Türje II. Dénes: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej")
 
(Nie pokazano 87 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
Za: [https://en.wikipedia.org/wiki/Denis_T%C3%BCrje]
+
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 +
{{Uwaga|
 +
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Denis_T%C3%BCrje
 +
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Denis_T%C3%BCrje&action=history
 +
|nota    = angielski
 +
}}
 +
 
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
 
 +
{|
 +
|-style="vertical-align:top;"
 +
|
  
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
−
|poprzednik        = [[???]]
+
|poprzednik        = [[Rátót I. Gyula]]
−
|gl_članak_funkcija = [[Ban Slawonii]]<br />(1241-1244/45)
+
|gl_članak_funkcija = [[Wojewoda Siedmiogrodu]]<br>(1233-1234)
 +
|współrządzący      =
 +
|następca          = [[András, syn Serafina|András]]
 +
}}
 +
 
 +
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[Bána Mihály]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Koniuszy królewski]]<br />(1235-1241)
 +
|następca          = [[Vilmos]]
 +
}}
 +
 
 +
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[Gutkeled I. Miklós]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Ban całej Slawonii]]<br />(1241-1244/45)
 
|następca          = [[Kán I. László]]
 
|następca          = [[Kán I. László]]
 
}}
 
}}
  
 +
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[Kán I. László]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Palatyn Królestwa Węgier]]<br>(1245-1246)
 +
|współrządzący      =
 +
|następca          = [[Gutkeled I. István]]
 +
}}
 +
 +
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[Csák I. Máté]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Mistrz skarbu]]<br>(1246-1248)
 +
|współrządzący      =
 +
|następca          = [[Hahót I. Csák]]
 +
}}
 +
 +
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[Gutkeled I. István]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Palatyn Królestwa Węgier]]<br>(1248)
 +
|współrządzący      =
 +
|następca          = [[Rátót I. Loránd]]
 +
}}
 +
 +
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
 +
'''Türje II. Dénes''' (chor. ''Dionizije Türje'') (* ieznana, † 1255), węgierski szlachcic, najbardziej znany członek rodu [[Türje]].<ref name='Markó_256'>Markó 2006, str. 256.</ref> Potężny baron i ziemianin, który za czasów królów Andrzeja II i Béli IV zajmował najwyższe świeckie stanowiska..
 +
 +
==Życiorys==
 +
 +
Urodził się w [[Zalaszentgrót|Szentgrót]] w rodzie Türje z żupanatu Zala jako syn [[I. Dénesa|Denisa I]]. W starych lokacjach po raz pierwszy wspomniano o wsi Türje w 1234 r. Klasztor mnichów premonstrantów powstał tam na początku XIII wieku. W tym czasie jego imiennik był właścicielem ziemi i wioski. Dawniej historyk [[Karácsonyi János|János Karácsonyi]] błędnie założył, że Dénes był synem Gecse i czynił różnicę między nim a Denisem, który był [[Koniuszy|koniuszym królewskim]].<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' ("Świecka archontologia Węgier, 1000–1301"). História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 19, 38, 45, 56, 62, 211, 296, 381.</ref>
 +
 +
Jego wpływy narastały za panowania [[II. András|Andrzeja II]], ponieważ jego imię zostało po raz pierwszy wspomniane przez współczesne mu dokumenty w 1220 r. Jednak jego funkcje są nieznane przed 1233 r.<ref name='Markó_256'/> Dénes był wiernym zwolennikiem księcia [[IV. Béla|Beli]], który w wyniku porozumieniu króla i jego syna, po serii konfliktów o tron, w 1226 r. otrzymał tytuł [[Książę Siedmiogrodu|księcia Siedmiogrodu]]. Dzięki takiej postawie został mianowany [[Wojewoda Siedmiogrodu|wojewodą siedmiogrodzkim]] przy księciu Beli w 1233 r. Pełnił ten urząd do 1234 r.<ref name="Zsoldos" /><ref>Engel, Pál (2001). ''The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526''. I.B. Tauris Publishers. str. 381.</ref>
 +
 +
Gdy Bela wstąpił na tron w 1235 r., Dénes został mianowany [[koniuszy]]m królewskim i pełnił tę funkcję do 1241 r. Poza tym pełnił również funkcję władcy (łac. ''comes'', węg. ''lovászispán'') komitatu [[Temes]] w 1240 r.<ref name="Zsoldos" /> W latach od 1241 do 1244 r. był [[Ban Slawonii|banem Slawonii]]. W tym ostatnim przypadku nosił tytuł „ban i książę Slawonii” (łac. ''Banus et dux totius Sclavonie''). Później po  1242 r., przyjął także tytuł „bana Primorje” (węg. ''Tengermellék''). Według nieautentycznego źródła funkcjonował również jako ban w 1245 r.<ref name="Zsoldos" />
 +
 +
Dénes uczestniczył w przegranej [[Bitwa na równinie Mohi|biitwie na równinie Mohi]] 11 kwietnia 1241 r., skąd wraz z królem Belą IV uciekł na wybrzeże Dalmacji. Dénes jako królewski gubernator Dalmacji wziął udział w [[oblężenie Zary (1243)|oblężeniu Zary]] w 1243 r. 30 czerwca 1244 r. Bela zawarł pokój z [[Republika Wenecji|Republiką Wenecji]] i poddał Zarę (dziś Zadar, Chorwacja) jej zwierzchnictwu, zachowując jednak jedną trzecią dochodów celnych miast Dalmacji. W 1244 roku Dénes poprowadził armię królewską przeciwko [[Spalato]] (dziś: [[Split]], Chorwacja), który zbuntował się przeciwko monarchii węgierskiej.<ref name='Markó_256'/>
  
−
{| align=right style="margin: 0 0 0 0; text-align: center; border:1px solid #aaaaaa; font-size: 85%; width: 250px;" class=box
+
W 1245 r. został mianowany [[palatyn]]em Węgier, drugim najwyższym urzędnikiem świeckim po królu w 1245 r.i pełnił tę funkcję do 1246 r. Poza tym pełnił również funkcję [[ispán]]a komitatu [[Somogy]]<ref name="Zsoldos" />. Pełnił funkcję [[Mistrz skarbu|mistrza skarbu]] w 1247 r., Według [[Markó László|László Markó]], sprawował ten urząd w latach 1246–1248.<ref name='Markó_256'/> Ponadto od 1247 do 1248 r. pełnił również funkcję [[ispán]]a komitatu [[Pozsony]] (dziś Bratysława, Słowacja)<ref name="Zsoldos" />. Został wybrany palatynem po raz drugi w 1248 roku.<ref name="Zsoldos" /> Służył jako [[ispán]] komitatu [[Szolnok]] między 1251 a 1255 rokiem, aż do swojej śmierci.<ref name="Zsoldos" />
−
|-
+
 
 +
==Źródła==
 +
* Engel, Pál (2001). ''The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526''. I.B. Tauris Publishers. ISBN [[1-86064-061-3]].
 +
* Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' ("Wyżsi urzednicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesności - Encyklopedia Biograficzna") (2-gie wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest; ISBN [[963-547-085-1]].
 +
* Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' ("Świecka archontologia Węgier, 1000–1301"). História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN [[978-963-9627-38-3]]
 
|
 
|
 
{{Urzędnik infobox
 
{{Urzędnik infobox
−
  |urzędnik          = Türje II. Denis
+
  |urzędnik          = Türje II. Denis<br>Dionizije Türje
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
−
  |tytulatura        = Palatyn Węgier
+
  |tytulatura        = Wojewoda Siedmiogrodu<br>Koniuszy królewski<br>Mistrz skarbu<br>Ban całej Slawonii<br>Palatyn Królestwa Węgier
 
  |grafika          =  
 
  |grafika          =  
 
  |opis grafiki      =  
 
  |opis grafiki      =  
Linia 22: Linia 90:
 
  |opis faksymile    =  
 
  |opis faksymile    =  
 
  |dewiza            =  
 
  |dewiza            =  
−
  |1. tytuł          = Wojewoda Siedmiogrodu
+
  |1. tytuł          = [[Wojewoda Siedmiogrodu]]
 
  |1. od            = 1233
 
  |1. od            = 1233
 
  |1. do            = 1234
 
  |1. do            = 1234
 
  |1. powołanie      =  
 
  |1. powołanie      =  
 
  |1. poprzednik    = [[Rátót I. Gyula]]
 
  |1. poprzednik    = [[Rátót I. Gyula]]
−
  |1. następca      = Andor, syn Szerafina
+
  |1. następca      = [[András, syn Serafina|András]]
−
  |2. tytuł          = Koniuszy
+
 
 +
  |2. tytuł          = [[Koniuszy królewski]]
 
  |2. od            = 1235
 
  |2. od            = 1235
 
  |2. do            = 1241
 
  |2. do            = 1241
 
  |2. powołanie      =  
 
  |2. powołanie      =  
−
  |2. poprzednik    = Alexander Hont-Pázmány ?
+
  |2. poprzednik    = [[Bána Mihály]]
−
  |2. następca      = William of Saint Omer ?
+
  |2. następca      = [[Vilmos]]
  
−
  |3. tytuł          = Ban Slawonii
+
  |3. tytuł          = [[Ban całej Slawonii]]
 
  |3. od            = 1241
 
  |3. od            = 1241
−
  |3. do            = 1244/45
+
  |3. do            = 1244-45
 
  |3. powołanie      =  
 
  |3. powołanie      =  
−
  |3. poprzednik    = Nicholas Gutkeled
+
  |3. poprzednik    = [[Gutkeled I. Miklós]]
 
  |3. następca      = [[Kán I. László]]
 
  |3. następca      = [[Kán I. László]]
  
−
  |4. tytuł          = Palatyn Węgier
+
  |4. tytuł          = [[Palatyn Królestwa Węgier]]
−
  |4. od            = 1245
+
  |4. od            = <small>(1)</small> 1245, <small>(2) </small>1248
−
  |4. do            = 1246
+
  |4. do            = <small>(1)</small> 1246
 
  |4. powołanie      =  
 
  |4. powołanie      =  
−
  |4. poprzednik    = [[Kán I. László]]
+
  |4. poprzednik    = <small>(1)</small> [[Kán I. László]]<br> <small>(2)</small> [[Gutkeled I. István]]  
−
  |4. następca      = Gutkeled István<br>([[Stjepan Gut-Keled]])
+
  |4. następca      = <small>(1)</small> [[Gutkeled I. István]]<br><small>(2)</small> [[Rátót I. Roland]]
  
−
  |5. tytuł          = Skarbnik królestwa
+
  |5. tytuł          = [[Mistrz skarbu]]
−
  |5. od            = 1247
+
  |5. od            = 1246
−
  |5. do            =  
+
  |5. do            = 1248
 
  |5. powołanie      =  
 
  |5. powołanie      =  
−
  |5. poprzednik    = Osl Osl
+
  |5. poprzednik    = [[Csák I. Máté]]
 
  |5. następca      = [[Hahót I. Csák]]
 
  |5. następca      = [[Hahót I. Csák]]
−
 
+
  |klan              =  
−
  |6. tytuł          = Palatyn Węgier
 
−
|6. od            = 1248
 
−
|6. do            = 1249
 
−
|6. powołanie      =
 
−
|6. poprzednik    = Gutkeled István<br>([[Stjepan Gut-Keled]])
 
−
|6. następca      = [[Rátót I. Roland]]
 
 
  |ród              = [[Türje]]
 
  |ród              = [[Türje]]
 +
|rodzina          =
 
  |pochodzenie      = węgierskie
 
  |pochodzenie      = węgierskie
−
  |państwo          = Królestwo Węgier
+
  |państwo          = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]]
−
  |data urodzenia    = XII-XIIIw.
+
  |data urodzenia    = data nieznana
 
  |miejsce urodzenia =  
 
  |miejsce urodzenia =  
 
  |data śmierci      = 1255
 
  |data śmierci      = 1255
Linia 71: Linia 135:
 
  |przyczyna śmierci =  
 
  |przyczyna śmierci =  
 
  |miejsce spoczynku =  
 
  |miejsce spoczynku =  
−
  |ojciec            = I. Denis
+
  |ojciec            = [[I. Denis]]
−
  |matka            =  
+
  |matka            = nieznana
 
  |rodzeństwo        =  
 
  |rodzeństwo        =  
 
  |1. związek        =  
 
  |1. związek        =  
Linia 79: Linia 143:
 
  |1. związek do    =  
 
  |1. związek do    =  
 
  |1. dzieci        =  
 
  |1. dzieci        =  
 +
 +
|dokonania        =
 
  |odznaczenia      =  
 
  |odznaczenia      =  
 
  |commons          =  
 
  |commons          =  
Linia 86: Linia 152:
 
|}
 
|}
  
−
'''Denis (II) from the kindred Türje''' ({{lang-hu|Türje nembeli (II.) Dénes}}) or nicknamed '''Denis the Big-nosed'''<ref name='Zsoldos_296'>Zsoldos 2011, p. 296.</ref> ({{lang-hu|Nagyorrú Dénes}}; {{lang-la|cum magno nasu}}; died 1255) was a powerful Hungarian baron and landowner, who held several secular positions during the reign of kings [[Andrew II of Hungary|Andrew II]] and [[Béla IV of Hungary|Béla IV]]. He was the most notable member of the [[Türje (genus)|''gens'' Türje]].<ref name='Markó_256'>Markó 2006, p. 256.</ref>
+
==Przypisy==
−
 
 
−
==Biography==
 
−
He was born into the [[Zalaszentgrót|Szentgrót]] branch of the ''gens'' Türje from [[Zala County (former)|Zala County]] as the son of Denis I. In the old charters, the village of [[Türje]] was first mentioned in 1234. The monastery of the [[premontre]] monks was founded at the beginning of the 13th century. In this time, the namesake kindred was the landowner of the village and the neighboring villages too. Formerly, historian János Karácsonyi incorrectly assumed that Denis II was the son of Gecse and made a difference between him and Denis, who served as [[Master of the horse (Kingdom of Hungary)|master of the horse]].<ref name='Zsoldos_296'/>
 
−
 
 
−
His influence arose during the reign of Andrew II, as his name was first mentioned by contemporary records in 1220. However, his offices are unknown before 1233.<ref name='Markó_256'/> Denis as a faithful supporter of crown prince Béla, who held the title of [[Duke of Transylvania]] after 1226, following the agreement between the king and his son after a series of conflicts for the throne. As a result, he was appointed [[voivode of Transylvania]] for duke Béla in 1233. He held that office until 1234.<ref name='Zsoldos_38'>Zsoldos 2011, p. 38.</ref><ref name='Engel_381'>Engel 2001, p. 381.</ref>
 
−
 
 
−
When Béla ascended the throne in 1235, Denis was nominated master of the horse and served in this capacity until 1241. Besides that he also functioned as [[ispán]] for the stablemen ({{lang-hu|lovászispán}}; {{lang-la|comes agasonum}}) in 1235 and ispán (''comes'') of [[Temes County]] in 1240.<ref name='Zsoldos_56'>Zsoldos 2011, p. 56.</ref> He served as [[ban of Slavonia]] from 1241 to 1244. In the latter case, he held the title of "ban and duke of Slavonia" ({{lang-la|banus et dux totius Sclavonie}}) after 1242, later also adopted the title "ban of Primorje" ({{lang-hu|Tengermellék}}). According to a non-authentic charter he also functioned as ban in 1245.<ref name='Zsoldos_45'>Zsoldos 2011, p. 45.</ref>
 
−
 
 
−
Denis participated in the disastrous [[Battle of Mohi]] on 11 April 1241, from where fled together with king Béla IV to the Dalmatian coast. Denis as royal governor of Dalmatia, took part in the Siege of [[Zadar|Zara]] in 1243. On 30 June 1244, Béla made a peace with the [[Republic of Venice]] and he surrendered his supremacy over Zara (today Zadar, [[Croatia]]) but he retained the one third of the Dalmatian city's revenues of customs. In 1244, Denis led the royal army against [[Split, Croatia|Spalato]] (today: Split, Croatia), which rebelled against the Hungarian monarch.<ref name='Markó_256'/>
 
−
 
 
−
In 1245, he was appointed [[palatine of Hungary]], the second-highest secular office after the king in 1245 and held the position until 1246. Besides that he also functioned as ispán of [[Somogy County (former)|Somogy County]].<ref name='Zsoldos_19'>Zsoldos 2011, p. 19.</ref> He served as [[master of the treasury]] in 1247, according to László Markó, he held that office between 1246 and 1248.<ref name='Markó_256'/> In addition, he also functioned as ispán of [[Pozsony County]] from 1247 to 1248.<ref name='Zsoldos_62'>Zsoldos 2011, p. 62.</ref> He was elected palatine for the second time in 1248.<ref name='Zsoldos_19'/> He served as ispán of [[Szolnok County]] between 1251 and 1255, until his death.<ref name='Zsoldos_211'>Zsoldos 2011, p. 211.</ref>
 
−
 
 
−
==References==
 
−
{{reflist|2}}
 
−
 
 
−
==Sources==
 
−
* Engel, Pál (2001). ''The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526''. I.B. Tauris Publishers. {{ISBN|1-86064-061-3}}.
 
−
* {{hu icon}} Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' ("The High Officers of the Hungarian State from Saint Stephen to the Present Days&nbsp;– A Biographical Encyclopedia") (2nd edition); Helikon Kiadó Kft., Budapest; {{ISBN|963-547-085-1}}.
 
−
* {{hu icon}} Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' ("Secular Archontology of Hungary, 1000–1301"). História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. {{ISBN|978-963-9627-38-3}}
 
−
 
 
−
{{s-start}}
 
−
{{S-hou|[[Türje (genus)|Genus Türje]]|name=Denis II ||? ||1255 }}
 
−
{{s-off}}
 
−
{{succession box|title=[[Voivode of Transylvania]]|before=[[Julius I Rátót|Julius Rátót]]|years=1233–1234|after=[[Andrew, son of Serafin]]}}
 
−
{{succession box|title=[[Master of the horse (Kingdom of Hungary)|Master of the horse]]|before=[[Alexander Hont-Pázmány]]|years=1235–1241|after=[[William of Saint Omer (son of Nicholas I)|William of Saint Omer]]}}
 
−
{{succession box|title=[[Ban of Slavonia]]|before=[[Nicholas I Gutkeled|Nicholas Gutkeled]]|years=1241–1244/5|after=[[Ladislaus I Kán|Ladislaus Kán]]}}
 
−
{{succession box|title=[[Palatine of Hungary]]|before=[[Ladislaus I Kán|Ladislaus Kán]]|years=1245–1246|after=[[Stephen I Gutkeled|Stephen Gutkeled]]}}
 
−
{{succession box|title=[[Master of the treasury]]|before=[[Osl Osl]]|years=1247|after=[[Csák I Hahót|Csák Hahót]]}}
 
−
{{succession box|title=[[Palatine of Hungary]]|before=[[Stephen I Gutkeled|Stephen Gutkeled]]|years=1248|after=[[Roland I Rátót|Roland Rátót]]}}
 
−
{{s-end}}
 
−
 
 
−
{{DEFAULTSORT:Turje, Denis}}
 
−
[[Category:1255 deaths]]
 
−
[[Category:Türje (genus)|Denis]]
 
−
[[Category:Hungarian nobility]]
 
−
[[Category:Palatines of the Kingdom of Hungary]]
 
−
[[Category:Voivodes of Transylvania]]
 
−
[[Category:Bans of Croatia]]
 
−
[[Category:Year of birth unknown]]
 
−
[[Category:13th-century Hungarian people]]
 
−
]
 
−
 
 
−
{{Infobox nobility
 
−
| name          = Denis (II) Türje
 
−
| native name  =
 
−
| title        =
 
−
| image        =
 
−
| caption      =
 
−
| succession    = [[Palatine of Hungary]]
 
−
| reign        = 1245–1246<br />1248
 
−
| coronation    =
 
−
| predecessor  = [[Ladislaus I Kán|Ladislaus Kán]] <small>(1st term)</small><br />[[Stephen I Gutkeled|Stephen Gutkeled]] <small>(2nd term)</small>
 
−
| successor    = [[Stephen I Gutkeled|Stephen Gutkeled]] <small>(1st term)</small><br />[[Roland I Rátót|Roland Rátót]] <small>(2nd term)</small>
 
−
| regent        =
 
−
| spouse        =
 
−
| issue          =
 
−
| noble family  = [[Türje (genus)|''gens'' Türje]]
 
−
| father        = Denis I
 
−
| mother        =
 
−
| birth_date  = ?
 
−
| birth_place =
 
−
| death_date  = 1255
 
−
| death_place =
 
−
| place of burial=
 
−
|signature =
 
−
}}
 
−
'''Denis (II) from the kindred Türje''' ({{lang-hu|Türje nembeli (II.) Dénes}}) or nicknamed '''Denis the Big-nosed'''<ref name='Zsoldos_296'>Zsoldos 2011, p. 296.</ref> ({{lang-hu|Nagyorrú Dénes}}; {{lang-la|cum magno nasu}}; died 1255) was a powerful Hungarian baron and landowner, who held several secular positions during the reign of kings [[Andrew II of Hungary|Andrew II]] and [[Béla IV of Hungary|Béla IV]]. He was the most notable member of the [[Türje (genus)|''gens'' Türje]].<ref name='Markó_256'>Markó 2006, p. 256.</ref>
 
−
 
 
−
==Biography==
 
−
He was born into the [[Zalaszentgrót|Szentgrót]] branch of the ''gens'' Türje from [[Zala County (former)|Zala County]] as the son of Denis I. In the old charters, the village of [[Türje]] was first mentioned in 1234. The monastery of the [[premontre]] monks was founded at the beginning of the 13th century. In this time, the namesake kindred was the landowner of the village and the neighboring villages too. Formerly, historian János Karácsonyi incorrectly assumed that Denis II was the son of Gecse and made a difference between him and Denis, who served as [[Master of the horse (Kingdom of Hungary)|master of the horse]].<ref name='Zsoldos_296'/>
 
−
 
 
−
His influence arose during the reign of Andrew II, as his name was first mentioned by contemporary records in 1220. However, his offices are unknown before 1233.<ref name='Markó_256'/> Denis as a faithful supporter of crown prince Béla, who held the title of [[Duke of Transylvania]] after 1226, following the agreement between the king and his son after a series of conflicts for the throne. As a result, he was appointed [[voivode of Transylvania]] for duke Béla in 1233. He held that office until 1234.<ref name='Zsoldos_38'>Zsoldos 2011, p. 38.</ref><ref name='Engel_381'>Engel 2001, p. 381.</ref>
 
−
 
 
−
When Béla ascended the throne in 1235, Denis was nominated master of the horse and served in this capacity until 1241. Besides that he also functioned as [[ispán]] for the stablemen ({{lang-hu|lovászispán}}; {{lang-la|comes agasonum}}) in 1235 and ispán (''comes'') of [[Temes County]] in 1240.<ref name='Zsoldos_56'>Zsoldos 2011, p. 56.</ref> He served as [[ban of Slavonia]] from 1241 to 1244. In the latter case, he held the title of "ban and duke of Slavonia" ({{lang-la|banus et dux totius Sclavonie}}) after 1242, later also adopted the title "ban of Primorje" ({{lang-hu|Tengermellék}}). According to a non-authentic charter he also functioned as ban in 1245.<ref name='Zsoldos_45'>Zsoldos 2011, p. 45.</ref>
 
−
 
 
−
Denis participated in the disastrous [[Battle of Mohi]] on 11 April 1241, from where fled together with king Béla IV to the Dalmatian coast. Denis as royal governor of Dalmatia, took part in the Siege of [[Zadar|Zara]] in 1243. On 30 June 1244, Béla made a peace with the [[Republic of Venice]] and he surrendered his supremacy over Zara (today Zadar, [[Croatia]]) but he retained the one third of the Dalmatian city's revenues of customs. In 1244, Denis led the royal army against [[Split, Croatia|Spalato]] (today: Split, Croatia), which rebelled against the Hungarian monarch.<ref name='Markó_256'/>
 
−
 
 
−
In 1245, he was appointed [[palatine of Hungary]], the second-highest secular office after the king in 1245 and held the position until 1246. Besides that he also functioned as ispán of [[Somogy County (former)|Somogy County]].<ref name='Zsoldos_19'>Zsoldos 2011, p. 19.</ref> He served as [[master of the treasury]] in 1247, according to László Markó, he held that office between 1246 and 1248.<ref name='Markó_256'/> In addition, he also functioned as ispán of [[Pozsony County]] from 1247 to 1248.<ref name='Zsoldos_62'>Zsoldos 2011, p. 62.</ref> He was elected palatine for the second time in 1248.<ref name='Zsoldos_19'/> He served as ispán of [[Szolnok County]] between 1251 and 1255, until his death.<ref name='Zsoldos_211'>Zsoldos 2011, p. 211.</ref>
 
−
 
 
−
==References==
 
−
{{reflist|2}}
 
−
 
 
−
==Sources==
 
−
* Engel, Pál (2001). ''The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526''. I.B. Tauris Publishers. {{ISBN|1-86064-061-3}}.
 
−
* {{hu icon}} Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' ("The High Officers of the Hungarian State from Saint Stephen to the Present Days&nbsp;– A Biographical Encyclopedia") (2nd edition); Helikon Kiadó Kft., Budapest; {{ISBN|963-547-085-1}}.
 
−
* {{hu icon}} Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' ("Secular Archontology of Hungary, 1000–1301"). História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. {{ISBN|978-963-9627-38-3}}
 
−
 
 
−
{{s-start}}
 
−
{{S-hou|[[Türje (genus)|Genus Türje]]|name=Denis II ||? ||1255 }}
 
−
{{s-off}}
 
−
{{succession box|title=[[Voivode of Transylvania]]|before=[[Julius I Rátót|Julius Rátót]]|years=1233–1234|after=[[Andrew, son of Serafin]]}}
 
−
{{succession box|title=[[Master of the horse (Kingdom of Hungary)|Master of the horse]]|before=[[Alexander Hont-Pázmány]]|years=1235–1241|after=[[William of Saint Omer (son of Nicholas I)|William of Saint Omer]]}}
 
−
{{succession box|title=[[Ban of Slavonia]]|before=[[Nicholas I Gutkeled|Nicholas Gutkeled]]|years=1241–1244/5|after=[[Ladislaus I Kán|Ladislaus Kán]]}}
 
−
{{succession box|title=[[Palatine of Hungary]]|before=[[Ladislaus I Kán|Ladislaus Kán]]|years=1245–1246|after=[[Stephen I Gutkeled|Stephen Gutkeled]]}}
 
−
{{succession box|title=[[Master of the treasury]]|before=[[Osl Osl]]|years=1247|after=[[Csák I Hahót|Csák Hahót]]}}
 
−
{{succession box|title=[[Palatine of Hungary]]|before=[[Stephen I Gutkeled|Stephen Gutkeled]]|years=1248|after=[[Roland I Rátót|Roland Rátót]]}}
 
−
{{s-end}}
 
  
−
{{SORTUJ:Türje, Dénes}}
+
{{SORTUJ:Turje, Denes 02}}
−
[[Kategoria:Rody|Türje]]
 
−
[[Kategoria:Ród Türje]]
 
  
−
[[Category:1255 deaths]]
+
[[Kategoria:Türje]]
−
[[Category:Türje (genus)|Denis]]
+
[[Kategoria:Ród]]
−
[[Category:Hungarian nobility]]
+
[[Kategoria:Banowie całej Slawonii]]
−
[[Category:Palatines of the Kingdom of Hungary]]
+
[[Kategoria:Koniuszy królewscy]]
−
[[Category:Voivodes of Transylvania]]
+
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
−
[[Category:Bans of Croatia]]
+
[[Kategoria:Palatyni Królestwa Węgier]]
−
[[Category:Year of birth unknown]]
+
[[Kategoria:Mistrzowie skarbu]]
−
[[Category:13th-century Hungarian people]]
+
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 +
[[Kategoria:Wojewodowie Siedmiogrodu]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w 1255]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]]

Aktualna wersja na dzień 17:53, 7 mar 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Wojewoda Siedmiogrodu
(1233-1234) 		Następca:
Rátót I. Gyula András
Poprzednik: Koniuszy królewski
(1235-1241) 		Następca:
Bána Mihály Vilmos
Poprzednik: Ban całej Slawonii
(1241-1244/45) 		Następca:
Gutkeled I. Miklós Kán I. László
Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier
(1245-1246) 		Następca:
Kán I. László Gutkeled I. István
Poprzednik: Mistrz skarbu
(1246-1248) 		Następca:
Csák I. Máté Hahót I. Csák
Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier
(1248) 		Następca:
Gutkeled I. István Rátót I. Loránd


Türje II. Dénes (chor. Dionizije Türje) (* ieznana, † 1255), węgierski szlachcic, najbardziej znany członek rodu Türje.[1] Potężny baron i ziemianin, który za czasów królów Andrzeja II i Béli IV zajmował najwyższe świeckie stanowiska..

Życiorys

Urodził się w Szentgrót w rodzie Türje z żupanatu Zala jako syn Denisa I. W starych lokacjach po raz pierwszy wspomniano o wsi Türje w 1234 r. Klasztor mnichów premonstrantów powstał tam na początku XIII wieku. W tym czasie jego imiennik był właścicielem ziemi i wioski. Dawniej historyk János Karácsonyi błędnie założył, że Dénes był synem Gecse i czynił różnicę między nim a Denisem, który był koniuszym królewskim.[2]

Jego wpływy narastały za panowania Andrzeja II, ponieważ jego imię zostało po raz pierwszy wspomniane przez współczesne mu dokumenty w 1220 r. Jednak jego funkcje są nieznane przed 1233 r.[1] Dénes był wiernym zwolennikiem księcia Beli, który w wyniku porozumieniu króla i jego syna, po serii konfliktów o tron, w 1226 r. otrzymał tytuł księcia Siedmiogrodu. Dzięki takiej postawie został mianowany wojewodą siedmiogrodzkim przy księciu Beli w 1233 r. Pełnił ten urząd do 1234 r.[2][3]

Gdy Bela wstąpił na tron w 1235 r., Dénes został mianowany koniuszym królewskim i pełnił tę funkcję do 1241 r. Poza tym pełnił również funkcję władcy (łac. comes, węg. lovászispán) komitatu Temes w 1240 r.[2] W latach od 1241 do 1244 r. był banem Slawonii. W tym ostatnim przypadku nosił tytuł „ban i książę Slawonii” (łac. Banus et dux totius Sclavonie). Później po 1242 r., przyjął także tytuł „bana Primorje” (węg. Tengermellék). Według nieautentycznego źródła funkcjonował również jako ban w 1245 r.[2]

Dénes uczestniczył w przegranej biitwie na równinie Mohi 11 kwietnia 1241 r., skąd wraz z królem Belą IV uciekł na wybrzeże Dalmacji. Dénes jako królewski gubernator Dalmacji wziął udział w oblężeniu Zary w 1243 r. 30 czerwca 1244 r. Bela zawarł pokój z Republiką Wenecji i poddał Zarę (dziś Zadar, Chorwacja) jej zwierzchnictwu, zachowując jednak jedną trzecią dochodów celnych miast Dalmacji. W 1244 roku Dénes poprowadził armię królewską przeciwko Spalato (dziś: Split, Chorwacja), który zbuntował się przeciwko monarchii węgierskiej.[1]

W 1245 r. został mianowany palatynem Węgier, drugim najwyższym urzędnikiem świeckim po królu w 1245 r.i pełnił tę funkcję do 1246 r. Poza tym pełnił również funkcję ispána komitatu Somogy[2]. Pełnił funkcję mistrza skarbu w 1247 r., Według László Markó, sprawował ten urząd w latach 1246–1248.[1] Ponadto od 1247 do 1248 r. pełnił również funkcję ispána komitatu Pozsony (dziś Bratysława, Słowacja)[2]. Został wybrany palatynem po raz drugi w 1248 roku.[2] Służył jako ispán komitatu Szolnok między 1251 a 1255 rokiem, aż do swojej śmierci.[2]

Źródła

  • Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526. I.B. Tauris Publishers. ISBN 1-86064-061-3.
  • Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon ("Wyżsi urzednicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesności - Encyklopedia Biograficzna") (2-gie wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest; ISBN 963-547-085-1.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 ("Świecka archontologia Węgier, 1000–1301"). História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN 978-963-9627-38-3

Türje II. Denis
Dionizije Türje

— Wojewoda Siedmiogrodu
Koniuszy królewski
Mistrz skarbu
Ban całej Slawonii
Palatyn Królestwa Węgier		 —
Wojewoda Siedmiogrodu
Okres od 1233
do 1234
Poprzednik Rátót I. Gyula
Następca András
Koniuszy królewski
Okres od 1235
do 1241
Poprzednik Bána Mihály
Następca Vilmos
Ban całej Slawonii
Okres od 1241
do 1244-45
Poprzednik Gutkeled I. Miklós
Następca Kán I. László
Palatyn Królestwa Węgier
Okres od (1) 1245, (2) 1248
do (1) 1246
Poprzednik (1) Kán I. László
(2) Gutkeled I. István
Następca (1) Gutkeled I. István
(2) Rátót I. Roland
Mistrz skarbu
Okres od 1246
do 1248
Poprzednik Csák I. Máté
Następca Hahót I. Csák
Dane biograficzne
Ród Türje
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć 1255
Ojciec I. Denis
Matka nieznana

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Markó 2006, str. 256.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 ("Świecka archontologia Węgier, 1000–1301"). História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 19, 38, 45, 56, 62, 211, 296, 381.
  3. ↑ Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526. I.B. Tauris Publishers. str. 381.
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Türje_II._Dénes&oldid=51961”