Doboka: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 12 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:1k]]
+
[[Kategoria:1]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Doboka_v%C3%A1rmegye
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Doboka_v%C3%A1rmegye
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Doboka_v%C3%A1rmegye&action=history
+
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Doboka_v%C3%A1rmegye&action=history
 
|nota    = węgierski
 
|nota    = węgierski
 
}}
 
}}
Linia 18: Linia 18:
 
|
 
|
 
|}
 
|}
 +
{{Komitaty króla Stefana I}}
 +
[[Plik:GrandDuchyOfTransylvania_Josephinische_Landaufnahme.jpg|left|260px|thumb|Komitat Doboka na szczegółach mapy z pierwszego przeglądu wojskowego, 1782-85.]]
  
'''Doboka vármegye''' egyike az [[1876-os megyerendezés]] során megszűnt [[erdély]]i történelmi [[vármegye|vármegyéknek]].
+
'''Doboka vármegye''' (rum. ''Comitatul Dăbâca'') jest jednym z historycznych komitatów [[Siedmiogród|Siedmiogrodu]], który przestał istnieć podczas nowego podziału w 1876 roku.
  
==Fekvése==
+
== Lokalizacja ==
  
[[Plik:Hungary 1490.jpg|bélyegkép|jobbra|260px|[[Csánki Dezső]]–[[Kogutowicz Manó]]: Magyarország [[I. Mátyás magyar király|Mátyás király]] halálakor]]
+
Znajdował się w północnej części Siedmiogrodu, na obszarze rozciągającym się długo w kierunku wschód-zachód, tworzącym wąski pas w kierunku północ-południe.
A vármegye Erdély északi részén, kelet-nyugati irányban hosszan elnyúló, észak-déli irányban keskeny sávot alkotó területen feküdt.
 
  
==Története==
+
== Historia ==
  
[[Plik:GrandDuchyOfTransylvania_Josephinische_Landaufnahme.jpg|jobbra|260px|thumb|Doboka vármegye [[Magyarország első katonai felmérése|az első katonai felmérés]] térképének részletén, 1782-85]]
+
[[Plik:Hungary,_Galicia_and_Transylvania.jpg|left|260px|thumb|Jednostki administracyjne na mapie [[1862]]]]
[[Plik:Hungary,_Galicia_and_Transylvania.jpg|jobbra|260px|thumb|Közigazgatási egységek egy [[1862]]-es térképen]]
 
A vármegye nevét első ispánja, [[Doboka (ispán)|Doboka]] után kapta, aki [[I. István magyar király|I. István]] katonai vezetője, [[Csanád vezér]] apja volt. A megye központja a [[Szék (település)|szék]]i sóbánya közelében létesített [[Doboka-vár]], ispánja először 1164-ben tűnik fel írott forrásokban. [[II. Géza magyar király|II. Géza]] korától határvédelmi céllal szászokat telepítenek a megye keleti felébe. Ez a betelepítés az [[1241]]-es [[tatárjárás]] után is folytatódott. A főesperességről 1213-tól ismerünk adatokat. Ebből idővel kivált a szászok lakta besztercei dékánság. A 14. században a megyegyűlések székhelye [[Bonchida]] volt. A 14. század második felétől jegyeztek fel román telepeseket.
 
  
1870-ben 106.430 lakosa volt, melyből 63.119 (59,3%) görög katolikus, 19.678 (18,5%) ortodox, 13.622 (12,8%) református, 4.662 (4,4%) evangélikus, 2.946 (2,8%) izraelita, 2.221 (2,1%) római katolikus és 182 egyéb vallású. 77,5% román, 15% magyar, 4,5% német és 2,8% zsidó nemzetiségű.
+
Komitat został nazwany na cześć swojego pierwszego ''[[ispán]]a'' [[Doboka|Doboki]], który był ojcem dowódcy wojskowego [[I. István|stefana I]], [[Csanád (wódz)|Csanáda]]. Centrum komitatu był zamek [https://hu.wikipedia.org/wiki/Doboka-v%C3%A1r Doboka], założony w pobliżu kopalni soli, którego pierwsze pojawienie się odnotowano w 1164 roku. Od czasów [[II. Géza|Gejzy II]] Sasi osiedlali się we wschodniej części komitatu w celu ochrony granic. Osadnictwo to kontynuowane było po [[Inwazja Mongołów 1241|najeździe Tatarów]] w 1241 roku. O głównym sądzie wiemy z 1213 roku. ''A főesperességről 1213-tól ismerünk adatokat.'' Z czasem wyłonił się z tego dekanat [https://hu.wikipedia.org/wiki/Bonchida Bonchida], zamieszkiwany przez Sasów. W XIV wieku Bonchida była siedzibą sejmików komitatowych. Od drugiej połowy XIV wieku odnotowywano napływ osadników rumuńskich.
  
Az 1876. XXXIII. törvénycikk a vármegyét megszüntette, területét felosztotta [[Szolnok-Doboka vármegye|Szolnok-Doboka]], [[Beszterce-Naszód vármegye|Beszterce-Naszód]], [[Kolozs vármegye|Kolozs]] és [[Szilágy vármegye|Szilágy]] vármegyék között.
+
W 1876 r. XXXIII. Art. 2 ustawy '''zlikwidował komitat i podzielił jego terytorium między komitaty:'''
 +
* [[Szolnok-Doboka]],
 +
* [[Beszterce-Naszód]],
 +
* [[Kolozs]] i
 +
* [[Szilágy]].
  
== Források ==
+
== Bibliografia ==
*{{KMTörtLex|1}}
+
*''Korai magyar történeti lexikon : 9–14. század''. Főszerk. Kristó Gyula. Budapest: Akadémiai Kiadó. 1994. ISBN 963-05-6722- 9.
 
*[https://web.archive.org/web/20081029214237/http://konyvtar.ksh.hu/helysegnevtar/1873/ Magyarország 1873. évi helységnévtára]
 
*[https://web.archive.org/web/20081029214237/http://konyvtar.ksh.hu/helysegnevtar/1873/ Magyarország 1873. évi helységnévtára]
*[http://konyvtar.ksh.hu/helysegnevtar/1877/ Magyarország 1877. évi helységnévtára]{{Halott link|url=http://konyvtar.ksh.hu/helysegnevtar/1877/ |date=2018-08 }}
+
*[http://konyvtar.ksh.hu/helysegnevtar/1877/ Magyarország 1877. évi helységnévtára]<sup>[[link niedostępny]]</sup>
 
*[https://web.archive.org/web/20110719150601/http://www.1000ev.hu/index.php?a=3&param=5746 1876. évi XXXIII. törvénycikk (némely törvényhatóság területének szabályozásáról és az ezzel kapcsolatos intézkedésekről)]
 
*[https://web.archive.org/web/20110719150601/http://www.1000ev.hu/index.php?a=3&param=5746 1876. évi XXXIII. törvénycikk (némely törvényhatóság területének szabályozásáról és az ezzel kapcsolatos intézkedésekről)]
 
*[https://web.archive.org/web/20071107074424/http://www.1000ev.hu/index.php?a=3&param=5765 1877. évi I. törvénycikk (némely törvényhatóságok véglegesen megállapitott területének az 1876. évi XXXIII. tc. rendelkezése folytán törvénybe iktatásáról)]
 
*[https://web.archive.org/web/20071107074424/http://www.1000ev.hu/index.php?a=3&param=5765 1877. évi I. törvénycikk (némely törvényhatóságok véglegesen megállapitott területének az 1876. évi XXXIII. tc. rendelkezése folytán törvénybe iktatásáról)]
  
 
|
 
|
 +
{{Historia komitatu
 +
|tytuł = Komitat Pozsony
 +
|grafika =
 +
|opis grafiki =
 +
|okres 0 = Okres
 +
|forma 0 = Podmiot polityczny
 +
|okres 1 = ok.1000-1526
 +
|forma 1 = [[Królestwo|Królestwo Węgier]]
 +
|okres 2 = 1526-1541
 +
|forma 2 = [[Wschodnie Królestwo Wegierskie]]
 +
|okres 3 = 1541-1711
 +
|forma 3 = [[Księstwo Siedmiogrodu]]
 +
|okres 4 = 1711-1867
 +
|forma 4 = Królestwo Wegier
 +
|okres 5 = 1867-1876 (likwidacja)
 +
|forma 5 = Austro-Węgry
 +
|okres 6 =
 +
|forma 6 =
 +
|okres 7 =
 +
|forma 7 =
 +
|okres 8 = 
 +
|forma 8 =
 +
|okres 9 =
 +
|forma 9 =
 +
|okres 10 =
 +
|forma 10 =
 +
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 
{{Infobox Komitat
 
{{Infobox Komitat
 
|Nazwa        = Doboka
 
|Nazwa        = Doboka
Linia 58: Linia 91:
 
|Mapa        = Județe_Transilvania_sec17.PNG
 
|Mapa        = Județe_Transilvania_sec17.PNG
 
}}
 
}}
 +
[[Plik:Hungary 1490_Doboka.png|thumb|300px|[[Csánki Dezső]]–[[Kogutowicz Manó]]: [[Królestwo|Królestwo Węgier]] po śmierci króla [[I. Mátyás|Macieja Korwina]]<br><big>'''Doboka''' nr 39</big>]]
 
|}
 
|}
 +
 +
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
 +
 +
{{SORTUJ:Komitaty, Doboka}}
  
 
[[Kategoria:Komitaty]]
 
[[Kategoria:Komitaty]]
 +
[[Kategoria:Komitaty historyczne]]
 
[[Kategoria:Komitaty Świętego Stefana]]
 
[[Kategoria:Komitaty Świętego Stefana]]
 +
[[Kategoria:Komitaty Siedmiogrodu]]
 +
[[Kategoria:Komitaty zlikwidowane 1876]]
 +
[[Kategoria:Historia]]
 +
[[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]]
 +
[[Kategoria:Historia Rumunii]]

Aktualna wersja na dzień 08:00, 19 kwi 2021

Plik:Coa Hungary Country History (855-1301).svg Komitaty króla Stefana I

♦ Abaúj ♦ Bács ♦ Baranya ♦ Békés ♦ Bihar ♦ Bodrog ♦ Borsod ♦ Csanád ♦ Csongrád ♦ Doboka ♦ Esztergom ♦ Fehér ♦ Fejér ♦ Gömör ♦ Győr ♦ Háromszék ♦ Heves ♦ Hunyad ♦ (Karakó) ♦ Keve ♦ Kolozs ♦ Komárom ♦ Kovinska ♦ Krassó ♦ Küküllő ♦ Moson ♦ Nógrád ♦ Nyitra ♦ Pest ♦ Pilis ♦ Pozsony ♦ Somogy ♦ Sopron ♦ Szabolcs ♦ Szatmár ♦ Szepes ♦ Szerém ♦ Szolnok ♦ Temes ♦ Tolna ♦ Torda ♦ Újvár ♦ Ung ♦ Valkó ♦ Varasd ♦ Vas ♦ Verőce ♦ Veszprém ♦ Visegrád ♦ Zala ♦ Zaránd ♦ Zemplén ♦ Zólyom

Komitat Doboka na szczegółach mapy z pierwszego przeglądu wojskowego, 1782-85.

Doboka vármegye (rum. Comitatul Dăbâca) jest jednym z historycznych komitatów Siedmiogrodu, który przestał istnieć podczas nowego podziału w 1876 roku.

Lokalizacja

Znajdował się w północnej części Siedmiogrodu, na obszarze rozciągającym się długo w kierunku wschód-zachód, tworzącym wąski pas w kierunku północ-południe.

Historia

Jednostki administracyjne na mapie 1862

Komitat został nazwany na cześć swojego pierwszego ispána Doboki, który był ojcem dowódcy wojskowego stefana I, Csanáda. Centrum komitatu był zamek Doboka, założony w pobliżu kopalni soli, którego pierwsze pojawienie się odnotowano w 1164 roku. Od czasów Gejzy II Sasi osiedlali się we wschodniej części komitatu w celu ochrony granic. Osadnictwo to kontynuowane było po najeździe Tatarów w 1241 roku. O głównym sądzie wiemy z 1213 roku. A főesperességről 1213-tól ismerünk adatokat. Z czasem wyłonił się z tego dekanat Bonchida, zamieszkiwany przez Sasów. W XIV wieku Bonchida była siedzibą sejmików komitatowych. Od drugiej połowy XIV wieku odnotowywano napływ osadników rumuńskich.

W 1876 r. XXXIII. Art. 2 ustawy zlikwidował komitat i podzielił jego terytorium między komitaty:

Bibliografia

Komitat Pozsony

Okres Podmiot polityczny
ok.1000-1526 Królestwo Węgier
1526-1541 Wschodnie Królestwo Wegierskie
1541-1711 Księstwo Siedmiogrodu
1711-1867 Królestwo Wegier
1867-1876 (likwidacja) Austro-Węgry
Komitat Doboka

Comitatul Dăbâca (rum.)
(1870)

Siedziba: Doboka
Powierzchnia: 2 498 km²
Ludność: 106 430[1]
Narodowości: brak danych[2]
Utworzony: data nieznana
Zlikwidowany: 1876
Doboka

Przypisy