Fekete sereg: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - " r]]" na " r.]]")
 
Linia 240: Linia 240:
 
[[File:Salgovar 03.jpg|thumb|left|150px|Zamek Salgó. Zajęty przez – wówczas wroga – Jana Jiskrę w 1450 roku, odzyskany przez Macieja w 1460 roku. Zgodnie z tradycją Maciej został ranny w twarz, a blizna rozgniewała go do tego stopnia, że rozpoczął atak na pobliski Zagyvafő i zrównał dwa zamki na ziemię.<ref name="várak" />]]
 
[[File:Salgovar 03.jpg|thumb|left|150px|Zamek Salgó. Zajęty przez – wówczas wroga – Jana Jiskrę w 1450 roku, odzyskany przez Macieja w 1460 roku. Zgodnie z tradycją Maciej został ranny w twarz, a blizna rozgniewała go do tego stopnia, że rozpoczął atak na pobliski Zagyvafő i zrównał dwa zamki na ziemię.<ref name="várak" />]]
  
−
[[File:Oostr1477.png|thumb|left|150px|Ziemie austriackie w 1477 r]]
+
[[File:Oostr1477.png|thumb|left|150px|Ziemie austriackie w 1477 r.]]
  
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"

Aktualna wersja na dzień 15:39, 4 lut 2021

Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[5] [6] Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Fekete sereg (czarny legion) (pol. Czarna Armia) to przyjęta w historiografii nazwa znakomicie wyszkolonych i zróżnicowanych etnicznie oddziałów wojskowych służących w armii Królestwa Węgier za czasów panowania króla Macieja Korwina. Nazwa wywodzi się od czarnych elementów zbroi używanych przez te wojska.

Jest ona uważana za jedną z pierwszych europejskich formacji wojskowych od czasów cesarstwa rzymskiego, których żołnierze nie pochodzili z poboru i otrzymywali regularny żołd w zamian za służbę. Mianem Czarnej Armii określa się jednostki istniejące między 1458 a 1490 rokiem.

Trzon armii tworzyło od 8.000 do 10.000 najemników (później liczba ta wzrosła nawet do 30.000[1], a w okresie najazdów podwoiła się). Żołnierze wywodzili się głównie z rejonu Cesarstwa, Czech, Serbii i I Rzeczypospolitej[2], a od 1480 także z Węgier. Większość z nich służyła w piechocie, artylerii oraz w ciężkiej i lekkiej konnicy. Rola ciężkozbrojnej konnicy została ograniczona do ochrony oddziałów piechoty i artylerii, jazda lekka służyła zaś do wypadów i nękania przeciwników. Jedną z najważniejszych bitew w których brała udział Czarna Armia była zwycięska bitwa przeciwko Osmańskim Turkom rozegrana na Chlebowym Polu w 1479. Śmierć Macieja Korwina w 1490 oznaczała koniec tej formacji, gdyż jego następca Władysław II Jagiellończyk nie zdecydował się na ponoszenie ogromnych kosztów, jakich wymagało utrzymanie Czarnej Armii.

Historia

Czarna Armia (węgierski: Fekete sereg, wymawiane [ˈfɛkɛtɛ ˈʃɛrɛɡ]), zwana także Czarnym Legionem/Pułkiem – być może z powodu czarnej zbroi – to powszechna nazwa nadana siłom wojskowym pod rządami króla Węgier Macieja Korwina. Poprzednikiem i rdzeniem tej armii najemników była jednostki z ery ojca króla Jana Hunyadiego z lat 40. XV wieku. Pomysł zawodowej armii najemników zrodził się z dziecięcych lektur Macieja o życiu Juliusza Cezara.[3]

Węgierska Armia Czarna tradycyjnie obejmuje lata od 1458 do 1494.[4] W czasach kryzysu żołnierze-najemnicy z innych krajów byli werbowani z ogólnej populacji, a zwykli żołnierze pracowali jako piekarze, rolnicy, cegielnicy itp. przez większą część roku. Przeciwnie, ludzie z Czarnej Armii walczyli jako dobrze opłacani, pełnoetatowi najemnicy i byli całkowicie oddani sztuce wojennej. Była to stała armia najemników, która podbiła duże części Austrii (w tym stolicę Wiednia w 1485 r.) i ponad połowę Korony Czech (Morawy, Śląsk i obie części Łużyc, innym ważnym zwycięstwem armii była wygrana z Turkami podczas bitwy na Chlebowym Polu w 1479 r.

Maciej uznał znaczenie i kluczową rolę wczesnej broni palnej w piechocie, co znacznie przyczyniło się do jego zwycięstw[5]. Co czwarty żołnierz Czarnej Armii miał arkebuz, co w tamtym czasie było rzadko spotykane. Wysoka cena średniowiecznego prochu uniemożliwiała dalsze powiększanie tej proporcji .[6] Nawet dekadę po rozwiązaniu Czarnej Armii, na przełomie XVI i XVI wieku, tylko około 10% żołnierzy armii Europy Zachodniej używało broni palnej.[7][8] Głównymi żołnierzami armii były: piechota, artyleria oraz lekka i ciężka kawaleria. Zadaniem ciężkiej kawalerii była ochrona lekkiej piechoty pancernej i artylerii, podczas gdy drugi rzut atakował wroga sporadycznymi, niespodziewanymi atakami.

Na początku rdzeń armii składał się z 6-8.000 najemników[9][5] W latach 80. XV w. liczba ta wynosiła od 15.000 do 20.000, jednak w 1485 r. liczba żołnierzy podczas wielkiej wiedeńskiej parady wojskowej osiągnęła 28.000 ludzi (20.000 jeźdźców, 8.000 piechoty)[10]. Żołnierzami byli głównie Czesi, Niemcy, Serbowie, Polacy[11], a od 1480 r. Węgrzy. W ten sposób Czarna Armia była znacznie większa niż armia Ludwika XI Francji, jedyna istniejąca stała profesjonalna armia europejska w epoce[12].

Śmierć Macieja Korwina oznaczała koniec Czarnej Armii. Szlacheckiemu parlamentowi udało się zmniejszyć obciążenie podatkowe o 70-80% kosztem zdolności kraju do obrony[13], dlatego nowo wybrany król Władysław II nie był w stanie pokryć kosztów wojska.ref name="EHH" /> Król Władysław II przekazał szlachcie większość dóbr królewskich, praw i opłat licencyjnych. Po rozwiązaniu Czarnej Armii węgierscy magnaci zdemontowali także systemy administracji krajowej i biurokrację w całym kraju. Obrona kraju upadła, gdy straż graniczna i garnizony zamkowe rozeszły się nieopłacone, fortece popadły w ruinę, a inicjatywy na rzecz podwyższenia podatków w celu wzmocnienia obrony zostały stłumione[14].

Etymologia

Plik:Hungarian-Turkish wars.jpg
U góry: Żołnierze Czarnej Armii walczacy z kawalerią osmańską. U dołu: szkolenie żołnierzy. Grawerowanie z kroniki Thuróczyego (1488)

Pojawiło się kilka spekulacji na temat wojska. Pierwsze zarejestrowane relacje z atrybutem „czarnym” pojawiają się w pisemnych memorandach natychmiast po jego śmierci, kiedy reszta armii rabowała wioski węgierskie, a później austriackie, gdy nie otrzymywały żadnej zapłaty. Pomysł polega na tym, że przymiotnik przejęli od kapitana „Czarnego” Jana Haugwitza, którego pseudonim już dawał mu dostateczne uznanie, by mógł się identyfikować z armią jako całością.[9]

Reformy projektu tradycyjnej armii feudalnej i wojskowej

Plik:Knight of black army.png
Rycerz Czarnej Armii
Plik:Kölderer - Gun called Elephant of King Matthias.jpg
Jörg Kölderer: Armata oblężnicza dużego kalibru z serii „Słoń” Matthiasa Corvinusa.

W pierwszych latach rządów Macieja struktura armii została zbudowana na podstawie dziedzictwa jego przodka Zygmunta Luksemburskiego. Większość jego armii składała się ze szlacheckich pocztów[9], a żołnierze zapewniani i regulowani przez militia portalis (manor militia)[15], w którym zaznaczono, że na każde dwadzieścia zagród pańszczyźnianych (porty, dosłownie „bramy”), szlachcic otrzymał rozkaz wystawienia i użyczenia jednego łucznika królowi. Później obowiązek ten został ponownie rozpatrzony, a limit został zmieniony do jednego łucznika na 33 dwory i trzech łuczników konnych na 100 dworów. Ci, którzy nie mieli poddanych, ale posiadali dwory jako szlachcice, musieli dołączyć do komitatu w stanie wojennym. We wczesnych latach rządów Macieja nie było znaczącej liczby najemników w armii węgierskiej. (W raporcie Janusza Pannoniusza z 1463 r. o oblężeniu zamku w Jajce nie ma o nich wzmianki).

W nagłych przypadkach istniała ostatnia szansa, by prawdziwy król u władzy nagle zmobilizował ludność. Każdy szlachcic, bez względu na swoją klasę społeczną, musiał osobiście uczestniczyć w zbrojach i udostępnić wszystkich swoich osobistych strażników. Były to wojska majątkowe[9]. Ilekroć ich wezwano, nie wolno im było walczyć dłużej niż 15 dni, a ich pole działania ograniczało się do granic Węgier. Tak zwane insurrectio (szlachetne „powstanie”) był niczym więcej niż przestarzałą formą opisu, ale obowiązywało aż do bitwy pod Raabem w 1809 r., głównie dlatego, że zwolniło uczestniczących szlachciców z płacenia podatków; ale ogólnie rzecz biorąc, zaciągnięta armada odegrała niewielką rolę w Czarnej Armii, ponieważ Maciej stopniowo zmniejszał ich udział i wzywał ich licznie jedynie na początku swego panowania[16].

W prawach z Szegedu z 1459 r. przywrócił podstawę 20 chłopów poddanych łucznikowi (tym razem na podstawie liczby osób). Militia portalis baronów nie był już zaliczany do sztandaru miejscowego arystokraty, lecz do armii kraju (dowodzonej przez kapitana wyznaczonego przez króla), a także mógł zostać wysłany za granicę. Zwiększył także czas służby insurrectio z 15 dni do trzech miesięcy[17].

Od najemników do regularnie opłacanych żołnierzy

Chociaż te wysiłki były rozsądne, sposób ich przeprowadzenia nie był w żaden sposób nadzorowany. W 1458 r. Maciej wypożyczył aż 500 ciężkiej kawalerii od czeskiego króla Jerzego z Podiebradów, aby wzmocnić swoją sytuację w kraju przeciwko swoim rywalom. To oznacza punkt zwrotny na drodze od przestarzałych szlacheckich sztandarów do wykwalifikowanych najemników (w tym przypadku to byli husyci, których taktykę bitwy zaadaptowała później Czarna Armia) [17]. Maciej potrzebował bardziej doświadczonych weteranów, więc postanowił osiedlić grupę zbuntowanych dezerterów czeskiej armii dowodzonych przez Jana Jiskrę, którzy już rabowali północne wsie, szukając codziennych łupów. Janowi obiecano królewskie ułaskawienie i dwa zamki, Solymos i Lippa (obecnie Şoimuş i Lipova), w traktacie pokojowym Wiener Neustadt z 1463 roku, a jego żołnierze otrzymali zapłatę 25 000 dukatów. Stacjonował w Bośni, aby walczyć z Turkami w przyszłym roku.[18] Wcześniej w 1462 r. król wysłał do swojego koniuszego rozkaz, że powinien wynająć 8 000 kawalerii, by rozpocząć świętą wojnę z Imperium Osmańskim tylko wtedy, gdy Wenecjanie - zgodnie z obietnicą - pokryją wydatki (niestety dla Węgrów ta pomoc finansowa była od czasu do czasu). Pierwszy duży i masowy pobór najemników pojawił się podczas wojen czeskich (1468–1478), podczas gdy rdzeń jego królewskiej piechoty, liczący 6000–8000 uzbrojonych ludzi, został włączony do Czarnej Armii (początki przezwiska mogły również pochodzić z tej epoki).[19]

Finansowanie

Po tym, jak dochody Macieja zwiększały się systematycznie, jednocześnie wzrastała także liczba najemników. Dane historyczne różnią się, jeśli chodzi o liczby, głównie dlatego, że zmieniały się z bitwy na bitwę, a większość żołnierzy była zatrudniona tylko na czas trwania walki lub dłuższego konfliktu.potrzebne cytowanie Liczenie sztandarów szlachty, najemników, żołnierzy podbitych Moraw i Śląsk, a także wojska sprzymierzonej Mołdawii i Wołoszczyzny, król mógł zgromadzić armię 90 000 ludzi.potrzebne cytowanie Udział szlachty na polu bitwy był ignorowany przez nią, gdyż ich wsparcie musiało być później opłacone złotem. Miasta były również zwolnione z płacenia opłat wojennych, jeśli dostarczały rzemieślników i produkcję broni w celu wyposażenia wojska.

Król Maciej podniósł podatki pańszczyzny; przeniósł podstawy opodatkowania z portae na gospodarstwa domowe, a czasami podczas wojny pobierał królewskie należności dwa razy w roku. Po uwzględnieniu hołdu wasali, zachodnich kontrybucji, podatków wojennych lokalnej szlachty, dziesięciny i podatków miejskich, roczny dochód Macieja osiągnął 650 000 florenów; dla porównania Imperium Osmańskie miało 18 000 000 rocznie[19]. W przeciwieństwie do powszechnego przekonania, historycy od dziesięcioleci spekulują, że faktyczna suma mogłaby osiągać około 800 000 florenów w dobrym roku u szczytu panowania Macieja, ale nigdy nie przekroczyła progu finansowego miliona florenów, wcześniej powszechnie akceptowanej kwoty[20] W 1467 r. Maciej Korwin zreformował system monetarny w celu łatwiejszego gromadzenia podatków i zarządzanych wypłat oraz wprowadził ulepszony dinar, który miał drobniejszą zawartość srebra (500 ‰) i ważył pół grama. Przywrócił również jego stosunek, w którym jeden floren złota wynosił 100 dinarów srebra, który był tak stabilny, że pozostał w obrocie do połowy XVI wieku.[21]

Armia została podzielona na trzy części: kawaleria, z żołdem trzech florenów za konia; pawężnicy, którzy otrzymywali podwójne pieniądze; oraz łucznicy, lekka piechota i arkebuziści, przy czym ci ostatni składali się głównie z Czechów, Niemców i Polaków (wszyscy opłacani inaczej). Średniowieczny proch strzelniczy był dość drogi, więc król wolał dostosować taktykę husycką do działań wojennych (opartych na obronie, umieszczając piechotę za blokadami wagonów lub wysokimi pawężami, podczas gdy kawaleria stale nękała wroga i pilnowała „środka”) i i przedożył łucznictwo na korzyść fizylierów, którzy zaangażowani byli na samym początku bitwy. Produkcja broni palnej była dostarczana przez lokalnych rusznikarzy z Siedmiogrodu, zwłaszcza z Braszowa.[22][23].

Ulepszanie floty rzecznej

Flota rzeczna (węg. flottila lub naszád) składała się z drewnianych kambuzów, łodzi wiosłowych (później zmodernizowanych do kanonierek) i mniejszych okrętów, które mogły płynąć rzekami Dunaj, Tisza i Sava. Zwycięstwo w Belgradzie (Nándorfehérvár) w 1456 r., gdy flota odegrała znaczącą rolę w przełamaniu tureckiej blokady rzeki, aby przynieść ulgę oblężonemu miastu, pokazało jej znaczenie i zasygnalizowało początek uznania jej ważności. Zachęciło także króla Macieja do zbudowania większej i lepiej wyposażonej marynarki wojennej. Ponieważ była oni obsługiwani przez południowych Słowian, głównie Serbów i Chorwatów, dwoma głównymi portami operacji były Belgrad i Szabács (Šabac). W 1475 r., równocześnie z wprowadzeniem dział polowych, król Maciej nakazał instalację artylerii na barkach rzecznych, a także bombard zdolnych do wystrzeliwania kul armatnich o masie 100–200 funtów. W 1479 r. król miał do dyspozycji mieszaną flotę obejmującą 360 okrętów, załogę 2600 marynarzy i miejsca dla 10 000 żołnierzy na pokładzie.[17][24] król Maciej zapewnił również wyjście na Adriatyk z miasto-port Senj (węg. Zengg), z którego Balázs Matthias mógł wyruszyć na swoje kampanie morskie.[25] Maciej mógł również monitorować handel przechodzący przez deltę Dunaju do Morza Czarnego z miasta Kilia, które za jego panowania został zajęte przez armię mołdawską wspieraną przez flotę osmańską[26].

Oddziały, taktyka, wyposażenie

Taktyka

„Traktujemy ciężką piechotę pancerną jako mur, który nigdy nie ustąpi ze swojego miejsca, nawet jeśli zostanie zabity do ostatniego z nich, dokładnie w miejscu, w którym stoją. Lekcy żołnierze wykonują ucieczki w zależności od okazji i kiedy są już zmęczeni lub wyczuwają poważne niebezpieczeństwo, wracają za opancerzonymi żołnierzami, organizując swoje szeregi i zbierając siły, i pozostają tam do czasu, gdy mogą ponownie wybuchnąć. na koniec cała piechota i strzelcy zostają otoczeni uzbrojonych i osłoniętych żołnierzy, tak jak ci stali za wałem, ponieważ większe pavieses, ustawione obok siebie w kręgu, ukazują obraz fortecy i są podobne do muru, w osłonie którego piechota a wszyscy ci, którzy stoją pośrodku, walczą jak zza murów wieży lub wału i czasami się stamtąd wyrywają."

– Maciej Korwin Corvinus: w tym przypadku z listu do swojego teścia króla Ferdynanda I z Neapolu z lat 80. XV wieku[27][28]

Ciężka kawaleria

W szczytowym stuleciu ciężka kawaleria była już u szczytu, chociaż wykazywała oznaki tendencji spadkowych.Siła rażenia i możliwość szarży bez wsparcia sprawiły, że byli w stanie wymusić decydujący wynik w większości bitew. Chociaż rzadko byli rozmieszczani na własną rękę, gdyby byli, przyjmowaliby kwadratowe formacje. Takie punkty zwrotne miały miejsce w bitwie na Chlebowym Polu (1479). Zwykle stanowiła jedną szóstą armii i wraz z najemnymi rycerzami, stanowiła większość. Ich uzbrojenie było dobrze przygotowane i wysokiej jakości, z wyjątkiem pocztów szlacheckich. Oznacza to broń zastrzeżoną, a nie tę dostarczoną przez króla.

Plik:The wars of Matthias Corvinus of Hungary (1458-1490).png
Ruchy wojskowe Macieja Korwina i Czarnej Armii[25]

Broń

Plik:Saint George and Saint Florian, Black army.jpg
Święty Jerzy i Święty Florian, przedstawieni w zbrojach rycerzy Czarnej Armii. Fresk kościoła rzymskokatolickiego Pónik (obecnie Póniki Słowacja), 1478[29]
  • Lance: lanca była główną bronią szturmową nacierającej ciężkiej kawalerii. Mierzyły do ​​czterech metrów długości, od klasycznej lancy z wydłużoną włócznią (często ozdobioną ogonami zwierząt, (flagami lub innymi ozdobami) do krótkiej stożkowej włóczni, przeznaczonej do przebijania ciężkiej zbroi. Vamplate przypominający puklerz chronił dłoń i ramię. Jego stabilność zwiększono dzięki hakowi mocującemu (lanca-arret) z boku pancerza jeźdźca.
  • Miecze: najczęstsze miecze tej epoki pochodzą z południowej Europy.[30] Miały metr długości i były przeznaczone do cięcia, a nie do pchania, z osłoną krzyżową w kształcie litery str. Podobnie jak w wielu średniowiecznych mieczach, ciężka głowica równoważyła ostrze i mogła być używana do ciosów w zwarciu. Druga wersja, która stała się popularna w drugiej połowie wieku, miała podobny kształt, z wyjątkiem quillonu, który był zakrzywiony w kierunku ostrza w celu złamania lub zaciśnięcia ostrza wroga. Wykorzystano także bękarty o długości 130-140 cm. Jako broń towarzyszącą zastosowano sztylety w kształcie piły zębatej i płomienistej (obie z osłoną pierścieniową) i mizerykordią.

Oprócz nich nosili broń pomocniczą, taką jak gotyckie maczugi, maczugi z kołnierzem, siekiery, kusze (balistrero ad cavallo) i krótkie tarcze podobne do konstrukcji do pawęża (petit pavois) do obrony[30].

Lekka jazda

Tradycyjni huzarzy zostali wprowadzeni przez Macieja; odtąd lekka kawaleria nazywa się huszár, nazwa wywodząca się od słowa húsz (po polsku „dwadzieścia”), co odnosi się do schematu wylicznia, w którym na każdych dwudziestu poddanych wypadał szlachcic. Po diecie w Temesvár (Timişoara) z 1397 r. lekka jazda została zinstytucjonalizowana jako dywizja wojskowa. Byli drudzy w kolejności w armii i ogólnie uważani za siły elitarne. Pochodzili z militia portalis znaczna liczba z nich była buntownikami, Mołdawianami i Siedmiogrodzianami, przy czym ci pierwsi mieli girmków z mniejszym wyposażeniem, a ci drudzy ogólnie uważani byli za dobrych jeźdźców. Zostali oni podzieleni na grupy po 25 (turma) dowodzone przez kapitana (capitaneus gentium levis armature). Ich zakresam działania było zwiad, zabezpieczanie, grasowanie, przecinanie linii zaopatrzenia wroga i niszczenie ich w bitwie. Służyła ona również jako dodatkowa zwrotna flanka (do atakowania z wyprzedzeniem) dla silnych formacji ciężkiej kawalerii.

Broń

Plik:Rabenwappen.JPG
Średniowieczny herb Macieja Korwina, strzeżony przez oficerów ciężkiej piechoty Czarnej Armii. Kościół Macieja w Budapeszcie. Uszkodzony zabytek sztuki został odnowiony w 1893 roku.

Hełm, kolczuga, szabla, tarcza, włócznia, a w niektórych przypadkach siekiery do rzucania i topory.

  • Szable (szablya): jeden typ nawiązywał do tradycji południowoeuropejskich długich mieczy (krzyżak w kształcie litery S), stopniowo przekształcając się w mieszaną (turecką) szablę w stylu wschodnim. Drugi typ to tak zwana huszarszablya (hussarsabre), wielowarstwowa sztukateria szablasta o grubości 40 mm z 3-6 nitami.
  • Łuki: tradycyjny łuk kompozytowy Magyar oraz, ze względu na duże wpływy wschodnie, wszedł do gry mocniejszy łuk turecko-tatarski.
  • Siekiery: rzucanie siekierami mogło również odgrywać pewną rolę w taktyce lekkiej kawalerii. były wykonane z jednego kawałka metalu z krótką wygrawerowaną rękojeścią. Jeśli ostrze jest prawie płaskim lub lekko zakrzywionym łukiem, nazywa się go „toporem węgierskim”. Preferowano również dodatek do wspomnianego wyżej kilofa z dziobem: miał on wystającą krawędź przypominającą dziób, co skutkowało silniejszym efektem przebijania.[30]

Piechota

Plik:Garamszentbenedek.png
Starożytni „rzymscy strażnicy” grobu Jezusa Chrystusa byli przedstawiani jako współcześni piechurzy Królestwa Węgier. Kościół Hronský Beňadik (zbudowany około 1470 roku, wtedy nazywany Garamszentbenedek).
Plik:Armoured Hungarian infantry in a castle.jpg
Piechota Czarnej Armii w zamku ok.1480.[31]

Piechota była mniej ważna, ale stanowiła stabilną podstawę integralności armii. Była tworzona z różnych grup etnicznych i składała się z ciężkiej piechoty, żołnierzy w osłonie, lekkiej piechoty i piechoty. Charakteryzują się połączeniem zbroi płytowej i kolczugowej oraz wykorzystaniem tarcz (te malowane duże tarcze z wierzbowego drewna były często zdobione i pokryte skórą i lnem). Ta ostatnia służyła wielu celom: powstrzymywać ataki wroga, osłaniać strzelanie piechoty dystansowej od tyłu (fizylierzy' angażują się jako pierwsi, łucznicy strzelają stale), a także ruchomy tabor w stylu husytów (z ograniczoną liczbą wagonów wojennych). Piechota składała się ze szwajcarskich pikinierów, którzy byli uwielbiani przez króla[32].

W 1481 r. piechota Czarnej Armii została opisana jako:

„Trzecią formą armii jest piechota, która dzieli się na różne klasy: piechota zwykła, piechota pancerna i tarczownicy… Pancerna piechota i tarczownicy nie mogą nosić zbroi i tarcz bez stron i sług, a ponieważ konieczne jest dostarczenie im stron, każda z nich wymaga jednej strony na zbroję i tarczę oraz podwójną nagrodę (necessary to provide them with pages, each of them requires one page per armor and shield and double bounty). Następnie są pistolety ... Są bardzo praktyczne, ustawione za nosicielami tarcz na początku bitwy, zanim armie zaangażują się w obronie. Niemal cała piechota i arkebuzerzy są otoczeni opancerzonymi żołnierzami i tarczownikami, jakby stali za bastionem. Duże tarcze ustawione w kręgu przedstawiają wygląd fortu i na podobieństwo muru, w którego obronie piechota i wszyscy spośród nich walczą prawie tak, jakby spoza murów bastionu lub murów obronnych i w danym momencie się z niego wydostali ”.

– List Matthiasa Corvinusa do Gabriele Rangoni, biskupa Egeru}}[5]

Broń

Różne bronie dalekiego zasięgu, w tym łuki, kusze i arkebuzy; wszystkie rodzaje broni białej, halabardy, piki i szczupaki; husycka/chłopska broń, taka jak proce i cepy; broń ręczna, taka jak morgensterny i młoty wojenne; oraz klasyczne miecze i szable.

  • Broń biała: klorseki, glewie, partyzany, włócznie friulskie i halabardy zostały dostosowane w zależności od klasy społecznej i narodowości piechoty. XV-wieczny typ halabardy był przejściem, które łączyło siekierkę z szczupakiem szydełkowym, czasami opatrzonym „dziobem”, który był używany do ściągania rycerza z konia i zwiększania jego przebijającego uderzenia. Były pokryte metalowymi langletami z boku, aby zapobiec rozcięciu na pół.
  • Łucznictwo: najcenniejszymi łucznikami byli kusznicy. Ich liczba w służbie Macieja osiągnęła 4000 w 1470 roku. Używali szabli jako broni dodatkowej (co było niezwykłe dla piechoty w tamtych czasach). Ich podstawową zaletą była umiejętność strzelania w ciężki pancerz, podczas gdy wady polegały na tym, że wymagały obrony, aby je chronić, poruszając się powoli w pozycji stojącej.
  • Arkebuzeria: te oddziały prochowe używane były na wczesnych etapach bitwy. Ich zdolność celowania, cena i niebezpieczeństwo prymitywnych pistoletów ręcznych (samozapłon) uniemożliwiły im wysoką skuteczność, szczególnie w przypadku mniejszych grup ludzi lub walki wręcz. Charakterystyczną cechą Węgier było to, że nie użyli widelca do ustabilizowania dział, ale zamiast tego umieścili go na pawężach (lub w niektórych przypadkach na attyce wagonu wojennego). Początkowo używano dwa typy, schioppi (pistolet) na początku, a później arquebus à croc (nie mylić z armatami). Wyróżniono trzy klasy pistoletów: lekkie brodate pistolety; rozwidlone pistolety; pierwsze prymitywne muszkiety (żelazna rura połączona z drewnianym uchwytem, ​​które należy docisnąć do ramienia). Ich kalibry wahały się od 16 do 24 mm.[30]
  • Arsenał
  • Corsèque 23.jpg

    Korseka

  • Maces.jpg

    Buława

  • Dreschflegel.jpg

    Cep

  • Ussita pavese shield Prag Museum 1429.jpg

    Pawęż

  • Bastardschwert.jpg

    Miecz bastardowy

  • Musee-de-lArmee-IMG 1099.jpg

    Mieszany, krzyżowany miecz

  • Exibition area in the Galerija-Muzej Lendava, Lendava Castle, 2013-08-11-2.jpg

    Pawęże i halabardy

  • Crossbow Photo.jpg

    Kusza i akcesoria

Bunty

Wadą posiadania okresowo lub okazjonalnie opłacanych rekrutów było to, że jeśli ich pieniądze nie dotarły na czas, po prostu opuszczali pole bitwy lub – w gorszym scenariuszu – buntowali się, co zdarzyło się w kilku przypadkach. Ponieważ byli oni tymi samymi wykwalifikowanymi żołnierzami pod dowództwem tych samych przywódców, którzy wcześniej walczyli pod węgierską flagą, byli tak samo trudni do wyeliminowania, jak Czarna Armia dla jej wrogów. potrzebne źródło Jednak ich liczebność mogła być większa, ponieważ zawsze było to skrzydłoa lub dywizja, która kończyła kampanię (since it was always a flank or division which quit the campaign.) Łatwiejszym rozwiązaniem było skłonienie kapitana do zaakceptowania niektórych ziem i zamków, które mają zostać zastawione w zamian za służbę (za jednym razem forty Ricsó (Hričovský hrad) i Nagybiccse (Bytča) do Františka Haga). potrzebne cytowanie Przykładowo masy dezercja nastąpiła w 1481 r., gdy grupa 300 jeźdźców przeszła na stronę wojsk Świętego Cesarstwa Rzymskiego. potrzebne cytowanie Jednym z tych odnotowanych buntowników był Jan Švehla, który towarzyszył Maciejowi w Slawonii w 1465 r., aby pokonać Turków; ale gdy zbliżali się do Zagrzebia, Švehla poprosił o królewskie pozwolenie na oficjalne zakończenie ofensywy wraz ze swoimi najemnikami z powodu trudności finansowych. potrzebne cytowanie Jego prośba została odrzucona, w wyniku czego on i dwaj jego wicekapitani opuścili królewską choragiew wraz ze swoimi pułkami. potrzebne cytowanie

Po ucieczce Jerzy z Podiebradów potajemnie poparł ich najazd na komitat w Nitrze i okupację fortu Kosztolány, ponieważ armia składała się z czesko-morawskich fachowców, którzy wcześniej służyli dla Jerzego i Fryderyka III. Oprócz milicji szukali schronienia religijni wygnańcy (uważani za heretyków), w tym husyccy Bratriks („Bracia” - husyci na Słowacji, tj. w Górnych Węgrzech) i zbuntowani Žebrakowie[33] [34], którzy preferowali grabieże zamiast zapłaty. Švehla założył fort ad hoc i wyznaczył Joriga Lichtenburgera i Vöttau na hrabiów. Fort i jego grabieżcy mieli otaczającą go strefę wpływów, od dolin Wagu i Nitry po wschodnie prowincje Austrii. Maciej zdał sobie sprawę z zagrożenia i rozkazał dwóm swoim kapitanom „górnych ziemi” pokonać Kosztolany, a mianowicie Stefanowi Zápolya i Blažowi Podmanickiemu. Po powrocie ze Slawonii król dołączył do oblężenia. Warto wspomnieć, że tutaj Maciej niejednokrotnie współpracował z Fryderykiem. Wysłał silnie opancerzony oddział konny dowodzony przez dowódcę Ulricha von Grafenecka, aby pomógł zniszczyć te brygady. Gdy dotarł do Pozsony (Bratysława), został wzmocniony przez rycerza Georga Pottendorfera z jego 600 konnymi krzyżowcami. W sumie 8-10 tysięcy ludzi było gotowych do pokonania, którzy rozpoczęli atak po przejęciu niewielkich umocnień 1 stycznia 1467 roku. Cała awangardy oficerów Czarnej Armii byli obecni przeciwko ich byłemu sojusznikowi. Należą do nich palatyn Michał Országh, Jan Jiskra, Jan Haugwitz, Balázs Magyar, Paweł Kinizsi, Mikołaj V Ujlaki, ban Maczwy i Piotr Sobi, ban Dalmacji i Chorwacji, przy czym ci ostatni gina w tej walce. Zanim rozpoczęło się oblężenie, Maciej zaoferował Švehlowi szansę powrotu do służby w zamian za bezwarunkowe poddanie się z wielu powodów. Po odmowie natychmiast rozpoczął oblężenie i ostrzał armat, pomimo trudnych warunków zimowych. Švehla i jego 2500 ludzi (i dodatkowych obywateli) oparli się silniejszemu oblegającemu, ale magazyny żywności osiągnęły bardzo niski poziom, a wszystkie wysiłki, aby się wydostać, zakończyły się niepowodzeniem, więc dwukrotnie chciał kapitulować przed Maciejem, jednak ten zemścił się za odrzucenie jego wczesniejszych propozycji. Po trzech tygodniach Švehli udała się próba wyrwania się, wydostając się z tyłu przez kanał wodny. Chociaż jego fizycznie słaba i wyczerpana świta 2000 piechoty próbowała uciec przed oblegającymi siłami, nie były one wystarczająco szybkie, aby bezpiecznie uciec. Balázs Magyar i Pál Kinizsi zjechali do fortu Csejte (Čachtice), gdzie starli się. Prawie wszyscy uczestnicy buntu polegli, tylko 250 wzięto do niewoli. Švehla ponownie uniknął schwytania, ale chłopi pojmali go, gdyż był zbyt osłabiony, by walczyć.

Maciej skazał go na powieszenie wraz z pozostałymi kilkuset buntownikami. Był to dość brutalny czyn w odniesieniu do kampanii króla Macieja Korwina. Następnego dnia, 31 stycznia 1467 r., będąc świadkiem egzekucji, garnizon poprosił o litość, która została udzielona; a po zdobyciu Kosztolány zaoferował je Františkowi Hagowi - członkowi oddziałów buntowniczych - kapitanowi Czarnej Armii, ponieważ uznał go za wystarczająco wykwalifikowanego. Później jednak w 1474 r. František Hag zbuntował się z powodu braku wynagrodzenia, lecz konflikt zakończył się bez przemocy i pozostał wierny Macieja aż do śmierci.[16][34]

Rozpuszczenie

Plik:Hungarian post-Matthias succession wars (1490-94).jpg
Działania Czarnej Armii po śmierci króla Macieja

Przed śmiercią 6 kwietnia 1490 r. król Maciej poprosił kapitanów i baronów o złożenie przysięgi na syna Jana Korwina by zabezpieczyć jego następstwo na tronie. Chociaż Jan był największym posiadaczem majątku na Węgrzech i miał dowództwo nad Czarną Armią, jego macocha, królowa Beatrycze, zaprosiła dwóch spadkobierców, Świętego Cesarza Rzymskiego Maksymiliana I i polskiego księcia Jana I Olbrachta, na spotkanie do Budy, aby omówić, kto odziedziczy tron. Pierwsza wątpliwość nawiązywała do traktatu pokojowego z Wiener Neustadt, a druga do więzów rodzinnych. Co więcej, węgierscy baronowie zaprosili trzeciego pretendenta, króla Czech i brata Jana Alberta, Władysława II. Po tym, jak baronowie dwukrotnie oszukali Jana Korwina, uciekł ze stolicy i przenosił się do Peczu, lecz został zaatakowany w połowie drogi w wiosce Szabaton i poniósł klęskę, z której mógł się wycofać. Żadna część Czarnej Armii nie była jeszcze zaangażowana, ponieważ ich rdzeń utknął na Śląsku i Styrii. Ich sławni kapitanowie Blaise Magyar i Paul Kinizsi dołączyli do strony pretendentów, odpowiednio, Jana Olbrachta i Władysława; ten ostatni stał się następnie prawowitym królem[35].

Maksymilian natychmiast zaatakował podbite terytoria w Austrii w 1490 roku. Czarna Armia umocniła się w okupowanych fortach na zachodniej granicy. Większość z zołnierzy została schwytana przez podstęp, przekupstwo lub bunt obywateli w ciągu kilku tygodni bez większych bitew. Umocniona linia brzegowa wzdłuż rzeki Enns, zbudowana przez kapitana najemników Wilhelma Tettauera, opierała się dość skutecznie przez miesiąc. Z powodu braku zapłaty niektórzy najemnicy Czarnej Armii, głównie Czesi, przeszli na stronę i dołączyli do Świętej Rzymskiej armii 20 000 ludzi najeżdżających Węgry. Ruszyli w głąb Węgier i udało im się zdobyć miasto Székesfehérvár, które splądrowali, a także grób króla Macieja, który był tam przechowywany. Jej landsknechci nadal byli niezadowoleni z grabieży i odmówili zdobywania Budy. Wrócił do Imperium pod koniec grudnia, ale pozostawili garnizony kilkuset żołnierzy w tych węgierskich miastach i zamkach, które okupowali[36].

Krajowa Rada Baronów postanowiła odzyskać utracone miasta, zwłaszcza Székesfehérvár. Czarna Armia została w odwodzie w Egerze, ale ich wypłata w wysokości 46 000 forintów znów się spóźniła, więc obrabowali sąsiednie klasztory, kościoły, chłopów i posiadłości wielmożów. Po uiszczeniu należnych opłat wyznaczony kapitan Stefan Báthory zebrał armię 40 000 żołnierzy i rozpoczął oblężenie w czerwcu 1491 r., które trwało miesiąc. Odzyskano kolejne mniejsze miasta i bez dalszego wsparcia szlachty niemieckiej Maksymilian zgodził się negocjować, a ostatecznie podpisał pokój w Pressburgu w 1491 r., który obejmował oddanie mu ziem śląskich [38]. Jan Haugwitz nigdy nie uznał tego traktatu i trzymał swój majątek na Śląsku[36] John Haugwitz never recognized this treaty and held their possessions in Silesia afterwards.[37].

Tymczasem rozczarowany Jan Olbracht zebrał armię na wschodniej granicy Węgier i zaatakował okolice Kassy (Koszyce) i Tokaju, również w 1490 r. Jan Korwin zaakceptował Władysława jako swojego feudalnego władcę i pomógł mu w koronacji (osobiście wręczył koronę do niego). Władysław poślubił owdowiałą królową Beatrice, aby uzyskać majątek w wysokości 500 000 forintów. Pozwoliłoby mu to pokryć wydatki Czarnej Armii stacjonującej na Morawach i Górnym Śląsku oraz koszty transportu ich do ojczyzny na Górne Węgry w celu obrony przed polską armią Jan Olbrachta[36]. Jan Filipec, w imieniu nowego króla, pomógł przekonać przywódcę Śląskiej Czarnej Armii, Jan Haugwitza, do powrotu do służby w zamian za 100 000 forintów. Armia węgiersko-czeska licząca 18 000 żołnierzy spotkała się z wojskami polskimi w grudniu 1491 r. w bitwie pod Eperjesem (Preszów), która była decydującym zwycięstwem Czarnej Armii[37]. Jan Olbracht wycofał się do Polski i obiecał, że nie będzie miał już pretensji do tronu.

Czarna Armia została wysłana do regionu południowego w celu zwalczania najazdów osmańskich. Czekając na swoje wypłaty, dokonywali grabieży w pobliskich wioskach. Rada Narodowa nakazała Pawłowi Kinizsi za wszelką cenę zaprzestać grabieży. Przybył do Szegednic-Halászfalu pod koniec sierpnia 1492 r., gdzie rozproszył Czarną Armię dowodzoną przez Haugwitz. Z 8 000 członków 2000 udało się uciec do zachodniej Styrii, gdzie nadal plądrowali wsie [37]. Pojmanych eskortowano do Budy, gdzie oficjalnie rozwiązano Czarną Armię i pozwolono im wyjechać za granicę pod warunkiem, że nigdy nie wrócą i nie zażądają zapłaty. Połączyli siły już w Austrii.[4] Konfrontowali się z hrabią Georgem Eynczingerem 7 maja 1493 r. W Thaya, gdzie wszyscy zostali zabici lub schwytani i zamęczeni na śmierć. Ostatnich pozostałych najemników włączono do lokalnych garnizonów, takich jak ten w Nándorfehérvár (Belgrad) pod dowództwem Balthasara Tettauera, brata Wilhelma Tettauera. Byli tak sfrustrowani swoją sytuacją finansową, że sprzymierzyli się z osmańskim Mihaloğlu Ali Beyem, aby potajemnie przekazać fort jego sułtanowi Bayezidowi II. Paweł Kinizsi aresztował kapitana i jego żołnierzy za zdradę i zagłodził ich na śmierć.[4]

Fekete sereg (węg.)
Czarna Armia (pol.)
Crna četa (chor.)
Černá armáda (cz.)

Sztandar Czarnego Legionu
Sztandar Czarnego Legionu
Okres 1458–1494 AD[4]
Rozwiązanie 1494[4] (z powodu braku pieniędzy i buntu najemników)
Kraj Królestwo Węgier
Lojalność węgierska, czeska (czeska, morawska, śląska), polska, chorwacka, serbska, bawarska, austriacka, szwajcarska
Rodzaje wojska ladowe, marynarka
Jednostki kawaleria, piechota, artyleria, broń oblężnicza
Liczebność w przybliżeniu 28,000
Barwy Ta charakterystyczna flaga z rozwidlonym ogonem została zrekonstruowana po miniaturze z Philostratus Chronicle, jednego z korwinianów, przedstawiającego wjazd Jana Korwina, syna króla Macieja, do Wiednia z 1485 r. Czarny kolor flagi używany był z białym (argent), ale argentna farba utleniała się. Rekonstrukcja zachowuje oryginalny kolor.
colors_label Heraldyka
Maskotka(i) Kruk
Zaangażowani Święte Cesarstwo Rzymskiee, Czechy, Polska, Serbia, Bonia, Mołdawia, Wołoszczyzna, Włochy
Dowódcy
Król Maciej Korwin
Pozostali dowódcy Kinizsi Pál
Magyar Balázs
Szapolyai Imre
Giskra János
Jan Haugwitz
František Hag
Vuk Grgurević
Đorđe Branković

W czasach króla Macieja

Odmiany nazwisk

Międzynarodowe stosowanie nazw historycznych
Węgierski (nazwisko, imię) Angielski (imię, nazwisko) Ethnolect (imię, nazwisko)
Korvin Mátyás (Mátyás király) Mat(t)hias Rex, Mat(t)hias Corvin, Mat(t)hias Corvinus, Mat(t)hias Hunyadi, Mat(t)hias Korwin po czeskuczeski: Matyáš Korvín, po rumuńsku Matijaš Korvin, po niemiecku: Matthias Corvinus, po łacinie (średniowiecznej: Mattias Corvinus, po polsku: Maciej Korwin, po rumuńsku: Matia/Matei/Mateiaş Corvin, po serbsku: Матија Корвин/Matija Korvin, po słowacku: Matej Korvín, po słoweńsku: Matija Korvin, po rosyjsku: Матьяш Корвин/Matyash Corvin
Magyar Balázs Balázs/Balazs Magyar, Blaž the Magyar po rumuńsku Blaž Mađar, po hiszpańsku:Blas Magyar, po niemiecku:Blasius Magyar, po włosku:Biagio Magiaro
Kinizsi Pál Paul/Pál Kinizsi po rumuńsku: Pavel Chinezul, po hiszpańsku:Pablo Kinizsi
(S)Zápolya(i) Imre, S)Zapolya(i) Imre, Szipolyai Imre
Szapolyai Imre 		Emeric Zapolya, Emeric Zapolyai, Emeric Szapolya, Emeric Szapolyai, Emrich of Zapolya po polsku: Emeryk Zápolya, po słowacku: Imrich Zápoľský, po hiszpańsku: Emérico Szapolyai (de Szepes), po niemiecku: Stefan von Zips
Giskra János John Giskra, John Jiskra po czesku: Jan Jiskra z Brandýsa, po niemiecku: Johann Giskra von Brandeis, po włosku:Giovanni Gressa
Löbl Menyhért Melchior Löbel, Melchior Loebel, Melchior Löbl, Melchior Loebl po niemiecku: Melchior Löbel
Haugwitz János John Haugwitz po niemiecku: Johann Haugwitz, po czesku: Hanuš Haugvic z Biskupic
Báthory István, Báthori István Stephen V Báthory, Stephen Báthory of Ecsed po rumuńsku: Ștefan Báthory, po niemiecku: Stephan Báthory von Ecsed, po włosku: Stefano Batore
Csupor Miklós Nicolaus Chiupor, Nicolaus Csupor po rumuńsku: Nicolae Ciupor
Jaksics Demeter Demetrius Jaksic po serbsku: Dmitar Jakšić
Újlaki V. Miklós Nicholaus of Ujlak, Nicholaus Iločki po rumuńsku Nikola Iločki
Hag Ferenc František Hag po czesku: František z Háje, po niemiecku: Franz von Hag
Tettauer Vilmos Wilhelm Tettauer po czesku: Vilém Tetour z Tetova

Przypisy

  1. ↑ Encyklopedia Britannica.
  2. ↑ Hungary and the fall of Eastern Europe 1000-1568 s.12.
  3. ↑ Valery Rees: Hungary's Philosopher King: Matthias Corvinus 1458–90 (Published 1994) [1]
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 "Mátyás király idegen zsoldos serege" [Wielonarodowa armia najemników króla Macieja]. matyaseve.hu (po węgiersku). Budapest, Hungary: Municipality of Budavár. 2008. [dostęp:2011-06-15].[stały martwy link]
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 Clifford Rogers, The Oxford Encyclopedia of Medieval Warfare and Military Technology, 2010, str. 9, 152.
  6. ↑ Anthony Tihamer Komjathy: A thousand years of the Hungarian art of war] str. 35–36. Rakoczi Press, 1982. Zarchiwizowano z oryginału 26 stycznia 2011. [dostęp:2010-10-11].
  7. ↑ Vajna-Naday, Warhistory. str. 40.
  8. ↑ Courtlandt Canby: A History of Weaponry. Recontre and Edito Service, London. str. 62.
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 István Tringli (1998). if.hu/01900/01919/html/index8.html "Military History" (CD-ROM). The Hunyadis and the Jagello age (1437–1526). Encyclopaedia Humana Hungarica. Budapest: Encyclopaedia Humana Association. [dostęp:2011-06-25].
  10. ↑ William Caferro, Shelley Reid (2010). The Oxford Encyclopedia of Medieval Warfare and Military Technology: Mercenaries – Zürich, Siege of : 596 S, Volume 3. Oxford: Oxford University Press. str. 306. ISBN 978-0-19-533403-6.
  11. ↑ David Nicolle (1988). Hungary and the fall of Eastern Europe 1000–1568. Angus McBride (Illustrator). London, England: Osprey Publishing. str. 12. ISBN 0-85045-833-1. [dostęp:2009-10-04].
  12. ↑ Jean Berenger: A History of the Habsburg Empire 1273-1700 -PAGE: 108 (Routledge, 2014. ISBN 1317895703)
  13. ↑ Fukuyama, Francis (2011). The origins of political order : from prehuman times to the French Revolution. London: Profile Books. ISBN 978-1-84668-256-8.
  14. ↑ A Country Study: Hungary. Geography.about.com. Zarchiwizowano z oryginału 8 lipca 2012. [dostęp:2010-08-29].
  15. ↑ Haywood, Matthew: The Militia Portalis. Hungarian Armies 1300 to 1492. British Historical Games Society, 2002. [dostęp:2010-10-04].
  16. ↑ 16,0 16,1 Péter E. Kovács (2008). Mátyás, a reneszánsz király [Maciej, król renesansu] (PDF) (po węgiersku). Budapest, Hungary: Officina Kiadó. str. 67–94. ISBN 978-963-9705-43-2. Zarchiwizowano z oryginału (PDF) 20 września 2009. [dostęp:2010-10-01].
  17. ↑ 17,0 17,1 Ian Heath (1984). "Hungary". Armies of the Middle Ages, Volume 2. Cambridge, England: Wargames research group. str. 58–62. ASIN B001B3PZTG. Zarchiwizowane z oryginału 2 marca 2014. [dostęp:2017-12-28].
  18. ↑ Oslansky, František; Stanislav Skorvanek (1996). "The role of John Jiskra in the history of Slovakia" (PDF). Human Affairs, A Postdisciplinary Journal for Humanities & Social Sciences. Institute of Historical Studies, Slovak Academy of Sciences. I (6): str. 19–33. ISSN 1210-3055. Zarchiwizowane z oryginału (PDF) 28 lipca 2011. [dostęp:2010-10-01].
  19. ↑ 19,0 19,1 Pál Engel; Andrew Ayton; Tamás Pálosfalvi (2005). The realm of St. Stephen: a history of medieval Hungary, 895–1526. London, United Kingdom: I. B. Tauris. str. 310. ISBN 1-85043-977-X. [dostęp:2010-10-01].
  20. ↑ Drakóczy, István (2008). ""Mátyás bevételei és a kincstár"" [The incomes of Matthias and the treasury]. In Farbaky Péter; Spekner Enikő; Szende Katalin; Végh András (eds.). Hunyadi Mátyás, a király. Hagyomány és megújulás a királyi udvarban 1458–1490 [Maciej Hunyadi, król. Tradycja i odnowa na dworze królewskim 1458–1490] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Budapesti Történeti Múzeum. ISBN 978-963-9340-68-8.
  21. ↑ Iliescu, Octavian (2002). "C. Transylvania (including Banat, Crişana and Maramureş)". Historia monet w Rumunii (ok. 1500 pne - 2000 ne). NBR Library Series. Bucharest, Romania: Editura Enciclopedică. [dostęp:2009-10-04].
  22. ↑ Péter E. Kovács (2008). Mátyás, a reneszánsz király [Matthias, król renesansu] (PDF) (po węgiersku). Budapest, Hungary: Officina Kiadó. str. 67–94. ISBN 978-963-9705-43-2. Zarchiwizowano z oryginału (PDF) 20 września 2009. [dostęp:2010-10-01]
  23. ↑ Beham, Markus Peter (23 lipca 2009). "Braşov (Kronstadt) in the Defence against the Turks (1438–1479)" (PDF). Vienna, Austria: Kakanien revisited. [dostęp:2010-10-11].Beham, Markus Peter (23 lipca 2009). "Braşov (Kronstadt) in the Defence against the Turks (1438–1479)" (PDF). Vienna, Austria: Kakanien revisited. [dostęp:2010-10-11].
  24. ↑ Co najmniej jedno z poprzednich zdań zawiera tekst z publikacji znajdującej się obecnie w domenie publicznej: Bain, Robert Nisbet (1911). "Matthias I., Hunyadi". W: Chisholm, Hugh (ed.). Encyclopædia Britannica. 17 (11th ed.). Cambridge University Press. str. 900–901.
  25. ↑ 25,0 25,1 25,2 25,3 25,4 25,5 Fenyvesi, László (1990). Mátyás Király fekete serege [Czarna Armia Króla Macieja]. Hadtörténelem fiataknak (in Hungarian). Budapest, Hungary: Zrínyi Katonai Kiadó. ISBN 963-327-017-0.
  26. ↑ 26,0 26,1 Halil İnalcık; Suraiya Faroqhi; Bruce McGowan; Donald Quataert; Sevket Pamuk (27 stycznia 1995). An economic and social history of the Ottoman Empire, 1300–1914. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press. str. 290. ISBN 0-521-34315-1. [dostęp:2010-10-12].
  27. ↑ http://mek.oszk.hu/07100/07105/pdf/matyaslev1.pdf
  28. ↑ http://mek.oszk.hu/07100/07105/pdf/matyaslev2.pdf
  29. ↑ Master Mihály (1478). "Frescoes in the Póniky (Pónik) Roman Catholic Church, Slovakia". Zarchiwizowano z oryginału 4 listopad 2014. [dostęp:2014-11-04].
  30. ↑ 30,0 30,1 30,2 30,3 30,4 Zarnócki Attila (1992). Mátyás király katonai [Soldiers of King Matthias]. Budapest, Hungary: Libra Kiadó. ISBN 963-7663-03-7.
  31. ↑ Anonymous (1480–1488). "The Gradual of King Matthias Corvinus of Hungary". Cod. Lat. 424. Zarchiwizowano z oryginału 4 listopada 2014. [dostęp:2014-11-04].
  32. ↑ "A Fekete Sereg előadás". aregmultajelenben.shp.hu.
  33. ↑ Uwaga:1: Žebrák (węg. Zsebrák') charakterystyczny historyczny i wojskowy termin wywodzący się z tego samego czeskiego słowa oznaczającego żebraka. Odnosi się do czeskich łowców łupów, którzy niszczyli północne regiony Węgier w XV wieku (ale poddaliby się poleceniom za odpowiednią opłatą)
  34. ↑ Bartl, Július; Dusan Skvarna (2002). "Black Army". Slovak history: chronology & lexicon. Mundelein, Illinois, USA: Bolchazy-Carducci Publishers. str. 196. ISBN 0-86516-444-4. [dostęp:2010-10-05].
  35. ↑ József Bánlaky (1929). "Trónöröklési és királyválasztási viszályok Mátyás halála után. A csonthegyi ütközet 1490 július 4-én. Ulászló királlyá választása." [Spór o sukcesję i wybór króla po śmierci Macieja. Bitwa pod Csonthegy 4 lipca 1490 r. Władysław został królem Węgier.]. A magyar nemzet hadtörténelme [Historia militarna narodu węgierskiego] (po wegiersku). Budapest, Hungary: Grill Károly Könyvkiadó vállalata. ISBN 963-86118-7-1. [dostęp:2011-06-16].
  36. ↑ 36,0 36,1 36,2 36,3 36,4 József Bánlaky (1929). "Ulászló küzdelmei János Albert lengyel herceggel és Miksa római királlyal. Az 1492. évi budai országgyűlés főbb határozatai." [Walka Władysława z księciem Janem Albertem i świętym cesarzem rzymskim Maksinmilanem. Zgromadzenie Budy w 1492 r. I jego sankcje.]. A magyar nemzet hadtörténelme [Historia militarna narodu węgierskiego] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Grill Károly Könyvkiadó vállalata. ISBN 963-86118-7-1. [dostęp:2011-06-16].
  37. ↑ 37,0 37,1 37,2 37,3 37,4 37,5 Ágnes Kenyeres (1994). "Haugwitz János (15. sz.): zsoldosvezér" [jan Haugwitz (XV wiek): kapitan najemników]. Magyar életrajzi lexikon 1000–1990 [Węgierski leksykon biografii] (po wegiersku). Budapest, Hungary: Akadémiai Kiadó. ISBN 963-9374-13-X. [dostęp:2011-06-16].
  38. ↑ 38,0 38,1 38,2 Tibor Szabó: Salgótarján, Salgóvár (po węgiersku). ELTE, 11 września 2010. [dostęp:2010-10-10].
  39. ↑ Tóth Zoltán (1925). Mátyás király idegen zsoldosserege [Cudzoziemska armia najemników Macieja]. Budapest, Hungary: Stádium Sajtóvállalat Rt. [dostęp:2010-10-02].
  40. ↑ 40,0 40,1 Csendes, László (2004). "Hunyadi Mátyás nyugati politikája és hadjáratai" [Zachodnia polityka i kampanie Macieja Hunyadiego]. Játszmák az országért (po wegiersku). Budapest, Hungary: Napkút Kiadó. Zarchiwizowano z oryginału 21 lipca 2011. [dostęp:2010-10-25].
  41. ↑ Lynn White, jr. (1973). Viator: Mediaeval and Renaissance Studies Volume 4. Los Angeles: University of California Press. ISBN 0-520-02392-7. [dostęp: 2010-10-02].
  42. ↑ Hermann Markgraf (1881). "Johann II., Herzog in Schlesien" [Jan II, książę śląski]. Allgemeine Deutsche Biographie 14 (po niemiecku). Zarchiwizowano z oryginału 22 lipca 2011. [dostęp:2010-10-13].
  43. ↑ 43,0 43,1 43,2 Kenneth M. Setton (1978). The papacy and the Levant, 1204–1571, volume 2. Philadelphia, PA: American Philosophical Society. ISBN 0-87169-127-2. [dostęp:2010-10-02].
  44. ↑ Komlovszki Tibor (1965). Irodalomtörténeti Közlemények] [Zapowiedzi historii literackiej] (PDF). 69 (po węgiersku). 3. Budapest, Hungary: Országos Széchényi Könyvtár. [[dostęp:2010-10-02].}
  45. ↑ 45,0 45,1 Jókai Mór (1860). "Mátyás Bécsben" [Matthias in Vienna]. A magyar nemzet története regényes rajzokban [Historia narodu węgierskiego przedstawiona w romantycznych rysunkach] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Tóth Könyvkereskedés és Kiadó. ISBN 978-963-596-542-7. [dostęp: 2010-10-04].
  46. ↑ 46,0 46,1 Antonio Bonfini (1995) [1568]. "Negyedik tized – Nyolcadik könyv" [fourth decade – eighth book]. Rerum Hungaricum Decades [Dziesięć tomów węgierskich] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Balassi Kiadó (reprint). ISBN 963-506-040-8. Zarchiwizowane z oryginału 26 marca 2012. [dostep:2011-06-30].
  47. ↑ 47,0 47,1 [2]. [dostęp:2010-10-02].
  48. ↑ 48,0 48,1 Ferencz Kállay (1829). Historiai értekezés a' nemes székely nemzet' eredetéről: hadi és polgári intézeteiről a régi időkben [Historical discourse about the origin of the 'magnanimous szekler nation' : military and civil institutes in the past times.] (po węgiersku). Nagyenyed, Hungary: Fiedler Gottfried. str. 247. [dostęp:2010-10-09].
  49. ↑ Iván Nagy; Stephen Friebeisz (1857–1868). Magyarország családai czimerekkel és nemzékrendi táblákkal, volume 2 [Heraldyka (szlachecki) rodzin Węgier z tablicami genealogicznymi, 2. książka] (po węgiersku) (7th ed.). Pest, Hungary: Ráth Mór, Helikon Kiadó (reprint). ISBN 963-207-774-1. Zarchiwizowane z oryginału 9 marca 2007. [dostęp:2010-10-03].
  50. ↑ József Bánlaky (1929). "Megjegyzések. Elmélkedések." [Uwagi. Rozważania.]. A magyar nemzet hadtörténelme [Historia militarna narodu węgierskiego] (po wegiersku). Budapest, Hungary: Grill Károly Könyvkiadó vállalata. ISBN 963-86118-7-1. [dostęp:2011-06-27].
  51. ↑ Jaques, Tony (2006). Dictionary of Battles and Sieges: A Guide to 8,500 Battles from Antiquity through the Twenty-first Century, Volume 2, F–O. Santa Barbara, CA United States: Greenwood Publishing Group. str. 484. ISBN 0-313-33538-9. [dostęp:2010-10-21].
  52. ↑ 52,0 52,1 52,2 Thallóczy Lajos (1915). Jajcza (bánság, vár és város) története 1450–1527 [Jajce (Banat, fort i miasto) historia 1450–1527] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Hornyánszky Viktor cs. és kir. udv. könyvnyomdája., Históriaantik Könyvesház Kiadó (reprint). ISBN 978-2-253-05575-4. Zarchiwizowane z oryginału 24 lipca 2010. [dostęp:2010-10-03].
  53. ↑ 53,0 53,1 Sándor Szilágyi (1896). "7, Mátyás hadserege és diplomatiája". A magyar nemzet története, 5. kötet [Historia narodu węgierskiego, tom 5.] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Athenaeum Irod. és Nyomdai Rt. ISBN 1-144-24218-5. [dostęp:2010-10-04].
  54. ↑ Co najmniej jedno z poprzednich zdań zawiera tekst z publikacji obecnie w: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Albert III.". Encyclopædia Britannica. 1 (11th ed.). Cambridge University Press. str. 497.
  55. ↑ 55,0 55,1 Mórocz Zsolt: Hollószárnyak a Rába fölött (po wegiersku). Vas Népe Kiadói Kft., zarchiwizowano 21 lipca 2011 z oryginału z 30 sierpnia 2008. [dostęp:2010-10-04].
  56. ↑ Uwaga:1 Maciej I został ogłoszony królem przez Estates, ale musiał on prowadzić wojnę przeciwko Fryderykowi III, Świętemu Cesarzowi Rzymu, który przejął tron ​​dla siebie [60]. Kilku magnatów, takich jak rodzina Újlaki, rodzina Garai i rodzina Szentgyörgy, poparło roszczenie cesarza i ogłosiło go królem przeciw królowi Macieja; cesarz nagrodził braci Zygmunta i Jana z Szentgyörgy i Bazina dziedzicznym szlacheckim tytułem „hrabia Świętego Cesarstwa Rzymskiego” w 1459 r., a zatem mieli oni prawo używać czerwonego wosku pieczęci [60] [61] Chociaż hrabiowie Szentgyörgyi zaczęli używać swojego tytułu w swoich czynach, w Królestwie Węgier prawo publiczne nie odróżniało ich od innych szlachciców. Fala się odwróciła, kiedy byli zadowoleni z obietnic Matthiasa, zmienili przynależność i połączyli siły z nim. Druga bitwa zakończyła się więc obroną węgierskiej korony i uczciwości szlachty. Dokładna lokalizacja bitwy jest nieznana, ponieważ zapisy historyczne wskazują tylko, gdzie mogła się ona znajdować.
  57. ↑ 57,0 57,1 57,2 Szentkláray Jenő (2008). "Temesvár és vidéke" [Timișoara i okolice]. Az Osztrák-Magyar Monarchia Irásban és Képben [Monarchia austro-węgierska (przedstawiona) w tekście i na zdjęciach] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Kempelen Farkas Digitális Tankönyvtár. [dostęp:2010-10-04].
  58. ↑ Franz Babinger; Ralph Manheim; William C. Hickman (19 października 1992). "Mehmed in Wallachia and Moldavia". Mehmed the Conqueror and His Time. Princeton, New Jersey, USA: Princeton University Press. str. 349. ISBN 0-691-01078-1. [dostęp:2010-10-21].
  59. ↑ Heltai, Gáspár (2009) [1574]. Magyar krónika, 2. kötet [Kroniki Węgrów, vol.2] (po węgiersku). Kolozsvár, Hungary: ICON Group International (reprint). str. 145–146. ISBN 978-0-546-87357-3. [dostęp:2010-10-21].
  60. ↑ Uwaga:2 Atak Macieja nastąpił po papieskim wezwaniu do krucjaty przeciwko heretyckiemu królowi Czech. Obiecano mu, że Fryderyk III dołączy, ale pozostała pomoc ustna. Porażka pod Vilémovem była przypadkiem poddania się Macieja bez faktycznej bitwy, ponieważ źle wybrał pole bitwy. Łatwo otoczył go Jerzy z Podiebradów i nie pozostało mu nic innego, jak tylko zawrzeć porozumienie. Spotkali się w chacie w Ouhrovie, gdzie rozstrzygnęli konflikt na warunkach, na których Maciej pomógł uzyskać uznanie korony Jerzego przez papieża Pawła II. Co więcej, sukcesja czeskiej korony została ustalona między dwoma królami pod władzą Jerzego aż do jego śmierci, a następnie Maciej odziedziczył tron. Dzieki temu Maciej został uwolniony, aczkolwiek uchylił umowę, koronując się wkrótce na króla Czech. [29] [30]
  61. ↑ "Csehország története" [Historia Czech]. http://www.tankonyvtar.hu/konyvek/osztrak-magyar/osztrak-magyar-081204-685
  62. ↑ György of Podebrady. Government Information Center of the CR, 26 kwietnia 2010. [dostęp:2010-10-06]
  63. ↑ Bartl, Július; Dusan Skvarna (2002). "1463". Slovak history: chronology & lexicon. Mundelein, Illinois, USA: Bolchazy-Carducci Publishers. str. 52. ISBN 0-86516-444-4. [dostęp:2010-10-06].
  64. ↑ "Spilberk Castle"]. Brno, Czech Republic: Muzeum města Brna. 26 kwietnia 2010. [dostęp:2010-10-06].
  65. ↑ Kristó, Gyula (1988). Magyarország története 895–1301 [Historia Węgier 895–1301]. 1984/I (po węgiersku). 74. Budapest, Hungary: Osiris Kiadó. str. 118, 126. ISBN 978-963-389-970-0. [dostęp:2010-10-08].
  66. ↑ Medieval Lands Project: Croatia. Foundation for Medieval Genealogy, 12 lutego 2009. [dostęp:2010-10-08].
  67. ↑ Uwaga:3 Kilka źródeł różni się, niezależnie od tego, czy podczas konfliktu polsko-węgierskiego miało miejsce oblężenie, rzadkie walki czy odwrót spowodowany głodem. Spowodowane i poprzedzone wewnętrznym buntem węgierskiej szlachty i przywódców religijnych pod przewodnictwem Janusza Pannoniusza, Jana Vitéza i Emeryka Zápolya. Polski król Kazimierz IV został zaproszony i wsparty przez zbuntowaną szlachtę, więc wkroczył i wysłał syna Kazimierza jako pretendenta na tron węgierski. Obiecano mu węgierskie wzmocnienie, gdyż szlachta miała dołączyć do niego, gdy tylko przekroczył granicę. Poprowadził swoją armię 12 000 ludzi w kierunku Koszyć, gdzie miał zamiar przejąć miasto bez oporu. Tymczasem Maciej był w stanie rozstrzygnąć spór ze zbuntowanymi frakcjami i przekonał ich, by stanęli po jego stronie. Strony zgodziły się, podobnie jak Zápolya i Mikołaj Cupora de Monoszló, który powstrzymał zbliżającą się polską inwazję od próby oblężenia Koszyc przez zajęcie miasta przed nim i umocnienia się. Książę Kazimierz zamiast tego zajął Nitrę. Maciej przybył tam, aby wyzwolić miasto ze swoją armią 16 000 najemników i chorągwi możnowładców. Od tego momentu wydarzenia są niejasne; pewne jest to, że Kazimierz wycofał się z eskortą jazdy, a reszta polskich sił głównych została wypuszczona wkrótce potem. Ostatecznie konflikt został rozstrzygnięty w traktacie z Falu [36] Prezentacje współczesnych historyków różnią się przyczynami tego wyniku. Włoski historyk Antonio Bonfini na zlecenie Macieja nazywa to oblężeniem, które spowodowało początkowo ciężkie straty dla oblężonych z powodu głodu. Twierdzi, że druga grupa Polaków została wymordowana przez chłopów i obywateli podczas marszu do domu, podczas gdy książę uciekł kilka dni wcześniej, po spotkaniu z Maciejem i został oszczędzony przez niego [37]. Węgier Johannes de Thurocz zgadza się, dodając, że kontratak nastąpił po wydarzeniach, w których Węgrzy zaatakowali komitaty Zemplén i Sáros nadal będące w posiadaniu Polaków, wypędzili je i wtargnęli również do Polski w celu prześladowania (warto zauważyć, że wydarzenia te wykazują niezwykłe podobieństwo do te, które miały miejsce dwa lata później) [38] Podczas gdy polski historyk Jan Długosz twierdzi, że wtargnięcie nastąpiło na zaproszenie i że nie doszło do stanu wojennego. Przywołuje działania szlachty jako zdradę, a kroki Kazimierza jako pomoc lub jakąś pomoc dla hrabiów Węgier. Kwestionuje również okoliczności odwrotu, twierdząc, że był to powrót pokojowy po spotkaniu Kazimierza IV z emisariuszem papieża Sykstusa IV w Krakowie, który interweniował i nalegał na utrzymanie pokoju [39]. W oparciu o powyższe przyczyny wycofania mogą być (dowolne lub wielokrotne):
    • Głód spowodowany oblężeniem;
    • Rozczarowanie Kazimierza jego byłymi sojusznikami węgierskimi i frustracja, że projekt stał się trudniejszy do realizacji;
    • Porozumienie w sprawach wojskowych z Maciejem na podstawie dyplomatycznej (status quo);
    • Pośrednictwo papieża i jego wezwania do pokoju;
    • Strach Kazimierza przed pojmaniem i strach Macieja przed wywołaniem możliwej „oficjalnej” wojny z Kazimierzem IV (powód, dla którego pozwolili im się wycofać);
    • Intryga szlachty po obu stronach.
  68. ↑ 68,0 68,1 Antonio Bonfini (1995) [1568]. Rerum Hungaricum Decades [Dziesięć tomów węgierskich] (po wegiersku). Budapest, Hungary: Balassi Kiadó (reprint). ISBN 963-506-040-8. Zarchiwizowabe z oryginału w 5 czerwca 2010. [dostęp:2010-10-09].
  69. ↑ Thuróczy János (2001) [1488]. A magyarok krónikája és Siralmas ének (Rogerius mester) [Kronika Węgrów] (słowo mówione (mp3)) (po węgiersku). Budapest, Hungary: Osiris Kiadó (reprint). ISBN 963-389-129-9. [dostęp:2010-10-09].
  70. ↑ Jan Długosz (1712). Historiae Polonicae liber XIII.et ultimus (po łac). str. 470–473. ASIN B001C6WHOI.
  71. ↑ 71,0 71,1 Heltai, Gáspár (1981). "XXXV. Rész" [part XXXV.]. Krónika az magyaroknak dolgairól [Kroniki o sprawach Węgrów] (PDF) (po węgiersku). Budapest, Hungary: Magyar Helikon (reprint). str. 360–362. ISBN 963-207-840-3. [dostęp:2010-10-09].
  72. ↑ 72,0 72,1 72,2 72,3 72,4 72,5 "Kezdőlap". jupiter.elte.hu.
  73. ↑ A jászói vár (po węgiersku). Zarchiwizowano z oryginału 26 lipca 2011. [dostęp:2010-10-21].
  74. ↑ 74,0 74,1 Karl Nehring: Vita del re Mattio Corvino (po włosku). von Hase & Koehler Verlag, 1973. [dostep:2010-10-26].
  75. ↑ Delia Grigorescu (11 stycznia 2010). "Vlad the Impaler, the second reign – Part 4". [dostęp:2010-10-18].
  76. ↑ Uwaga:4 7 lutego 1474 r. niespodziewanym atakiem Mihaloglu Alego Beya zawładnął miastem. Ze swoimi 7 000 jeźdźcami przedarł się przez drewniane ogrodzenia i splądrował miasto, spalił domy i wziął ludność w jasyr. Ich celem była grabież skarbu episkopatu, ale uchodźcy i duchowieństwo bronili sie w zamku biskupim (w tym czasie biskup była nieobecny, a żadne dokumenty nie wspominają o tożsamości ewentualnego dowódcy). Miasto upadło, ale zamek broniłsię, zmuszając Turków do rezygnacji z walki po jednym dniu oblężenia. Wycofując się, zdewastowali okoliczne tereny. [48]
  77. ↑ Bunyitay Vincze (1883–1884). A váradi püspökség története (Epistolario di Pier Paolo Vergerio)] [Historia episkopatu Váradu] (po węgiersku). Nagyvárad, Hungary: Episcopate of Várad. [dostęp:2010-10-20].
  78. ↑ 78,0 78,1 József Bánlaky (1929). "b) Az 1483–1489. évi hadjárat Frigyes császár és egyes birodalmi rendek ellen. Mátyás erőlködései Corvin János trónigényeinek biztosítása érdekében. A király halála." [B. Kampania w latach 1483–1489 przeciwko Fryderykowi i niektórym majątkom cesarskim. Walka Macieja o zdobycie tronu dla Jánosa Korwina. Śmierć króla.]. A magyar nemzet hadtörténelme [Historia militarna narodu węgierskiego] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Grill Károly Könyvkiadó vállalata. ISBN 963-86118-7-1. Zarchiwizowany z oryginału 5 lipca 2011. [dostęp:2011-06-27].
  79. ↑ Tamás Szatmári (2011). "Palocsa – vár Sáros vármegye" (po węgiersku). Budapest, Hungary: ELTE. [dostęp:2011-06-27].
  80. ↑ 80,0 80,1 80,2 József Bánlaky (1929). "Az 1472–1474. évi főbb események. Béketárgyalások Kázmérral és Frigyes császárral." [Główne wydarzenia z lat 1472–1474. Rozmowy pokojowe rozmowy z Kazimierzem i cesarzem Fryderykiem.]. A magyar nemzet hadtörténelme [Historia militarna narodu węgierskiego] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Grill Károly Könyvkiadó vállalata. ISBN 963-86118-7-1. [dostęp:2011-06-27].
  81. ↑ Uwaga:5 W marcu 1474 r. polski najemnik - werbownik, Piotr Komorowski, już przedostał się do regionu przygranicznego Węgier i zdobył kilka twierdz. Poparł księcia Kazimierza w jego próbie zdobycia tronu węgierskiego. Zirytowanny jego obecnością król Matthias rozpoczął kampanię mającą na celu odzyskanie fortec. Zamki Ružomberok, Hrádek, Sklabiňa, Olováry i Chynadiyovo poddały się bez oporu. Pozostała ufortyfikowana warownia Árva i Komorowski sam ją obronił. Ta komplikacja zaowocowała ofertą Macieja 8 000 złotych florenów w zamian za zamki, którą Komorowski przyjął. Zgodził się nawet, aby jego najemnicy przystąpili do Czarnej Armii.[50]
  82. ↑ József Bánlaky (1929). "31. Az alkudozások és a kis háborúskodás folytatása Frigyes császárral. Kinizsi 1481–1482. évi délvidéki hadjáratai. Békekötés Bajezid szultánnal." [31. Negocjacje i wrogość są kontynuowane przez cesarza Fryderyka. Kampania Kinizsi z lat 1481–1482 na południe. Traktat pokojowy z Bayezidem II.]. A magyar nemzet hadtörténelme [Historia militarna narodu węgierskiego] (po węgiersku). Budapest, Hungary: Grill Károly Könyvkiadó vállalata. ISBN 963-86118-7-1. [dostęp:2011-06-28].
  83. ↑ Uwaga:y W 1480 r. Turcy szukali możliwości grabieży Styrii. Wojny austro-węgierskie zmobilizowały chrześcijańskie wojska z tego obszaru, dlatego Turcy postanowili interweniować. Po otrzymaniu informacji o zamiarach tureckich Maciej wysłał Jana Haugwitz i jego 1500 najemników, aby stawili czoła Turkom. Po ich przybyciu Haugwitz zdał sobie sprawę, że przewyższa liczebnościąnad spahisami i postanowił zająć pobliski fort Neumarkt w Steiermark, który wciąż był w rękach Świętego Cesarza Rzymskiego. Mieszkańcy szukali ochrony przed Turkami, a więc wpuścili armię Haugwitz do miasta, skutecznie odpierając oblężenie. Po zwolnieniu z oblężenia Węgrzy utrzymywali miasto aż do śmierci Macieja w 1490 r. [53]
  84. ↑ Ferenc Bánhegyi (2008). "Az osztrák háborúk kezdete" [początek wojen austriackich]. A Hunyadiak Dicsősége [Triumf Hunyadich] (po węgiersku). Celldömölk, Hungary: Apáczai Kiadó. ISBN 978-963-465-183-3. [dostęp:2011-06-30].
  85. ↑ Elke Feichtinger: Schloss Forchtenstein] (po niemiecku). marktgemeinde-neumarkt.at. Marktgemeinde Neumarkt, 2010. [dostęp:2011-06-30].
  86. ↑ 86,0 86,1 Zeleny (Selene), ungarischer Hauptmann (po niemiecku). Regesta Imperii. Akademie der Wissenschaften und der Literatur. Zarchiwizowano z oryginału 8 października 2011. [dostęp:2011-06-30].
  87. ↑ 87,0 87,1 Alexander Ganse: Austro-Hungarian War, 1479–1491. World History at KMLA. Korean Minjok Leadership Academy. [dostęp:2011-06-30].
  88. ↑ Geschichte Chronik 987–2009 (po niemiecku). baderlach.gv.at. Marktgemeinde Bad Erlach. [dostęp:2011-06-30].

Linki zewnętrzne
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Fekete_sereg&oldid=48913”