, że ich nie było. Jednak badanie archeologiczne królewskiego grobowca wykazało, że między grobowcami króla Tvrtko II i królowej Doroty znajdował się grób dziecięcy. Królowa Dorota zmarła we wrześniu 1438 r. po dziesięciu latach małżeństwa [1]
+
Wiosną 1428 roku Tvrtko II poślubił [[Doroteja Gorjanska|Dorotę Gorjanską]], córkę '''[[Ban Dalmacji i Chorwacji|bana Dalmacji i Chorwacji]]''' [[Garai János|Jana Garai]] i krewnego w trzecim '''pokoleniu''' cesarza Zygmunta.<ref name=Mandić>Mandić, Dominik: ''Sabrana djela Dr. O. Dominika Mandića : Bosna i Hercegovina : Sv. 1. Državna i vjerska pripadnost sredovječne Bosne i Hercegovine'', Ziral, 1978, 317. strana</ref><ref name="Živković"/> Kwestia ich potomstwa nie została wyjaśniona. Ponieważ źródła nie wspominają o dzieciach pary królewskiej, można założyć, że ich nie było. Jednak badanie archeologiczne królewskiego grobowca wykazało, że między grobowcami króla Tvrtko II i królowej Doroty znajdował się grób dziecięcy. Królowa Dorota zmarła we wrześniu 1438 r. po dziesięciu latach małżeństwa<ref name="Živković"/>
−
 
 
−
<small><small>Tvrtko je bio oženjen tokom svoje prve vladavine. Dubrovčani [[1409]]. godine spominju "kraljicu, ženu bosanskog kralja Tvrtka II". Međutim, ime njegove prve supruge nije sačuvano.<ref name="Živković"/> </small></small>
 
−
 
 
−
<small><small>U proljeće [[1428]]. godine Tvrtko II je oženio [[Doroteja Gorjanska|Doroteju Gorjansku]], kćerku hrvatskog bana [[Ivan Gorjanski (ban)|Ivana Gorjanskog]] i rodicu u trećem koljenu cara Sigismunda.<ref name=Mandić>Mandić, Dominik: ''Sabrana djela Dr. O. Dominika Mandića : Bosna i Hercegovina : Sv. 1. Državna i vjerska pripadnost sredovječne Bosne i Hercegovine'', Ziral, 1978, 317. strana</ref><ref name="Živković"/> Nije razjašnjeno pitanje njihovog potomstva. Kako izvori ne spominju djecu kraljevskog para, može se pretpostaviti da ih nije ni bilo. Međutim, arheološkim istraživanjem kraljevske grobnice utvrđeno je da se između grobova kralja Tvrtka II i kraljice Doroteje nalazi dječiji grob. Kraljica Doroteja umrla je u septembru [[1438]]. godine, nakon deset godina braka.<ref name="Živković"/> </small></small>
 
  
 
== Przodkowie ==
 
== Przodkowie ==
Linia 130: Linia 104:
 
|boxstyle_5=background-color: #fcb;
 
|boxstyle_5=background-color: #fcb;
 
|1= 1. '''Tvrtko II<br>Król Bośni'''
 
|1= 1. '''Tvrtko II<br>Król Bośni'''
−
|2= 2. [[Tvrtko I]], [[Król Bośni]]
+
|2= 2. '''[[Tvrtko I]], [[Król Bośni]]'''
 
|3= 3. [[Doroteja Vidinska]]
 
|3= 3. [[Doroteja Vidinska]]
 
|4= 4. [[Vladislav Kotromanić]]
 
|4= 4. [[Vladislav Kotromanić]]
Linia 156: Linia 130:
 
== Źródła ==
 
== Źródła ==
  
−
<references/>
 
−
 
−
{{Početak redoslijedne kutije}}
 
−
{{Vladarske titule}}
 
−
{{Redoslijedna kutija 1 na 1
 
−
|titula=[[Spisak bosanskih vladara|Kralj Bosne]]
 
−
|godine=[[1404]]-[[1409]]
 
−
|prethodnik=[[Stjepan Ostoja]]
 
−
|nasljednik=[[Stjepan Ostoja]]
 
−
}}
 
−
{{Redoslijedna kutija 1 na 1
 
−
|titula=[[Spisak bosanskih vladara|Kralj Bosne]]<br>'''[[1421]]-[[1443]]<br><small>u sukobu s [[Radivoj Ostojić|Radivojem]]<br>[[1432]]-[[1435]]</small>'''
 
−
|godine=
 
−
|prethodnik=[[Stjepan Ostojić]]
 
−
|nasljednik=[[Stjepan Tomaš]]
 
−
}}
 
−
{{Kraj redoslijedne kutije}}
 
−
{{Kotromanići}}
 
−
{{Bosanski vladari i velikaši}}
 
−
 
−
[[Kategorija:Bosanski kraljevi]]
 
−
[[Kategorija:Kotromanići]]
 
  
 
|
 
|
 
{{Urzędnik infobox
 
{{Urzędnik infobox
−
  |urzędnik          = Tvrtko II
+
  |urzędnik          = Stjepan Tvrtko II Tvrtković (bos.)<br>Stefan II Tvrtko Tvrtkowicz (pol.)<br>II. Tvrtko (węg.)<br>Tvrtko II. Kotromanić (chor.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
 
  |tytulatura        = [[Król Bośni]]
 
  |tytulatura        = [[Król Bośni]]
Linia 197: Linia 149:
 
  |1. powołanie      =  
 
  |1. powołanie      =  
 
  |1. poprzednik    = <small>1. </small>[[Stjepan Ostoja]]<br><small>2. </small>[[Stjepan Ostojić]]<br><small>3. </small>[[Radivoj Ostojić]]
 
  |1. poprzednik    = <small>1. </small>[[Stjepan Ostoja]]<br><small>2. </small>[[Stjepan Ostojić]]<br><small>3. </small>[[Radivoj Ostojić]]
−
  |1. następca      = <small>1. </small>[[Stjepan Ostoja]]<br><small>2. </small>[[Radivoj Ostojić]]<br><small>3. </small>[[Stjepan Tomaš]]
+
  |1. następca      = <small>1. </small>[[Stjepan Ostoja]]<br><small>2. </small>[[Stjepan Tomaš]]<br><small>3. </small>[[Stjepan Tomaš]]
  
 
  |2. tytuł          =  
 
  |2. tytuł          =  
Linia 233: Linia 185:
 
|}
 
|}
  
−
[[Kategoria:Dynastie]]
+
==Przypisy ==
−
[[Kategoria:Dynastia Kotromanić]]
+
{{izvori}}
−
[[Kategoria:Dynastia Kotromanowiczów]]
+
 
 +
{{SORTUJ:Tvrtković, Stjepan Tvrtko 02}}
 +
 
 
[[Kategoria:Kotromanić]]
 
[[Kategoria:Kotromanić]]
 +
[[Kategoria:Kotromanići]]
 
[[Kategoria:Kotromanowicze]]
 
[[Kategoria:Kotromanowicze]]
 +
[[Kategoria:Dynasta]]
 +
[[Kategoria:Władcy Bośni]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w XIV wieku]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w XIV wieku]]
−
[[Kategoria:Władcy Bośni]]
+
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w 1443]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XV wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XV wieku]]
−
[[Kategoria:Zmarli w 1443]]
 

Aktualna wersja na dzień 14:02, 7 mar 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku bośniackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku bośniackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Król Bośni
(1404-1409) 		Następca:
Stjepan Ostoja Stjepan Ostoja
Poprzednik: Król Bośni
(1421-1433) 		Następca:
Stjepan Ostojić Stjepan Tomaš
Poprzednik: Król Bośni
(1435-1443) 		Następca:
Radivoj Ostojić Stjepan Tomaš

Stjepan Tvrtko II Tvrtković (pol. Stefan II Tvrtko Tvrtkowicz, węg. II. Tvrtko, chor. Tvrtko II. Kotromanić) (* przed 1382, † listopad 1443), bośniacki monarcha, rządził w trzech okresach: od 1404 do 1409, od 1421 do 1433 i od 1435 do 1443.

Pochodzenie

Syn króla Stefana Tvrtka I. Jedna część historyków jest zdania, że Tvrtko II był nieślubnym synem Stefana I, podczas gdy inni uważają, że Tvrtko II urodził się z małżeństwa Stefana I z jego żoną Dorotą Widyńską. Ze względu na prawa kościelne i okoliczności religijne w Bośni w tym czasie niezwykle trudno jest ustalić, co oznacza prawowity i nieślubny syn, a zatem imię matki Kompaja. W 1382 r. król Stefan Tvrtko I wydał przywilej mieszkańcom Dubrownika, wymieniając swego syna, ale nie z imienia. Zakładając, że dokument dokładnie wymieniała Tvrtko II i że jego matka, królowa Dorota, tak jak Pavo Živković, autor jego biografii i większość historyków, sugeruje, że Tvrtko II urodził się między 1374 r., gdy Tvrtko ożenił się z Dorotą, również w 1382 roku, gdy po raz pierwszy wspomniano.[1]

Dabiša, Jelena i Ostoja

Ojciec Tvrtki zmarł nagle w 1391 roku. Ponieważ Tvrtko był jeszcze nieletni, kuzyn jego ojca lub nieślubny brat Stefan Dabiša został wybrany królem. Cztery lata później Dabiša już nie żył, a Tvrtko nadal jest nieletni, więc spadkobiercą Dabiša została jego żona-wdowa, Jelena Gruba. Jednak już w 1398 r. szlachta bośniacka zastąpiła ją i powołała na tron nie, ale do jego nieślubnego przyrodniego brata Stefana Ostoję.

Pierwsze panowanie

Plik:Bosnia around 1412.png
Bośnia ok. 1412
Plik:Hrvoje Vukcic Hrvatinic.jpg
Hrvoje Vukčić Hrvatinić pomogao je Tvrtku II da se prvi put domogne bosanske krune.

W 1404 r. szlachta bośniacka na zjeżdzie w Mile (Visoko) Milimie usunęła prowęgierskiego króla Stefana Ostoję, który był zbyt autorytarny i niezależny od nich. Przy wsparciu wielkiego księcia Bośni Hrvoje Vukčića Hrvatinića i Sandalj Hranić Kosača Tvrtko II został wybrany na następcę Ostoi. Tvrtko był oczywiście marionetką Hrvoja, a nawet mieszkał w jego majątku na Sani. Wiosną 1405 r. dał chorwackiemu zarządca najbogatszej kopalni bośniackiej, miasta Srebrenica, prawdopodobnie nie dobrowolnie. Pod jego wpływem opowiedział się po stronie króla Neapolu Władysława Neapolitańskiego, który przejął koronę węgierską. Możliwe, że głównym powodem poparcia Kosača dla Tvrtka było jego pragnienie zaboru ziemi Radiča Sankovića, który poparł Ostoję, co mu się udało. Dopóki Hrvatinić i Kosača, najpotężniejsi bośniaccy magnaci tamtego okresu, byli w sojuszu, król Tvrtko nie miał szans na wzmocnienie swej pozycji[2].

Po obaleniu udało mu się uniknąć więzienia i uciec na dwór węgierski do króla Węgier Zygmunta Luksemburskiego, który natychmiast obiecał mu pomoc wojskową. W czerwcu 1404 r. armia węgierska podbiła Usorę i Bobovac, gdzie Ostoja funkcjonował jako kandydat Zygmunta, podczas gdy cała bośniacka szlachta popierała Tvrtkę. Mimo że był rozpoznawany jako król przez całe królestwo, Tvrtko nigdy nie zdołał całkowicie pozbyć się swojego brata, który mieszkał w stolicy i zachowywał królewską koronę przy sobie. Konflikty z Zygmuntem trwały do ​​decydującej bitwy pod Doborem we wrześniu 1408 r., gdy armia węgierska odniosła decydujące zwycięstwo. Kolejny rok Tvrtko spędził w Bośni, nazywając siebie królem i korespondując z Dubrownikiem, ale coraz szybciej tracił poparcie. Pod koniec tego samego roku Ostoja po raz kolejny był niekwestionowanym królem Bośni. Tvrtko zaś znika z ówczesnych źródeł historycznych do 1414 r., kiedy to dowiadujemy się, że mieszka niedaleko Dubrownika, w majątku księcia Pawła Radinovićia, brata królowej Kujavy Radinovć, żony swego brata Ostoji[2].

Walka o koronę

W 1414 r. na scenie militarno-politycznej pojawił się nowy silny element w postaci Imperium Osmańskiego. Osmanowie popierają bośniacką szlachtę, oświadczając jednocześnie, że uznają tylko Tvrtko II za prawowitego króla Bośni. Wkrótce dochodzi do konfliktu między Stefanem Ostoją i Węgrami z jednej strony a Tvrtką II i Imperium Osmańskim z drugiej.[2]

Stefan Ostoja i jego węgierscy pomocnicy zostali całkowicie pokonani w środkowej Bośni w 1415 r., jednak Stefan pozostał u władzy, a po jego śmierci jego syn, Stjepan Ostojić, został królem Bośni. Ostatecznie w 1420 r. Tvrtko II odzyskał Bośnię i tron. Został koronowany w sierpniu lub wrześniu 1421 r. [3] Uprzednio w rok 1420 r. przybyło do Dubrownika w Visoko delgacja na czele z wojewodą Vukmirem, żupanem Dragisą, księciem Jurajem Vojsalićiem, księciem Pribiciem, księciem Radičiem Radojevićiem, księciem Batićiem Mirkovićiem, księciem Jurajem Dragičevićiem, księciem Petarem Klešićiem, wojewodą Ivko i wojewodą Pavao Jurjevićiem. Zabrakło tylko Tvrtka Borivinića, który pozostał przy królu Stjepan Ostojić. W połowie sierpnia 1420 r. Tvrtko z mieszkancami Dubrownika odbił terytorium Konavle z udziałem tego samego pana z Visoko.

Drugie panowanie

Relacje z Wenecjanami

Plik:Pisanello 024b.jpg
Sigismund Luksemburški, kralj Ugarske, borio se protiv Tvrtka tokom njegovog prvog kraljevanja, a pružao mu podršku tokom drugog

Po odzyskaniu władzy królewskiej, przy wsparciu osmańskim i czołowych szlachciców bośniackich, Tvrtko utworzył dwór w Visoko. Lata 20. to czasy spokojne i pokojowe. Z powodu problemów gdzie indziej Osmanowie mniej skoncentrowali się na agresji na Bośnię w tym okresie, co pozwoliło królestwu Tvrtki cieszyć się większą niezależnością i wzmocnić gospodarkę. Wykopaliska w bośniackich kopalniach osiągnęły swój szczyt we wczesnych latach drugiego panowania Tvrtki. Liczba kupców z Dubrownika znacznie wzrosła, a także podpisał umowę handlową z Republiką Wenecką, która rozgniewała mieszkańców Dubrownika, ale miała bardzo korzystny wpływ na rozwój bośniackiej gospodarki. Nowe stosunki z Republiką Wenecką zirytowały również jej wielkiego wroga, Imperium Osmańskie, które podczas ataku w 1424 r. Bośnię Tvrtk wysłało wyraźne przesłanie, aby nie sprzymierzać się z nią, czego posłuchał, ponieważ Republika Wenecka nie mogła mu pomóc w walce z Turkami.[2]

Zakończenie stosunków Tvrtki z Wenecjanami nie oznaczało poprawy jego relacji z mieszkańcami Dubrownika, który udzielił azylu jego kuzynowi lub drugiemu przyrodniemu bratu, Vukowi Banićiowi, w 1424 r., który próbował go obalić. Stosunki pogorszyły się jeszcze bardziej, gdy Tvrtko wykorzystał okazję, by spróbować odzyskać serbską Srebrenicę, gdy Serbia walczyła z Turkami z pomocą Dubrownika. Nie udało się, a Stefan Lazarević nadal pustoszył terytorium bośniackie[2].

Sojusz z Węgrami

Plik:Serbian Despotate (1422)-en.svg
Królestwo Bośni i Despotat Serbii w 1422 r.

Widząc, że Republika Wenecka nie była poważnym sojusznikiem potrzebnym do walki z Turkami, Tvrtko odnowił sojusz z Wegrami umowami z 1425 i 1426 r. Ruch ten został zinterpretowany przez Turków jako wrogi akt i w odwecie zaatakowali Bośnię, zmuszając Tvrtke do uznania sułtana osmańskiego za suwerena i zgodzenia się na coroczny hołd. Tvrtko desperacko potrzebował węgierskiej pomocy, którą znał król Zygmunt, i poprosił go o uznanie za następcę tronu hrabiego Celje Hermana II, który był synem Katarzyny Kotromanić i ojcem żony Zygmunta, królowej Barbary. Plan ten był wyjątkowo niepopularny wśród bośniackich szlachciców, którzy nie chcieli, aby Węgry zdobyły więcej władzy w Bośni ani nie sprowokowały Turków. Vuk Banic skontaktował się z niezadowoloną szlachtą, a Tvrtko, świadomy możliwości buntu szlachty, rzucił się na poparcie Węgier i w 1427 r. Uznał 62-letniego Hermana, za spadkobiercę tronu. W następnym roku pogłębił sojusz z Węgrami, poślubiając Dorotę Gorjanską, córkę węgierskiego szlachcica Jana. Kościół rzymskokatolicki sprzeciwił się małżeństwu i dopuścił je tylko wtedy, gdy papież przekonał się o lojalności Tvrtki wobec Kościoła rzymskokatolickiego, a sam Tvrtko przyznał papieżowi, że rządził krajem heretyków. Protestując, w ślubie nie wzięli udziału Kosača, Radoslav Pavlović] i Zlatonosovići.[2]

Walka z Radivoj

W 1432 r. Tvrtko staje przed nowym zagrożeniem w postaci swego kuzyna, Radivoj Ostojić|Radziwoja Ostojićia, nieślubnego syna króla Stefana Ostoji. Radziwoj rządził znaczną częścią Bośni dzięki pomocy osmańskiej od 1433 do 1435 roku. Jednym z niewielu sprzymierzeńców Tvrtki wśród szlachty był książę Juraj Vojsalić, następca Hrvojevoja. Radziwoj, z pomocą Sandaljeva, podbił całą wschodnią Bośnię, a Tvrtko zachował władzę nad środkową i północno-zachodnią Bośnią. W 1434 r. Radziwoj zdobył Bobovac, w którym przechowywano koronę królewską. Węgrzy przyszli Tvrtko z pomocą w tym samym roku i udało im się odzyskać znaczną część jego królestwa, ale wrócili w następnym; Sam Tvrtko znalazł się na dworze węgierskim w 1435 r. Podczas drugiego panowania musiał także walczyć z intrygami i spiskami tworzonymi przez byłą żonę swojego brata, królową Kujavę[2].

Śmierć i dziedzictwo

Król Tvrtko II zmarł w listopadzie 1443 r. Jego panowanie naznaczone było odbudową miast bośniackich i wzmocnieniem wpływów franciszkanów. Przeżył Hermana, a Węgrzy byli zbyt zajęci wzmacnianiem własnego państwa, by wesprzeć jego syna i następcę hrabiego Fryderyka II. Jego następcą został Stjepan Tomaš, młodszy nieślubny syn jego przyrodniego brata Ostoji, którego sam Tvrtko prawdopodobnie ogłosił księciem koronnym (tak twierdził Tomas zapiasł w jednym ze swoich dokumentów) zamiast Radziwoja, którego nienawidził[2].

Małżeństwa i potomstwo

Tvrtko ożenił się podczas swojego pierwszego panowania. W 1409 r. mieszkańcy Dubrownika wspomnieli o „królowej, żonie bośniackiego króla Tvrtko II”. Jednak imię jego pierwszej żony nie zostało zachowane.[1] Dalmacji Wiosną 1428 roku Tvrtko II poślubił Dorotę Gorjanską, córkę bana Dalmacji i Chorwacji Jana Garai i krewnego w trzecim pokoleniu cesarza Zygmunta.[3][1] Kwestia ich potomstwa nie została wyjaśniona. Ponieważ źródła nie wspominają o dzieciach pary królewskiej, można założyć, że ich nie było. Jednak badanie archeologiczne królewskiego grobowca wykazało, że między grobowcami króla Tvrtko II i królowej Doroty znajdował się grób dziecięcy. Królowa Dorota zmarła we wrześniu 1438 r. po dziesięciu latach małżeństwa[1]

Przodkowie

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
16. Prijezda I, ban Bośni
 
 
 
 
 
 
 
8. Stjepan I, ban Bośni
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
4. Vladislav Kotromanić
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
18. Stefan Dragutin, król Serbii
 
 
 
 
 
 
 
9. Elizabeta Nemanjić
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
19. Katarina od Ugarske
 
 
 
 
 
 
 
2. Tvrtko I, Król Bośni
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
20. Pavao I Šubić
 
 
 
 
 
 
 
10. Juraj II Šubić
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
5. Jelena Šubić
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1. Tvrtko II
Król Bośni
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
24. Stracimir, despot Krana
 
 
 
 
 
 
 
12. Ivan Aleksandar, car Bułgarii
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
6. Ivan Stracimir, car Bułgarii
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
26. Basarab I, vojvoda Vlaške
 
 
 
 
 
 
 
13. Teodora Vlaška
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
27. Ana
 
 
 
 
 
 
 
3. Doroteja Vidinska
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
28. Basarab I, vojvoda Vlaške
 
 
 
 
 
 
 
14. Nikola Aleksandar, vojvoda Vlaške
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
29. Ana
 
 
 
 
 
 
 
7. Ana (Slava) Vlaška
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
15. Klara Dobočka
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Źródła

Stjepan Tvrtko II Tvrtković (bos.)
Stefan II Tvrtko Tvrtkowicz (pol.)
II. Tvrtko (węg.)
Tvrtko II. Kotromanić (chor.)

— Król Bośni —
Plik:Štěpán Tvrtko II Bosna 1443.png
Król Bośni
Okres od (1) 1404, (2) 1421, (3) 1421
do (1) 1409, (2) 1433, () 1443
Poprzednik 1. Stjepan Ostoja
2. Stjepan Ostojić
3. Radivoj Ostojić
Następca 1. Stjepan Ostoja
2. Stjepan Tomaš
3. Stjepan Tomaš
Dane biograficzne
Klan Kotromanići
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny ok.1382
Śmierć listopad 1443
Ojciec Tvrtko I
Matka Doroteja Vidinska
Żona Doroteja Gorjanska

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Žvković, Pavo: Tvrtko II Tvrtković: Bosna u prvoj polovini XV stoljeća, Institut za istoriju u Sarajevu, 1981.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Van Antwerp Fine, John: The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest, University of Michigan Press, 1994, ISBN 0-472-08260-4
  3. ↑ Mandić, Dominik: Sabrana djela Dr. O. Dominika Mandića : Bosna i Hercegovina : Sv. 1. Državna i vjerska pripadnost sredovječne Bosne i Hercegovine, Ziral, 1978, 317. strana
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Stjepan_Tvrtko_II_Tvrtković&oldid=51736”