Baranya: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 8 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:2w]]
+
[[Kategoria:1]]
−
[[Kategoria:Strony importowane z węgierskiej Wikipedii]]
+
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 +
[[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z niemieckiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Baranya_v%C3%A1rmegye
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Baranya_v%C3%A1rmegye
 
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Baranya_v%C3%A1rmegye&action=history
 
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Baranya_v%C3%A1rmegye&action=history
 
|nota    = węgierski
 
|nota    = węgierski
 +
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
{{Uwaga polska|
 +
|strona  = https://pl.wikipedia.org/wiki/Komitat_Baranya_(historyczny)
 +
|autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Komitat_Baranya_(historyczny)&action=history
 +
|nota    = polski
 
}}
 
}}
 
{|
 
{|
Linia 11: Linia 22:
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://de.wikipedia.org/wiki/Komitat_Baranya_(historisch)
 
|strona  = https://de.wikipedia.org/wiki/Komitat_Baranya_(historisch)
−
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Komitat_Baranya_(historisch)&action=history
+
|autorzy = https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Komitat_Baranya_(historisch)&action=history
 
|nota    = niemiecki
 
|nota    = niemiecki
 
}}
 
}}
Linia 21: Linia 32:
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |
 
  |
 +
{{Komitaty króla Stefana I}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
{{Ziemie króla Stefana}}
  
−
[[Plik:Baranya_county_map_(1891).jpg|thumb|left|200|Mapa administracyjna komitatu Baranya z 1910 r]]
+
[[Plik:Baranya_county_map_(1891).jpg|thumb|left|600px|Mapa administracyjna komitatu Baranya z 1910 r.]]
  
−
'''Baranya vármegye''' ({{szerbhorvátul|Baranja}}, {{németül|Branau}}, {{latinul|Baranyiensis, Baraniensis, Baranyensis}}) közigazgatási egység volt a [[Magyar Királyság]] [[Délvidék|délvidéki részében]]. A terület legnagyobb része ma a [[magyarország]]i [[Baranya megye]] része, míg délkeleti fele [[Horvátország]] része.
+
'''Baranya vármegye''' (pol. ''Komitat Baranya'', serb-chor. ''Baranjska županija'', niem. ''Komitat Baranya'', łac ''Comitatus Baranyiensis'', ''Baraniensis'', ''Baranyensis'') był jednostką administracyjną w południowej części [[Królestwo|Królestwa Węgier]]. Obecnie większość obszaru należy do komitatu Baranya na Węgrzech, podczas gdy południowo-wschodnia część jest częścią [[Chorwacja|Chorwacji]].
  
 
== Geografia ==
 
== Geografia ==
  
−
Baranya vármegye a [[Dráva]] alsó völgyszakaszának vidékén terült el az [[Alma (folyó)|Alma]] folyó vonalától a Dráva Dunába való torkolatáig. Területei a Dráva mindkét partjára kiterjedt; északon a Zselic (ma Mecsek) erdőkig, délen a Pozsegahavasáig (ma Papuk hegység). Területének nagy részét dombságok fedték le: a [[Baranyai-dombság]] és a [[Mecsek]].
+
Komitat znajdowało się w rejonie dolnej doliny Drawy od linii rzeki Alma do ujścia Drawy do Dunaju. Jego terytoria rozciągały się na obu brzegach Drawy; na północy do lasów Zselic (obecnie Mecsek), na południu do Pozsegahava (obecnie góry Papuk). Większość jego terytorium była pokryta wzgórzami, a kulminacją są góry [https://pl.wikipedia.org/wiki/Mecsek Mecsek] oraz pogórze [https://hu.wikipedia.org/wiki/Baranyai-dombs%C3%A1g Baranyai-dombság]. Komitat graniczył z komitatami: od wschodu z [[Bács-Bodrog]], od południa z [[Verőce]], od zachodu z [[Somogy]], od północy z [[Tolna]], natomiast do 1932 r. od północnego wschodu z [[Pest-Pilis-Solt-Kiskun]]. Najważnieszymi rzekami były [[Dunaj]] i [[Drawa (dopływ Dunaju)|Drawa]].  
−
 
+
−
A vármegyét keletről [[Bács-Bodrog vármegye|Bács-Bodrog]], délről [[Verőce vármegye|Verőce]], nyugatról [[Somogy vármegye|Somogy]], északról [[Tolna vármegye|Tolna]], északkeletről pedig 1932-ig [[Pest-Pilis-Solt-Kiskun vármegye|Pest-Pilis-Solt-Kiskun]] vármegyék határolták.
+
== Historia ==
−
 
+
Komitat Baranya, podobnie do swojego sąsiada, komitatu [[Bács-Bodrog]] był najwcześniej utworzony komitatem królewskim. W XVI w. zajęty został przez [[Imperium|Imperium osmańskie]] i utworzono tam nową jednostkę administracyjną – sandżak ze stolicą w Mohaczu. W XVII w. obszar komitatu został włączony do monarchii habsburskiej, po czym wrócił do Królestwa Węgier.
−
A vármegyének két fontosabb folyója volt: a [[Duna]] és a [[Dráva]]. A területről eredő folyók, patakok a Zselic-Vashegy (ma Báni hegyek) tömbjéből déli irányba futva párhuzamosan völgyekre szabdalták a hátságot, a Duna és Dráva síkságán pedig holtágakban vesztek el.
+
W 1918 r. komitat zajęły oddziały serbskie i na pewien czas znalazł się we władaniu Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców. W wyniku [[Trianon|traktatu z Trianon]] większa jego część pozostała na Węgrzech, a mniejsza, południowo-wschodnia, trafiła do Jugosławii. W latach 1941-45 obszar komitatu został uzupełniony oddzieloną częścią (''Baranyai Háromszög''), ale po zakończeniu II wojny światowej Jugosławia odzyskała utracone terytorium. W 1991 r. Chorwacja uzyskała niepodległość, więc od tej pory południowo-wschodnia część historycznego komitatu należy do niej.
−
 
 
−
A megye nyugati határát jelölő Alma folyó (ma Almás) jobb oldalról vette fel a somogyi Zselic felől határul szolgáló Karán patakot, dél felé folyva, majd a síkságot elérve halastavakat hozott létre, s medre alább közvetlenül a Drávába torkollott.
 
−
 
 
−
Az Almával párhuzamosan folyt az Okor vize (ma Bükkösdi víz), mely [[Okorvölgy]] falu környékén eredt; kiérve a hegyek közül jobbra a Gyűrű patakot, majd [[Okorág]] és a később Okorághoz csatolt [[Mónosokor]] alatt (ma Okorvíz a patak neve), innen keletnek fordult és egyesült az északkelet felől jövő Kőrös vízzel
 
−
(ma [[Pécsi-víz]]).
 
  
 
|
 
|
 +
{{Historia komitatu
 +
|tytuł = Komitat Baranya
 +
|grafika =
 +
|opis grafiki =
 +
|okres 0 = Okres
 +
|forma 0 = Podmiot polityczny
 +
|okres 1 = ok.1000-1526
 +
|forma 1 = Królestwo Węgier
 +
|okres 2 = 1526-1699
 +
|forma 2 = okupacja turecka
 +
|okres 3 = 1699-1867
 +
|forma 3 = Królestwo Węgier
 +
|okres 4 = 1867−1918
 +
|forma 4 = Austro-Węgry
 +
|okres 5 = 1918-1941
 +
|forma 5 = Węgry (większa część), Jugosławia (mniejsza część − ''Baranyai Háromszög'')
 +
|okres 6 = 1941-1945
 +
|forma 6 = Węgry (całość)
 +
|okres 7 = 1945-1991
 +
|forma 7 = Węgry (większa część), Jugosławia (mniejsza część)
 +
|okres 8 = 1991−
 +
|forma 8 = Węgry (większa część), Chorwacja (mniejsza część)
 +
|okres 9 =
 +
|forma 9 =
 +
|okres 10 =
 +
|forma 10 =
 +
}}
 
{{Infobox Komitat
 
{{Infobox Komitat
 
|Nazwa        = Baranya
 
|Nazwa        = Baranya
Linia 57: Linia 95:
 
}}
 
}}
 
|}
 
|}
 +
 +
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
  
 
{{SORTUJ:Komitaty, Baranya}}
 
{{SORTUJ:Komitaty, Baranya}}
  
 
[[Kategoria:Komitaty]]
 
[[Kategoria:Komitaty]]
−
[[Kategoria:Komitaty historyczne]]
 
 
[[Kategoria:Komitaty Świętego Stefana]]
 
[[Kategoria:Komitaty Świętego Stefana]]
 
[[Kategoria:Historia]]
 
[[Kategoria:Historia]]
−
[[Kategoria:Historia Węgier]]
 
 
[[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Historia Serbii]]
 
[[Kategoria:Historia Serbii]]
 +
[[Kategoria:Historia Chorwacji]]

Aktualna wersja na dzień 07:52, 15 kwi 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[5] [6] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku niemieckim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku niemieckim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Coa Hungary Country History (855-1301).svg Komitaty króla Stefana I

♦ Abaúj ♦ Bács ♦ Baranya ♦ Békés ♦ Bihar ♦ Bodrog ♦ Borsod ♦ Csanád ♦ Csongrád ♦ Doboka ♦ Esztergom ♦ Fehér ♦ Fejér ♦ Gömör ♦ Győr ♦ Háromszék ♦ Heves ♦ Hunyad ♦ (Karakó) ♦ Keve ♦ Kolozs ♦ Komárom ♦ Kovinska ♦ Krassó ♦ Küküllő ♦ Moson ♦ Nógrád ♦ Nyitra ♦ Pest ♦ Pilis ♦ Pozsony ♦ Somogy ♦ Sopron ♦ Szabolcs ♦ Szatmár ♦ Szepes ♦ Szerém ♦ Szolnok ♦ Temes ♦ Tolna ♦ Torda ♦ Újvár ♦ Ung ♦ Valkó ♦ Varasd ♦ Vas ♦ Verőce ♦ Veszprém ♦ Visegrád ♦ Zala ♦ Zaránd ♦ Zemplén ♦ Zólyom

Coa Hungary Country History (855-1301).svg Ziemie przyszłych komitatów, kontrolowane przez króla Stefana I

♦ Arad ♦ Bars ♦ Belovár-Kőrös ♦ Hont ♦ Kraszna ♦ Pest-Pilis-Solt-Kiskun ♦ Požeška ♦ Szilágyi ♦ Torna ♦ Turóc

Plik:Baranya county map (1891).jpg
Mapa administracyjna komitatu Baranya z 1910 r.

Baranya vármegye (pol. Komitat Baranya, serb-chor. Baranjska županija, niem. Komitat Baranya, łac Comitatus Baranyiensis, Baraniensis, Baranyensis) był jednostką administracyjną w południowej części Królestwa Węgier. Obecnie większość obszaru należy do komitatu Baranya na Węgrzech, podczas gdy południowo-wschodnia część jest częścią Chorwacji.

Geografia

Komitat znajdowało się w rejonie dolnej doliny Drawy od linii rzeki Alma do ujścia Drawy do Dunaju. Jego terytoria rozciągały się na obu brzegach Drawy; na północy do lasów Zselic (obecnie Mecsek), na południu do Pozsegahava (obecnie góry Papuk). Większość jego terytorium była pokryta wzgórzami, a kulminacją są góry Mecsek oraz pogórze Baranyai-dombság. Komitat graniczył z komitatami: od wschodu z Bács-Bodrog, od południa z Verőce, od zachodu z Somogy, od północy z Tolna, natomiast do 1932 r. od północnego wschodu z Pest-Pilis-Solt-Kiskun. Najważnieszymi rzekami były Dunaj i Drawa.

Historia

Komitat Baranya, podobnie do swojego sąsiada, komitatu Bács-Bodrog był najwcześniej utworzony komitatem królewskim. W XVI w. zajęty został przez Imperium osmańskie i utworzono tam nową jednostkę administracyjną – sandżak ze stolicą w Mohaczu. W XVII w. obszar komitatu został włączony do monarchii habsburskiej, po czym wrócił do Królestwa Węgier. W 1918 r. komitat zajęły oddziały serbskie i na pewien czas znalazł się we władaniu Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców. W wyniku traktatu z Trianon większa jego część pozostała na Węgrzech, a mniejsza, południowo-wschodnia, trafiła do Jugosławii. W latach 1941-45 obszar komitatu został uzupełniony oddzieloną częścią (Baranyai Háromszög), ale po zakończeniu II wojny światowej Jugosławia odzyskała utracone terytorium. W 1991 r. Chorwacja uzyskała niepodległość, więc od tej pory południowo-wschodnia część historycznego komitatu należy do niej.

Komitat Baranya

Okres Podmiot polityczny
ok.1000-1526 Królestwo Węgier
1526-1699 okupacja turecka
1699-1867 Królestwo Węgier
1867−1918 Austro-Węgry
1918-1941 Węgry (większa część), Jugosławia (mniejsza część − Baranyai Háromszög)
1941-1945 Węgry (całość)
1945-1991 Węgry (większa część), Jugosławia (mniejsza część)
1991− Węgry (większa część), Chorwacja (mniejsza część)
Komitat Baranya

Comitatus Baranyiensis (łac.)
 Komitat Baranya (niem.)
 Baranjska županija (chor.)
(1910)

Herb von Baranya Comitatus Baranyiensis (łac.) Komitat Baranya (niem.) Baranjska županija (chor.)
Siedziba: Pécs
Powierzchnia: 5 176 km²
Ludność: 352 478[1]
Narodowości: 57 % Węgrzy
32 % Niemcy
4 % Serbowie
3 % Chorwaci
4 % inni[2]
Utworzony: 1000
Zlikwidowany: 4.06.1920
(Traktat z Trianon)
Baranya

Przypisy

  1. ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 12 ff.
  2. ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 22 ff. (Spis ludności z 1910)
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Baranya&oldid=55366”