Novohradská župa (Uhorsko): Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
 
(Nie pokazano 1 pośredniej wersji utworzonej przez tego samego użytkownika)
Linia 27: Linia 27:
 
  |
 
  |
  
−
{{Uhorské župy na Słowacji}}
+
[[Plik:Novohrad.jpg|thumb|left|500px|Novohradská župa w środkowej Słowacji]]
−
{{Infobox uhorská župa |
 
−
Názov = Novohradská župa |
 
−
URL znaku = Coa_Hungary_County_Nógrád_(history)_v2.svg |
 
−
URL mapy = Nograd county map.jpg |
 
−
URL polohy = Novohrad.svg |
 
−
Rozloha = 4 133 |
 
−
Počet obyvateľov = 261 517 |
 
−
Hustota obyvateľstva = 63.3 |
 
−
Centrum = [[Balašské Ďarmoty]] |
 
−
Krajiny = [[Słowacja]], [[Wegry]] |
 
−
Národnosť = [[Słowacy]] 22,3 %<br />[[Węgrzy]] 75,6 %<br />[[Niemcy]] 1,2 % |
 
−
Náboženstvo = Rzymskokatolickie 74 %<br />Ewangelickie 20,3 %<br />Reformowane 1,9 %<br />Mozaistyczne 3,7 % |
 
−
}}
 
  
−
'''Komitat Nógrád''' ({{w języku|hu|Nógrád vármegye}}, {{w języku|la|comitatus Neogradiensis}}, {{w języku|pl|komitat Nowohrad}}) – dawny [[komitat]] w środkowej części [[Królestwo Węgier|Królestwa Węgier]].
+
'''Komitat Nógrád''' (węg. ''Nógrád vármegye'', łac. ''comitatus Neogradiensis'', pol. ''komitat Nowohrad'') – dawny [[komitat]] w środkowej części [[Królestwo Węgier|Królestwa Węgier]].
  
 
Komitat był jednym z najstarszych na Węgrzech. W XI w. odłączono od niego nowo utworzony [[komitat Hont]]. Podczas najazdów tureckich komitat stopniowo dostawał się pod władzę [[Imperium Osmańskie]]go, które pomiędzy 1544 a 1686 r. panowało na różnych jego częściach, jednak komitat całkowicie nie zanikł. Część pod okupacją turecką wchodziła w skład ejaletów [[Buda (Budapeszt)|Budin]] i [[Eger|Eğri]]. Siedzibą władz komitatu był zamek w [[Nógrád (miejscowość)|Nógrádzie]], od którego komitat wziął swą nazwę, a pomiędzy połową XIV a połową XVI w. miasto [[Balassagyarmat]]. Między XVI a XVIII w. komitat nie posiadał stałej siedziby z uwagi na ciągłe zagrożenie tureckie. Od 1790 siedzibą znów było miasto Balassagyarmat<ref>Juraj Žudel: ''Stolice na Slovensku''. Bratislava: Obzor, 1984, s. 91-98</ref>.
 
Komitat był jednym z najstarszych na Węgrzech. W XI w. odłączono od niego nowo utworzony [[komitat Hont]]. Podczas najazdów tureckich komitat stopniowo dostawał się pod władzę [[Imperium Osmańskie]]go, które pomiędzy 1544 a 1686 r. panowało na różnych jego częściach, jednak komitat całkowicie nie zanikł. Część pod okupacją turecką wchodziła w skład ejaletów [[Buda (Budapeszt)|Budin]] i [[Eger|Eğri]]. Siedzibą władz komitatu był zamek w [[Nógrád (miejscowość)|Nógrádzie]], od którego komitat wziął swą nazwę, a pomiędzy połową XIV a połową XVI w. miasto [[Balassagyarmat]]. Między XVI a XVIII w. komitat nie posiadał stałej siedziby z uwagi na ciągłe zagrożenie tureckie. Od 1790 siedzibą znów było miasto Balassagyarmat<ref>Juraj Žudel: ''Stolice na Slovensku''. Bratislava: Obzor, 1984, s. 91-98</ref>.
Linia 53: Linia 40:
  
 
Obecnie teren komitatu jest podzielony pomiędzy [[kraj bańskobystrzycki]] na [[Słowacja|Słowacji]], pozostała przy Węgrzech część po reformie administracyjnej z 1950 r. tworzy [[komitat Nógrád]] ze stolicą w [[Salgótarján]].
 
Obecnie teren komitatu jest podzielony pomiędzy [[kraj bańskobystrzycki]] na [[Słowacja|Słowacji]], pozostała przy Węgrzech część po reformie administracyjnej z 1950 r. tworzy [[komitat Nógrád]] ze stolicą w [[Salgótarján]].
 +
 +
=== Župani Novohradskej stolice v rokoch 1526 - 1848 ===
 +
Zoznam županov:
 +
*1514 – 1526 Gašpar Raškaj (padol v [[Bitka pri Moháči (1526)|Moháčskej bitke]])
 +
*1526 – 1541 Štefan Raškaj
 +
*1542 – 1544 Ladislav Orság
 +
*1544 – 1547 post neobsadený
  
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
Linia 79: Linia 73:
  
 
== Bibliografia ==
 
== Bibliografia ==
−
* [http://lexikon.katolikus.hu/N/N%C3%B3gr%C3%A1d%20v%C3%A1rmegye.html Węgierska Encyklopedia Katolicka] {{lang|hu}}
+
* [http://lexikon.katolikus.hu/N/N%C3%B3gr%C3%A1d%20v%C3%A1rmegye.html Węgierska Encyklopedia Katolicka] (po węgiersku).
 +
 
 +
|
 +
{{Uhorské župy na Słowacji}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
{{Infobox uhorská župa |
 +
Názov = Novohradská župa |
 +
URL znaku = Coa_Hungary_County_Nógrád_(history)_v2.svg |
 +
URL mapy = Nograd county map.jpg |
 +
URL polohy = Novohrad.svg |
 +
Rozloha = 4 133 |
 +
Počet obyvateľov = 261 517 |
 +
Hustota obyvateľstva = 63.3 |
 +
Centrum = [[Balašské Ďarmoty]] |
 +
Krajiny = [[Słowacja]], [[Wegry]] |
 +
Národnosť = [[Węgrzy]] 75,6 %<br />[[Słowacy]] 22,3 %<br />[[Niemcy]] 1,2 % |
 +
Náboženstvo = Rzymskokatolickie 74 %<br />Ewangelickie 20,3 %<br />Reformowane 1,9 %<br />Mozaistyczne 3,7 % |
 +
}}
 +
|}
  
 
== Przypisy ==
 
== Przypisy ==
 
{{izvori}}
 
{{izvori}}
  
−
[[Kategoria:Dawne komitaty na Węgrzech|Nógrád]]
+
[[Kategoria:Historia]]
 +
[[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]]
 +
[[Kategoria:Historia Słowacji]]
 +
[[Kategoria:Komitaty węgierskie na Słowacji|Nógrád]]

Aktualna wersja na dzień 12:58, 8 kwi 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku słowackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku słowackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Plik:Novohrad.jpg
Novohradská župa w środkowej Słowacji

Komitat Nógrád (węg. Nógrád vármegye, łac. comitatus Neogradiensis, pol. komitat Nowohrad) – dawny komitat w środkowej części Królestwa Węgier.

Komitat był jednym z najstarszych na Węgrzech. W XI w. odłączono od niego nowo utworzony komitat Hont. Podczas najazdów tureckich komitat stopniowo dostawał się pod władzę Imperium Osmańskiego, które pomiędzy 1544 a 1686 r. panowało na różnych jego częściach, jednak komitat całkowicie nie zanikł. Część pod okupacją turecką wchodziła w skład ejaletów Budin i Eğri. Siedzibą władz komitatu był zamek w Nógrádzie, od którego komitat wziął swą nazwę, a pomiędzy połową XIV a połową XVI w. miasto Balassagyarmat. Między XVI a XVIII w. komitat nie posiadał stałej siedziby z uwagi na ciągłe zagrożenie tureckie. Od 1790 siedzibą znów było miasto Balassagyarmat[1].

W okresie przed I wojną światową komitat dzielił się na siedem powiatów i jedno miasto.

Po traktacie w Trianon komitat został podzielony pomiędzy Czechosłowację i Węgry. Pozostała przy Węgrzech część została w 1923 r. połączona z pozostałą częścią komitatu Hont w nowy komitat Nógrád és Hont[2].

W wyniku pierwszego arbitrażu wiedeńskiego w 1938 r. północna część komitatu powróciła do Węgier i komitat został odtworzony. Po drugiej wojnie światowej przywrócono granicę z 1938 r.

Obecnie teren komitatu jest podzielony pomiędzy kraj bańskobystrzycki na Słowacji, pozostała przy Węgrzech część po reformie administracyjnej z 1950 r. tworzy komitat Nógrád ze stolicą w Salgótarján.

Župani Novohradskej stolice v rokoch 1526 - 1848

Zoznam županov:

  • 1514 – 1526 Gašpar Raškaj (padol v Moháčskej bitke)
  • 1526 – 1541 Štefan Raškaj
  • 1542 – 1544 Ladislav Orság
  • 1544 – 1547 post neobsadený
Powiaty (járás)
Powiat Siedziba władz
Balassagyarmat Balassagyarmat
Gács Gács
Losonc Losonc
Nógrád Rétság
Salgótarján Salgótarján
Szécsény Szécsény
Szirák Szirák
Miasta komitackie (rendezett tanácsú város)
Losonc

Bibliografia
60px Župy węgierskie na Słowacji 20px

♦ Abovsko-turnianska ♦ Bratislavská ♦ Gemersko-malohontská ♦ Hontianska ♦ Komárňanská ♦ Liptovská ♦ Mošonská ♦ Nitrianska ♦ Novohradská ♦ Oravská ♦ Ostrihomská ♦ Rábska ♦ Spišská ♦ Šarišská ♦ Tekovská ♦ Trenčianska ♦ Turčianska ♦ Užská ♦ Zemplínska ♦ Zvolenská

Novohradská župa
Župa w Królestwie Węgier
Herb župy
Położenie župy w Królestwie Węgier
Państwo Uhorsko Uhorsko
Aktualne państwa Słowacja, Wegry
Stolica župy Balašské Ďarmoty
Rozloha 4 133 km²
Obyvateľstvo 261 517 (1910) [3]
 -   191 678 (1880) [4]
Gęstość 63,3 os./km²
Narodowości (1910)[5] Węgrzy 75,6 %
Słowacy 22,3 %
Niemcy 1,2 %
Narodowości (1880)[4] Węgrzy 61,66 %
Niemcy 2,48 %
Słowacy 31,12 %
Rumuni 0 %
Rusini 0 %
Serbowie i Chorwaci 0,03 %
Inni 0,7 %
Wyznania (1910)[6] Rzymskokatolickie 74 %
Ewangelickie 20,3 %
Reformowane 1,9 %
Mozaistyczne 3,7 %

Przypisy

  1. ↑ Juraj Žudel: Stolice na Slovensku. Bratislava: Obzor, 1984, s. 91-98
  2. ↑ § 11 pkt 3 1923. évi XXXV. törvénycikk a közszolgálatban álló tisztviselők és egyéb alkalmazottak létszámának csökkentéséről és egyes kapcsolatos intézkedésekről
  3. ↑ 1. Az összes lélekszám, .... [W:] A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. : Első rész. A népesség főbb adatai községek és népesebb puszták, telepek szerint. Budapest : Magyar Kir. Központi Statisztikai Hivatal : Athenaeum Irodalmi és Nyomdai R.-társulat, 1912. Dostępne online. s. 12 – 13. (po węgiersku)
  4. ↑ 4,0 4,1 REISZ, László. A Magyar Társadalomtudományok Digitális Archívuma [online]. [Cit. 2014-09-24]. Dostępne online. (po węgiersku)
  5. ↑ 6. A népség anyanyelve ... [6. Materinský jazyk obyvateľstva ...]. [W:] A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. : Első rész. A népesség főbb adatai községek és népesebb puszták, telepek szerint. Budapest : Magyar Kir. Központi Statisztikai Hivatal : Athenaeum Irodalmi és Nyomdai R.-társulat, 1912. Dostępne online. s. 22 – 27. (po węgiersku)
  6. ↑ 8. A népség vallása .... [W:] A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. : Első rész. A népesség főbb adatai községek és népesebb puszták, telepek szerint. Budapest : Magyar Kir. Központi Statisztikai Hivatal : Athenaeum Irodalmi és Nyomdai R.-társulat, 1912. Dostępne online. s. 30 – 33. (po węgiersku).
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Novohradská_župa_(Uhorsko)&oldid=54421”