Zaránd: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 21 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
 +
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Zar%C3%A1nd_County
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Zar%C3%A1nd_County
−
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=en.wikipedia.org/wiki/Zar%C3%A1nd_County&action=history
+
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=en.wikipedia.org/wiki/Zar%C3%A1nd_County&action=history
 
|nota    = angielski
 
|nota    = angielski
 
}}
 
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Zar%C3%A1nd_v%C3%A1rmegye
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Zar%C3%A1nd_v%C3%A1rmegye
Linia 9: Linia 16:
 
|nota    = węgierski
 
|nota    = węgierski
 
}}
 
}}
−
 
 
{|
 
{|
 
|
 
|
 
|}
 
|}
−
 
 
{|
 
{|
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |
 
  |
 +
{{Komitaty króla Stefana I}}
 +
[[File:Transylvanian Principality.svg|thumb|250px|left|Komitat Zaránd jako część Siedmiogrodu|alt=Multicolored map, depicting rivers]]
 +
 +
'''Zaránd''' zostało założone przez króla [[I. István|św. Stefana]] w momencie powstania państwa i organizacji królewskiego systemu komitatów z centrum [https://hu.wikipedia.org/wiki/Zar%C3%A1nd_(telep%C3%BCl%C3%A9s) Zaránd].<ref>Györffy György. 15 / A vármegye X. századi előzményei és korai szervezete., ''István király és műve''. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2</ref>. było jednostką administracyjną w średniowiecznym [[Królestwo|Królestwie Węgier]] oraz w [[Siedmiogród|Siedmiogrodzie]].<ref>Kristó 1988, str. 472.</ref><ref>Bóna 1994, str. 143.</ref>
  
−
'''Zaránd County''' was an administrative unit in the medieval [[Kingdom of Hungary]] and in the Principality of Transylvania.{{sfn|Kristó|1988|p=472}}{{sfn|Bóna|1994|p=143}}
+
== Pochodzenie nazwy ==
  
−
[[File:Transylvanian Principality.svg|thumb|250px|left|Komitat Zaránd jako część Księstwa Transylwanii|alt=Multicolored map, depicting rivers]]
+
Jego nazwa pochodzi od starego węgierskiego imienia Zaránd, które pochodzi od słowiańskiego imienia Svaran.<ref>Kiss Lajos</ref>
  
−
=== Middle Ages ===
+
Według Géza Nagy, imię ''Zaránd'' oznacza złoto.<ref>[http://apps.arcanum.hu/ethnografia/a111126.htm?v=pdf&a=pdfdata&id=Ethnografia_1890_001&pg=238&lang=hun#pg=238&zoom=f&l=s Nagy Géza (1890): A Zaránd név eredete. Ethnographia '''1''' (3): str. 211–212].</ref>
 +
 
 +
== Lokalizacja ==
 +
 
 +
Komitat znajdował się głównie w dzisiejszej Rumunii, mniej więcej w północnej części obecnego komitatu [[Arad]].
 +
 
 +
== Historia ==
 +
 
 +
Hrabstwo Zaránd zostało założone przez króla św. Stefana z centrum Zaránd w czasie tworzenia państwa i organizacji królewskiego systemu powiatu. [6]
 +
 
 +
Zaránd vármegyét [[I. István magyar király|Szent István király]] hozta létre az államalapítás és a [[vármegye|királyi vármegye]]rendszer megszervezése idején [[Zaránd (település)|Zarándvár]] (Zaránd) központtal.<ref name="Györffy:István:15.fejezet"> {{cite book |author= [[Györffy György]] |title= István király és műve |chapter= 15 / A vármegye X. századi előzményei és korai szervezete. |publisher= Gondolat Budapest 1983 |isbn= 963-281-221-2}}</ref>
 +
 
 +
Później został przeniesiony do Pankota. Z czasem Zaránd odzyskał status siedziby powiatu, ale wkrótce osada straciła na znaczeniu, dlatego Körösbánya została wyznaczona jako jej nowa (i ostatnia) siedziba. W 1876 r. XXXIII. artykuł zlikwidował hrabstwo, przyłączając większość do Hunyad, a mniejszą część do terytorium hrabstwa Arad.
 +
 
 +
Későbbiekben a székhelyét [[Pankota|Pankotá]]ra helyezték át. Az idők folyamán Zaránd visszakapta vármegyeszékhelyi rangját, de hamarosan a település jelentőségét vesztette, így [[Körösbánya|Körösbányát]] jelölték ki az új (és utolsó) székhelyéül. Az 1876. XXXIII. törvénycikk a vármegyét megszüntette, legnagyobb részét [[Hunyad vármegye|Hunyad]], kisebbik részét [[Arad vármegye]] területéhez csatolta.
 +
 
 +
W 1870 r. Liczyło 63 382 mieszkańców, w tym 60 639 (95,7%) prawosławnych, 1356 (2,1%) rzymskokatolickich, 759 (1,2%) greckokatolickich i 628 innych (głównie reformowanych). 97% to Rumuni, a 3% to Węgrzy.
 +
 
 +
1870-ben 63.382 lakosa volt, melyből 60.639 (95,7%) ortodox, 1.356 (2,1%) római katolikus, 759 (1,2%) görög katolikus és 628 egyéb (főleg református) vallású volt. 97% román és 3% magyar nemzetiségű.
 +
 
 +
== Galeria ==
 +
<gallery>
 +
Hungary 1490.jpg|[[Csánki Dezső]]–[[Kogutowicz Manó]]: Węgry po śmierci króla [[Maciej I|Macieja]]
 +
GrandDuchyOfTransylvania_Josephinische_Landaufnahme.jpg|Stanowisko administracyjne w sprawie szczegółów prac nad mapą pierwszego przeglądu wojskowego
 +
Hungary,_Galicia_and_Transylvania.jpg|Jednostki administracyjne na mapie 1862 roku
 +
</gallery>
 +
 
 +
== Populacja ==
 +
 
 +
W 1870 r. liczyło 63 382 mieszkańców, w tym 60 639 (95,7%) prawosławni, 1356 (2,1%) wyznania rzymskokatolickie, 759 (1,2%) greckokatoliccy i 628 innych (głównie reformowani).
 +
 
 +
=== Średniowiecze ===
 
{| class="wikitable" style="width: 70%"
 
{| class="wikitable" style="width: 70%"
 
|-
 
|-
−
! scope="col" width="12%" | Term
+
! scope="col" width="12%" | Okres
−
! scope="col" width="17%" | Incumbent
+
! scope="col" width="17%" | Incumbent<br>Zasiedziały
−
! scope="col" width="9%" | Monarch
+
! scope="col" width="9%" | Monarcha
−
! scope="col" width="34%" | Notes
+
! scope="col" width="34%" | Uwagi
−
! scope="col" width="6%" | Source
+
! scope="col" width="6%" | Źródło
 
|-
 
|-
−
| '''{{circa}} 1306'''
+
| '''ok.1306'''
−
| [[James Borsa]]
+
| [[Borsa Kopasz]]
 
|  
 
|  
−
| also [[Palatine of Hungary]]
+
| także [[palatyn]]
−
| {{sfn|Engel|1996|p=239}}
+
| <ref>Engel 1996, str. 239.</ref>
 
|-
 
|-
−
| '''1324{{spaced ndash}}1330'''
+
| '''1324–1330'''
−
| [[Desiderius Héder]]
+
| [[Hédervári Dezső]]
−
| [[Charles I of Hungary|Charles I]]
+
| [[I. Károly]]
−
| he was also castellan of [[Világos Castle]], and ''ispán'' of [[Sopron County|Sopron]] and [[Győr County|Győr Counties]]
+
| był także kasztelanem zamku Világos, i ''[[ispán]]'' komitatów [[Sopron]] i [[Győr]]
−
| {{sfn|Engel|1996|p=239}}
+
| {{odn|Engel|1996|p=239}}
 
|-
 
|-
−
|  
+
| '''1330–1331'''
−
|  
+
| [https://en.wikipedia.org/wiki/Henry_H%C3%A9derv%C3%A1ri Hédervári Henrik]
−
|  
+
| [[I. Károly]]
−
|  
+
| syn [[Hédervári Dezső]]; był także kasztelanem zamku Világos
−
|  
+
| {{odn|Engel|1996|p=239}}
 
|}
 
|}
−
 
−
== Przypisy ==
 
−
{{izvori}}
 
  
 
== Źródła ==
 
== Źródła ==
  
−
* Bóna, István (1994). "The Hungarian–Slav Period (895–1172)". In Köpeczi, Béla; Barta, Gábor; Bóna, István; Makkai, László; Szász, Zoltán; Borus, Judit (eds.). ''History of Transylvania''. Akadémiai Kiadó. pp. 109–177. ISBN 963-05-6703-2.
+
* Bóna, István (1994). "The Hungarian–Slav Period (895–1172)". In Köpeczi, Béla; Barta, Gábor; Bóna, István; Makkai, László; Szász, Zoltán; Borus, Judit (eds.). ''History of Transylvania''. Akadémiai Kiadó. str. 109–177. ISBN 963-05-6703-2.
−
 
+
* Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I''. [Świecka Archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
−
* Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I''. [Świecka Archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
 
−
 
 
 
* Kristó, Gyula (1988). ''A vármegyék kialakulása Magyarországon'' [Rozwój komitatów na Węgrzech] (po węgiersku). Magvető Kiadó. ISBN 963-14-1189-3.
 
* Kristó, Gyula (1988). ''A vármegyék kialakulása Magyarországon'' [Rozwój komitatów na Węgrzech] (po węgiersku). Magvető Kiadó. ISBN 963-14-1189-3.
 +
* Baternay Imre 1876: A Zaránd vármegyei oláh lázadás 1848. március 15–1849. június végéig. 1–5. [[Történeti Lapok]] 1876/3, str. 33–37.
 +
* Kiss, Lajos. ''Földrajzi nevek etimológiai szótára''. Budapest: Akadémiai (1980). ISBN 963-05-2277-2.
  
 
|
 
|
 +
{{Historia komitatu
 +
|tytuł = Komitat Zaránd
 +
|grafika =
 +
|opis grafiki =
 +
|okres 0 = Okres
 +
|forma 0 = Podmiot polityczny
 +
|okres 1 = ok.1000-1526
 +
|forma 1 = [[Królestwo|Królestwo Węgier]]
 +
|okres 2 =
 +
|forma 2 =
 +
|okres 3 =
 +
|forma 3 =
 +
|okres 4 =
 +
|forma 4 =
 +
|okres 5 =
 +
|forma 5 =
 +
|okres 6 =
 +
|forma 6 =
 +
|okres 7 =
 +
|forma 7 =
 +
|okres 8 = 
 +
|forma 8 =
 +
|okres 9 =
 +
|forma 9 =
 +
|okres 10 =
 +
|forma 10 =
 +
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 
{{Infobox Komitat
 
{{Infobox Komitat
 
|Nazwa        = Zaránd
 
|Nazwa        = Zaránd
−
|Rok          = 1910
+
|Rok          = 1870
−
|Herb        = Coa_Hungary_County_Nógrád_(history)_v2.svg
+
|Herb        =  
 
|Siedziba    = Zarándvár
 
|Siedziba    = Zarándvár
 
|Powierzchnia = 1 291
 
|Powierzchnia = 1 291
−
|Ludność      = 261 517
+
|Ludność      = 63 382
−
|Narodowości  = 76 % Węgrzy<br>22 % Słowacy<br>1 % Niemcy[2]
+
|Narodowości  = 97% Rumuni<br>3% Węgrzy
−
|Utworzony    = XII wiek
+
|Utworzony    = XI wiek
−
|Zlikwidowany = 4.06.1920<br>([[Traktat z Trianon]])
+
|Zlikwidowany = 1876
−
|Mapa        = Nograd.png
+
|Mapa        = Transylvanian Principality.svg
 
}}
 
}}
 
|}
 
|}
 +
 +
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
 +
 +
{{SORTUJ:Komitaty, Zaránd}}
  
 
[[Kategoria:Komitaty]]
 
[[Kategoria:Komitaty]]
 +
[[Kategoria:Komitaty XI wiek]]
 +
[[Kategoria:Komitaty Świętego Stefana]]
 +
[[Kategoria:Komitaty zlikwidowane 1876]]
 +
[[Kategoria:Historia]]
 +
[[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]]
 +
[[Kategoria:Historia Rumunii]]
 +
[[Kategoria:Komitaty Siedmiogrodu]]

Aktualna wersja na dzień 08:38, 13 kwi 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
18px Komitaty króla Stefana I

♦ Abaúj ♦ Bács ♦ Baranya ♦ Békés ♦ Bihar ♦ Bodrog ♦ Borsod ♦ Csanád ♦ Csongrád ♦ Doboka ♦ Esztergom ♦ Fehér ♦ Fejér ♦ Gömör ♦ Győr ♦ Háromszék ♦ Heves ♦ Hunyad ♦ (Karakó) ♦ Keve ♦ Kolozs ♦ Komárom ♦ Kovinska ♦ Krassó ♦ Küküllő ♦ Moson ♦ Nógrád ♦ Nyitra ♦ Pest ♦ Pilis ♦ Pozsony ♦ Somogy ♦ Sopron ♦ Szabolcs ♦ Szatmár ♦ Szepes ♦ Szerém ♦ Szolnok ♦ Temes ♦ Tolna ♦ Torda ♦ Újvár ♦ Ung ♦ Valkó ♦ Varasd ♦ Vas ♦ Verőce ♦ Veszprém ♦ Visegrád ♦ Zala ♦ Zaránd ♦ Zemplén ♦ Zólyom

Plik:Transylvanian Principality.svg
Komitat Zaránd jako część Siedmiogrodu

Zaránd zostało założone przez króla św. Stefana w momencie powstania państwa i organizacji królewskiego systemu komitatów z centrum Zaránd.[1]. było jednostką administracyjną w średniowiecznym Królestwie Węgier oraz w Siedmiogrodzie.[2][3]

Pochodzenie nazwy

Jego nazwa pochodzi od starego węgierskiego imienia Zaránd, które pochodzi od słowiańskiego imienia Svaran.[4]

Według Géza Nagy, imię Zaránd oznacza złoto.[5]

Lokalizacja

Komitat znajdował się głównie w dzisiejszej Rumunii, mniej więcej w północnej części obecnego komitatu Arad.

Historia

Hrabstwo Zaránd zostało założone przez króla św. Stefana z centrum Zaránd w czasie tworzenia państwa i organizacji królewskiego systemu powiatu. [6] 

Zaránd vármegyét Szent István király hozta létre az államalapítás és a királyi vármegyerendszer megszervezése idején Zarándvár (Zaránd) központtal.[6]

Później został przeniesiony do Pankota. Z czasem Zaránd odzyskał status siedziby powiatu, ale wkrótce osada straciła na znaczeniu, dlatego Körösbánya została wyznaczona jako jej nowa (i ostatnia) siedziba. W 1876 r. XXXIII. artykuł zlikwidował hrabstwo, przyłączając większość do Hunyad, a mniejszą część do terytorium hrabstwa Arad. 

Későbbiekben a székhelyét Pankotára helyezték át. Az idők folyamán Zaránd visszakapta vármegyeszékhelyi rangját, de hamarosan a település jelentőségét vesztette, így Körösbányát jelölték ki az új (és utolsó) székhelyéül. Az 1876. XXXIII. törvénycikk a vármegyét megszüntette, legnagyobb részét Hunyad, kisebbik részét Arad vármegye területéhez csatolta.

W 1870 r. Liczyło 63 382 mieszkańców, w tym 60 639 (95,7%) prawosławnych, 1356 (2,1%) rzymskokatolickich, 759 (1,2%) greckokatolickich i 628 innych (głównie reformowanych). 97% to Rumuni, a 3% to Węgrzy. 

1870-ben 63.382 lakosa volt, melyből 60.639 (95,7%) ortodox, 1.356 (2,1%) római katolikus, 759 (1,2%) görög katolikus és 628 egyéb (főleg református) vallású volt. 97% román és 3% magyar nemzetiségű.

Galeria

  • Hungary 1490.jpg

    Csánki Dezső–Kogutowicz Manó: Węgry po śmierci króla Macieja

  • GrandDuchyOfTransylvania Josephinische Landaufnahme.jpg

    Stanowisko administracyjne w sprawie szczegółów prac nad mapą pierwszego przeglądu wojskowego

  • Hungary, Galicia and Transylvania.jpg

    Jednostki administracyjne na mapie 1862 roku

Populacja

W 1870 r. liczyło 63 382 mieszkańców, w tym 60 639 (95,7%) prawosławni, 1356 (2,1%) wyznania rzymskokatolickie, 759 (1,2%) greckokatoliccy i 628 innych (głównie reformowani).

Średniowiecze

Okres Incumbent
Zasiedziały 		Monarcha Uwagi Źródło
ok.1306 Borsa Kopasz także palatyn [7]
1324–1330 Hédervári Dezső I. Károly był także kasztelanem zamku Világos, i ispán komitatów Sopron i Győr [8]
1330–1331 Hédervári Henrik I. Károly syn Hédervári Dezső; był także kasztelanem zamku Világos [8]

Źródła

  • Bóna, István (1994). "The Hungarian–Slav Period (895–1172)". In Köpeczi, Béla; Barta, Gábor; Bóna, István; Makkai, László; Szász, Zoltán; Borus, Judit (eds.). History of Transylvania. Akadémiai Kiadó. str. 109–177. ISBN 963-05-6703-2.
  • Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I. [Świecka Archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
  • Kristó, Gyula (1988). A vármegyék kialakulása Magyarországon [Rozwój komitatów na Węgrzech] (po węgiersku). Magvető Kiadó. ISBN 963-14-1189-3.
  • Baternay Imre 1876: A Zaránd vármegyei oláh lázadás 1848. március 15–1849. június végéig. 1–5. Történeti Lapok 1876/3, str. 33–37.
  • Kiss, Lajos. Földrajzi nevek etimológiai szótára. Budapest: Akadémiai (1980). ISBN 963-05-2277-2.

Komitat Zaránd

Okres Podmiot polityczny
ok.1000-1526 Królestwo Węgier
Komitat Zaránd
(1870)
Siedziba: Zarándvár
Powierzchnia: 1 291 km²
Ludność: 63 382[9]
Narodowości: 97% Rumuni
3% Węgrzy[10]
Utworzony: XI wiek
Zlikwidowany: 1876
Zaránd

Przypisy

  1. ↑ Györffy György. 15 / A vármegye X. századi előzményei és korai szervezete., István király és műve. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2
  2. ↑ Kristó 1988, str. 472.
  3. ↑ Bóna 1994, str. 143.
  4. ↑ Kiss Lajos
  5. ↑ Nagy Géza (1890): A Zaránd név eredete. Ethnographia 1 (3): str. 211–212.
  6. ↑ Györffy György. "15 / A vármegye X. századi előzményei és korai szervezete.". István király és műve. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2. 
  7. ↑ Engel 1996, str. 239.
  8. ↑ 8,0 8,1 Engel 1996 ↓, str. 239.
  9. ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 12 ff.
  10. ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 22 ff. (Spis ludności z 1910)
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Zaránd&oldid=55286”