Péc I. Lukács: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej")
 
(Nie pokazano 24 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:Nieprzetłumaczone z angielskiego]]
+
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Lucas_I_P%C3%A9c
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Lucas_I_P%C3%A9c
Linia 15: Linia 16:
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Kán II. Gyula]]
 
|poprzednik        = [[Kán II. Gyula]]
−
|gl_članak_funkcija = [[Podczaszy królewski]]<br>(1229-1230)
+
|gl_članak_funkcija = [[Stolnik królewski]]<br>(1229-1230)
 
|współrządzący      =  
 
|współrządzący      =  
−
|następca          = [[Stephen Csák]]
+
|następca          = brak informacji
 +
}}
 +
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[Hahót II. Buzád]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Ban Severin]] (?)<br>(ok.1233)
 +
|współrządzący      =
 +
|następca          = [[brak informacji]]
 
}}
 
}}
  
−
'''Lucas (I) from the kindred Péc''' ({{lang-hu|Péc nembeli (I.) Lukács}}) was a Hungarian noble in the first third of the 13th century, who served as [[Master of the cupbearers]] from 1229 to 1230.
+
{|
 +
|
 +
|}
  
−
==Family==
+
'''Péc I. Lukács''' (pol. ''Łukasz I Péc'') (*&nbsp;nieznana, † nieznana), węgierski szlachcic, [[stolnik królewski]] od 1229 do 1230 roku, za panowania króla Węgier [[II. András|Andrzej II]].
−
Lucas I is the earliest known member of the [[Péc (genus)|''gens'' (clan) Péc]], which had large-scale possessions in several counties of [[Transdanubia]], in addition to other parts of the [[Kingdom of Hungary (1000–1301)|Kingdom of Hungary]]. They originated from [[Sokoró Hills]] ([[Győr County]]), their ancient clan estate laid in present-day [[Felpéc]] and [[Kajárpéc]]. Based on the clan's coat-of-arms, it is possible that Lucas was a knight from [[Western Europe]], who arrived to Hungary during the early reign of [[Andrew II of Hungary]]. For his military service, he was granted lands in Győr County and the surrounding regions.{{sfn|Kádár|2018|p=6}}
 
  
−
Lucas I had three sons: [[George Péc|George]] served as ''[[ispán]]'' of [[Zala County (former)|Zala County]] from 1243 to 1244;{{sfn|Zsoldos|2011|p=231}} Mark I, who was forefather of the [[Marcali family|Marcali]], Berzencei and Szentgyörgyi noble families; and Lucas II (also known as Lucas the Great).<ref name="engel">Engel: ''Genealógia'' (Genus Péc 1. Zala branch)</ref>
+
==Rodzina==
 +
Lukács I jest najstarszym członkiem rodu [[Péc]], który posiadał majątki na dużą skalę w kilku okręgach [[Zadunaje|Zadunaja]], oprócz innych części [[Królestwo|Królestwa Węgier]]. Ród pochodził z wzgórz Sokoró (komitat [[Győr]]), ich najstarszej posiadłości rodowej w dzisiejszych [[Felpéc]] i [[Kajárpéc]]. Opierając się na herbie rodu, możliwe jest, że Lukács był rycerzem z Europy Zachodniej, który przybył na Węgry podczas wczesnych rządów króla Węgier [[II. András|Andrzeja II]]. Za swoją służbę wojskową otrzymał ziemie w komitacie [[Győr]] i okolicznych regionach<ref name="Kádár">Kádár, Tamás (2018). ''Egy figyelemre méltó Dráva vidéki főúr a 13. század második feléből: Péc nembeli György fia Dénes nádor és országbíró közéleti pályája'' [''Niezwykły Pan z regionu Drava w drugiej połowie XIII wieku: państwowa kariera palatyna i sędziego królewskiego Denis, syna Jerzego z rodu Péc'']. Somogy Megye Múltjából. str. 6.</ref>.
  
−
==Identification==
+
Lukács miał trzech synów: Grzegorza – [[ispán]]a komitatu [[Zala]] od 1243 do 1244 r.<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 49, 59, 128, 134, 159, 170, 184, 231, 325.</ref> Marka I – przodka szlacheckich rodzin: [[Marczalli]], [[Berzencei]] i [[Szentgyörgy]]i; i Łukasza II, znanego również jako Łukasz Wielki (Nagy).<ref>Engel: Genealógia (Genus Péc 1. Zala - gałąź)</ref>
−
There is a scholarly debate on the difficulty of the identification of Hungarian nobles with the given name "Lucas", who were active in the 1230s. 19th-century historian Mór Wertner considered all of them as a single person in his various academic works, albeit with various sturdiness. He claimed that all of relevant data refer to a certain Lucas, son of Hippolytus, who is mentioned by a charter in 1206. Wertner connected this individual to the Péc kindred. Subsequently, he slightly modified his viewpoint, and considered Lucas, who functioned as ''ispán'' of [[Hont County]], was "probably different person". Historian Attila Zsoldos analyzed further the question: he separated Lucas, the ''ispán'' of the [[County of the Bakony|Bakony royal forest]] too, as its office-holders came from a lower social status in the era. Furthermore, as Zsoldos denoted, the ''ispán'' of [[Moson County]] was certainly different person from the ''ispán'' of Hont County, as they both appeared in the same royal charter in 1239. Attila Zsoldos then considered, there were four (less likely three) different office-bearer nobles with the given name Lucas in the first third of the 13th century:{{sfn|Zsoldos|2011|p=325}}
 
  
−
# '''Lucas''', who belonged to the court of King Andrew II. He served as Master of the cupbearers from 1229 to 1230, beside his position of ''ispán'' of [[Bars County]].{{sfn|Zsoldos|2011|pp=59, 134}} Possibly he is identical with that Lucas, who briefly functioned as ''ispán'' of [[Pozsony County]] in 1235.{{sfn|Zsoldos|2011|p=184}} Several historians, including Attila Zsoldos{{sfn|Zsoldos|2011|p=325}} and Tamás Kádár{{sfn|Kádár|2018|p=6}} considered this baron might be identical with Lucas I Péc, who rose to the Hungarian elite during his decades of service in the court of Andrew II, but rapidly lost political influence, when [[Béla IV of Hungary]] ascended the Hungarian throne in 1235.
+
== Identyfikacja ==
−
# '''Lucas''', who was a confidant of Duke Béla, who had long opposed his father's land grants and policy. He was [[Ban of Severin]] (which belonged to the duke's domain) in 1233, following his predecessor [[Buzád Hahót]]'s retirement.{{sfn|Zsoldos|2011|p=49}} After Béla's coronation as Hungarian king, he served as ''ispán'' of Moson County between 1235 and 1240.{{sfn|Zsoldos|2011|p=170}} It is plausible he was killed during the [[First Mongol invasion of Hungary]].
+
 
−
# '''Lucas''', who came from a lower social status (possibly [[Royal servant (Kingdom of Hungary)|royal servant]]), and functioned as count of the Bakony royal forest from 1232 to 1233.{{sfn|Zsoldos|2011|p=128}}
+
Prowadzona jest debata naukowa na temat trudności w utożsamieniu węgierskich szlachciców z imieniem „Lukács” (Łukasz), którzy działali w latach 30. XIII wieku. XIX-wieczny historyk [[Wertner Mór|Mór Wertner]] w swoich różnych pracach naukowych uważał ich wszystkich za jedną osobę, choć o różnej pozycji. Twierdził, że wszystkie istotne dane odnoszą się do pewnego Łukasza, syna Hipolita, o którym wspomniano w dokumencie z 1206 r. Wertner połączył tę osobę jako osobę z rodu [[Péc]]. Następnie nieco zmodyfikował swój punkt widzenia i uznał, że Łukasz, który działał jako [[ispán]] z komitatu [[Hont]], był „prawdopodobnie inną osobą”. Historyk [[Zsoldos Attila|Attila Zsoldos]] dalej analizował problem: oddzielił także Łukasza, [[ispán]]a z królewskiego lasu [[Bakony]], ponieważ jego urzędnicy pochodzili z niższego statusu społecznego w tamtych czasach. Ponadto, jak wskazał Zsoldos, [[ispán]] z komitstu [[Moson]] był z pewnością inną osobą niż [[ispán]] z komitatu [[Hont]], ponieważ obaj pojawili się w tym samym królewskim dokumencie z 1239 roku. Następnie [[Zsoldos Attila|Attila Zsoldos]] zauważył, że było czterech (mniej prawdopodobne że trzech) różnych szlachciców-urzędników o imieniu Łukasz w okresie 1200-30.<ref name="Zsoldos2011" />
−
# '''Lucas''', who was ''ispán'' of Hont County from 1237 to 1239.{{sfn|Zsoldos|2011|p=159}} It is possible that he is identical with #1 Lucas (thus plausibly Lucas Péc), who was forced to be satisfied with this relatively insignificant position after Béla IV's enthronement.{{sfn|Zsoldos|2011|p=325}}
+
 
 +
# '''Lukács''', który należał do dworu króla Andrzeja II, pełnił funkcję [[stolnik|stolnika królewskiego]] od 1229 do 1230 roku, obok swojej pozycji [[ispán]]a komitatu [[Bars]].<ref name="Zsoldos2011" /> Być może jest on tożsamy z Łukaszem, który krótko funkcjonował jako [[ispán]] komitatu [[Pozsony]] w 1235 r.<ref name="Zsoldos2011" /> Kilku historyków, w tym Attila Zsoldos<ref name="Zsoldos2011" /> i [[Kádár Tamás|Tamás Kádár]]<ref name="Kádár" /> uważali, że ten baron może być tożsamy z Łukaszem, który doszedł do elity węgierskiej podczas dziesięcioleci służby na dworze Andrzeja II, ale szybko stracił wpływy polityczne, gdy w 1235 r. na tron Węgier wstąpił [[IV. Béla|Bela IV]].
 +
# '''Lukács''', który był powiernikiem księcia [[IV. Béla|Beli]], od dawna sprzeciwiającego się przyznawaniu ziemi i polityce ojca. Był [[Ban Severin|banem Severin]]a (będącego pod władzą księcia) w 1233 r., po przejściu na emeryturę jego poprzednika [[Hahót II. Buzád|Buzada II Hahóta]]<ref name="Zsoldos2011" />. Po koronacji Beli na króla Węgier służył jako [[ispán]] komitatu [[Moson]] w latach 1235–1240.<ref name="Zsoldos2011" /> Prawdopodobnie zginął podczas [[Inwazja Mongołów 1241|inwazji Mongołów]] na Węgry w 1241 roku.
 +
# '''Lukács''', który pochodził z niższego statusu społecznego (prawdopodobnie był królewskim sługą) i działał jako hrabia królewskiego lasu [[Bakony]] od 1232 do 1233 r.<ref name="Zsoldos2011" />
 +
# '''Lukács''', który był [[ispán]]em komitatu [[Hont]] od 1237 do 1239.<ref name="Zsoldos2011" /> Możliwe, że jest on tożsamy z Łukaszem nr 1 (a więc prawdopodobnie Lukácsem Pécem), który został zmuszony do zadowolenia się z tą stosunkowo nieistotną funkcją po intronizacji Beli IV.<ref name="Zsoldos2011" />
  
 
== Przypisy ==
 
== Przypisy ==
Linia 39: Linia 51:
  
 
== Źródła ==
 
== Źródła ==
−
* Kádár, Tamás (2018). "Egy figyelemre méltó Dráva vidéki főúr a 13. század második feléből: Péc nembeli György fia Dénes nádor és országbíró közéleti pályája [''A Remarkable Lord from the Dráva Region in the Second Half of the 13th Century: The Public Career of Palatine and Judge Royal Denis, son of George from the Clan Péc'']". Somogy Megye Múltjából (po węgiersku). 45–46: 5–19. ISSN 1419-8010.
+
* Kádár, Tamás (2018). ''Egy figyelemre méltó Dráva vidéki főúr a 13. század második feléből: Péc nembeli György fia Dénes nádor és országbíró közéleti pályája'' [''Niezwykły Pan z regionu Drava w drugiej połowie XIII wieku: państwowa kariera palatyna i sędziego królewskiego Denis, syna Jerzego z rodu Péc'']. Somogy Megye Múltjából. 45–46: str. 5–19. ISSN 1419-8010.
  
−
* Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [Secular Archontology of Hungary, 1000–1301] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-38-3.
+
* Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.
  
 
|
 
|
 
{{Urzędnik infobox
 
{{Urzędnik infobox
−
  |urzędnik          = Péc I. Lukács
+
  |urzędnik          = Péc I. Lukács (węg.)<br>Łukasz I Péc (pol.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
−
  |tytulatura        = Podczaszy królewski
+
  |tytulatura        = [[Stolnik królewski]]<br>[[Ban Severin]]
 
  |grafika          =  
 
  |grafika          =  
 
  |opis grafiki      =  
 
  |opis grafiki      =  
Linia 56: Linia 68:
 
  |dewiza            =  
 
  |dewiza            =  
  
−
  |1. tytuł          = [[Podczaszy królewski]]
+
  |1. tytuł          = [[Stolnik królewski]]
 
  |1. od            = 1229
 
  |1. od            = 1229
 
  |1. do            = 1230
 
  |1. do            = 1230
 
  |1. powołanie      =  
 
  |1. powołanie      =  
 
  |1. poprzednik    = [[Kán II. Gyula]]
 
  |1. poprzednik    = [[Kán II. Gyula]]
−
  |1. następca      = [[Stephen Csák]]
+
  |1. następca      = brak informacji
 +
 
 +
|2. tytuł          = [[Ban Severin]]
 +
|2. od            = ok.1233
 +
|2. do            =
 +
|2. powołanie      =
 +
|2. poprzednik    = [[Hahót II. Buzád]]
 +
|2. następca      = [[brak informacji]]
  
 
  |klan              = [[Péc]]
 
  |klan              = [[Péc]]
Linia 81: Linia 100:
 
  |1. związek od    =  
 
  |1. związek od    =  
 
  |1. związek do    =  
 
  |1. związek do    =  
−
  |1. dzieci        = [[Péc Gergely|Gergely]], [[Péc I. Márk|I. Márk]], [[Péc II. Lucas|II. Lucas]]
+
  |1. dzieci        = [[Péc Gergely|Gergely]]<br>[[Péc I. Márk|I. Márk]]<br>[[Péc II. Lucas|II. Lucas]]
 
  |dokonania        =  
 
  |dokonania        =  
 
  |odznaczenia      =  
 
  |odznaczenia      =  
Linia 92: Linia 111:
 
{{SORTUJ:Pec, Lucas 01}}
 
{{SORTUJ:Pec, Lucas 01}}
  
−
[[Kategoria:Koniuszy królewscy]]
+
[[Kategoria:Péc]]
−
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
+
[[Kategoria:Ród]]
−
[[Kategoria:Rody]]
+
[[Kategoria:Banowie Severin]]
−
[[Kategoria:Ród Péc]]
+
[[Kategoria:Stolnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]]

Aktualna wersja na dzień 15:01, 7 mar 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Stolnik królewski
(1229-1230) 		Następca:
Kán II. Gyula brak informacji
Poprzednik: Ban Severin (?)
(ok.1233) 		Następca:
Hahót II. Buzád brak informacji

Péc I. Lukács (pol. Łukasz I Péc) (* nieznana, † nieznana), węgierski szlachcic, stolnik królewski od 1229 do 1230 roku, za panowania króla Węgier Andrzej II.

Rodzina

Lukács I jest najstarszym członkiem rodu Péc, który posiadał majątki na dużą skalę w kilku okręgach Zadunaja, oprócz innych części Królestwa Węgier. Ród pochodził z wzgórz Sokoró (komitat Győr), ich najstarszej posiadłości rodowej w dzisiejszych Felpéc i Kajárpéc. Opierając się na herbie rodu, możliwe jest, że Lukács był rycerzem z Europy Zachodniej, który przybył na Węgry podczas wczesnych rządów króla Węgier Andrzeja II. Za swoją służbę wojskową otrzymał ziemie w komitacie Győr i okolicznych regionach[1].

Lukács miał trzech synów: Grzegorza – ispána komitatu Zala od 1243 do 1244 r.[2] Marka I – przodka szlacheckich rodzin: Marczalli, Berzencei i Szentgyörgyi; i Łukasza II, znanego również jako Łukasz Wielki (Nagy).[3]

Identyfikacja

Prowadzona jest debata naukowa na temat trudności w utożsamieniu węgierskich szlachciców z imieniem „Lukács” (Łukasz), którzy działali w latach 30. XIII wieku. XIX-wieczny historyk Mór Wertner w swoich różnych pracach naukowych uważał ich wszystkich za jedną osobę, choć o różnej pozycji. Twierdził, że wszystkie istotne dane odnoszą się do pewnego Łukasza, syna Hipolita, o którym wspomniano w dokumencie z 1206 r. Wertner połączył tę osobę jako osobę z rodu Péc. Następnie nieco zmodyfikował swój punkt widzenia i uznał, że Łukasz, który działał jako ispán z komitatu Hont, był „prawdopodobnie inną osobą”. Historyk Attila Zsoldos dalej analizował problem: oddzielił także Łukasza, ispána z królewskiego lasu Bakony, ponieważ jego urzędnicy pochodzili z niższego statusu społecznego w tamtych czasach. Ponadto, jak wskazał Zsoldos, ispán z komitstu Moson był z pewnością inną osobą niż ispán z komitatu Hont, ponieważ obaj pojawili się w tym samym królewskim dokumencie z 1239 roku. Następnie Attila Zsoldos zauważył, że było czterech (mniej prawdopodobne że trzech) różnych szlachciców-urzędników o imieniu Łukasz w okresie 1200-30.[2]

  1. Lukács, który należał do dworu króla Andrzeja II, pełnił funkcję stolnika królewskiego od 1229 do 1230 roku, obok swojej pozycji ispána komitatu Bars.[2] Być może jest on tożsamy z Łukaszem, który krótko funkcjonował jako ispán komitatu Pozsony w 1235 r.[2] Kilku historyków, w tym Attila Zsoldos[2] i Tamás Kádár[1] uważali, że ten baron może być tożsamy z Łukaszem, który doszedł do elity węgierskiej podczas dziesięcioleci służby na dworze Andrzeja II, ale szybko stracił wpływy polityczne, gdy w 1235 r. na tron Węgier wstąpił Bela IV.
  2. Lukács, który był powiernikiem księcia Beli, od dawna sprzeciwiającego się przyznawaniu ziemi i polityce ojca. Był banem Severina (będącego pod władzą księcia) w 1233 r., po przejściu na emeryturę jego poprzednika Buzada II Hahóta[2]. Po koronacji Beli na króla Węgier służył jako ispán komitatu Moson w latach 1235–1240.[2] Prawdopodobnie zginął podczas inwazji Mongołów na Węgry w 1241 roku.
  3. Lukács, który pochodził z niższego statusu społecznego (prawdopodobnie był królewskim sługą) i działał jako hrabia królewskiego lasu Bakony od 1232 do 1233 r.[2]
  4. Lukács, który był ispánem komitatu Hont od 1237 do 1239.[2] Możliwe, że jest on tożsamy z Łukaszem nr 1 (a więc prawdopodobnie Lukácsem Pécem), który został zmuszony do zadowolenia się z tą stosunkowo nieistotną funkcją po intronizacji Beli IV.[2]

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 Kádár, Tamás (2018). Egy figyelemre méltó Dráva vidéki főúr a 13. század második feléből: Péc nembeli György fia Dénes nádor és országbíró közéleti pályája [Niezwykły Pan z regionu Drava w drugiej połowie XIII wieku: państwowa kariera palatyna i sędziego królewskiego Denis, syna Jerzego z rodu Péc]. Somogy Megye Múltjából. str. 6.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 2,9 Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 49, 59, 128, 134, 159, 170, 184, 231, 325.
  3. ↑ Engel: Genealógia (Genus Péc 1. Zala - gałąź)

Źródła

  • Kádár, Tamás (2018). Egy figyelemre méltó Dráva vidéki főúr a 13. század második feléből: Péc nembeli György fia Dénes nádor és országbíró közéleti pályája [Niezwykły Pan z regionu Drava w drugiej połowie XIII wieku: państwowa kariera palatyna i sędziego królewskiego Denis, syna Jerzego z rodu Péc]. Somogy Megye Múltjából. 45–46: str. 5–19. ISSN 1419-8010.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.

Péc I. Lukács (węg.)
Łukasz I Péc (pol.)

— Stolnik królewski
Ban Severin		 —
Stolnik królewski
Okres od 1229
do 1230
Poprzednik Kán II. Gyula
Następca brak informacji
Ban Severin
Okres od ok.1233
Poprzednik Hahót II. Buzád
Następca brak informacji
Dane biograficzne
Klan Péc
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć data nieznana
Ojciec nieznany
Matka nieznana
Żona nieznana
Dzieci Gergely
I. Márk
II. Lucas
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Péc_I._Lukács&oldid=51796”