Okręg Mureș: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Przekierowanie do Okręg Marusza)
Znacznik: Nowe przekierowanie
 
 
(Nie pokazano 13 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
#PATRZ [[Okręg Marusza]]
+
[[Kategoria:2]]
 +
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 +
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z niemieckiej Wikipedii]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 +
{{Uwaga polska|
 +
|strona  = https://pl.wikipedia.org/wiki/Okr%C4%99g_Marusza
 +
|autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Okr%C4%99g_Marusza&action=history
 +
|nota    = polski
 +
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
{{Uwaga|
 +
|strona  = https://de.wikipedia.org/wiki/Kreis_Mure%C8%99
 +
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kreis_Mure%C8%99&action=history
 +
|nota    = angielski
 +
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
{{Uwaga|
 +
|strona  = https://de.wikipedia.org/wiki/Kreis_Mure%C8%99
 +
|autorzy = https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Kreis_Mure%C8%99&action=history
 +
|nota    = niemiecki
 +
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
{{Uwaga|
 +
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Maros_megye
 +
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Maros_megye&action=history
 +
|nota    = węgierski
 +
}}
  
−
[[Kategoria:Przekierowane]]
+
{|
 +
|
 +
|}
 +
 
 +
{|
 +
|-style="vertical-align:top;"
 +
|
 +
 
 +
[[Plik:Provinz Mures Romania CIA2006.png|thumb|left|500px|Mapa okręgu Mureș]]
 +
 
 +
[[Plik:Mures County Hungarians.png|thumb|300px|right|Odsetek Węgrów w okręgu Maros według spisu z 2011 roku.
 +
{{legend|#FF0000|Węgierska większość powyżej 80%}}
 +
{{legend|#FF813E|Węgierska większość między 50-79%}}
 +
{{legend|#FFFF00|Węgierska mniejszość powyżej 20%}}
 +
{{legend|#9ADAEB|Węgierska mniejszość między 10-20%}}
 +
{{legend|#818181|Węgierska mniejszość poniżej 10%}}
 +
]]
 +
 
 +
'''Maros megye''' (pol. ''okręg Marusza'', rum. ''Județul Mureș'') – [[Okręgi w Rumunii|okręg]] (Rumuński ''județ'') w środkowej [[Rumunia|Rumunii]] ([[Siedmiogród]], rum. ''Transilvania''), ze stolicą w mieście [[Târgu Mureș]]. W 2011 roku liczył 580 581 mieszkańców<ref>[http://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2014/01/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls Populaţia stabilă pe judeţe, municipii, oraşe şi localităti componenete la RPL_2011] (rum.). Institutul Naţional de Statistică. [dostęp 2021-02-15].</ref>.
 +
 
 +
Okręg ma powierzchnię 6714&nbsp;km², a w 2002 gęstość zaludnienia wynosiła  90os./km².
 +
{{clear}}
 +
 
 +
== Nazwa ==
 +
 
 +
W Królestwie Węgier w 1876 r. utworzono komitat o podobnej nazwie (komitat [[Maros-Torda]] (rum. ''Comitatul Mureş-Turda''). (1960–1968) za czasów Socjalistycznej Republiki Rumunii.
 +
 
 +
Było także hrabstwo o tej samej nazwie w Królestwie Rumunii i Węgierski Region Autonomiczny Mureș (1960–1968) w ramach Socjalistycznej Republiki Rumunii.
 +
 
 +
== Geografia ==
 +
[[File:Judetul Mures 3D map.jpg|300px|left]]
 +
Okręg ma łączną powierzchnię 6 714 km².
 +
 
 +
Północno-wschodnia część okręgu to góry [[Kelemen-havasok]] (rum. ''Munții Călimani'') i [[Görgény]] (rum. ''Munții Gurghiu'') oraz wzgórz podkarpackich, należących do [[Északnyugati-Kárpátok]] (''Wewnętrznych Karpat Wschodnich''). Pozostała część okręgu jest częścią [[Erdélyi-medence]] (''Płaskowyżu Siedmiogrodzkiego'', z głębokimi, ale szerokimi dolinami.
 +
 
 +
Główną rzeką okręgu jest rzeka [[Maros]] (''Mureș''). Przez okręg przepływają także rzeki [[Nagy-Küküllő]] (rum. ''Târnava Mare'') i [[Kis-Küküllő]] (''Târnava Mică'').
 +
 
 +
The northeastern side of the county consists of the [[Călimani Mountains|Călimani]] and [[Gurghiu Mountains|Gurghiu]] Mountains and the sub-Carpathian hills, members of the [[Divisions of the Carpathians|Inner Eastern Carpathians]]. The rest of the county is part of the [[Transylvanian Plateau]], with deep but wide valleys.
 +
 
 +
=== Sąsiedzi ===
 +
{{Romanian counties map}}
 +
 
 +
* na wschodzie [[Okręg Harghita]];
 +
* na zachodzie okręgi [[Okręg Alba|Alba]] i [[Okręg Cluj|Cluj]];
 +
* na północy okręgi [[Okręg Bistrița-Năsăud|Bistrița-Năsăud]] i [[Okręg Suceava|Suceava]];
 +
* na południu okręgi [[Okręg Sibiu|Sibiu]] i [[Okręg Brașov|Brașov]];
 +
{{clear}}
 +
 
 +
== Demografia ==
 +
 
 +
W 2011 r. okręg liczył 550 846 mieszkańców, a gęstość zaludnienia wynosiła 82 os./km².<ref name="INSSER"/><ref>National Institute of Statistics, ''[http://www.recensamant.ro/pagini/tabele/t40a.pdf "Populaţia după etnie"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090816034908/http://www.recensamant.ro/pagini/tabele/t40a.pdf |date=2009-08-16 }}'' ("Population by ethnicity")</ref>
 +
 
 +
{| class="toccolours" style="margin: 0 1em 0 1em;" width="60%"
 +
|-
 +
! align="left" colspan="14" style="background:#ccccff;" | '''Ethnic structure''' (2002)
 +
|-
 +
! align="center" | '''Total'''
 +
! align="center" | [[Romanians]]
 +
! align="center" | [[Hungarians]]
 +
! align="center" | [[Romani people|Roma]]
 +
! align="center" | [[Germans]]
 +
! align="center" | Other
 +
|-
 +
| align="center" |'''580,851'''
 +
| align="center" | 309,375
 +
| align="center" | 228,275
 +
| align="center" | 40,425
 +
| align="center" | 2,045
 +
| align="center" | 731
 +
|-
 +
| align="center" | '''100%'''
 +
| align="center" | 53.26%
 +
| align="center" | 39.30%
 +
| align="center" | 6.96%
 +
| align="center" | 0.35%
 +
| align="center" | 0.12%
 +
|}
 +
{| class="toccolours" style="margin: 0 1em 0 1em;" width="60%"
 +
|-
 +
! align="left" colspan="14" style="background:#ccccff;" | '''Ethnic structure''' (2011)
 +
|-
 +
! align="center" | '''Total'''
 +
! align="center" | [[Romanians]]
 +
! align="center" | [[Hungarians]]
 +
! align="center" | [[Romani people|Roma]]
 +
! align="center" | [[Germans]]
 +
! align="center" | Other
 +
|-
 +
| align="center" |'''550,846'''
 +
| align="center" | 277,372
 +
| align="center" | 200,858
 +
| align="center" | 46,947
 +
| align="center" | 1,478
 +
| align="center" | 792
 +
|-
 +
| align="center" | '''100%'''
 +
| align="center" | 52.60%
 +
| align="center" | 38.09%
 +
| align="center" | 8.90%
 +
| align="center" | 0.28%
 +
| align="center" | 0.13%
 +
|}
 +
 
 +
== Wyznania ==
 +
 
 +
* [[rumuńscy ortodoksi]] -  53.3%
 +
* [[reformowani]] - 27%
 +
* [[rzymscy katolicy]] - 9.5%
 +
* inni chrześcijanie - 8.2%
 +
* żydzi, mahometanie, [[ateiści]], [[bezreligijni]], inni lub nie zadeklarowani - 1.9%
 +
 
 +
=== Największe miejscowości: ===
 +
 
 +
{| class="wikitable"
 +
|- class="hintergrundfarbe6"
 +
! Nazwa rumuńska
 +
! Nazwa niemiecka
 +
! Nazwa węgierska
 +
! Einwohnerzahl
 +
|-
 +
|[[Târgu Mureș]] || [[Neumarkt am Mieresch]] || [[Marosvásárhely]]
 +
|style="text-align:center"| 134.290
 +
|-
 +
|[[Reghin]] || [[Sächsisch-Regen]] || [[Szászrégen]]
 +
|style="text-align:center"| {{0}}33.281
 +
|-
 +
|[[Sighișoara]] || [[Schäßburg]] || [[Segesvár]]
 +
|style="text-align:center"| {{0}}28.102
 +
|-
 +
|[[Târnăveni]] || [[Sankt Martin]] || [[Dicsőszentmárton]]
 +
|style="text-align:center"| {{0}}22.075
 +
|-
 +
|[[Luduș]] || [[Ludasch]] || [[Marosludas]]
 +
|style="text-align:center"| {{0}}15.328
 +
|-
 +
|[[Sovata]] || || [[Szováta]]
 +
|style="text-align:center"| {{0}}10.385
 +
|-
 +
|[[Sângeorgiu de Mureș]] || || [[Marosszentgyörgy]]
 +
|style="text-align:center"| {{0|00}}9.304
 +
|-
 +
|[[Iernut]] || [[Radnuten]] || [[Radnót]]
 +
|style="text-align:center"| {{0|00}}8.705
 +
|-
 +
|[[Sâncraiu de Mureș]] || [[Weichseldorf]] || [[Marosszentkirály]]
 +
|style="text-align:center"| {{0|00}}7.489
 +
|-
 +
|[[Ungheni (Mureș)|Ungheni]] || [[Nyaradfluß]] || [[Nyárádtő]]
 +
|style="text-align:center"| {{0|00}}6.945
 +
|-
 +
|[[Sărmașu]] || || [[Nagysármás]]
 +
|style="text-align:center"| {{0|00}}6.942
 +
|-
 +
|[[Band (Mureș)|Band]] || [[Bandorf]] || [[Mezőbánd]]
 +
|style="text-align:center"| {{0|00}}6.446
 +
|-
 +
|[[Gurghiu]] || [[Görgen]] || [[Görgényszentimre]]
 +
|style="text-align:center"| {{0|00}}6.091
 +
|-
 +
|[[Pănet]] || || [[Mezőpanit]]
 +
|style="text-align:center"| {{0|00}}6.033
 +
|-
 +
|[[Sântana de Mureș]] || || [[Marosszentanna]]
 +
|style="text-align:center"| {{0|00}}5.723
 +
|-
 +
|[[Miercurea Nirajului]] || [[Sereda]] || [[Nyárádszereda]]
 +
|style="text-align:center"| {{0|00}}5.554
 +
 
 +
|-
 +
|colspan="2" style="background:#FFFFFF"| <small>(Stan na 1 stycznia 2011)</small><ref name="vz2011" />
 +
|}
 +
 
 +
== Demografia ==
 +
[[File:Mures (Maros) county ethnic.PNG|thumb|200px|right|The ethnic map of Mures county in 2002]]
 +
[[File:Mures ethnic map.png|thumb|200px|right|The ethnic map of Mures county in 2011]]
 +
 
 +
== Gminy: ==
 +
{{Układ wielokolumnowy|liczba=3|
 +
* [[Acățari (gmina)|Acățari]]
 +
* [[Adămuș (gmina)|Adămuș]]
 +
* [[Albești (gmina w okręgu Marusza)|Albești]]
 +
* [[Aluniș (gmina w okręgu Marusza)|Aluniș]]
 +
* [[Apold (gmina)|Apold]]
 +
* [[Ațintiș (gmina)|Ațintiș]]
 +
* [[Bahnea (gmina)|Bahnea]]
 +
* [[Band (gmina)|Band]]
 +
* [[Batoș (gmina)|Batoș]]
 +
* [[Băgaciu (gmina)|Băgaciu]]
 +
* [[Băla (gmina)|Băla]]
 +
* [[Bălăușeri (gmina)|Bălăușeri]]
 +
* [[Beica de Jos (gmina)|Beica de Jos]]
 +
* [[Bereni (gmina)|Bereni]]
 +
* [[Bichiș (gmina)|Bichiș]]
 +
* [[Bogata (gmina)|Bogata]]
 +
* [[Brâncovenești (gmina)|Brâncovenești]]
 +
* [[Breaza (gmina w okręgu Marusza)|Breaza]]
 +
* [[Chibed (gmina)|Chibed]]
 +
* [[Ceuașu de Câmpie (gmina)|Ceuașu de Câmpie]]
 +
* [[Chețani (gmina)|Chețani]]
 +
* [[Chiheru de Jos (gmina)|Chiheru de Jos]]
 +
* [[Coroisânmărtin (gmina)|Coroisânmărtin]]
 +
* [[Corunca (gmina)|Corunca]]
 +
* [[Cozma (gmina)|Cozma]]
 +
* [[Crăciunești (gmina)|Crăciunești]]
 +
* [[Crăiești (gmina)|Crăiești]]
 +
* [[Cristești (gmina w okręgu Marusza)|Cristești]]
 +
* [[Cucerdea (gmina)|Cucerdea]]
 +
* [[Cuci (gmina)|Cuci]]
 +
* [[Daneș (gmina)|Daneș]]
 +
* [[Deda (gmina)|Deda]]
 +
* [[Eremitu (gmina)|Eremitu]]
 +
* [[Ernei (gmina)|Ernei]]
 +
* [[Fântânele (gmina w okręgu Marusza)|Fântânele]]
 +
* [[Fărăgău (gmina)|Fărăgău]]
 +
* [[Gălești (gmina w okręgu Marusza)|Gălești]]
 +
* [[Gănești (gmina w okręgu Marusza)|Gănești]]
 +
* [[Gheorghe Doja (gmina w okręgu Marusza)|Gheorghe Doja]]
 +
* [[Ghindari (gmina)|Ghindari]]
 +
* [[Glodeni (gmina w okręgu Marusza)|Glodeni]]
 +
* [[Gornești (gmina)|Gornești]]
 +
* [[Grebenișu de Câmpie (gmina)|Grebenișu de Câmpie]]
 +
* [[Gurghiu (gmina)|Gurghiu]]
 +
* [[Hodac (gmina)|Hodac]]
 +
* [[Hodoșa (gmina)|Hodoșa]]
 +
* [[Ibănești (gmina w okręgu Marusza)|Ibănești]]
 +
* [[Iclănzel (gmina)|Iclănzel]]
 +
* [[Ideciu de Jos (gmina)|Ideciu de Jos]]
 +
* [[Livezeni (gmina)|Livezeni]]
 +
* [[Lunca (gmina w okręgu Marusza)|Lunca]]
 +
* [[Lunca Bradului (gmina)|Lunca Bradului]]
 +
* [[Mădăraș (gmina w okręgu Marusza)|Mădăraș]]
 +
* [[Măgherani (gmina)|Măgherani]]
 +
* [[Mica (gmina w okręgu Marusza)|Mica]]
 +
* [[Miheșu de Câmpie (gmina)|Miheșu de Câmpie]]
 +
* [[Nadeș (gmina)|Nadeș]]
 +
* [[Neaua (gmina)|Neaua]]
 +
* [[Ogra (gmina)|Ogra]]
 +
* [[Papiu Ilarian (gmina)|Papiu Ilarian]]
 +
* [[Pănet (gmina)|Pănet]]
 +
* [[Păsăreni (gmina)|Păsăreni]]
 +
* [[Petelea (gmina)|Petelea]]
 +
* [[Pogăceaua (gmina)|Pogăceaua]]
 +
* [[Râciu (gmina)|Râciu]]
 +
* [[Răstolița (gmina)|Răstolița]]
 +
* [[Rușii-Munți (gmina)|Rușii-Munți]]
 +
* [[Sâncraiu de Mureș (gmina)|Sâncraiu de Mureș]]
 +
* [[Sângeorgiu de Mureș (gmina)|Sângeorgiu de Mureș]]
 +
* [[Sânger (gmina w okręgu Marusza)|Sânger]]
 +
* [[Sânpaul (gmina w okręgu Marusza)|Sânpaul]]
 +
* [[Sânpetru de Câmpie (gmina)|Sânpetru de Câmpie]]
 +
* [[Sântana de Mureș (gmina)|Sântana de Mureș]]
 +
* [[Saschiz (gmina)|Saschiz]]
 +
* [[Sărățeni (gmina w okręgu Marusza)|Sărățeni]]
 +
* [[Solovăstru (gmina)|Solovăstru]]
 +
* [[Stânceni (gmina)|Stânceni]]
 +
* [[Suplac (gmina)|Suplac]]
 +
* [[Suseni (gmina w okręgu Marusza)|Suseni]]
 +
* [[Șăulia (gmina)|Șăulia]]
 +
* [[Șincai (gmina)|Șincai]]
 +
* [[Tăureni (gmina)|Tăureni]]
 +
* [[Valea Largă (gmina)|Valea Largă]]
 +
* [[Vânători (gmina w okręgu Marusza)|Vânători]]
 +
* [[Vărgata (gmina)|Vărgata]]
 +
* [[Vătava (gmina)|Vătava]]
 +
* [[Vețca (gmina)|Vețca]]
 +
* [[Viișoara (gmina w okręgu Marusza)|Viișoara]]
 +
* [[Voivodeni (gmina)|Voivodeni]]
 +
* [[Zagăr (gmina)|Zagăr]]
 +
* [[Zau de Câmpie (gmina)|Zau de Câmpie]]
 +
}}
 +
 
 +
 
 +
{| class="toccolours" style="margin: 0 1em 0 1em;" width="75%"
 +
|-
 +
! align="center" colspan="16" style="background:#ccccff" | '''Nemzetiségi összetétel''' (2002)
 +
|-
 +
! align="center" | '''Összesen'''
 +
! align="center" | [[Románok|Román]]
 +
! align="center" | [[Magyarok|Magyar]]
 +
! align="center" | [[Romák|Roma]]
 +
! align="center" | [[Németek|Német]]
 +
! align="center" | Más
 +
|-
 +
| align="center" |'''580 851'''
 +
| align="center" | 309 375
 +
| align="center" | 228 275
 +
| align="center" | 40 425
 +
| align="center" | 2045
 +
| align="center" | 1000
 +
|-
 +
| align="center" | '''100%'''
 +
| align="center" | 53,26%
 +
| align="center" | 39,30%
 +
| align="center" | 6,96%
 +
| align="center" | 0,35%
 +
| align="center" | 0,17%
 +
|}
 +
 
 +
{| class="toccolours" style="margin: 0 1em 0 1em;" width="75%"
 +
|-
 +
! align="center" colspan="16" style="background:#ccccff" | '''Vallási összetétel''' (2002)
 +
|-
 +
! align="center" | '''Összesen'''
 +
! align="center" | [[Ortodox kereszténység|Ortodox]]
 +
! align="center" | [[Református]]
 +
! align="center" | [[Római katolikus]]
 +
! align="center" | [[Unitarianizmus|unitárius]]
 +
! align="center" | [[Görögkatolikus]]
 +
! align="center" | Mások
 +
|-
 +
| align="center" |'''580 851'''
 +
| align="center" | 309 337
 +
| align="center" | 157 046
 +
| align="center" | 55 287
 +
| align="center" | 14 308
 +
| align="center" | 13 187
 +
| align="center" | 10 000
 +
|-
 +
| align="center" | '''100%'''
 +
| align="center" | 53,26%
 +
| align="center" | 27,04%
 +
| align="center" | 9,52%
 +
| align="center" | 2,46%
 +
| align="center" | 2,27%
 +
| align="center" | 1,72%
 +
|}
 +
 
 +
<gallery>
 +
Image:Szekely03 original map.png|Mapa etniczna [[Székelyföld]] (1992)
 +
Image:Szekely03.png|Mapa etniczna [[Székelyföld]] (2002)
 +
</gallery>
 +
 
 +
=== Domborzat ===
 +
 
 +
A '''[[Kelemen-havasok]]''' Maros megye legmagasabb domborzati egysége, a megye északi részén található, legmagasabb csúcsa a [[Pietrosz-csúcs]] (2102 m). Gerincén húzódik a határ [[Suceava megye|Suceava megyével]], amely egyúttal az [[Erdély]] és [[Bukovina (régió)|Bukovina]] közti határ is. Vulkanikus kőzetek (főként [[andezit]]) alkotja, a hegységben több [[Tűzhányó|vulkáni]] kráter maradványa is található. Ezek közül legnagyobb a meredek falakkal körülvett, körülbelül 10&nbsp;km átmérőjű Kelemen-[[kaldera]]. A vulkanikus domborzat mellett a 2000 m feletti részeken glaciális domborzati formák is megtalálhatók. Délen a [[Felső-Maros-áttörés]] nevű szoros határolja.
 +
 
 +
{| class="toccolours" style="margin: 0 1em 0 1em; text-align:center" align="right"
 +
! align="center" colspan="4" style="background:#ccccff;" |'''Maros megye fontosabb hegycsúcsai'''
 +
|-style="background:#dcdcdc"
 +
!Csúcs !! Hegység !!Magasság
 +
|-
 +
||[[Pietrosz-csúcs]] || [[Kelemen-havasok]] || 2102 m
 +
|-style="background:#e6e6e6"
 +
||[[Rekettyés-csúcs]] || [[Kelemen-havasok]] || 2021 m
 +
|-
 +
||[[Mező-havas]] || [[Görgényi-havasok]] || 1777 m
 +
|-style="background:#e6e6e6"
 +
||[[Fancsal-tető]] || [[Görgényi-havasok]] || 1682 m
 +
|-
 +
||[[Isten széke]] || [[Kelemen-havasok]] || 1380 m
 +
|-style="background:#e6e6e6"
 +
|}
 +
 
 +
A '''[[Görgényi-havasok]]''' északnyugati fele található Maros megyében (a többi része [[Hargita megye|Hargita megyében]] van). A Maros megyei részt a [[Görgény (folyó)|Görgény]] folyó két részre osztja. Az északi részen található a Fancsal vulkáni maradvány, melynek legmagasabb hegyei a [[Fancsal-tető]] (1682 m), az Öreg-tető (1633 m) és a Kereszt-hegy (1515 m). A déli részen fekszik a Mezőhavas, egy nagy lepusztult [[rétegvulkán]], legmagasabb csúcsai: [[Mező-havas]] (1777 m), Kis-Mező-havas (1733 m), Tatár-kő (1689 m).<ref>{{Cite web |url=http://www.sztistvan-kozg.sulinet.hu/~balintis/1998/Gorgeny/gorgenyi.html |title=A Görgényi-havasok részletes leírása |accessdate=2008-07-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080527112824/http://www.sztistvan-kozg.sulinet.hu/~balintis/1998/Gorgeny/gorgenyi.html |archivedate=2008-05-27 }}</ref>
 +
 
 +
A '''[[Mezőség]]''' a [[Maros]] folyótól északra levő dombos terület (csak egy része tartozik Maros megyéhez). A dombok általában 350-450 méter magasak, az 500 métert ritkán haladják meg. A tájra a szántóföldek, legelők, kaszálók jellemzőek, az erdős területek aránya az [[Erdélyi-medence|Erdélyi-medencében]] itt a legkisebb (15% alatt van). Földtani szempontból üledékes kőzetek építik fel ([[homokkő]], [[kavicskő|konglomerátum]], [[agyag]], [[márga]]), [[Nagysármás]] környékén jelentős [[földgáz]]lelőhelyek vannak. A térségben gyakoriak a földcsuszamlások.
 +
 
 +
A [[Maros]]tól délre fekvő [[Küküllőmenti-dombvidék]] dél fele haladva fokozatosan magasodik, [[Segesvár]] környékén 700 méternél magasabb dombok is vannak. A [[Mezőség]]től eltérően itt sokkal több erdő maradt meg. Itt haladnak északkelet-délnyugat irányban a [[Kis-Küküllő|Kis-]] és [[Nagy-Küküllő (folyó)|Nagy-Küküllő]] folyók. A Kis-Küküllő felső szakasza mentén terül el a [[Hargita megye|Hargita megyébe]] is átnyúló [[Sóvidék]], ahol a [[Nátrium-klorid|sósziklák]] sok helyen a felszínre kerülnek.<ref>[http://www.szovata.ro/muzeum/hun002/honhun1.htm Sóvidékről]</ref> (A só az [[Erdélyi-medence|Erdélyi-medencét]] borító tenger kiszáradása nyomán maradt vissza, és az utólag rárakódott kőzetrétegek nyomása következtében a medence szélein a felszínre tört.)
 +
 
 +
{{széles kép|Marosvásárhely_panoráma.jpg|1000px|<center>A [[Maros]] völgye [[Marosvásárhely]]nél</center>}}
 +
 
 +
 
 +
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
 +
 
 +
== Youtube ==
 +
 
 +
* [https://www.youtube.com/watch?v=z76Od9QPsgk&feature=emb_logo Cris - The Bethlen Castle, Mures, Romania]
 +
 
 +
|
 +
 
 +
{{Jednostka administracyjna infobox
 +
|nazwa                          = Maros megye (węg.)<br><small>okręg Marusza (pol.)</small>
 +
|nazwa oryginalna                = Județul Mureș (rum.)
 +
|dopełniacz nazwy                =
 +
|jednostka                      = [[Podział administracyjny Rumunii|okręg]]
 +
|zdjęcie                        = Jud_Mureş.jpg
 +
|opis zdjęcia                    = Charakterystyczne obiekty
 +
|herb                            = Actual Mures county CoA.png
 +
|opis herbu = Herb
 +
|flaga                          =
 +
|hymn                            =
 +
|dewiza                          =
 +
|państwo                        = Rumunia
 +
|1. jednostka tradycyjna        = [[Siedmiogród]]
 +
|1. jednostka statystyczna      = [[Region Centralny (Rumunia)|Centralny]]
 +
|siedziba                        = [[Târgu Mureș]]
 +
|ISO 3166-2                      =
 +
|populacja = 
 +
|powierzchnia                    = 6 714
 +
|liczba ludności                = 580 851
 +
|rok                            = 2011
 +
|gęstość zaludnienia            = 86
 +
|numer kierunkowy                = 65
 +
|kod pocztowy                    =
 +
|tablice rejestracyjne          = MS
 +
|adres urzędu                    =
 +
|plan                            =
 +
|mapa                            =
 +
|nazwa mapy                      =
 +
|Położenie na mapie 2            = Położenie na mapie Rumunii
 +
|2. mapa                          = Mures.png
 +
|nazwa 2. mapy                    = '''Mapa okręgu Maros'''
 +
|współrzędne                    =
 +
|commons                        = Category:Mureș County
 +
|www                            = http://www.prefecturamures.ro/
 +
}}
 +
{{MS infobox térkép}}
 +
[[Plik:RSR Jud Mures.png|thumb|right|150px|Herb okręgu Mureș w czasie realnego socjalizmu]]
 +
[[Plik:Coa Romania County Maros History.svg|thumb|right|150px|Herb okręgu Mureș w okresie międzywojennym]]
 +
|}
 +
 
 +
[[Kategoria:Geografia]]
 +
[[Kategoria:Geografia Siedmiogrodu]]
 +
[[Kategoria:Okręgi Siedmiogrodu]]
 +
[[Kategoria:Okręgi Rumunii]]
 +
[[Kategoria:Okręg Marusza]]

Aktualna wersja na dzień 16:37, 7 mar 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[5] [6] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku niemieckim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku niemieckim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[7] [8] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Plik:Provinz Mures Romania CIA2006.png
Mapa okręgu Mureș
Plik:Mures County Hungarians.png
Odsetek Węgrów w okręgu Maros według spisu z 2011 roku.
  Węgierska większość powyżej 80%
  Węgierska większość między 50-79%
  Węgierska mniejszość powyżej 20%
  Węgierska mniejszość między 10-20%
  Węgierska mniejszość poniżej 10%

Maros megye (pol. okręg Marusza, rum. Județul Mureș) – okręg (Rumuński județ) w środkowej Rumunii (Siedmiogród, rum. Transilvania), ze stolicą w mieście Târgu Mureș. W 2011 roku liczył 580 581 mieszkańców[1].

Okręg ma powierzchnię 6714 km², a w 2002 gęstość zaludnienia wynosiła 90os./km².

Nazwa

W Królestwie Węgier w 1876 r. utworzono komitat o podobnej nazwie (komitat Maros-Torda (rum. Comitatul Mureş-Turda). (1960–1968) za czasów Socjalistycznej Republiki Rumunii.

Było także hrabstwo o tej samej nazwie w Królestwie Rumunii i Węgierski Region Autonomiczny Mureș (1960–1968) w ramach Socjalistycznej Republiki Rumunii.

Geografia

300px

Okręg ma łączną powierzchnię 6 714 km².

Północno-wschodnia część okręgu to góry Kelemen-havasok (rum. Munții Călimani) i Görgény (rum. Munții Gurghiu) oraz wzgórz podkarpackich, należących do Északnyugati-Kárpátok (Wewnętrznych Karpat Wschodnich). Pozostała część okręgu jest częścią Erdélyi-medence (Płaskowyżu Siedmiogrodzkiego, z głębokimi, ale szerokimi dolinami.

Główną rzeką okręgu jest rzeka Maros (Mureș). Przez okręg przepływają także rzeki Nagy-Küküllő (rum. Târnava Mare) i Kis-Küküllő (Târnava Mică).

The northeastern side of the county consists of the Călimani and Gurghiu Mountains and the sub-Carpathian hills, members of the Inner Eastern Carpathians. The rest of the county is part of the Transylvanian Plateau, with deep but wide valleys.

Sąsiedzi

Romanian Counties

Demografia

W 2011 r. okręg liczył 550 846 mieszkańców, a gęstość zaludnienia wynosiła 82 os./km².[2][3]

Ethnic structure (2002)
Total Romanians Hungarians Roma Germans Other
580,851 309,375 228,275 40,425 2,045 731
100% 53.26% 39.30% 6.96% 0.35% 0.12%
Ethnic structure (2011)
Total Romanians Hungarians Roma Germans Other
550,846 277,372 200,858 46,947 1,478 792
100% 52.60% 38.09% 8.90% 0.28% 0.13%

Wyznania

Największe miejscowości:

Nazwa rumuńska Nazwa niemiecka Nazwa węgierska Einwohnerzahl
Târgu Mureș Neumarkt am Mieresch Marosvásárhely 134.290
Reghin Sächsisch-Regen Szászrégen 033.281
Sighișoara Schäßburg Segesvár 028.102
Târnăveni Sankt Martin Dicsőszentmárton 022.075
Luduș Ludasch Marosludas 015.328
Sovata Szováta 010.385
Sângeorgiu de Mureș Marosszentgyörgy 009.304
Iernut Radnuten Radnót 008.705
Sâncraiu de Mureș Weichseldorf Marosszentkirály 007.489
Ungheni Nyaradfluß Nyárádtő 006.945
Sărmașu Nagysármás 006.942
Band Bandorf Mezőbánd 006.446
Gurghiu Görgen Görgényszentimre 006.091
Pănet Mezőpanit 006.033
Sântana de Mureș Marosszentanna 005.723
Miercurea Nirajului Sereda Nyárádszereda 005.554
(Stan na 1 stycznia 2011)[4]

Demografia

Plik:Mures (Maros) county ethnic.PNG
The ethnic map of Mures county in 2002
Plik:Mures ethnic map.png
The ethnic map of Mures county in 2011

Gminy:


Nemzetiségi összetétel (2002)
Összesen Román Magyar Roma Német Más
580 851 309 375 228 275 40 425 2045 1000
100% 53,26% 39,30% 6,96% 0,35% 0,17%
Vallási összetétel (2002)
Összesen Ortodox Református Római katolikus unitárius Görögkatolikus Mások
580 851 309 337 157 046 55 287 14 308 13 187 10 000
100% 53,26% 27,04% 9,52% 2,46% 2,27% 1,72%

Domborzat

A Kelemen-havasok Maros megye legmagasabb domborzati egysége, a megye északi részén található, legmagasabb csúcsa a Pietrosz-csúcs (2102 m). Gerincén húzódik a határ Suceava megyével, amely egyúttal az Erdély és Bukovina közti határ is. Vulkanikus kőzetek (főként andezit) alkotja, a hegységben több vulkáni kráter maradványa is található. Ezek közül legnagyobb a meredek falakkal körülvett, körülbelül 10 km átmérőjű Kelemen-kaldera. A vulkanikus domborzat mellett a 2000 m feletti részeken glaciális domborzati formák is megtalálhatók. Délen a Felső-Maros-áttörés nevű szoros határolja.

Maros megye fontosabb hegycsúcsai
Csúcs Hegység Magasság
Pietrosz-csúcs Kelemen-havasok 2102 m
Rekettyés-csúcs Kelemen-havasok 2021 m
Mező-havas Görgényi-havasok 1777 m
Fancsal-tető Görgényi-havasok 1682 m
Isten széke Kelemen-havasok 1380 m

A Görgényi-havasok északnyugati fele található Maros megyében (a többi része Hargita megyében van). A Maros megyei részt a Görgény folyó két részre osztja. Az északi részen található a Fancsal vulkáni maradvány, melynek legmagasabb hegyei a Fancsal-tető (1682 m), az Öreg-tető (1633 m) és a Kereszt-hegy (1515 m). A déli részen fekszik a Mezőhavas, egy nagy lepusztult rétegvulkán, legmagasabb csúcsai: Mező-havas (1777 m), Kis-Mező-havas (1733 m), Tatár-kő (1689 m).[5]

A Mezőség a Maros folyótól északra levő dombos terület (csak egy része tartozik Maros megyéhez). A dombok általában 350-450 méter magasak, az 500 métert ritkán haladják meg. A tájra a szántóföldek, legelők, kaszálók jellemzőek, az erdős területek aránya az Erdélyi-medencében itt a legkisebb (15% alatt van). Földtani szempontból üledékes kőzetek építik fel (homokkő, konglomerátum, agyag, márga), Nagysármás környékén jelentős földgázlelőhelyek vannak. A térségben gyakoriak a földcsuszamlások.

A Marostól délre fekvő Küküllőmenti-dombvidék dél fele haladva fokozatosan magasodik, Segesvár környékén 700 méternél magasabb dombok is vannak. A Mezőségtől eltérően itt sokkal több erdő maradt meg. Itt haladnak északkelet-délnyugat irányban a Kis- és Nagy-Küküllő folyók. A Kis-Küküllő felső szakasza mentén terül el a Hargita megyébe is átnyúló Sóvidék, ahol a sósziklák sok helyen a felszínre kerülnek.[6] (A só az Erdélyi-medencét borító tenger kiszáradása nyomán maradt vissza, és az utólag rárakódott kőzetrétegek nyomása következtében a medence szélein a felszínre tört.)

Szablon:Széles kép


Przypisy

  1. ↑ Populaţia stabilă pe judeţe, municipii, oraşe şi localităti componenete la RPL_2011 (rum.). Institutul Naţional de Statistică. [dostęp 2021-02-15].
  2. ↑ Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie INSSER
  3. ↑ National Institute of Statistics, "Populaţia după etnie" Szablon:Webarchive ("Population by ethnicity")
  4. ↑ Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie vz2011
  5. ↑ A Görgényi-havasok részletes leírása. [2008. maj 27-i dátummal az eredetiből archiválva]. (Hozzáférés: 2008-07-24)
  6. ↑ Sóvidékről

Youtube

Maros megye (węg.)
okręg Marusza (pol.)
Județul Mureș (rum.)

— okręg —
Charakterystyczne obiekty
Charakterystyczne obiekty
100x130px
 [[Plik:{{|{{{opis flagi}}}|1|mainsnak|datavalue|value}}|100x130px|border| alt=Flaga|center]]
Herb Flaga
Państwo  Rumunia
Siedziba Târgu Mureș
Powierzchnia 6 714 km²
  • liczba ludności 580 851
  • gęstość zaludnienia 86 os./km²
Nr kierunkowy 65
Tablice rejestracyjne MS
Strona internetowa

Położenie na mapie

Multimedia w Wikimedia Commons
Plik:RSR Jud Mures.png
Herb okręgu Mureș w czasie realnego socjalizmu
Plik:Coa Romania County Maros History.svg
Herb okręgu Mureș w okresie międzywojennym
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Okręg_Mureș&oldid=51886”