Stjepan Tvrtko II Tvrtković: Różnice pomiędzy wersjami
| (Nie pokazano 10 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
| − | [[Kategoria:Strony | + | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z bośniackiej Wikipedii]] |
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://bs.wikipedia.org/wiki/Tvrtko_II,_kralj_Bosne | |strona = https://bs.wikipedia.org/wiki/Tvrtko_II,_kralj_Bosne | ||
| Linia 6: | Linia 6: | ||
|nota = bośniacki | |nota = bośniacki | ||
}} | }} | ||
| − | |||
{| | {| | ||
| | | | ||
|} | |} | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
{{Redoslijed| | {{Redoslijed| | ||
|poprzednik = [[Stjepan Ostoja]] | |poprzednik = [[Stjepan Ostoja]] | ||
| Linia 20: | Linia 14: | ||
|następca = [[Stjepan Ostoja]] | |następca = [[Stjepan Ostoja]] | ||
}} | }} | ||
| − | + | {| | |
| + | | | ||
| + | |} | ||
{{Redoslijed| | {{Redoslijed| | ||
|poprzednik = [[Stjepan Ostojić]] | |poprzednik = [[Stjepan Ostojić]] | ||
| Linia 26: | Linia 22: | ||
|następca = [[Stjepan Tomaš]] | |następca = [[Stjepan Tomaš]] | ||
}} | }} | ||
| − | + | {| | |
| + | | | ||
| + | |} | ||
{{Redoslijed| | {{Redoslijed| | ||
|poprzednik = [[Radivoj Ostojić]] | |poprzednik = [[Radivoj Ostojić]] | ||
| Linia 36: | Linia 34: | ||
| | | | ||
|} | |} | ||
| + | |||
| + | {| | ||
| + | |-style="vertical-align:top;" | ||
| + | | | ||
'''Stjepan Tvrtko II Tvrtković''' (pol. ''Stefan II Tvrtko Tvrtkowicz'', węg. ''II. Tvrtko'', chor. ''Tvrtko II. Kotromanić'') (* przed 1382, † listopad 1443), bośniacki monarcha, rządził w trzech okresach: od 1404 do 1409, od 1421 do 1433 i od 1435 do 1443. | '''Stjepan Tvrtko II Tvrtković''' (pol. ''Stefan II Tvrtko Tvrtkowicz'', węg. ''II. Tvrtko'', chor. ''Tvrtko II. Kotromanić'') (* przed 1382, † listopad 1443), bośniacki monarcha, rządził w trzech okresach: od 1404 do 1409, od 1421 do 1433 i od 1435 do 1443. | ||
| Linia 41: | Linia 43: | ||
== Pochodzenie == | == Pochodzenie == | ||
| − | Syn króla [[Tvrtko I|Stefana Tvrtka I]]. Jedna część historyków jest zdania, że Tvrtko II był nieślubnym synem Stefana I, podczas gdy inni uważają, że Tvrtko II urodził się z małżeństwa Stefana I z jego żoną [[Doroteja Vidinska|Dorotą Widyńską]]. Ze względu na prawa kościelne i okoliczności religijne w Bośni w tym czasie niezwykle trudno jest ustalić, co oznacza prawowity i nieślubny syn, a zatem imię matki | + | Syn króla [[Tvrtko I|Stefana Tvrtka I]]. Jedna część historyków jest zdania, że Tvrtko II był nieślubnym synem Stefana I, podczas gdy inni uważają, że Tvrtko II urodził się z małżeństwa Stefana I z jego żoną [[Doroteja Vidinska|Dorotą Widyńską]]. Ze względu na prawa kościelne i okoliczności religijne w Bośni w tym czasie niezwykle trudno jest ustalić, co oznacza prawowity i nieślubny syn, a zatem imię matki Kompaja. W 1382 r. król Stefan Tvrtko I wydał przywilej mieszkańcom Dubrownika, wymieniając swego syna, ale nie z imienia. Zakładając, że dokument dokładnie wymieniała Tvrtko II i że jego matka, królowa Dorota, tak jak [[Pavo Živković]], autor jego biografii i większość historyków, sugeruje, że Tvrtko II urodził się między 1374 r., gdy Tvrtko ożenił się z Dorotą, również w 1382 roku, gdy po raz pierwszy wspomniano.<ref name="Živković"> Žvković, Pavo: ''Tvrtko II Tvrtković: Bosna u prvoj polovini XV stoljeća'', Institut za istoriju u Sarajevu, 1981.</ref> |
== Dabiša, Jelena i Ostoja == | == Dabiša, Jelena i Ostoja == | ||
| Linia 53: | Linia 55: | ||
[[Plik:Hrvoje Vukcic Hrvatinic.jpg|thumb|150px|[[Hrvoje Vukčić Hrvatinić]] pomogao je Tvrtku II da se prvi put domogne bosanske krune.]] | [[Plik:Hrvoje Vukcic Hrvatinic.jpg|thumb|150px|[[Hrvoje Vukčić Hrvatinić]] pomogao je Tvrtku II da se prvi put domogne bosanske krune.]] | ||
| − | W 1404 r. szlachta bośniacka na [https://bs.wikipedia.org/wiki/Stanak zjeżdzie] w [https://bs.wikipedia.org/wiki/Mile_(Visoko) Mile (Visoko) Milimie] usunęła prowęgierskiego króla Stefana Ostoję, który był zbyt | + | W 1404 r. szlachta bośniacka na [https://bs.wikipedia.org/wiki/Stanak zjeżdzie] w [https://bs.wikipedia.org/wiki/Mile_(Visoko) Mile (Visoko) Milimie] usunęła prowęgierskiego króla Stefana Ostoję, który był zbyt autorytarny i niezależny od nich. Przy wsparciu wielkiego księcia Bośni [[Hrvoje Vukčić Hrvatinić|Hrvoje Vukčića Hrvatinića]] i [https://bs.wikipedia.org/wiki/Sandalj_Hrani%C4%87_Kosa%C4%8Da Sandalj Hranić Kosača] Tvrtko II został wybrany na następcę Ostoi. Tvrtko był oczywiście marionetką Hrvoja, a nawet mieszkał w jego majątku na [[sana|Sani]]. Wiosną 1405 r. dał chorwackiemu zarządca najbogatszej kopalni bośniackiej, miasta Srebrenica, prawdopodobnie nie dobrowolnie. Pod jego wpływem opowiedział się po stronie króla Neapolu [[Władysław Neapolitański|Władysława Neapolitańskiego]], który przejął koronę węgierską. Możliwe, że głównym powodem poparcia Kosača dla Tvrtka było jego pragnienie zaboru ziemi [https://bs.wikipedia.org/wiki/Radi%C4%8D_Sankovi%C4%87 Radiča Sankovića], który poparł Ostoję, co mu się udało. Dopóki Hrvatinić i Kosača, najpotężniejsi bośniaccy magnaci tamtego okresu, byli w sojuszu, król Tvrtko nie miał szans na wzmocnienie swej pozycji<ref name="Fine">Van Antwerp Fine, John: ''The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest'', University of Michigan Press, 1994, ISBN 0-472-08260-4</ref>. |
| − | Po obaleniu udało mu się uniknąć więzienia i uciec na dwór węgierski do króla | + | Po obaleniu udało mu się uniknąć więzienia i uciec na dwór węgierski do króla Węgier [[Zygmunt]]a Luksemburskiego, który natychmiast obiecał mu pomoc wojskową. W czerwcu 1404 r. armia węgierska podbiła Usorę i Bobovac, gdzie Ostoja funkcjonował jako kandydat Zygmunta, podczas gdy cała bośniacka szlachta popierała Tvrtkę. Mimo że był rozpoznawany jako król przez całe królestwo, Tvrtko nigdy nie zdołał całkowicie pozbyć się swojego brata, który mieszkał w stolicy i zachowywał królewską koronę przy sobie. Konflikty z Zygmuntem trwały do decydującej [https://bs.wikipedia.org/wiki/Dobor#Historija bitwy pod Doborem] we wrześniu 1408 r., gdy armia węgierska odniosła decydujące zwycięstwo. Kolejny rok Tvrtko spędził w Bośni, nazywając siebie królem i korespondując z Dubrownikiem, ale coraz szybciej tracił poparcie. Pod koniec tego samego roku Ostoja po raz kolejny był niekwestionowanym królem Bośni. Tvrtko zaś znika z ówczesnych źródeł historycznych do 1414 r., kiedy to dowiadujemy się, że mieszka niedaleko Dubrownika, w majątku księcia [https://bs.wikipedia.org/wiki/Pavle_Radinovi%C4%87 Pawła Radinovićia], brata królowej [https://bs.wikipedia.org/wiki/Kujava_Radinovi%C4%87 Kujavy Radinovć], żony swego brata Ostoji<ref name="Fine" />. |
== Walka o koronę == | == Walka o koronę == | ||
| Linia 67: | Linia 69: | ||
[[Plik:Pisanello 024b.jpg|thumb|left|[[Sigismund Luksemburški]], kralj Ugarske, borio se protiv Tvrtka tokom njegovog prvog kraljevanja, a pružao mu podršku tokom drugog]] | [[Plik:Pisanello 024b.jpg|thumb|left|[[Sigismund Luksemburški]], kralj Ugarske, borio se protiv Tvrtka tokom njegovog prvog kraljevanja, a pružao mu podršku tokom drugog]] | ||
| − | Po odzyskaniu władzy królewskiej, przy wsparciu osmańskim i czołowych szlachciców bośniackich, Tvrtko utworzył dwór w '''[https://bs.wikipedia.org/wiki/Visoko_u_srednjem_vijeku Visoko]'''. Lata 20. to czasy spokojne i pokojowe. Z powodu problemów gdzie indziej Osmanowie mniej skoncentrowali się na agresji na Bośnię w tym okresie, co pozwoliło królestwu Tvrtki cieszyć się większą niezależnością i wzmocnić gospodarkę. '''Wykopaliska''' w bośniackich kopalniach osiągnęły swój szczyt we wczesnych latach drugiego panowania Tvrtki. Liczba kupców z Dubrownika znacznie wzrosła, a także podpisał umowę handlową z Republiką Wenecką, która '''rozgniewała''' mieszkańców Dubrownika, ale miała bardzo korzystny wpływ na rozwój bośniackiej gospodarki. Nowe stosunki z Republiką Wenecką zirytowały również jej wielkiego wroga, Imperium Osmańskie, które podczas ataku w 1424 r. Bośnię Tvrtk wysłało wyraźne przesłanie, aby nie sprzymierzać się z nią, czego posłuchał, ponieważ Republika Wenecka nie mogła mu pomóc w walce z Turkami | + | Po odzyskaniu władzy królewskiej, przy wsparciu osmańskim i czołowych szlachciców bośniackich, Tvrtko utworzył dwór w '''[https://bs.wikipedia.org/wiki/Visoko_u_srednjem_vijeku Visoko]'''. Lata 20. to czasy spokojne i pokojowe. Z powodu problemów gdzie indziej Osmanowie mniej skoncentrowali się na agresji na Bośnię w tym okresie, co pozwoliło królestwu Tvrtki cieszyć się większą niezależnością i wzmocnić gospodarkę. '''Wykopaliska''' w bośniackich kopalniach osiągnęły swój szczyt we wczesnych latach drugiego panowania Tvrtki. Liczba kupców z Dubrownika znacznie wzrosła, a także podpisał umowę handlową z Republiką Wenecką, która '''rozgniewała''' mieszkańców Dubrownika, ale miała bardzo korzystny wpływ na rozwój bośniackiej gospodarki. Nowe stosunki z Republiką Wenecką zirytowały również jej wielkiego wroga, Imperium Osmańskie, które podczas ataku w 1424 r. Bośnię Tvrtk wysłało wyraźne przesłanie, aby nie sprzymierzać się z nią, czego posłuchał, ponieważ Republika Wenecka nie mogła mu pomóc w walce z Turkami.<ref name="Fine"/> |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | Zakończenie stosunków Tvrtki z Wenecjanami nie oznaczało poprawy jego relacji z mieszkańcami Dubrownika, który udzielił azylu jego kuzynowi lub drugiemu '''przyrodniemu''' bratu, [https://bs.wikipedia.org/wiki/Vuk_Bani%C4%87 Vukowi Banićiowi], w 1424 r., który próbował go obalić. Stosunki pogorszyły się jeszcze bardziej, gdy Tvrtko wykorzystał okazję, by spróbować odzyskać serbską Srebrenicę, gdy Serbia walczyła z Turkami z pomocą Dubrownika. Nie udało się, a [[Stefan Lazarević]] nadal pustoszył terytorium bośniackie<ref name="Fine"/>. | |
=== Sojusz z Węgrami === | === Sojusz z Węgrami === | ||
| − | [[Plik:Serbian Despotate (1422)-en.svg|thumb|left|300px|Królestwo Bośni i Despotat Serbii w 1422 r]] | + | [[Plik:Serbian Despotate (1422)-en.svg|thumb|left|300px|Królestwo Bośni i Despotat Serbii w 1422 r.]] |
| − | Widząc, że Republika Wenecka nie była '''poważnym''' sojusznikiem potrzebnym do walki z Turkami, Tvrtko odnowił sojusz z Wegrami umowami z 1425 i 1426 r. Ruch ten został zinterpretowany przez Turków jako wrogi akt i w odwecie zaatakowali Bośnię, zmuszając Tvrtke do uznania sułtana osmańskiego za suwerena i zgodzenia się na coroczny hołd. Tvrtko desperacko potrzebował węgierskiej pomocy, którą znał król Zygmunt, i poprosił go o uznanie za następcę tronu hrabiego Celje [[Herman II|Hermana II]], który był synem [https://bs.wikipedia.org/wiki/Katarina_Kotromani%C4%87_(celjska_grofica) Katarzyny Kotromanić] i ojcem żony Zygmunta, królowej [[Barbara|Barbary]]. Plan ten był wyjątkowo niepopularny wśród bośniackich szlachciców, którzy nie chcieli, aby Węgry zdobyły więcej władzy w Bośni ani nie sprowokowały Turków. Vuk Banic skontaktował się z niezadowoloną szlachtą, a Tvrtko, świadomy możliwości buntu szlachty, '''rzucił się na poparcie''' Węgier i w 1427 r. Uznał 62-letniego Hermana, za spadkobiercę tronu. W następnym roku pogłębił sojusz z Węgrami, poślubiając [[Doroteja Gorjanska|Dorotę Gorjanską]], córkę węgierskiego szlachcica [[Garai János|Jana]]. Kościół rzymskokatolicki sprzeciwił się małżeństwu i dopuścił je tylko wtedy, gdy papież przekonał się o lojalności Tvrtki wobec Kościoła rzymskokatolickiego, a sam Tvrtko przyznał papieżowi, że rządził krajem heretyków. '''Protestując''', w ślubie nie wzięli udziału Kosača, [https://bs.wikipedia.org/wiki/Radoslav_Pavlovi%C4%87 Radoslav Pavlović]] i [https://bs.wikipedia.org/wiki/Zlatonosovi%C4%87i Zlatonosovići | + | Widząc, że Republika Wenecka nie była '''poważnym''' sojusznikiem potrzebnym do walki z Turkami, Tvrtko odnowił sojusz z Wegrami umowami z 1425 i 1426 r. Ruch ten został zinterpretowany przez Turków jako wrogi akt i w odwecie zaatakowali Bośnię, zmuszając Tvrtke do uznania sułtana osmańskiego za suwerena i zgodzenia się na coroczny hołd. Tvrtko desperacko potrzebował węgierskiej pomocy, którą znał król Zygmunt, i poprosił go o uznanie za następcę tronu hrabiego Celje [[Herman II|Hermana II]], który był synem [https://bs.wikipedia.org/wiki/Katarina_Kotromani%C4%87_(celjska_grofica) Katarzyny Kotromanić] i ojcem żony Zygmunta, królowej [[Barbara|Barbary]]. Plan ten był wyjątkowo niepopularny wśród bośniackich szlachciców, którzy nie chcieli, aby Węgry zdobyły więcej władzy w Bośni ani nie sprowokowały Turków. Vuk Banic skontaktował się z niezadowoloną szlachtą, a Tvrtko, świadomy możliwości buntu szlachty, '''rzucił się na poparcie''' Węgier i w 1427 r. Uznał 62-letniego Hermana, za spadkobiercę tronu. W następnym roku pogłębił sojusz z Węgrami, poślubiając [[Doroteja Gorjanska|Dorotę Gorjanską]], córkę węgierskiego szlachcica [[Garai János|Jana]]. Kościół rzymskokatolicki sprzeciwił się małżeństwu i dopuścił je tylko wtedy, gdy papież przekonał się o lojalności Tvrtki wobec Kościoła rzymskokatolickiego, a sam Tvrtko przyznał papieżowi, że rządził krajem heretyków. '''Protestując''', w ślubie nie wzięli udziału Kosača, [https://bs.wikipedia.org/wiki/Radoslav_Pavlovi%C4%87 Radoslav Pavlović]] i [https://bs.wikipedia.org/wiki/Zlatonosovi%C4%87i Zlatonosovići].<ref name="Fine"/> |
| − | |||
| − | |||
=== Walka z Radivoj === | === Walka z Radivoj === | ||
| − | W 1432 r. Tvrtko staje przed nowym zagrożeniem w postaci swego kuzyna, [https://bs.wikipedia.org/wiki/Zlatonosovi%C4%87i Radivoj Ostojić|Radziwoja Ostojićia], nieślubnego syna króla Stefana Ostoji. Radziwoj rządził znaczną częścią Bośni dzięki pomocy osmańskiej od 1433 do 1435 roku. Jednym z niewielu sprzymierzeńców Tvrtki wśród szlachty był książę [https://bs.wikipedia.org/wiki/Juraj_Vojsali%C4%87 Juraj Vojsalić], następca '''Hrvojevoja'''. Radziwoj, z pomocą '''Sandaljeva''', podbił całą wschodnią Bośnię, a Tvrtko zachował władzę nad środkową i północno-zachodnią Bośnią. W 1434 r. Radziwoj zdobył Bobovac, w którym przechowywano koronę królewską. Węgrzy przyszli '''Tvrtko''' z pomocą w tym samym roku i udało im się odzyskać znaczną część jego królestwa, ale wrócili w następnym; Sam Tvrtko znalazł się na dworze węgierskim w 1435 r. Podczas drugiego panowania musiał także walczyć z intrygami i spiskami tworzonymi przez byłą żonę swojego brata, królową [https://bs.wikipedia.org/wiki/Kujava_Radinovi%C4%87 Kujavę] | + | W 1432 r. Tvrtko staje przed nowym zagrożeniem w postaci swego kuzyna, [https://bs.wikipedia.org/wiki/Zlatonosovi%C4%87i Radivoj Ostojić|Radziwoja Ostojićia], nieślubnego syna króla Stefana Ostoji. Radziwoj rządził znaczną częścią Bośni dzięki pomocy osmańskiej od 1433 do 1435 roku. Jednym z niewielu sprzymierzeńców Tvrtki wśród szlachty był książę [https://bs.wikipedia.org/wiki/Juraj_Vojsali%C4%87 Juraj Vojsalić], następca '''Hrvojevoja'''. Radziwoj, z pomocą '''Sandaljeva''', podbił całą wschodnią Bośnię, a Tvrtko zachował władzę nad środkową i północno-zachodnią Bośnią. W 1434 r. Radziwoj zdobył Bobovac, w którym przechowywano koronę królewską. Węgrzy przyszli '''Tvrtko''' z pomocą w tym samym roku i udało im się odzyskać znaczną część jego królestwa, ale wrócili w następnym; Sam Tvrtko znalazł się na dworze węgierskim w 1435 r. Podczas drugiego panowania musiał także walczyć z intrygami i spiskami tworzonymi przez byłą żonę swojego brata, królową [https://bs.wikipedia.org/wiki/Kujava_Radinovi%C4%87 Kujavę]<ref name="Fine"/>. |
| − | |||
| − | |||
== Śmierć i dziedzictwo == | == Śmierć i dziedzictwo == | ||
| − | Król Tvrtko II zmarł w listopadzie 1443 r. Jego panowanie naznaczone było odbudową miast bośniackich i wzmocnieniem wpływów franciszkanów. Przeżył Hermana, a Węgrzy byli zbyt zajęci wzmacnianiem własnego państwa, by wesprzeć jego syna i następcę hrabiego [[Fryderyk II|Fryderyka II]]. Jego następcą został [[Stjepan Tomaš, kralj Bosne|Stjepan Tomaš]], młodszy nieślubny syn jego przyrodniego brata Ostoji, którego sam Tvrtko prawdopodobnie ogłosił księciem koronnym (tak twierdził Tomas zapiasł w jednym ze swoich dokumentów) zamiast Radziwoja, którego nienawidził | + | Król Tvrtko II zmarł w listopadzie 1443 r. Jego panowanie naznaczone było odbudową miast bośniackich i wzmocnieniem wpływów franciszkanów. Przeżył Hermana, a Węgrzy byli zbyt zajęci wzmacnianiem własnego państwa, by wesprzeć jego syna i następcę hrabiego [[Fryderyk II|Fryderyka II]]. Jego następcą został [[Stjepan Tomaš, kralj Bosne|Stjepan Tomaš]], młodszy nieślubny syn jego przyrodniego brata Ostoji, którego sam Tvrtko prawdopodobnie ogłosił księciem koronnym (tak twierdził Tomas zapiasł w jednym ze swoich dokumentów) zamiast Radziwoja, którego nienawidził<ref name="Fine"/>. |
| − | |||
| − | |||
== Małżeństwa i potomstwo == | == Małżeństwa i potomstwo == | ||
| − | Tvrtko ożenił się podczas swojego pierwszego panowania. W 1409 r. mieszkańcy Dubrownika wspomnieli o „królowej, żonie bośniackiego króla Tvrtko II”. Jednak imię jego pierwszej żony nie zostało zachowane. | + | Tvrtko ożenił się podczas swojego pierwszego panowania. W 1409 r. mieszkańcy Dubrownika wspomnieli o „królowej, żonie bośniackiego króla Tvrtko II”. Jednak imię jego pierwszej żony nie zostało zachowane.<ref name="Živković"/> |
Dalmacji | Dalmacji | ||
| − | Wiosną 1428 roku Tvrtko II poślubił [[Doroteja Gorjanska|Dorotę Gorjanską]], córkę '''[[Ban Dalmacji i Chorwacji|bana Dalmacji i Chorwacji]]''' [[Garai János|Jana Garai]] i krewnego w trzecim '''pokoleniu''' cesarza Zygmunta | + | Wiosną 1428 roku Tvrtko II poślubił [[Doroteja Gorjanska|Dorotę Gorjanską]], córkę '''[[Ban Dalmacji i Chorwacji|bana Dalmacji i Chorwacji]]''' [[Garai János|Jana Garai]] i krewnego w trzecim '''pokoleniu''' cesarza Zygmunta.<ref name=Mandić>Mandić, Dominik: ''Sabrana djela Dr. O. Dominika Mandića : Bosna i Hercegovina : Sv. 1. Državna i vjerska pripadnost sredovječne Bosne i Hercegovine'', Ziral, 1978, 317. strana</ref><ref name="Živković"/> Kwestia ich potomstwa nie została wyjaśniona. Ponieważ źródła nie wspominają o dzieciach pary królewskiej, można założyć, że ich nie było. Jednak badanie archeologiczne królewskiego grobowca wykazało, że między grobowcami króla Tvrtko II i królowej Doroty znajdował się grób dziecięcy. Królowa Dorota zmarła we wrześniu 1438 r. po dziesięciu latach małżeństwa<ref name="Živković"/> |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
== Przodkowie == | == Przodkowie == | ||
Aktualna wersja na dzień 14:02, 7 mar 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku bośniackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku bośniackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
| Poprzednik: | Król Bośni (1404-1409) |
Następca: |
| Stjepan Ostoja | Stjepan Ostoja |
| Poprzednik: | Król Bośni (1421-1433) |
Następca: |
| Stjepan Ostojić | Stjepan Tomaš |
| Poprzednik: | Król Bośni (1435-1443) |
Następca: |
| Radivoj Ostojić | Stjepan Tomaš |
|
Stjepan Tvrtko II Tvrtković (pol. Stefan II Tvrtko Tvrtkowicz, węg. II. Tvrtko, chor. Tvrtko II. Kotromanić) (* przed 1382, † listopad 1443), bośniacki monarcha, rządził w trzech okresach: od 1404 do 1409, od 1421 do 1433 i od 1435 do 1443. Spis treściPochodzenieSyn króla Stefana Tvrtka I. Jedna część historyków jest zdania, że Tvrtko II był nieślubnym synem Stefana I, podczas gdy inni uważają, że Tvrtko II urodził się z małżeństwa Stefana I z jego żoną Dorotą Widyńską. Ze względu na prawa kościelne i okoliczności religijne w Bośni w tym czasie niezwykle trudno jest ustalić, co oznacza prawowity i nieślubny syn, a zatem imię matki Kompaja. W 1382 r. król Stefan Tvrtko I wydał przywilej mieszkańcom Dubrownika, wymieniając swego syna, ale nie z imienia. Zakładając, że dokument dokładnie wymieniała Tvrtko II i że jego matka, królowa Dorota, tak jak Pavo Živković, autor jego biografii i większość historyków, sugeruje, że Tvrtko II urodził się między 1374 r., gdy Tvrtko ożenił się z Dorotą, również w 1382 roku, gdy po raz pierwszy wspomniano.[1] Dabiša, Jelena i OstojaOjciec Tvrtki zmarł nagle w 1391 roku. Ponieważ Tvrtko był jeszcze nieletni, kuzyn jego ojca lub nieślubny brat Stefan Dabiša został wybrany królem. Cztery lata później Dabiša już nie żył, a Tvrtko nadal jest nieletni, więc spadkobiercą Dabiša została jego żona-wdowa, Jelena Gruba. Jednak już w 1398 r. szlachta bośniacka zastąpiła ją i powołała na tron nie, ale do jego nieślubnego przyrodniego brata Stefana Ostoję. Pierwsze panowaniePlik:Bosnia around 1412.png Bośnia ok. 1412 Plik:Hrvoje Vukcic Hrvatinic.jpg Hrvoje Vukčić Hrvatinić pomogao je Tvrtku II da se prvi put domogne bosanske krune. W 1404 r. szlachta bośniacka na zjeżdzie w Mile (Visoko) Milimie usunęła prowęgierskiego króla Stefana Ostoję, który był zbyt autorytarny i niezależny od nich. Przy wsparciu wielkiego księcia Bośni Hrvoje Vukčića Hrvatinića i Sandalj Hranić Kosača Tvrtko II został wybrany na następcę Ostoi. Tvrtko był oczywiście marionetką Hrvoja, a nawet mieszkał w jego majątku na Sani. Wiosną 1405 r. dał chorwackiemu zarządca najbogatszej kopalni bośniackiej, miasta Srebrenica, prawdopodobnie nie dobrowolnie. Pod jego wpływem opowiedział się po stronie króla Neapolu Władysława Neapolitańskiego, który przejął koronę węgierską. Możliwe, że głównym powodem poparcia Kosača dla Tvrtka było jego pragnienie zaboru ziemi Radiča Sankovića, który poparł Ostoję, co mu się udało. Dopóki Hrvatinić i Kosača, najpotężniejsi bośniaccy magnaci tamtego okresu, byli w sojuszu, król Tvrtko nie miał szans na wzmocnienie swej pozycji[2]. Po obaleniu udało mu się uniknąć więzienia i uciec na dwór węgierski do króla Węgier Zygmunta Luksemburskiego, który natychmiast obiecał mu pomoc wojskową. W czerwcu 1404 r. armia węgierska podbiła Usorę i Bobovac, gdzie Ostoja funkcjonował jako kandydat Zygmunta, podczas gdy cała bośniacka szlachta popierała Tvrtkę. Mimo że był rozpoznawany jako król przez całe królestwo, Tvrtko nigdy nie zdołał całkowicie pozbyć się swojego brata, który mieszkał w stolicy i zachowywał królewską koronę przy sobie. Konflikty z Zygmuntem trwały do decydującej bitwy pod Doborem we wrześniu 1408 r., gdy armia węgierska odniosła decydujące zwycięstwo. Kolejny rok Tvrtko spędził w Bośni, nazywając siebie królem i korespondując z Dubrownikiem, ale coraz szybciej tracił poparcie. Pod koniec tego samego roku Ostoja po raz kolejny był niekwestionowanym królem Bośni. Tvrtko zaś znika z ówczesnych źródeł historycznych do 1414 r., kiedy to dowiadujemy się, że mieszka niedaleko Dubrownika, w majątku księcia Pawła Radinovićia, brata królowej Kujavy Radinovć, żony swego brata Ostoji[2]. Walka o koronęW 1414 r. na scenie militarno-politycznej pojawił się nowy silny element w postaci Imperium Osmańskiego. Osmanowie popierają bośniacką szlachtę, oświadczając jednocześnie, że uznają tylko Tvrtko II za prawowitego króla Bośni. Wkrótce dochodzi do konfliktu między Stefanem Ostoją i Węgrami z jednej strony a Tvrtką II i Imperium Osmańskim z drugiej.[2] Stefan Ostoja i jego węgierscy pomocnicy zostali całkowicie pokonani w środkowej Bośni w 1415 r., jednak Stefan pozostał u władzy, a po jego śmierci jego syn, Stjepan Ostojić, został królem Bośni. Ostatecznie w 1420 r. Tvrtko II odzyskał Bośnię i tron. Został koronowany w sierpniu lub wrześniu 1421 r. [3] Uprzednio w rok 1420 r. przybyło do Dubrownika w Visoko delgacja na czele z wojewodą Vukmirem, żupanem Dragisą, księciem Jurajem Vojsalićiem, księciem Pribiciem, księciem Radičiem Radojevićiem, księciem Batićiem Mirkovićiem, księciem Jurajem Dragičevićiem, księciem Petarem Klešićiem, wojewodą Ivko i wojewodą Pavao Jurjevićiem. Zabrakło tylko Tvrtka Borivinića, który pozostał przy królu Stjepan Ostojić. W połowie sierpnia 1420 r. Tvrtko z mieszkancami Dubrownika odbił terytorium Konavle z udziałem tego samego pana z Visoko. Drugie panowanieRelacje z WenecjanamiPlik:Pisanello 024b.jpg Sigismund Luksemburški, kralj Ugarske, borio se protiv Tvrtka tokom njegovog prvog kraljevanja, a pružao mu podršku tokom drugog Po odzyskaniu władzy królewskiej, przy wsparciu osmańskim i czołowych szlachciców bośniackich, Tvrtko utworzył dwór w Visoko. Lata 20. to czasy spokojne i pokojowe. Z powodu problemów gdzie indziej Osmanowie mniej skoncentrowali się na agresji na Bośnię w tym okresie, co pozwoliło królestwu Tvrtki cieszyć się większą niezależnością i wzmocnić gospodarkę. Wykopaliska w bośniackich kopalniach osiągnęły swój szczyt we wczesnych latach drugiego panowania Tvrtki. Liczba kupców z Dubrownika znacznie wzrosła, a także podpisał umowę handlową z Republiką Wenecką, która rozgniewała mieszkańców Dubrownika, ale miała bardzo korzystny wpływ na rozwój bośniackiej gospodarki. Nowe stosunki z Republiką Wenecką zirytowały również jej wielkiego wroga, Imperium Osmańskie, które podczas ataku w 1424 r. Bośnię Tvrtk wysłało wyraźne przesłanie, aby nie sprzymierzać się z nią, czego posłuchał, ponieważ Republika Wenecka nie mogła mu pomóc w walce z Turkami.[2] Zakończenie stosunków Tvrtki z Wenecjanami nie oznaczało poprawy jego relacji z mieszkańcami Dubrownika, który udzielił azylu jego kuzynowi lub drugiemu przyrodniemu bratu, Vukowi Banićiowi, w 1424 r., który próbował go obalić. Stosunki pogorszyły się jeszcze bardziej, gdy Tvrtko wykorzystał okazję, by spróbować odzyskać serbską Srebrenicę, gdy Serbia walczyła z Turkami z pomocą Dubrownika. Nie udało się, a Stefan Lazarević nadal pustoszył terytorium bośniackie[2]. Sojusz z WęgramiPlik:Serbian Despotate (1422)-en.svg Królestwo Bośni i Despotat Serbii w 1422 r. Widząc, że Republika Wenecka nie była poważnym sojusznikiem potrzebnym do walki z Turkami, Tvrtko odnowił sojusz z Wegrami umowami z 1425 i 1426 r. Ruch ten został zinterpretowany przez Turków jako wrogi akt i w odwecie zaatakowali Bośnię, zmuszając Tvrtke do uznania sułtana osmańskiego za suwerena i zgodzenia się na coroczny hołd. Tvrtko desperacko potrzebował węgierskiej pomocy, którą znał król Zygmunt, i poprosił go o uznanie za następcę tronu hrabiego Celje Hermana II, który był synem Katarzyny Kotromanić i ojcem żony Zygmunta, królowej Barbary. Plan ten był wyjątkowo niepopularny wśród bośniackich szlachciców, którzy nie chcieli, aby Węgry zdobyły więcej władzy w Bośni ani nie sprowokowały Turków. Vuk Banic skontaktował się z niezadowoloną szlachtą, a Tvrtko, świadomy możliwości buntu szlachty, rzucił się na poparcie Węgier i w 1427 r. Uznał 62-letniego Hermana, za spadkobiercę tronu. W następnym roku pogłębił sojusz z Węgrami, poślubiając Dorotę Gorjanską, córkę węgierskiego szlachcica Jana. Kościół rzymskokatolicki sprzeciwił się małżeństwu i dopuścił je tylko wtedy, gdy papież przekonał się o lojalności Tvrtki wobec Kościoła rzymskokatolickiego, a sam Tvrtko przyznał papieżowi, że rządził krajem heretyków. Protestując, w ślubie nie wzięli udziału Kosača, Radoslav Pavlović] i Zlatonosovići.[2] Walka z RadivojW 1432 r. Tvrtko staje przed nowym zagrożeniem w postaci swego kuzyna, Radivoj Ostojić|Radziwoja Ostojićia, nieślubnego syna króla Stefana Ostoji. Radziwoj rządził znaczną częścią Bośni dzięki pomocy osmańskiej od 1433 do 1435 roku. Jednym z niewielu sprzymierzeńców Tvrtki wśród szlachty był książę Juraj Vojsalić, następca Hrvojevoja. Radziwoj, z pomocą Sandaljeva, podbił całą wschodnią Bośnię, a Tvrtko zachował władzę nad środkową i północno-zachodnią Bośnią. W 1434 r. Radziwoj zdobył Bobovac, w którym przechowywano koronę królewską. Węgrzy przyszli Tvrtko z pomocą w tym samym roku i udało im się odzyskać znaczną część jego królestwa, ale wrócili w następnym; Sam Tvrtko znalazł się na dworze węgierskim w 1435 r. Podczas drugiego panowania musiał także walczyć z intrygami i spiskami tworzonymi przez byłą żonę swojego brata, królową Kujavę[2]. Śmierć i dziedzictwoKról Tvrtko II zmarł w listopadzie 1443 r. Jego panowanie naznaczone było odbudową miast bośniackich i wzmocnieniem wpływów franciszkanów. Przeżył Hermana, a Węgrzy byli zbyt zajęci wzmacnianiem własnego państwa, by wesprzeć jego syna i następcę hrabiego Fryderyka II. Jego następcą został Stjepan Tomaš, młodszy nieślubny syn jego przyrodniego brata Ostoji, którego sam Tvrtko prawdopodobnie ogłosił księciem koronnym (tak twierdził Tomas zapiasł w jednym ze swoich dokumentów) zamiast Radziwoja, którego nienawidził[2]. Małżeństwa i potomstwoTvrtko ożenił się podczas swojego pierwszego panowania. W 1409 r. mieszkańcy Dubrownika wspomnieli o „królowej, żonie bośniackiego króla Tvrtko II”. Jednak imię jego pierwszej żony nie zostało zachowane.[1] Dalmacji Wiosną 1428 roku Tvrtko II poślubił Dorotę Gorjanską, córkę bana Dalmacji i Chorwacji Jana Garai i krewnego w trzecim pokoleniu cesarza Zygmunta.[3][1] Kwestia ich potomstwa nie została wyjaśniona. Ponieważ źródła nie wspominają o dzieciach pary królewskiej, można założyć, że ich nie było. Jednak badanie archeologiczne królewskiego grobowca wykazało, że między grobowcami króla Tvrtko II i królowej Doroty znajdował się grób dziecięcy. Królowa Dorota zmarła we wrześniu 1438 r. po dziesięciu latach małżeństwa[1] Przodkowie
Źródła |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Žvković, Pavo: Tvrtko II Tvrtković: Bosna u prvoj polovini XV stoljeća, Institut za istoriju u Sarajevu, 1981.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Van Antwerp Fine, John: The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest, University of Michigan Press, 1994, ISBN 0-472-08260-4
- ↑ Mandić, Dominik: Sabrana djela Dr. O. Dominika Mandića : Bosna i Hercegovina : Sv. 1. Državna i vjerska pripadnost sredovječne Bosne i Hercegovine, Ziral, 1978, 317. strana