Kovinska: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| (Nie pokazano 8 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
| − | [[Kategoria:Strony | + | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]] |
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/Keve_v%C3%A1rmegye | |strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/Keve_v%C3%A1rmegye | ||
| Linia 14: | Linia 14: | ||
|-style="vertical-align:top;" | |-style="vertical-align:top;" | ||
| | | | ||
| + | {{Komitaty króla Stefana I}} | ||
| + | '''Keve vármegye''' (chor. ''Żupania Kovinska'',łac. ''Comitatus de Kewe'') był jednym z pierwszych komitatów [[Królestwo|Królestwa Węgier]]. Został założona przez króla [[I. István|św. Stefan]] podczas tworzenia państwa i organizacji królewskiego systemu komitatów z siedzibą w [[Kevevar]], w południowej części dzisiejszej Wojwodiny.<ref>Györffy György. 15 / A vármegye X. századi előzményei és korai szervezete., ''István király és műve''. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2</ref> Przestał istnieć podczas wojen z Turkami najpóźniej w latach czterdziestych XVI wieku, ponieważ jego terytorium znalazło się wśród pierwszych, które znalazły się pod okupacją turecką. Pomysł jego reorganizacji podczas reorganizacji w 1876 roku (za pomysłem stała nawet Węgierska Akademia Nauk), ale ostatecznie do tego nie doszło. | ||
| − | + | == Geografia == | |
| − | + | Jej terytorium obejmowało najbardziej wysuniętą na południe część dzisiejszej [https://en.wikipedia.org/wiki/Vojvodina Wojwodiny]. Rozciągał się w południowej części [[Torontál]] i komitatu Temes na początku XX wieku, po lewej stronie Dunaju, do ujścia rzeki Karas na wschodzie oraz do Dunaju i [https://pl.wikipedia.org/wiki/Temesz Temes] na zachodzie. Jego centralną część zajmowało jałowe i niezamieszkane pole [[Maksond]], którego tylko część stanowiła bagnista, piaszczysta kraina [https://pl.wikipedia.org/wiki/Alibunar alibunár] i [https://pl.wikipedia.org/wiki/Deliblato deliblát]. | |
| − | + | == Történelme == | |
| + | |||
| + | Według Anonima (rozdział 44), przywódca Glád uciekł do zamku Keve przed podbiciem Węgrów, ale wkrótce porzucił zamek. Według Kroniki Thurócziego, książęta László i Géza, którzy wrócili z kampanii w Grecji w 1073 roku, rozdzielili się tutaj. W 1201 r. Wzmiankowany jako powiat, a już w 1238 r. Jako zamek. 1223. III. Papież Małgorzata Honoriusza, III. Béla nazywa swoją córkę Kevevą i kochanką całego hrabstwa; poniżej tego Keve, jednak Kőt przeciwko Péterváradowi i Újlak. Klasztor Ban należy zrozumieć. | ||
| + | |||
| + | [[Anonymus]] (44. fej.) szerint a honfoglaló magyarok elől [[Glád]] vezér [[Kevevára|Keve várába]] menekült, de csakhamar feladta a várat. A görögországi hadjáratokból 1073-ban visszatérő [[I. László magyar király|László]] és Géza hercegek, [[Thuróczi-krónika]] szerint, itt váltak el egymástól. 1201-ben már mint vármegyét, sőt 1238-ban egyúttal, mint [[várispánság]]ot említik. 1223. [[III. Honoriusz pápa]] Margitot, [[III. Béla magyar király|III. Béla]] leányát, [[Kevevára]] és az egész vármegye úrnőjének nevezi; ezen Keve alatt azonban a [[Pétervárad]] és [[Újlak (Horvátország)|Újlak]] közt levő Kőt v. Bánmonostort kell érteni. | ||
| + | |||
| + | Pierwszym znanym ispán (komes) z hrabstwa Keve jest sędzia Achillesa. W stolicy hrabstwa Kevé kilkakrotnie obrócił IV. Król László i Ludwik I (Wielki). To właśnie z powodu tej okoliczności i szczęśliwego położenia wyrósł wśród królewskich miast. Już w 1392 r. Wspomniano o nim jako o takim. W 1435 r. Król Zygmunt Węgier uczynił utrzymanie i ochronę swojego zamku obowiązkiem mieszkańców miasta. Podczas gdy w 1439 r. Mieszkańcy powiatu rác uciekli przed armią 130 000 ludzi sułtana Muráda, Węgrzy pozostali w domu, a ich przywileje zostały potwierdzone w 1453 r. Przez László V; w tym samym czasie jednak opiekował się także kilkoma Rácsami, którzy uciekli na wyspę Csepel, której kolonia zwana Abrahamteleke została później nazwana Kis- lub Rác-Kev. | ||
| + | |||
| + | Keve vármegye első ismert [[ispán]]ja (comese) [[Achilleus (országbíró)|Achileus]] országbíró. A vármegye székvárosában, Kevében, többször megfordult [[IV. László magyar király|IV. László]] és [[I. Lajos magyar király|I. (Nagy) Lajos]] király. Ennek a körülménynek és szerencsés fekvésének tulajdonítható, hogy a királyi városok közé emelkedett. 1392-ben már, mint ilyet említik. Várának fenntartását és védelmét [[Zsigmond magyar király]] 1435-ben a város lakosainak kötelességévé tette. Míg 1439-ben a megye rác lakosai Murád szultán 130,000 főnyi serege elől elszöktek, a magyarok otthon maradtak s ezeknek kiváltságait 1453-ban [[V. László magyar király|V. László]] meg is erősítette; ugyanakkor azonban gondoskodott a [[Csepel-sziget]]ére menekült kevei rácokról is, kiknek [[Ráckeve|Ábrahámteleke]] nevű gyarmatát utóbb Kis- vagy [[Ráckeve|Rác-Kevének]] nevezték. | ||
| + | |||
| + | Jednak jego zamki wkrótce zaczęły podupadać, pomimo faktu, że wzmocnienie militarne Keve zostało również zamówione przez parlament w 1478 roku. Nazwisk jego naczelnych panów nie znamy od 1439 roku. Wydaje się, że kampania turecka z 1551 r. Całkowicie zniszczyła hrabstwo i wkrótce Kev, który jednak zaczął pojawiać się jako Kubin w drugiej połowie podboju tureckiego. Po wypędzeniu Turków powiat całkowicie stracił swoją nazwę i przeszedł pod administrację wojskową. Wraz z rozwiązaniem wojskowego obszaru przygranicznego XXXIII. t.-c. częściowo do hrabstwa Timisoara, a częściowo do hrabstwa Toronto, chociaż w 1872 r. Węgierska Akademia Nauk również wystąpiła o przywrócenie. | ||
| + | |||
| + | Várai azonban csakhamar pusztulásnak indultak, mindamellett, hogy Keve katonai megerősítését az 1478-iki országgyűlés is elrendelte. [[1439]]-től fogva a főispánjainak neveit sem ismerjük. Az 1551-es török hadjárat úgy látszik teljesen megsemmisítette a vármegyét és csakhamar Kevét is, mely azonban a török hódítás második felében Kubin néven kezdett szerepelni. A törökök kiűzetése után nevét teljesen elveszítette a vármegye, és katonai igazgatás alá jutott. A [[katonai határőrvidék]] feloszlatásával az 1876. évi XXXIII. t.-c. részint Temes, részint Torontál vármegyéhez csatolta, noha 1872-ben a Magyar Tudományos Akadémia is folyamodott visszaállításért. | ||
== Znani főispán == | == Znani főispán == | ||
{| | {| | ||
|valign="top"| | |valign="top"| | ||
| − | * 1201: [[Achilleus | + | * 1201: [[Achilleus]] |
| − | * 1208: [[ | + | * 1208: [[Miklós (palatyn)|Miklós]] |
* 1209: Miklós kir. udvarbíró comes Kewenensis | * 1209: Miklós kir. udvarbíró comes Kewenensis | ||
* 1209: Márton kir. udvarbíró | * 1209: Márton kir. udvarbíró | ||
* 1210: Miklós kir. udvarbíró | * 1210: Miklós kir. udvarbíró | ||
* 1211: Marcellus kir. udvarbíró | * 1211: Marcellus kir. udvarbíró | ||
| − | * 1212: [[Bánk | + | * 1212: [[Bár-Kalán Bánk]] |
* 1213: Poth | * 1213: Poth | ||
* 1213: Hugo | * 1213: Hugo | ||
* 1214: Sebestyén | * 1214: Sebestyén | ||
| − | * 1217: [[Rátót | + | * 1217: [[Rátót I. Gyula]] |
* 1219: Gyula kir. udvarbíró | * 1219: Gyula kir. udvarbíró | ||
* 1221: Lőrinc kir. udvarbíró | * 1221: Lőrinc kir. udvarbíró | ||
| − | * 1225: [[Bánk | + | * 1225: [[Bár-Kalán Bánk]] |
* 1235: Kalajan a Szerémség ura | * 1235: Kalajan a Szerémség ura | ||
| − | * 1236-38: Gyula | + | * 1236-38: [[Rátót I. Gyula]] |
* 1240: Balázs | * 1240: Balázs | ||
* 1270: [[Dominicus Anselmus]] krassói főispán | * 1270: [[Dominicus Anselmus]] krassói főispán | ||
| Linia 46: | Linia 60: | ||
* 1274: Herbord kir. főpohárnokmester, krassói főispán | * 1274: Herbord kir. főpohárnokmester, krassói főispán | ||
* 1274: Miklós kir. főpohárnokmester, krassói főispán | * 1274: Miklós kir. főpohárnokmester, krassói főispán | ||
| − | * 1279 Ugrin kir. főpohárnokmester, krassói főispán | + | * 1279: Ugrin kir. főpohárnokmester, krassói főispán |
|width="70"| | |width="70"| | ||
|valign="top"| | |valign="top"| | ||
| − | * 1291: Lőrinc krassói főispán és szörényi bán | + | * 1291: [[Lőrinc, syn Kemény'a|Lőrinc]] krassói főispán és szörényi bán |
| − | * 1347: [[ | + | * 1347: [[Szécsényi I. Tamás]] |
* 1348: Niclinus krassói főispán | * 1348: Niclinus krassói főispán | ||
* 1349: Kathiz nb. Tamás de Zechen országbíró turóci főispán | * 1349: Kathiz nb. Tamás de Zechen országbíró turóci főispán | ||
| Linia 57: | Linia 71: | ||
* 1366: Pál fia [[Heem Benedek]] krassói főispán | * 1366: Pál fia [[Heem Benedek]] krassói főispán | ||
* 1370: Seeb fia Jakab | * 1370: Seeb fia Jakab | ||
| − | * 1383-85: [[ | + | * 1383-85: [[Kórógyi I. István]] krassói főispán és macsói bán |
* 1389: Koroghy István Fülöp fia krassói főispán | * 1389: Koroghy István Fülöp fia krassói főispán | ||
* 1405: [[Ozorai Pipó]] Temes Csanád Krassó és Keve vm. főispánja | * 1405: [[Ozorai Pipó]] Temes Csanád Krassó és Keve vm. főispánja | ||
| Linia 73: | Linia 87: | ||
* későbbi ispánjai nem ismertek | * későbbi ispánjai nem ismertek | ||
|} | |} | ||
| − | |||
== Przypis == | == Przypis == | ||
| Linia 79: | Linia 92: | ||
| | | | ||
| + | {{Historia komitatu | ||
| + | |tytuł = Komitat Keve | ||
| + | |grafika = | ||
| + | |opis grafiki = | ||
| + | |okres 0 = Okres | ||
| + | |forma 0 = Podmiot polityczny | ||
| + | |okres 1 = ok.1000-1526 | ||
| + | |forma 1 = [[Królestwo|Królestwo Węgier]] | ||
| + | |okres 2 = | ||
| + | |forma 2 = | ||
| + | |okres 3 = | ||
| + | |forma 3 = | ||
| + | |okres 4 = | ||
| + | |forma 4 = | ||
| + | |okres 5 = | ||
| + | |forma 5 = | ||
| + | |okres 6 = | ||
| + | |forma 6 = | ||
| + | |okres 7 = | ||
| + | |forma 7 = | ||
| + | |okres 8 = | ||
| + | |forma 8 = | ||
| + | |okres 9 = | ||
| + | |forma 9 = | ||
| + | |okres 10 = | ||
| + | |forma 10 = | ||
| + | }} | ||
{{Infobox Żupania | {{Infobox Żupania | ||
|Nazwa = Kovinska | |Nazwa = Kovinska | ||
| Linia 98: | Linia 138: | ||
[[Kategoria:Komitaty]] | [[Kategoria:Komitaty]] | ||
| − | [[Kategoria:Komitaty | + | [[Kategoria:Komitaty XI wiek]] |
[[Kategoria:Komitaty Świętego Stefana]] | [[Kategoria:Komitaty Świętego Stefana]] | ||
| + | [[Kategoria:Komitaty zlikwidowane XVI wiek]] | ||
[[Kategoria:Historia]] | [[Kategoria:Historia]] | ||
[[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]] | [[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]] | ||
[[Kategoria:Historia Królestwa Chorwacji]] | [[Kategoria:Historia Królestwa Chorwacji]] | ||
[[Kategoria:Historia Serbii]] | [[Kategoria:Historia Serbii]] | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:Županije]] |
Aktualna wersja na dzień 18:58, 12 kwi 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Keve vármegye (chor. Żupania Kovinska,łac. Comitatus de Kewe) był jednym z pierwszych komitatów Królestwa Węgier. Został założona przez króla św. Stefan podczas tworzenia państwa i organizacji królewskiego systemu komitatów z siedzibą w Kevevar, w południowej części dzisiejszej Wojwodiny.[1] Przestał istnieć podczas wojen z Turkami najpóźniej w latach czterdziestych XVI wieku, ponieważ jego terytorium znalazło się wśród pierwszych, które znalazły się pod okupacją turecką. Pomysł jego reorganizacji podczas reorganizacji w 1876 roku (za pomysłem stała nawet Węgierska Akademia Nauk), ale ostatecznie do tego nie doszło. Spis treściGeografiaJej terytorium obejmowało najbardziej wysuniętą na południe część dzisiejszej Wojwodiny. Rozciągał się w południowej części Torontál i komitatu Temes na początku XX wieku, po lewej stronie Dunaju, do ujścia rzeki Karas na wschodzie oraz do Dunaju i Temes na zachodzie. Jego centralną część zajmowało jałowe i niezamieszkane pole Maksond, którego tylko część stanowiła bagnista, piaszczysta kraina alibunár i deliblát. TörténelmeWedług Anonima (rozdział 44), przywódca Glád uciekł do zamku Keve przed podbiciem Węgrów, ale wkrótce porzucił zamek. Według Kroniki Thurócziego, książęta László i Géza, którzy wrócili z kampanii w Grecji w 1073 roku, rozdzielili się tutaj. W 1201 r. Wzmiankowany jako powiat, a już w 1238 r. Jako zamek. 1223. III. Papież Małgorzata Honoriusza, III. Béla nazywa swoją córkę Kevevą i kochanką całego hrabstwa; poniżej tego Keve, jednak Kőt przeciwko Péterváradowi i Újlak. Klasztor Ban należy zrozumieć. Anonymus (44. fej.) szerint a honfoglaló magyarok elől Glád vezér Keve várába menekült, de csakhamar feladta a várat. A görögországi hadjáratokból 1073-ban visszatérő László és Géza hercegek, Thuróczi-krónika szerint, itt váltak el egymástól. 1201-ben már mint vármegyét, sőt 1238-ban egyúttal, mint várispánságot említik. 1223. III. Honoriusz pápa Margitot, III. Béla leányát, Kevevára és az egész vármegye úrnőjének nevezi; ezen Keve alatt azonban a Pétervárad és Újlak közt levő Kőt v. Bánmonostort kell érteni. Pierwszym znanym ispán (komes) z hrabstwa Keve jest sędzia Achillesa. W stolicy hrabstwa Kevé kilkakrotnie obrócił IV. Król László i Ludwik I (Wielki). To właśnie z powodu tej okoliczności i szczęśliwego położenia wyrósł wśród królewskich miast. Już w 1392 r. Wspomniano o nim jako o takim. W 1435 r. Król Zygmunt Węgier uczynił utrzymanie i ochronę swojego zamku obowiązkiem mieszkańców miasta. Podczas gdy w 1439 r. Mieszkańcy powiatu rác uciekli przed armią 130 000 ludzi sułtana Muráda, Węgrzy pozostali w domu, a ich przywileje zostały potwierdzone w 1453 r. Przez László V; w tym samym czasie jednak opiekował się także kilkoma Rácsami, którzy uciekli na wyspę Csepel, której kolonia zwana Abrahamteleke została później nazwana Kis- lub Rác-Kev. Keve vármegye első ismert ispánja (comese) Achileus országbíró. A vármegye székvárosában, Kevében, többször megfordult IV. László és I. (Nagy) Lajos király. Ennek a körülménynek és szerencsés fekvésének tulajdonítható, hogy a királyi városok közé emelkedett. 1392-ben már, mint ilyet említik. Várának fenntartását és védelmét Zsigmond magyar király 1435-ben a város lakosainak kötelességévé tette. Míg 1439-ben a megye rác lakosai Murád szultán 130,000 főnyi serege elől elszöktek, a magyarok otthon maradtak s ezeknek kiváltságait 1453-ban V. László meg is erősítette; ugyanakkor azonban gondoskodott a Csepel-szigetére menekült kevei rácokról is, kiknek Ábrahámteleke nevű gyarmatát utóbb Kis- vagy Rác-Kevének nevezték. Jednak jego zamki wkrótce zaczęły podupadać, pomimo faktu, że wzmocnienie militarne Keve zostało również zamówione przez parlament w 1478 roku. Nazwisk jego naczelnych panów nie znamy od 1439 roku. Wydaje się, że kampania turecka z 1551 r. Całkowicie zniszczyła hrabstwo i wkrótce Kev, który jednak zaczął pojawiać się jako Kubin w drugiej połowie podboju tureckiego. Po wypędzeniu Turków powiat całkowicie stracił swoją nazwę i przeszedł pod administrację wojskową. Wraz z rozwiązaniem wojskowego obszaru przygranicznego XXXIII. t.-c. częściowo do hrabstwa Timisoara, a częściowo do hrabstwa Toronto, chociaż w 1872 r. Węgierska Akademia Nauk również wystąpiła o przywrócenie. Várai azonban csakhamar pusztulásnak indultak, mindamellett, hogy Keve katonai megerősítését az 1478-iki országgyűlés is elrendelte. 1439-től fogva a főispánjainak neveit sem ismerjük. Az 1551-es török hadjárat úgy látszik teljesen megsemmisítette a vármegyét és csakhamar Kevét is, mely azonban a török hódítás második felében Kubin néven kezdett szerepelni. A törökök kiűzetése után nevét teljesen elveszítette a vármegye, és katonai igazgatás alá jutott. A katonai határőrvidék feloszlatásával az 1876. évi XXXIII. t.-c. részint Temes, részint Torontál vármegyéhez csatolta, noha 1872-ben a Magyar Tudományos Akadémia is folyamodott visszaállításért. Znani főispán
Przypis
|
| ||||||||||||||||||||||||||||
.svg){kind=link}
