Péc Gergely: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej") |
|||
| (Nie pokazano 21 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
| − | [[Kategoria:Strony | + | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] |
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Gregory_P%C3%A9c | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Gregory_P%C3%A9c | ||
| Linia 16: | Linia 16: | ||
{{Redoslijed| | {{Redoslijed| | ||
| − | |poprzednik = [[ | + | |poprzednik = [[brak informacji]] |
| − | |gl_članak_funkcija = [[ | + | |gl_članak_funkcija = [[Ban Barancs]]<br>(1272–1273) |
|współrządzący = | |współrządzący = | ||
| − | |następca = [[ | + | |następca = [[Darman i Kudelin]] |
}} | }} | ||
| − | + | {| | |
| − | + | | | |
| + | |} | ||
| − | Ban | + | {{Redoslijed| |
| + | |poprzednik = [[brak informacji]] | ||
| + | |gl_članak_funkcija = [[Ban Kucsó]]<br>(1272–1273) | ||
| + | |współrządzący = | ||
| + | |następca = [[István, syn Tekesa]] | ||
| + | }} | ||
{| | {| | ||
| Linia 31: | Linia 37: | ||
|} | |} | ||
| − | + | {{Redoslijed| | |
| + | |poprzednik = [[Balassa Demeter]] (?) | ||
| + | |gl_članak_funkcija = [[Sędzia królewski]]<br>(1288) | ||
| + | |współrządzący = | ||
| + | |następca = [[Hont-Pázmány II. Ivánka]] | ||
| + | }} | ||
| − | + | {| | |
| + | | | ||
| + | |} | ||
| − | Gergely | + | '''Péc Gergely''' (* nieznana, † po 1296÷1309), węgierski szlachcic, rycerz, [[sędzia królewski]] w 1288 roku. Przodek późnośredniowiecznej potężnej rodziny [[Marczalli]]. |
| − | + | ==Rodzina== | |
| − | + | Gergely urodził się w pierwszej połowie lat czterdziestych XIII wieku. Pochodził z gałęzi [[Zala]] rozległego rodu [[Péc]], który posiadał na dużą skalę posiadłości w kilku okręgach [[Zadunaje|Zadunaja]], oprócz innych części Królestwa Węgier. Był najstarszym synem Marka I, który pojawił się we współczesnych mu dokumentach w latach 1240–1245. Grzegorz miał czterech młodszych braci: Marka II, Stefana, Łukasza III i [[Péc Apor|Apora]]<ref>Engel: Genealógia (Genus Péc 1. Zala - gałąź)</ref>. Stefan był przodkiem rodziny [[Berzence]] (lub [[Musinai]]) i jej gałęzi: [[Lorántfis]] i [[Sándorfis]]<ref>Engel: Genealógia (Genus Péc 3. Berzencei [Musinai] - gałąź)</ref>. Łukasz był ''[[ispán]]em'' komitatu [[Zala]], podczas gdy Apor był uważany za wpływowego barona na przełomie XIII i XIV wieku. Ich kuzynem był [[Péc Dénes|Denis]], najbardziej znany członek klanu. | |
| − | + | Ze szlachcianką o nieznanym imieniu, Gergely miał syna Joachima. O Joachimie pisano w dokumentach z lat 1311–1321. Jego zamek w [[Szentgyörgy]] (zwany także Békavár, zwany „Zamkiem Żaby”) był oblegany i zajęty przez [[Kőszegi András|Andrzeja Kőszegiego]] około 1315 r.<ref name="Engel1996">Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I''. [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 426.</ref> Poprzez swojego jedynego wnuka Stefana Gergelyego był przodkiem potężnej rodziny [[Marczalli]], która stała się wpływową w XV wieku. Rodzina wta ymarła w 1487 r.<ref>Engel: Genealógia (Genus Péc 2. Marcali - gałąź)</ref> | |
==Kariera== | ==Kariera== | ||
| − | Gergely został po raz pierwszy wspomniany w przywileju królewskim z 1266 r., który określa go mianem [[ispán]] | + | Gergely został po raz pierwszy wspomniany w przywileju królewskim z 1266 r., który określa go mianem ''[[ispán]]em'' z [[Rojcsa]] (obecnie Rovišće, Chorwacja), który leżał na terytorium komitatu [[Belovár-Kőrös|Kőrös]] (Križevci) i należał do władztwa [[Béla herceg|Beli]], [[Książę Slawonii|księcia slawońskiego]].<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 35, 51–52, 135, 177, 188, 194.</ref> W tym charakterze Gergely uczestniczył w bułgarskiej kampanii, która odbyła się w tym roku. Gdy wasal księcia [[V. István|Stefana]], despot [https://en.wikipedia.org/wiki/Jacob_Svetoslav Jacob Svetoslav] podporządkował się carowi Bułgarii [[Konstantyn Asen Tich|Konstantynowi Tichowi]] z Bułgarii, korzystając z wojny domowej na Węgrzech, przekroczył Dunaj w 1265 r. i napadł na węgierskie fortece na północ od rzeki należącej do władztwa księcia [[V. István|Stefana]]. W odpowiedzi, po tym, jak [[IV. Béla|Bela IV]] i jego syn Stefan podpisali traktat pokojowy na [[wyspa Małgorzaty|Wyspie Królików]], ''[[rex junior]]'', przy ograniczonym wsparciu królewskiej armii Beli, najechali Bułgarię latem 1266 roku. Główna armia zajęła [https://pl.wikipedia.org/wiki/Widy%C5%84 Widiń], [https://pl.wikipedia.org/wiki/Plewen Plewen] i inne forty, podczas gdy inna armia dowodzona przez Gergelyego rozgromiła Bułgarów we Vrchovie (lub Vracsa). W tym samym czasie [[Monoszló II. Egyed|Egyed II Monoszló]] poprowadził armię Stefana do skutecznego ataku i zdobycia [https://pl.wikipedia.org/wiki/Wielkie_Tyrnowo Tyrnowa], plądrując także okoliczne tereny<ref name="Zsoldos2007">Zsoldos, Attila (2007). ''Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években'' [''Sprawy rodzinne: konflikt między Belą IV a młodszym królem Stefanem w latach 60. XIII wieku'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 95, 98, 143.</ref>. Historyk [[Zsoldos Attila|Attila Zsoldos]], uważał, że intencją powołania młodego Gergelyego na przywódcę jednej z zaangażowanych armii było umożliwienie mu wykazania się umiejętnościami wojskowymi. Książę Stefan, utalentowany dowódca wojskowy, starał się budować osobiste relacje ze szlachcicami, którzy przybyli do Bułgarii za panowania jego ojca Beli.<ref name="Zsoldos2007" /> |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | Kariera polityczna Gergelyego osiągnęła swój szczyt za panowania króla Węgier [[IV. László|Władysława IV]], którego rządy cechowała feudalna anarchia, gdy wiele grup baronów – przede wszystkim [[Csák]]owie, [[Kőszegi]] i [[Gutkeled]]owie – walczyło przeciwko sobie o najwyższą władzę. Gdy [[Béla macsói herceg|Bela z Maczwy]] został zamordowany przez [[Kőszegi I. Henrik|Henryka I. Kőszegiego]] i jego żołnierzy w wyniku ostrego sporu około 15 listopada 1272 r.<ref name="Zsoldos2007" /> jego prowincja, [[Księstwo Maczwy]], zostało podzielone między członków wiodących rodzin szlacheckich. Gergely został [[Ban Barancs|banem Barancsy]] i [[Ban Kucsó|banem Kucsó]] (obecnie odpowiednio Braničevo i Kučevo w środkowo-wschodniej Serbii), po raz pierwszy wspomniany w tym charakterze 27 listopada. Nadal posiadał obie godności 14 maja 1273 r.<ref name="Zsoldos2011" /> Jednak oba banaty okazały się krótkotrwałymi jednostkami administracyjnymi. Jego następcą został [[István, syn Tekesa|Stefan, syn Tekesa]] jako [[ban Kucsó]] w 1279 roku, podczas gdy regionem Braničevo rządzili dwaj bułgarscy arystokraci, bracia [[Darman i Kudelin]] wkrótce po ostatnim wystąpieniu Gergelyego jako ban.<ref name="Zsoldos2011" /> | |
| − | + | Gergely walczył z wojskami czeskiego [[Ottokar II|Ottokara II]], który najechał pogranicze Węgier w kwietniu 1273 r. Uczestniczył w licznych starciach przeciwko armii morawskiej wraz ze swoimi krewnymi: [[Péc Dénes |Denisem]] i [[Péc Benedek|Benedyktem]] Pécami<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 289.</ref>. Gergely był ''[[ispán]]em'' komitatu [[Somogy]] od czerwca do września / grudnia 1275 r.<ref name="Zsoldos2011" /> Odzyskał urząd około lipca 1276 r., piastując stanowisko do tego samego miesiąca następnego roku.<ref name="Zsoldos2011" /> Funkcję [[sędzia|sędziego królewskiego]] pełnił około września 1288 r., w ostatnich latach panowania Władysława IV<ref name="Zsoldos2011" />. Możliwe, że zachował tę godność do przyszłego roku, kiedy zastąpił go [[Aba Amadé|Amadeusz Aba]].<ref name="Markó" /> | |
| − | + | Po zabójstwie Władysława w 1290 r. Gergely został uznany za zaufanego króla Węgier [[III. András| Andrzeja III]]. Jego odziedziczone i nabyte ziemie leżały na granicy domen dwóch oligarchicznych domen: [[Csák]]ów i [[Kőszegi]]ch, więc jego status polityczny, społeczny i finansowy był stale zagrożony. Jest prawdopodobne, że zbudował zamek [[Szentgyörgy]], aby chronić swoje ziemie przed Kőszegimi<ref name="Engel1996" />. Został ''[[ispán]]em'' komitatów: [[Bars]] i [[Nyitra]] w 1291 r., aby reprezentować władzę królewską wobec klanu Csák<ref name="Zsoldos2011" />. Gdy Andrzej III i książę Austrii [[Albert I|Albert]] wspólnie zaatakowali ziemie Kőszegich i ich główny fort w Kőszeg w sierpniu 1296 r., Gergely wziął udział w tej kampanii wojskowej. To ostatnia istotna informacja o nim. Po śmierci Andrzeja w 1301 r. Gergely wycofał się z życia publicznego, jeśli w ogóle żył. Według nieautentycznego dokumentu z lipca 1309 roku (w rzeczywistości została napisana sto lat później), działał on jako arbiter w pozwie pomiędzy [[Tengerdis]]ami a opactwem Somogyvár<ref name="Markó" />. | |
== Przypisy == | == Przypisy == | ||
| Linia 67: | Linia 72: | ||
* Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I''. [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0. | * Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I''. [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0. | ||
| − | * Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest | + | * Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1. |
| − | *Zsoldos, Attila (2007). ''Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években'' [''Sprawy rodzinne: konflikt między Belą IV a młodszym królem Stefanem w latach 60. XIII wieku'']. História, MTA Történettudományi Intézete. | + | * Zsoldos, Attila (2007). ''Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években'' [''Sprawy rodzinne: konflikt między Belą IV a młodszym królem Stefanem w latach 60. XIII wieku'']. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-15-4. |
| − | * Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. | + | * Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN 978-963-9627-38-3. |
| + | |||
| + | == Zobacz także == | ||
| + | * [http://genealogy.euweb.cz/hung/pecz.html Pécz family] | ||
| | | | ||
| Linia 77: | Linia 85: | ||
|urzędnik = Péc Gergely (węg.) | |urzędnik = Péc Gergely (węg.) | ||
|imiona = | |imiona = | ||
| − | |tytulatura = [[Sędzia królewski]] | + | |tytulatura = [[Ban Barancs]]<br>[[Ban Kucsó]]<br>[[Sędzia królewski]] |
|grafika = | |grafika = | ||
|opis grafiki = | |opis grafiki = | ||
| Linia 85: | Linia 93: | ||
|opis faksymile = | |opis faksymile = | ||
|dewiza = | |dewiza = | ||
| − | |1. tytuł = [[ | + | |
| − | |1. od = | + | {{Redoslijed| |
| − | |1. do = | + | |poprzednik = |
| + | |gl_članak_funkcija = | ||
| + | |współrządzący = | ||
| + | |następca = | ||
| + | }} | ||
| + | |||
| + | |1. tytuł = [[Ban Barancs]] | ||
| + | |1. od = 1272 | ||
| + | |1. do = 1273 | ||
|1. powołanie = | |1. powołanie = | ||
| − | |1. poprzednik = [[Balassa Demeter]] | + | |1. poprzednik = [[brak informacji]] |
| − | | | + | |1. następca = [[Darman i Kudelin]] |
| + | |||
| + | |2. tytuł = [[Ban Kucsó]] | ||
| + | |2. od = 127 | ||
| + | |2. do = 1273 | ||
| + | |2. powołanie = | ||
| + | |2. poprzednik = [[brak informacji]] | ||
| + | |2. następca = [[István, syn Tekesa]] | ||
| + | |||
| + | |3. tytuł = [[Sędzia królewski]] | ||
| + | |3. od = 1288 | ||
| + | |3. do = 1288 | ||
| + | |3. powołanie = | ||
| + | |3. poprzednik = [[Balassa Demeter]] | ||
| + | |3. następca = [[Hont-Pázmány II. Ivánka]] | ||
|klan = [[Péc]] | |klan = [[Péc]] | ||
| Linia 122: | Linia 152: | ||
[[Kategoria:Péc]] | [[Kategoria:Péc]] | ||
| − | |||
[[Kategoria:Sędziowie królewscy]] | [[Kategoria:Sędziowie królewscy]] | ||
| + | [[Kategoria:Urzędnicy]] | ||
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]] | [[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]] | [[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]] | ||
| Linia 130: | Linia 160: | ||
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]] | [[Kategoria:Nieznana data urodzenia]] | ||
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]] | [[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]] | ||
| − | |||
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]] | [[Kategoria:Nieznana data śmierci]] | ||
Aktualna wersja na dzień 16:55, 7 mar 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Péc Gergely (* nieznana, † po 1296÷1309), węgierski szlachcic, rycerz, sędzia królewski w 1288 roku. Przodek późnośredniowiecznej potężnej rodziny Marczalli. Spis treściRodzinaGergely urodził się w pierwszej połowie lat czterdziestych XIII wieku. Pochodził z gałęzi Zala rozległego rodu Péc, który posiadał na dużą skalę posiadłości w kilku okręgach Zadunaja, oprócz innych części Królestwa Węgier. Był najstarszym synem Marka I, który pojawił się we współczesnych mu dokumentach w latach 1240–1245. Grzegorz miał czterech młodszych braci: Marka II, Stefana, Łukasza III i Apora[1]. Stefan był przodkiem rodziny Berzence (lub Musinai) i jej gałęzi: Lorántfis i Sándorfis[2]. Łukasz był ispánem komitatu Zala, podczas gdy Apor był uważany za wpływowego barona na przełomie XIII i XIV wieku. Ich kuzynem był Denis, najbardziej znany członek klanu. Ze szlachcianką o nieznanym imieniu, Gergely miał syna Joachima. O Joachimie pisano w dokumentach z lat 1311–1321. Jego zamek w Szentgyörgy (zwany także Békavár, zwany „Zamkiem Żaby”) był oblegany i zajęty przez Andrzeja Kőszegiego około 1315 r.[3] Poprzez swojego jedynego wnuka Stefana Gergelyego był przodkiem potężnej rodziny Marczalli, która stała się wpływową w XV wieku. Rodzina wta ymarła w 1487 r.[4] KarieraGergely został po raz pierwszy wspomniany w przywileju królewskim z 1266 r., który określa go mianem ispánem z Rojcsa (obecnie Rovišće, Chorwacja), który leżał na terytorium komitatu Kőrös (Križevci) i należał do władztwa Beli, księcia slawońskiego.[5] W tym charakterze Gergely uczestniczył w bułgarskiej kampanii, która odbyła się w tym roku. Gdy wasal księcia Stefana, despot Jacob Svetoslav podporządkował się carowi Bułgarii Konstantynowi Tichowi z Bułgarii, korzystając z wojny domowej na Węgrzech, przekroczył Dunaj w 1265 r. i napadł na węgierskie fortece na północ od rzeki należącej do władztwa księcia Stefana. W odpowiedzi, po tym, jak Bela IV i jego syn Stefan podpisali traktat pokojowy na Wyspie Królików, rex junior, przy ograniczonym wsparciu królewskiej armii Beli, najechali Bułgarię latem 1266 roku. Główna armia zajęła Widiń, Plewen i inne forty, podczas gdy inna armia dowodzona przez Gergelyego rozgromiła Bułgarów we Vrchovie (lub Vracsa). W tym samym czasie Egyed II Monoszló poprowadził armię Stefana do skutecznego ataku i zdobycia Tyrnowa, plądrując także okoliczne tereny[6]. Historyk Attila Zsoldos, uważał, że intencją powołania młodego Gergelyego na przywódcę jednej z zaangażowanych armii było umożliwienie mu wykazania się umiejętnościami wojskowymi. Książę Stefan, utalentowany dowódca wojskowy, starał się budować osobiste relacje ze szlachcicami, którzy przybyli do Bułgarii za panowania jego ojca Beli.[6] Kariera polityczna Gergelyego osiągnęła swój szczyt za panowania króla Węgier Władysława IV, którego rządy cechowała feudalna anarchia, gdy wiele grup baronów – przede wszystkim Csákowie, Kőszegi i Gutkeledowie – walczyło przeciwko sobie o najwyższą władzę. Gdy Bela z Maczwy został zamordowany przez Henryka I. Kőszegiego i jego żołnierzy w wyniku ostrego sporu około 15 listopada 1272 r.[6] jego prowincja, Księstwo Maczwy, zostało podzielone między członków wiodących rodzin szlacheckich. Gergely został banem Barancsy i banem Kucsó (obecnie odpowiednio Braničevo i Kučevo w środkowo-wschodniej Serbii), po raz pierwszy wspomniany w tym charakterze 27 listopada. Nadal posiadał obie godności 14 maja 1273 r.[5] Jednak oba banaty okazały się krótkotrwałymi jednostkami administracyjnymi. Jego następcą został Stefan, syn Tekesa jako ban Kucsó w 1279 roku, podczas gdy regionem Braničevo rządzili dwaj bułgarscy arystokraci, bracia Darman i Kudelin wkrótce po ostatnim wystąpieniu Gergelyego jako ban.[5] Gergely walczył z wojskami czeskiego Ottokara II, który najechał pogranicze Węgier w kwietniu 1273 r. Uczestniczył w licznych starciach przeciwko armii morawskiej wraz ze swoimi krewnymi: Denisem i Benedyktem Pécami[7]. Gergely był ispánem komitatu Somogy od czerwca do września / grudnia 1275 r.[5] Odzyskał urząd około lipca 1276 r., piastując stanowisko do tego samego miesiąca następnego roku.[5] Funkcję sędziego królewskiego pełnił około września 1288 r., w ostatnich latach panowania Władysława IV[5]. Możliwe, że zachował tę godność do przyszłego roku, kiedy zastąpił go Amadeusz Aba.[7] Po zabójstwie Władysława w 1290 r. Gergely został uznany za zaufanego króla Węgier Andrzeja III. Jego odziedziczone i nabyte ziemie leżały na granicy domen dwóch oligarchicznych domen: Csáków i Kőszegich, więc jego status polityczny, społeczny i finansowy był stale zagrożony. Jest prawdopodobne, że zbudował zamek Szentgyörgy, aby chronić swoje ziemie przed Kőszegimi[3]. Został ispánem komitatów: Bars i Nyitra w 1291 r., aby reprezentować władzę królewską wobec klanu Csák[5]. Gdy Andrzej III i książę Austrii Albert wspólnie zaatakowali ziemie Kőszegich i ich główny fort w Kőszeg w sierpniu 1296 r., Gergely wziął udział w tej kampanii wojskowej. To ostatnia istotna informacja o nim. Po śmierci Andrzeja w 1301 r. Gergely wycofał się z życia publicznego, jeśli w ogóle żył. Według nieautentycznego dokumentu z lipca 1309 roku (w rzeczywistości została napisana sto lat później), działał on jako arbiter w pozwie pomiędzy Tengerdisami a opactwem Somogyvár[7]. Przypisy
Źródła
Zobacz także |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
