Ostrihomská župa (Uhorsko): Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
Linia 27: Linia 27:
 
  |
 
  |
  
{{Uhorské župy na Słowacji}}
+
[[Plik:Slovakia Ostrihom.jpg|thumb|left|500px|Ostrihomská župa w południowej Słowacji]]
{{Infobox uhorská župa |
 
Názov = Ostrihomská župa |
 
URL znaku = Coa_Hungary_County_Esztergom_(history).svg |
 
URL mapy = Esztergom county map.jpg |
 
URL polohy = Ostrihom.svg |
 
Rozloha = 1 076 |
 
Počet obyvateľov = 90 817 |
 
Hustota obyvateľstva = 84.4 |
 
Centrum = [[Ostrihom (mesto)|Ostrihom]] |
 
Krajiny = [[Słowacja]], [[Węgry]] |
 
Národnosť = [[Słowacy]] 8,3 %<br />[[Węgrzy]] 80,8 %<br />[[Niemcy]] 10,4 % |
 
Náboženstvo = Rzymskokatolickie 84,8 %<br />Reformowane 11,1 %<br />Ewangelickie 0,9 %<br />Mozaistyczne 3,0 % |
 
}}
 
  
'''Komitat Esztergom''' ({{w języku|hu|Esztergom vármegye}}, {{w języku|la|comitatus Strigoniensis}}, {{w języku|pl|komitat Ostrzyhom}}) – dawny [[komitat]] w środkowej części [[Królestwo Węgier|Królestwa Węgier]].
+
'''Komitat Esztergom''' (węg. ''Esztergom vármegye'', łac. ''comitatus Strigoniensis'', pol. ''komitat Ostrzyhom'') – dawny [[komitat]] w środkowej części [[Królestwo Węgier|Królestwa Węgier]].
  
 
Komitat był jednym z najstarszych na Węgrzech, powstał pod koniec X w. Rozciągał się na obu brzegach [[Dunaj]]u. Podczas najazdów tureckich komitat został spustoszony po [[bitwa pod Mohaczem|klęsce pod Mohaczem]] 29 sierpnia 1526 r. Po upadku Budy w 1541 r. Turcy zajęli część komitatu na lewym brzegu Dunaju, a w 1543 r. także Ostrzyhom. Okupowana przez [[Imperium Osmańskie]] południowa część komitatu utworzyła sandżak Estergon w ejalecie [[Buda (Budapeszt)|Budin]]. W 1594 r. wojska cesarskie wyzwoliły Ostrzyhom, ale w 1605 r. ponownie został zajęty przez Turków. W 1663 r. Turcy zdobyli całe terytorium komitatu, a jego północna część weszła w skład ejaletu [[Nowe Zamki|Uyvar]]. Komitat zostały przywrócone po wyparciu Turków w 1691 r. W wyniku [[Reformy józefińskie|reform józefińskich]] w latach 1786-1790 komitat był połączony z [[Komitat Komárom|komitatem Komárom]] w komitat Komárom-Esztergom. Następnie znów samodzielny komitat. Siedzibą władz komitatu był zamek w Ostrzyhomiu, od którego komitat wziął swą nazwę, a następnie od 1543 r. - kiedy terytorium stało się częścią Imperium Osmańskiego - siedziba znajdowała się poza komitatem, w latach 1605–1663 w [[Nowe Zamki|Érsekújvár]] w [[komitat Nyitra|komitacie Nyitra]], a ostatecznie od 1714 r. siedzibą było miasto Ostrzyhom<ref>Juraj Žudel: ''Stolice na Slovensku''. Bratislava: Obzor, 1984, s. 105-109</ref>.
 
Komitat był jednym z najstarszych na Węgrzech, powstał pod koniec X w. Rozciągał się na obu brzegach [[Dunaj]]u. Podczas najazdów tureckich komitat został spustoszony po [[bitwa pod Mohaczem|klęsce pod Mohaczem]] 29 sierpnia 1526 r. Po upadku Budy w 1541 r. Turcy zajęli część komitatu na lewym brzegu Dunaju, a w 1543 r. także Ostrzyhom. Okupowana przez [[Imperium Osmańskie]] południowa część komitatu utworzyła sandżak Estergon w ejalecie [[Buda (Budapeszt)|Budin]]. W 1594 r. wojska cesarskie wyzwoliły Ostrzyhom, ale w 1605 r. ponownie został zajęty przez Turków. W 1663 r. Turcy zdobyli całe terytorium komitatu, a jego północna część weszła w skład ejaletu [[Nowe Zamki|Uyvar]]. Komitat zostały przywrócone po wyparciu Turków w 1691 r. W wyniku [[Reformy józefińskie|reform józefińskich]] w latach 1786-1790 komitat był połączony z [[Komitat Komárom|komitatem Komárom]] w komitat Komárom-Esztergom. Następnie znów samodzielny komitat. Siedzibą władz komitatu był zamek w Ostrzyhomiu, od którego komitat wziął swą nazwę, a następnie od 1543 r. - kiedy terytorium stało się częścią Imperium Osmańskiego - siedziba znajdowała się poza komitatem, w latach 1605–1663 w [[Nowe Zamki|Érsekújvár]] w [[komitat Nyitra|komitacie Nyitra]], a ostatecznie od 1714 r. siedzibą było miasto Ostrzyhom<ref>Juraj Žudel: ''Stolice na Slovensku''. Bratislava: Obzor, 1984, s. 105-109</ref>.
Linia 69: Linia 56:
  
 
== Bibliografia ==
 
== Bibliografia ==
* [http://lexikon.katolikus.hu/E/Esztergom%20v%C3%A1rmegye.html Węgierska Encyklopedia Katolicka] {{lang|hu}}
+
* [http://lexikon.katolikus.hu/E/Esztergom%20v%C3%A1rmegye.html Węgierska Encyklopedia Katolicka] (po węgiersku).
 +
 
 +
|
 +
{{Uhorské župy na Słowacji}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
{{Infobox uhorská župa |
 +
Názov = Ostrihomská župa |
 +
URL znaku = Coa_Hungary_County_Esztergom_(history).svg |
 +
URL mapy = Esztergom county map.jpg |
 +
URL polohy = Ostrihom.svg |
 +
Rozloha = 1076 |
 +
Počet obyvateľov = 90 817 |
 +
Hustota obyvateľstva = 84.4 |
 +
Centrum = [[Ostrihom (mesto)|Ostrihom]] |
 +
Krajiny = [[Słowacja]], [[Węgry]] |
 +
Národnosť = [[Słowacy]] 8,3 %<br />[[Węgrzy]] 80,8 %<br />[[Niemcy]] 10,4 % |
 +
Náboženstvo = Rzymskokatolickie 84,8 %<br />Reformowane 11,1 %<br />Ewangelickie 0,9 %<br />Mozaistyczne 3,0 % |
 +
}}
 +
|}
  
 
== Przypisy ==
 
== Przypisy ==

Wersja z 11:21, 8 kwi 2021

Plik:Slovakia Ostrihom.jpg
Ostrihomská župa w południowej Słowacji

Komitat Esztergom (węg. Esztergom vármegye, łac. comitatus Strigoniensis, pol. komitat Ostrzyhom) – dawny komitat w środkowej części Królestwa Węgier.

Komitat był jednym z najstarszych na Węgrzech, powstał pod koniec X w. Rozciągał się na obu brzegach Dunaju. Podczas najazdów tureckich komitat został spustoszony po klęsce pod Mohaczem 29 sierpnia 1526 r. Po upadku Budy w 1541 r. Turcy zajęli część komitatu na lewym brzegu Dunaju, a w 1543 r. także Ostrzyhom. Okupowana przez Imperium Osmańskie południowa część komitatu utworzyła sandżak Estergon w ejalecie Budin. W 1594 r. wojska cesarskie wyzwoliły Ostrzyhom, ale w 1605 r. ponownie został zajęty przez Turków. W 1663 r. Turcy zdobyli całe terytorium komitatu, a jego północna część weszła w skład ejaletu Uyvar. Komitat zostały przywrócone po wyparciu Turków w 1691 r. W wyniku reform józefińskich w latach 1786-1790 komitat był połączony z komitatem Komárom w komitat Komárom-Esztergom. Następnie znów samodzielny komitat. Siedzibą władz komitatu był zamek w Ostrzyhomiu, od którego komitat wziął swą nazwę, a następnie od 1543 r. - kiedy terytorium stało się częścią Imperium Osmańskiego - siedziba znajdowała się poza komitatem, w latach 1605–1663 w Érsekújvár w komitacie Nyitra, a ostatecznie od 1714 r. siedzibą było miasto Ostrzyhom[1].

W okresie przed I wojną światową komitat dzielił się na dwa powiaty i jedno miasto.

Po traktacie w Trianon komitat został podzielony pomiędzy Czechosłowację i Węgry. Pozostała przy Węgrzech część została w 1923 r. połączona z pozostałą częścią komitatu Komárom w nowy komitat Komárom és Esztergom[2].

W wyniku pierwszego arbitrażu wiedeńskiego w 1938 r. północna część komitatu powróciła do Węgier i komitat został odtworzony. Po drugiej wojnie światowej przywrócono granicę z 1938 r.

Obecnie teren komitatu jest podzielony pomiędzy kraj nitrzański na Słowacji, pozostała przy Węgrzech część po reformie administracyjnej z 1950 r. wchodzi w skład komitatu Komárom-Esztergom ze stolicą w Tatabánya.

Powiaty (járás)
Powiat Siedziba władz
Esztergom Ostrzyhom
Párkány Muzsla, od 1908 Párkány
Miasta komitackie (rendezett tanácsú város)
Ostrzyhom

Bibliografia

60px Župy węgierskie na Słowacji 20px

♦ Abovsko-turnianska ♦ Bratislavská ♦ Gemersko-malohontská ♦ Hontianska ♦ Komárňanská ♦ Liptovská ♦ Mošonská ♦ Nitrianska ♦ Novohradská ♦ Oravská ♦ Ostrihomská ♦ Rábska ♦ Spišská ♦ Šarišská ♦ Tekovská ♦ Trenčianska ♦ Turčianska ♦ Užská ♦ Zemplínska ♦ Zvolenská

Ostrihomská župa
Župa w Królestwie Węgier
Herb župy
Położenie župy w Królestwie Węgier
Państwo Uhorsko Uhorsko
Aktualne państwa Słowacja, Węgry
Stolica župy Ostrihom
Rozloha 1076 km²
Obyvateľstvo 90 817 (1910) [3]
 -   72 166 (1880) [4]
Gęstość 84,4 os./km²
Narodowości (1910)[5] Słowacy 8,3 %
Węgrzy 80,8 %
Niemcy 10,4 %
Narodowości (1880)[4] Węgrzy 76,46 %
Niemcy 11,6 %
Słowacy 7,69 %
Rumuni 0,08 %
Rusini 0 %
Serbowie i Chorwaci 0,03 %
Inni 0,33 %
Wyznania (1910)[6] Rzymskokatolickie 84,8 %
Reformowane 11,1 %
Ewangelickie 0,9 %
Mozaistyczne 3,0 %

Przypisy

  1. Juraj Žudel: Stolice na Slovensku. Bratislava: Obzor, 1984, s. 105-109
  2. § 11 pkt 2 1923. évi XXXV. törvénycikk a közszolgálatban álló tisztviselők és egyéb alkalmazottak létszámának csökkentéséről és egyes kapcsolatos intézkedésekről
  3. 1. Az összes lélekszám, .... [W:] A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. : Első rész. A népesség főbb adatai községek és népesebb puszták, telepek szerint. Budapest : Magyar Kir. Központi Statisztikai Hivatal : Athenaeum Irodalmi és Nyomdai R.-társulat, 1912. Dostępne online. s. 12 – 13. (po węgiersku)
  4. 4,0 4,1 REISZ, László. A Magyar Társadalomtudományok Digitális Archívuma [online]. [Cit. 2014-09-24]. Dostępne online. (po węgiersku)
  5. 6. A népség anyanyelve ... [6. Materinský jazyk obyvateľstva ...]. [W:] A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. : Első rész. A népesség főbb adatai községek és népesebb puszták, telepek szerint. Budapest : Magyar Kir. Központi Statisztikai Hivatal : Athenaeum Irodalmi és Nyomdai R.-társulat, 1912. Dostępne online. s. 22 – 27. (po węgiersku)
  6. 8. A népség vallása .... [W:] A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. : Első rész. A népesség főbb adatai községek és népesebb puszták, telepek szerint. Budapest : Magyar Kir. Központi Statisztikai Hivatal : Athenaeum Irodalmi és Nyomdai R.-társulat, 1912. Dostępne online. s. 30 – 33. (po węgiersku).