Hahót II. Buzád: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
(→Źródła) |
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej") |
||
| (Nie pokazano 4 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
| − | [[Kategoria:Strony | + | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] |
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Buz%C3%A1d_Hah%C3%B3t | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Buz%C3%A1d_Hah%C3%B3t | ||
| Linia 34: | Linia 34: | ||
| − | '''Hahót II. Buzád''' (pol. ''Hahót II Buzád'') (* | + | '''Hahót II. Buzád''' (pol. ''Hahót II Buzád'') (* ok.1180, † kwiecień 1241), węgierski szlachcic, pierwszy znany [[ban Severin]].<ref name='Zsoldos_49'>Zsoldos 2011, str. 49.</ref> Później zrezygnował ze swojej pozycji w społeczeństwie i wstąpił do zakonu dominikanów. |
| − | + | uzad został zabity podczas [[Inwazja Mongołów 1241|mongolskiej inwazji]] na swoją ojczyznę w kwietniu 1241 roku i jest teraz czczony przez Kościół katolicki jako męczennik, za który został beatyfikowany. | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
== Kariera == | == Kariera == | ||
| + | <blockquote><small> | ||
| + | [...] ''Wyrastają z hrabstw Orlamund. Pierwszy przybył nazywał się Hadolch, którego syn był nazywany podobnie jak Hadolch, a także Arnold. Z nich wyskoczył Banus Buzad. Mieszkańcy tego kraju nie potrafili wymówić Hadolcha, dlatego zostali nazwani podobnym imieniem Hohold''. [...] | ||
| + | – ''[[Képes Krónika]]''<ref>''The Hungarian Illuminated Chronicle'' (ch. 49), str. 102.</ref></small> | ||
| + | </blockquote> | ||
| − | + | Buzád urodził się w rodzie [[Buzád]] klanu [[Hahót]], jako syna Buzada I († 1192).<ref name='Markó_451'>Markó 2006, str. 451.</ref> Według ''magistra'' [[Ákos (kronikarz)|Ákosa]], założycielem klanu Hahót był dziadek Buzáda, niemiecki rycerz [[Hahót I. Hahold|Hahold I]], który sam był potomkiem hrabiów [[Weimar-Orlamünde]] i osiadł w Królestwie Węgier w 1163 r. na zaproszenie króla Węgier [[III. István|Stefana III]] do walki z uzurpatorem, stryjem [[IV. István|Stefanem]] i jego sojusznikami, [[Csák]]ami. Bratem Buzada był [[Hahót I. Arnold|Arnold I]] (†. ok.1234 r.), który wzniósł klasztor rodzinny w Hahót. Buzad I miał czterech synów z niezidentyfikowanej żony: Buzada III (jego domniemany spadkobierca, który jednak zmarł przed ojcem około listopada 1239 r.), [[Hahót I. Csák|Csáka I]], [[Wojewoda|wojewodę Siedmiogrodu]], [https://en.wikipedia.org/wiki/Tristan_Hah%C3%B3t Tristana] i Lancelota.<ref>Marek, Miroslav. "[http://genealogy.euweb.cz/hung/banffy1.html Hahót family tree]". Genealogy.EU.</ref> | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | Buzád służył jako [[ | + | Według nieautentycznego dokumentu Buzád służył jako ''[[ispán]]'' komitatu [[Győr]] w 1209 r.<ref name='Zsoldos_157'>Zsoldos 2011, str. 157.</ref> Nie ma wzmianek o tym, że otrzymał jakieś oficjalne stanowiska w kolejnych dwóch dekadach. Funkcjonował jako ''[[ispán]]'' komitatu [[Bihar]] w 1222 r.<ref name='Zsoldos_139'>Zsoldos 2011, str. 139.</ref> Następnie był ''[[ispán]]em'' komitatu [[Pozsony]] w latach 1222–1224.<ref name='Zsoldos_183'>Zsoldos 2011, str. 183.</ref> W tym czasie pojawiły się konflikty między królem Węgier [[II. András|Andrzejem II]] a jego synem, [[IV. Béla|Belą IV]], który w końcu zbuntował się przeciwko rządom ojca. Buzád został zwolennikiem Beli, w wyniku czego podążył za swym panem na wygnanie do Austrii w 1223 r. Po pojednaniu między ojcem i synem wrócił na Węgry i w 1225 r. został ''[[ispán]]em'' komitatu [[Vas]]. |
| − | + | Buzád służył jako [[ban Severin]] od 1226 do ok. 1232, gdy Bela faktycznie rządził Siedmiogrodem niezależnie od króla, posiadając tytuł [[Książę Siedmiogrodu|księcia Siedmiogrodu]].<ref name='Zsoldos_49'>Zsoldos 2011, str. 49.</ref> W 1233 r. określił się mianem „byłego bana” (łac. ''quondam banus'') w dokumencie, w wyniku wcześniejszych prac archontologicznych i genealogicznych historyków węgierskich (np. [[Karácsony János|Jánosa Karácsonyego]] i [[Wertner Mór|Mora Wertnera]] 1228/9), jednak bardziej prawdopodobne jest, że Buzád sprawował urząd bana Severin z powodu jego bliskiego związku z Belą i istnieje również powód, by sądzić, że nawiązał on kontakt w tym okresie z braćmi dominikańskimi, którzy byli zaangażowani w nawracaniu wśród ludu Kumanów.<ref name='Zsoldos_292'>Zsoldos 2011, str. 292.</ref> Buzád był ''[[ispán]]em'' komitatu [[Sopron]] w 1232 r.<ref name='Zsoldos_198'>Zsoldos 2011, str. 198.</ref> i z tego powodu historyk [[Zsoldos Attila|Attila Zsoldos]] pomyślał, że Buzád opuścił dwór Beli, aby w tym roku powrócić do lojalności względem [[II. András|Andrzeja]].<ref name='Zsoldos_2016_446'>Zsoldos 2016, str. 446.</ref> | |
== Życie zakonne == | == Życie zakonne == | ||
| + | <blockquote><small> | ||
| + | ''Buzád pochodził z najpotężniejszej rodziny Bánfi [sic] na Węgrzech. Dorastał, gdy rodzina wchodził na drogę bogactwa i sławy, jednak Buzád zostawił swoją pozycję synom i z wielkim entuzjazmem rozpoczął życie zakonne w zakonie dominikańskim. W miarę zdobywania doświadczenia w naukach świeckich wkrótce stał się niestrudzonym propagatorem Słowa Bożego. Gdy Tatarzy [Mongołowie] wdarli się na Węgry, przeor rozkazał ich mnichom uciekać, ale Buzád nie dbał o zagrożenie dla jego życia, prosząc opata, by pozwolił mu zostać i pocieszyć chrześcijanin i zginąć jako sługa Boga. Po tym, jak jego towarzysze byli w bezpiecznym miejscu, Buzád postanowił umrzeć za Chrystusa i zachęcił ludzi do zrobienia tego samego. Gdy Tatarzy byli w pobliżu, garstka zebranych została pobłogosławiona [przez Buzáda] chwalebnymi intencjami chwalebnej śmierci dla Chrystusa. On sam w kościele, jakby ukrzyżowany, modlił się z męstwem przy ołtarzu. Ofiarował więc całkowicie całopalną ofiarę i został zabity 8 grudnia 1243 r. [Sic]. Po tym, jak barbarzyńcy się wycofali, powracający bracia znaleźli jego pocięte ciało, które było przeszyte włóczniami i bardzo go opłakiwali. Jeden z braci opłakiwał Buzáda przez trzy dni, gdy nie jadł jedzenia i nie pił, był zdumiony, gdy usłyszał, jak męczennik mówi do niego: „Czy Chrystus nie musiał cierpieć przed wejściem do swojej chwały? Nie są proporcjonalne do chwały przyszłości. ”Brat nie był już po tym opłakiwany, ale się radował”''. | ||
| + | – Gábor Hevenesi: ''Ungaricae Sanctitatis Indicia'' (1692)</small> | ||
| + | </blockquote> | ||
| − | + | koło 1233 r. Buzád wstąpił do zakonu dominikanów, rezygnując z kariery politycznej i porzucając wszelką własność. Jak wspomniano w dokumencie z 14 lutego 1233 r., mieszkał on już w klasztorze w Peszcie. Następnie jego syn Buzad III odziedziczył jego główną posiadłość i centrum Szabar.<ref name='Vándor_50'>Vándor 1996, str. 50.</ref> Zgodnie z tradycją opowiadaną przez współczesnego kronikarza [https://en.wikipedia.org/wiki/Thomas_of_Cantimpr%C3%A9 Thomāsa Cantimpratensisa], Buzád nie chciał opuścić klasztoru, najeżdżający Mongołowie zabili Buzáda przed ołtarzem w połowie kwietnia 1241 r. Krótko po katastrofalnej [[Mohi|bitwie pod Mohi]] Buzád został beatyfikowany przez Kościół rzymskokatolicki z powodu męczeństwa i poświęcenia.<ref name='Markó_451'/> Narrację o męczeństwie zachował jezuicki uczony i teolog Gábor Hevenesi pod koniec XVII wieku w swojej pracy nad ''Ungaricae Sanctitatis Indicia'' (1692). | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
== Upamiętanie == | == Upamiętanie == | ||
| − | Na cześć | + | Na cześć Buzáda, w Hahót w komitacie [[Zala]], we wsi która została założona przez jego klan, w 2009 roku został postawiona drewniana rzeźba. Normalnego rozmiaru statua przedstawia szlachetną postać, w jednej ręce trzymającej miecz oraz łaciński krzyż w drugiej, odnoszącą się do jego świeckich i kościelnych karier. László Vigh, członek Węgierskiego Zgromadzenia Narodowego, wygłosił przemówienie podczas konsekracji, gdzie wspomniał o tym, że Buzád musiał podążać za ludźmi, którzy żyli życiem z Bożą miłością i uczciwą pracą, zamiast fałszywych wzorów do naśladowania.<ref>''[http://zaol.hu/hirek/a-falut-alapito-nemzetseg-vertanujanak-1455576 A falut alapító nemzetség vértanújának]'' (po węgiersku). Zaol.hu, 2009-10-12. [dostęp:2013-11-14]</ref> |
| − | |||
| − | |||
==Przypisy== | ==Przypisy== | ||
| Linia 84: | Linia 66: | ||
== Źródła == | == Źródła == | ||
| − | * Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon'' [Wyżsi urzednicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do dnia | + | * Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon'' [Wyżsi urzednicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do dnia dzisiejszego – Encyclopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest; ISBN 963-547-085-1. |
* {{hu icon}} Vándor, László (1996). "Boldog Buzád. Gondolatok középkorkutatásunkról, kulturális emlékeinkről az egyetlen és méltatlanul elfeledett középkori zalai szent kapcsán. ''Pannon Tükör'', 1996 Vol. 1. No. 1. pstr. 48–50. | * {{hu icon}} Vándor, László (1996). "Boldog Buzád. Gondolatok középkorkutatásunkról, kulturális emlékeinkről az egyetlen és méltatlanul elfeledett középkori zalai szent kapcsán. ''Pannon Tükör'', 1996 Vol. 1. No. 1. pstr. 48–50. | ||
* {{hu icon}} Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' ("Świecka Archeologia Węgier, 1000–1301"). História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN 978-963-9627-38-3 | * {{hu icon}} Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' ("Świecka Archeologia Węgier, 1000–1301"). História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN 978-963-9627-38-3 | ||
| Linia 129: | Linia 111: | ||
|ojciec = [[Hahót I. Buzád|I. Buzád]] | |ojciec = [[Hahót I. Buzád|I. Buzád]] | ||
|matka = nieznana | |matka = nieznana | ||
| − | |rodzeństwo = [[Hahót III. Buzád|III. Buzád]] | + | |rodzeństwo = [[Hahót III. Buzád|III. Buzád]]<br>[[Hahót I. Csák|I. Csák]]<brLancelot |
|1. związek = | |1. związek = | ||
|1. związek z = | |1. związek z = | ||
| Linia 146: | Linia 128: | ||
[[Kategoria:Hahót]] | [[Kategoria:Hahót]] | ||
| + | [[Kategoria:Banowie]] | ||
[[Kategoria:Banowie Severin]] | [[Kategoria:Banowie Severin]] | ||
| − | |||
| − | |||
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]] | [[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]] | ||
| + | [[Kategoria:Święci]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy święci]] | [[Kategoria:Węgierscy święci]] | ||
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]] | [[Kategoria:Nieznana data urodzenia]] | ||
| + | [[Kategoria:Urodzeni w XI wieku]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w 1241]] | [[Kategoria:Zmarli w 1241]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]] | [[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]] | ||
| + | [[Kategoria:Ofiary najazdu Tatarów]] | ||
Aktualna wersja na dzień 15:45, 7 mar 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
uzad został zabity podczas mongolskiej inwazji na swoją ojczyznę w kwietniu 1241 roku i jest teraz czczony przez Kościół katolicki jako męczennik, za który został beatyfikowany. Spis treściKariera
Buzád urodził się w rodzie Buzád klanu Hahót, jako syna Buzada I († 1192).[3] Według magistra Ákosa, założycielem klanu Hahót był dziadek Buzáda, niemiecki rycerz Hahold I, który sam był potomkiem hrabiów Weimar-Orlamünde i osiadł w Królestwie Węgier w 1163 r. na zaproszenie króla Węgier Stefana III do walki z uzurpatorem, stryjem Stefanem i jego sojusznikami, Csákami. Bratem Buzada był Arnold I (†. ok.1234 r.), który wzniósł klasztor rodzinny w Hahót. Buzad I miał czterech synów z niezidentyfikowanej żony: Buzada III (jego domniemany spadkobierca, który jednak zmarł przed ojcem około listopada 1239 r.), Csáka I, wojewodę Siedmiogrodu, Tristana i Lancelota.[4] Według nieautentycznego dokumentu Buzád służył jako ispán komitatu Győr w 1209 r.[5] Nie ma wzmianek o tym, że otrzymał jakieś oficjalne stanowiska w kolejnych dwóch dekadach. Funkcjonował jako ispán komitatu Bihar w 1222 r.[6] Następnie był ispánem komitatu Pozsony w latach 1222–1224.[7] W tym czasie pojawiły się konflikty między królem Węgier Andrzejem II a jego synem, Belą IV, który w końcu zbuntował się przeciwko rządom ojca. Buzád został zwolennikiem Beli, w wyniku czego podążył za swym panem na wygnanie do Austrii w 1223 r. Po pojednaniu między ojcem i synem wrócił na Węgry i w 1225 r. został ispánem komitatu Vas. Buzád służył jako ban Severin od 1226 do ok. 1232, gdy Bela faktycznie rządził Siedmiogrodem niezależnie od króla, posiadając tytuł księcia Siedmiogrodu.[1] W 1233 r. określił się mianem „byłego bana” (łac. quondam banus) w dokumencie, w wyniku wcześniejszych prac archontologicznych i genealogicznych historyków węgierskich (np. Jánosa Karácsonyego i Mora Wertnera 1228/9), jednak bardziej prawdopodobne jest, że Buzád sprawował urząd bana Severin z powodu jego bliskiego związku z Belą i istnieje również powód, by sądzić, że nawiązał on kontakt w tym okresie z braćmi dominikańskimi, którzy byli zaangażowani w nawracaniu wśród ludu Kumanów.[8] Buzád był ispánem komitatu Sopron w 1232 r.[9] i z tego powodu historyk Attila Zsoldos pomyślał, że Buzád opuścił dwór Beli, aby w tym roku powrócić do lojalności względem Andrzeja.[10] Życie zakonne
koło 1233 r. Buzád wstąpił do zakonu dominikanów, rezygnując z kariery politycznej i porzucając wszelką własność. Jak wspomniano w dokumencie z 14 lutego 1233 r., mieszkał on już w klasztorze w Peszcie. Następnie jego syn Buzad III odziedziczył jego główną posiadłość i centrum Szabar.[11] Zgodnie z tradycją opowiadaną przez współczesnego kronikarza Thomāsa Cantimpratensisa, Buzád nie chciał opuścić klasztoru, najeżdżający Mongołowie zabili Buzáda przed ołtarzem w połowie kwietnia 1241 r. Krótko po katastrofalnej bitwie pod Mohi Buzád został beatyfikowany przez Kościół rzymskokatolicki z powodu męczeństwa i poświęcenia.[3] Narrację o męczeństwie zachował jezuicki uczony i teolog Gábor Hevenesi pod koniec XVII wieku w swojej pracy nad Ungaricae Sanctitatis Indicia (1692). UpamiętanieNa cześć Buzáda, w Hahót w komitacie Zala, we wsi która została założona przez jego klan, w 2009 roku został postawiona drewniana rzeźba. Normalnego rozmiaru statua przedstawia szlachetną postać, w jednej ręce trzymającej miecz oraz łaciński krzyż w drugiej, odnoszącą się do jego świeckich i kościelnych karier. László Vigh, członek Węgierskiego Zgromadzenia Narodowego, wygłosił przemówienie podczas konsekracji, gdzie wspomniał o tym, że Buzád musiał podążać za ludźmi, którzy żyli życiem z Bożą miłością i uczciwą pracą, zamiast fałszywych wzorów do naśladowania.[12] Przypisy
Źródła
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
_Buz%C3%A1d_pecs%C3%A9t_c._1232.jpg){kind=link}