Hahót I. Csák

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Hahót I. Csák (* nieznana, † po 1269), węgierski szlachcic, pełnił kilka ważnych świeckich funkcji za panowania króla Węgier Beli IV. Najpierw był ispánem komitatu Zala, następnie w latach 1256–1260 był mistrzem skarbu (?), następnie wojewodą Siedmiogrodu, od 1261 r. był banem Tatarów. Budowniczy fortu Čakovec. Początkowo był silnym i wpływowym zwolennikiem syna króla, księcia Istvána, później powrócił do lojalności względem króla IV. Béli.

Biografia

Urodził się w rodzie Buzád klanu Hahót jako syn Buzáda II, który pełnił funkcję bana Severin między 1226 a ok.1232. [1] Miał trzech braci. Jego ojciec został zabity przez Mongołów w Peszcie po katastrofalnej bitwie pod Mohi.[2] Csák miał pięciu synów, w tym Csák II, od nieznanej z imienia żony.[2]

Jego imię po raz pierwszy wspomniano w dokumencie z 1234 r.[2] Chociaż dokument okazał się być fałszerstwem z XIV wieku, jej dane genealogiczne są prawidłowe, co sugerowało, że urodził się ok. 1215 roku.[3] Funkcję koniuszego królewskiego pełnił od 1245 do 1247 r. Poza tym służył także jako ispán komitatu Baranya w 1245 r.[1] Csák był ispánem komitatu Sopron między 1247 a 1254. Zgodnie z nieautentycznym dokumentem sprawował również ten urząd do 1260 lub 1265 (w zależności od niepewnej daty).[1] Właściciel Rohrbach (Fraknónádasd), Eggendorf (Dolna Austria), Hidegség i Homok w pobliżu miasta Sopron. Historyk Melind Tóth twierdzi, że Hidegség pełniło funkcję dworskiej siedziby Csáka, gdy sprawował urząd ispána w komitacie Sopron.[3] Tóth argumentowała również, że malowidła ścienne (freski) w rotundzie Hidegség, która jest ważnym dziedzictwem artystycznym z XIII wieku na Węgrzech, zostały wykonane przy wsparciu finansowym Csáka.[3]

Csák został mianowany mistrzem skarbu przez króla Belę IV w 1248 r. i pełnił urząd do 1259 r. Ponadto pełnił również funkcję ispána komitatu Zala w latach 1256–1259.[1] W tym charakterze założył klasztor premonstrantów w Rajku, poświęcony Najświętszej Maryi Pannie.[3] Wraz z banem Stefanem II Gutkeledem, palatynem Warzyńcem I Rátótem i Benedyktem II, arcybiskupem Ostrzyhomia, prowadził rozmowy pokojowe z wysłannikami króla Czech Ottokara II Czech w sprawie Styrii w kwietniu 1254 r. w Budzie, reprezentując Belę. Gdy Stefan został księciem Styrii w 1258 roku, dwa sąsiednie komitaty: Vas i Zala zostały przeniesione do nowo okupowanej prowincji. W ten sposób ispán Csák stał się poddanym księcia Stefana. Z powodzeniem obronił fort Lockenhaus (Léka) przed wojskami czeskimi. Po bitwie pod Kressenbrunn w lipcu 1260 r. Bela IV została zmuszony do zrzeczenia się Styrii na rzecz Ottokara II. Csák wrócił na Węgry i wziął udział w kampanii przeciwko Bułgarii w 1261 r.[3]

W tym czasie pojawiły się napięcia między Belą IV a jego synem Stefanem, który powrócił do Siedmiogrodu i po 20 sierpnia 1260 r. zaczął nim rządzić jako książę Siedmiogrodu. Csák stopniowo stał się zagorzałym stronnikiem Stephena, który zwolnił wojewodę Ernye Ákosa z tego stanowiska i zastąpił go Csákiem.[4] Jego właściwy tytuł brzmiał „ban Transylwanii” (łac. Banus Transilvanus). Historyk Gyula Kristó podejrzewał celowość tego niezwykłego tytułu (Ernye też go nosił przed Csákiem). Kristó twierdzi, że książę Stefan chciał zapewnić Siedmiogrodowi (Transylwanii) wysoki stopień autonomii, podobnie jak Chorwacji i Slawonii[1]. Csák służył także jako ispán komitatu Szolnok, którego urząd był wówczas połączony z województwem[4]. Wcześniej Csák pełnił już ważne funkcje na dworze księcia (młodszego króla) Stefana; w 1259 był skarbnikiem[1], a w 1260 stolnikiem księcia.[1] Funkcjonował również jako ispán w komitacie Zala (Węgry Zachodnie) w 1260 r., co w rzeczywistości rodzi niepewność co do jego kariery, z powodu wrogości między ojcem i synem, który dominował we wschodniej części kraju, zamienioną w otwartą wojnę.[1] Historyk Attila Zsoldos uważa, że Csák opuścił dwór książęcy i przysięgał wierność Beli, gdy wybuchła między ojcem a synem wojna domowa, która trwała do 1266 r.[5]

Po bitwie o Isaszeg w marcu 1265 r. król został zmuszony do zaakceptowania władzy Stefana w Siedmiogrodzie. 23 marca 1266 r. ojciec i syn potwierdzili pokój w klasztorze NMP na wyspie Małgorzaty. W tym czasie znów stał się ważnym na dworze króla. Służył jako ispán w Zala (1265-1268)[1] i komitacie Nyitra (1269).[1] Jego majątek w komitacie Sopron został podzielony między jego synów zgodnie z umową z 1274 r., co sugeruje, że śmierć Csáka nastąpiła niedługo przedtem.[3]

Dziedzictwo

Aby chronić swój dobytek w Muraköz (dziś: Međimurje, Chorwacja), zbudował drewnianą fortyfikację, Csáktornya (dosł. „Wieżę Csáka”, dziś: Čakovec, Chorwacja).[2]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 1,9 Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 38, 49, 49, 63, 73, 75, 176, 198, 232.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 356, 451.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Tóth, Melinda (1976). Buzád-nemzetségbeli Csák soproni ispán (1246–1254). W: Soproni Szemle, Vol. XXX Issue 3. str. 196, 199, 202, 206-207.
  4. 4,0 4,1 Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526. I.B. Tauris Publishers. str. 144, 382.
  5. Zsoldos, Attila (2007). Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években [Sprawy rodzinne: konflikt między Belą IV a młodszym królem Stefanem w latach 60. XIII wieku]. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 109.

Źródła

  • Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526. I.B. Tauris Publishers. ISBN 1-86064-061-3.
  • Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1.
  • Tóth, Melinda (1976). Buzád-nemzetségbeli Csák soproni ispán (1246–1254). W: Soproni Szemle, Vol. XXX Issue 3. str. 194–210.
  • Zsoldos, Attila (2007). Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években [Sprawy rodzinne: konflikt między Belą IV a młodszym królem Stefanem w latach 60. XIII wieku]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-15-4.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.

Hahót I. Csák (węg.)

Koniuszy królewski
Wojewoda Siedmiogrodu
Mistrz skarbu
Pieczęć Csáka I Hahóta z 1268
Pieczęć Csáka I Hahóta z 1268
Koniuszy królewski
Okres od 1245
do 1248
Poprzednik Gutkeled I. István
Następca Ákos Ernye
Mistrz skarbu
Okres od 1248 ??
do 1260
Poprzednik Türje II. Dénes
Następca Pok II. Móric
Wojewoda Siedmiogrodu
Okres 1261
Poprzednik Ákos Ernye
Następca Kán II. László
Dane biograficzne
Klan Hahót
Pochodzenie węgierski
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć po 1269
Ojciec II. Buzád
Matka nieznana
Rodzeństwo III. Buzád, Tristián, Lancelot