Székelyföld történelmi székei

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Historyczne lokacje Seklerów − było ich 7 głównych i 5 podrzędnych. W dokumentach pisanych jest wzmianka pisemna tylko o siedmiu krzesłach. W swoich dyplomach są one łącznie określane jako „három nembeli székelyek” (trium generum Siculi) („Seklerzy Siedmiu Lokacji”) lub „Seklery Trzech Płci” (trium generum Siculi') lub, w skrócie, jako „Domy Trzech Rodzajów Trzech Krzeseł” (Universitas trium generum Siculorum septem sedium). W Székelyföld dokonano rozróżnienia między oryginalnymi lub pierwotnie utworzonymi lokacjami matczynymi a utworzonymi później w nich lokacjami synowskimi (sedes filialis). Pierwsze rozdziały zwykle odnoszą się do późniejszych lokacji tylko jako ziemi (terra) lub terytorium (districtus) lub, zgodnie z podziałem kościelnym, jako diecezje (dioecesis). Proces powstawania siedmiu lokacji Seklerów, wraz z krystalizacją instytucji Seklera, zakończył się w ostatnich latach XIV wieku, a jej siedzibą macierzystą stała się Udvarhelyszék, którą w niektórych późniejszych źródłach nazywają główną siedzibą − „Capitalis Sedes ”. Przegląd Historyczny Tereny administracyjne Seklerów nazywane były sedes przez pół tysiąca lat (1400–1876) i pełniły tę samą rolę co komitaty. Dokonano rozróżnienia między pierwotnie utworzonymi [lokac]]jami głównymi lub matczynymi, a utworzonymi później w nich lokacjami synowskimi (sedes filialis). Pierwsze dyplomy odnoszą się zwykle tylko do późniejszego obszaru (terra) lub terytorium (districtus) lub, zgodnie z podziałem kościelnym, diecezji (dioecesis). Organizacja terytorialna sięga czasów przejścia od życia pasterskiego do rolnictwa, czyli początku XIII wieku. Definicja nazw terytorialnych jest zmienna i ewoluowała przez ponad sto lat. Podobnie jak w sąsiednich Sasów siedmogrodzkivh zmienia się definicja, używa się słów terra, districtus, comitatus, ale w XIV wieku nazwa lokacja (sedes) stała się wśród nich powszechna, służąc jako wzór dla Seklerów, którzy przejęli również system lokacji. Zaczęło się pod koniec XIV wieku i powoli stało się powszechne. Lokacje główne i podrzędne Scaunul Arieș (węg. Aranyosszék), Scaunul Ciuc (węg. Csíkszék), mając w swoim składzie filie: Giurgeu (Gyergyó) i Casin (Kászon), Scaunul Chizd (węg. Kézdiszék), Scaunul Mureș (węg. Marosszék), Scaunul Orbai (węg. Orbaiszék), Scaunul Sf. Gheorghe (węg. Sepsiszék), mając w swoim składzie filie: Brăduț (Bardócz) i Cristur (Keresztúr). Udvarhelyszék Główną, centralną, tzw. Lokacją-Matką było Udvarhely, które pierwotnie nosiło nazwę Telegd w 1235 roku jako diecezja, a później jako obszar. Jest wzmiankowany jako Telegdszék w statucie króla Stefana V. Po raz pierwszy pojawia się pod nazwą Udvarhelyszék w 1448 roku. Lokacja miało dwie lokacje synowskie: Bardócszék na południowym zachodzie i Keresztúrszék na zachodzie. Terytorialny środek ciężkości lokacji znajdował się w górnym biegu rzeki Nagy-Küküllő, rozciągając się na dorzecze rzeki Homoród oraz potoków Vargyas i Kormos, należących do zlewni Oltu (rum. Aluty). Cechą charakterystyczną samorządu Seklerów jest to, że choć miał znaczenie militarne, nie tolerował on centrum terytorialnego. W targowym mieście Udvarhely odbywały się zgromadzenia narodowe Seklerów, a następnie Sąd Apelacyjny, a w czasach książęcych rząd centralny próbował ustanowić wsparcie wykonawcze dla polityki Seklera w zaatakowanym zamku Szekler, ale to znowu w przypadku Court of Appeal, był tylko krótkotrwały. a központi hatalom megpróbálta a Székelytámadt várban kialakítani székely politikája végrehajtó támaszát, ám ez – akár a fellebbviteli törvényszék esetében – ismét csak rövid távon működött. Tutaj, w czasach księstwa, zachowały się próbki jednostek oficjalnie używanych obowiązujących w całym regionie Székelyföld, a pieczęć „Narodu Seklerów” trzymał i strzegł kapitan Udvarhely − prawdopodobnie od 1659 r. do końca lokacji Seklerów. Opierając się na tych niezaprzeczalnych faktach i poprzednikach, Udvarhely, zwłaszcza lokacja, a czasem także miasto, starały się wyposażyć siebie w swego rodzaju hegemoniczną rolę w swojej późnośredniowiecznej i nowożytnej historii, co jednak było konsekwentnie odrzucane przez społeczność Seklerów. Dzięki nastrojowi antyhegemonii nie mogło powstać żadne inne centrum „ogólnoseklerskie”. Marosszék Drugą główną lokacją jest Marosszék (sedes Maros), która została utworzona w XV. Pierwsza wzmianka o jej lokowaniu pochodzi z początku XIX wieku (1408–10). Jednak jego siedziba, Székelyvásárhely (később Marosvásárhely) − później Odorheiu Secuiesc, obecnie Târgu Mureş, występuje już w 1344 roku. Wbrew powszechnym przekonaniom Marosszék powstał wzdłuż rzek Maros i Nyárád, a jego centrum, Marosvásárhely, nie mogło stać się administracyjnie − wbrew przekonaniom − centrum życia publicznego Seklerów, a od 1616 roku, po tym jak stało się prawnie wolnym miastem królewskim. wyłączyło się z więzów Székelyföld, ale jednocześnie stało się kulturalnym, edukacyjnym, gospodarczym i przemysłowym centrum Székelyföld. Marosszék miał również lokacje synowską Szeredaszék − z jego centrum w Nyárádszereda − ale wspomina się o nim dopiero w XVI wieku. Háromszék W 1562 roku został połączony trzech lokacji. Spośród nich Sepsiszék (Sebus) pojawił się już w 1224 r. jako obszar (terra Sicolorum terre Sebus) w dokumencie króla Andrzeja II, który w swoim liście uprzywilejowanym, nadaje samorząd Sasom. Zachodnia część lokacji została przekształcona w lokację synowską o nazwie Miklósvárszék. O współprzewodniczącym Kézdim wspomniano również w epoce Arpadów, a fakt, że król Stefan V osiedlił stamtąd nowo utworzony AranyosszékSzabó Károly (szerk.). Székely Oklevéltár. Magyar Történelmi Társulat, Kolozsvár, s. 18. (1872), który liczył już 29 osad w latach 1291–93, świadczy o tym, że mógł on być zaludniony. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1427 roku jako Kézdiszék. Pomiędzy dwoma lokacjami znajdował się Orbaiszék, o którym pierwsza wzmianka w statucie pochodzi z 1419 r. Sepsiszék powstał na obszarze między Olt i Feketeügy, Orbaiszék na lewo od Feketeügy, Kézdiszék został utworzony w górnym odcinku tego samego cieku, w ochronie Zakola Karpackiego. W południowo-zachodniej części graniczy z górami Baróti, w środkowej części z górami [[Bodoki-hegység|Bodoki], od północy z górami Nemere, we wschodniej części z górami Háromszék, a od południa z górami Bodzai. Csíkszék Csíkszék rozciągał się na północ nad Háromszék przez długi czas na granicy, między Karpatami a pasmem górskim [[Hargita (hegység)|Harghita, w dolinie rzeki Olt. Pierwsza udokumentowana wzmianka pochodzi z 1324 roku, a pierwsze wzmianki o lokacji pochodzą z 1419 roku. Później dołączyły do ​​niego dwie lokacje synowskie: Gyergyószék na północy i Kászonszék na południowym wschodzie, ale jednocześnie lokacja została podzielona na [[\Al-]] i Felcsík. Centrum Csíkszék była Csíkszereda (rum. Miercurea Ciuc), które rozrosło się z kilku wiosek do małego miasteczka. Jej wioski, które znajdują się w Felcsíku w pobliżu ich dużej olbrzymiej wioski Olt, a wzdłuż wpływających do niej strumieni wioski jednej z dolin Alcsíka − doliny potoku Lok − do dziś tworzą nieco niezależną grupę wiosek. Należał do górnej doliny rzeki Tatros (Gyimesek). W XIX wieku charakteryzowało się przeludnieniem, dlatego część Seklerów wyemigrowała do Mołdawii. Aranyosszék Aranyosszék była ostatnią lokacją założoną przez Seklerów. Terytorialnie nie była połączona z innymi lokacjami, leżał na zachód od nich, czyli była eksklawą. Swoją nazwę zawdzięcza przepływającej przez nią rzece Aranyos, a jej siedzibą był Felvinc. Król Stefan V osiedlił Seklerów pochodzących z Kézdiszéka na nowo utworzonej lokacji, która w latach 1291–93 liczyła już 29 miejscowości. Przywilej lokacyjny dwukrotnie nadał król Zygmunt (23 grudnia 1394 i 6 czerwca 1436), a król Macieja dwukrotnie (25 stycznia 1484 i 9 listopada 1469). Później jeszcze potwierdził. Na prośbę Felvinc królowa Izabela 27 października 1558 r. przepisała i potwierdziła powyższe przywileje króla Macieja W tym samym czasie przywileje Aranyosszéka zostały potwierdzone, a nawet wzbogacone przez większość książąt siedmiogrodzkich. Populacja Ludność Székelyföld w podziale na lokacje:    Według danych spisu powszechnego z 1870 roku Według obliczeń Balázsa Orbána z 1867 r. Aranyosszék z Felvinc 19.800 19.680 Csík-, Gyergyó i Kászonszék, razem z Csíkszeredá 109.068 111.237 Háromszék z jej miastami 114.614 113.362 Marosszék, razem z Marosvásárhelly 93.433 91.008 Udvarhelyszék wraz z miastami 98.247 96.929 Całkowita populacja Székelyföld 435.162 432.216 Religia Podział wyznaniowa Székelyföld w 1867 (uzupełnienie przez Balázs Orbán): Felekezetek Ludność Procenty Rzymscy katolicy 187.692 39,59% Reformowani 139.949 32,38% Ortodoksi 122.599 5,23% Unitarianie 39.632 9,17% Ewangelicy 571 0,13% Grekokatolicy 36.626 8,47% Mozaiści 1.703 0,39% inni 3.444 0,8% Ogółem 432.216 100% Jegyzetek Powiązane artykuły Székely székekhez tartozó települések Magyar Autonóm Tartomány Maros-Magyar Autonóm Tartomány Tervezett székely székek Székelyföld Székelyek

Historyczne lokacje Seklerów Székelyföldi székek / Lokacje Seklerów Aranyosszék Csíkszék (Gyergyószék  •  Kászonszék) Háromszék = Kézdiszék  •  Orbaiszék  •  Sepsiszék (Miklósvárszék) Marosszék Udvarhelyszék (Bardócszék  •  Keresztúrszék)