|
Atyusz Salamon (* nieznana, † 1227÷33), węgierski wielmoża, sędzia królewski przez krótki okres 1222 roku, za panowania Andrzeja II.[1]
Solomon from the kindred Atyusz (; died between 1227 and 1233) was a Hungarian noble, who served as Judge royal for a short period in 1222, during the reign of Andrew II of Hungary.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
Rodzina
Urodził się jako drugi syn Miski II, który był wychowawcą młodego księcia Béli. Jego starszym bratem był Miski III, która działał jako ispán w komitacie Vas w 1214 roku. Salomon miał kilku kuzynów, w tym Atyusza III i Laurentego, kariery trzech z nich przeplatały się wiele razy.[2]
He was born into the Atyusz kindred as the second son of Miska II, who was an educator of the young Duke Béla. His older brother was Miska III, who functioned as ispán of Vas County in 1214. Solomon had several cousins, including Atyusz III and Lawrence, the careers of three of them had intertwined many times.
Żoną Salamona była niejaka Ahalyz (także Elżbieta), która przyjechała z Francji na Węgry, przywieziona przez Atyusza III i osiedliła się w rodzinnym majątku Widhor w komitacie Valkó[3]. Pobrali się po 1224 r., po śmierci pierwszego męża Ahalyzy, Negol Batiza , który w 1222 r. zastąpił Salamona na stanowisku sędziego królewskiego i sprawował urząd do śmierci. Ahalyz była pokojówką honorową królowej Jolán, drugiej małżonki króla Andrzeja II[4]. Salamon i Ahalyz nie mieli dzieci, a po śmierci Salamona francuska szlachcianka po raz trzeci poślubiła Bajóti Bertranda, według współczesnego dokumentu z 1244 r.[3]
Solomon's wife was a certain Ahalyz (also Elizabeth), who came from France to Hungary, accompanied by Atyusz III, and settled down in a family estate of Widhor in Valkó County.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} They married after 1224, following the death of Ahalyz's first husband Batiz Negol, who, otherwise, succeeded Solomon as Judge royal in 1222 and held the office until his death. Ahalyz was a maid of honor for Queen Yolanda, the second spouse of King Andrew II.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Solomon and Ahalyz had no children, and following Solomon's death, the French noblewoman married third time to Bertrand Bajóti, according to a contemporary document from 1244.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
Kariera
Salomon został po raz pierwszy wymieniony jako skarbnik królewski w 1214 r .; poprzednie prace archontologiczne i biograficzne (np. Wertner) określały go jako pierwszego znanego urzędnika, który został powołany na to stanowisko,[3][4] niemniej jednak archontologia Attili Zsoldosa nakreśliła wstępne założenia stanowiska z XII wieku[1]. Pełnił tę funkcję do 1215 r., gdy zastąpił go Dénes, syn Ampuda, najbardziej zaufanego doradcy finansowego Andrzeja II. Jak podaje Regestrum Varadinense, w tym czasie w 1214 r. Solamon działał również jako ispán komitatu Bács[3]. W następnym roku był szefem komitatu Nyitra[1]. Zgodnie z dyplomem wydanym w 1215 r. Salamon poprzednio bezprawnie uzurpował sobie ziemię pewinego rycerza o imieniu Wilermus między Murą a Drawą[3].
Solomon was first mentioned as Master of the treasury in 1214; former archontological and biographical works (e.g. Wertner) referred to him as the first known office-holder who was appointed to this position,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} however Attila Zsoldos' archontology has outlined the 12th-century preliminaries of the position.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Nevertheless, the office of Master of the treasury became a permanent dignity with defined and circumscribed jurisdiction under Solomon Atyusz. He served in that capacity until 1215, when he was replaced by Denis, son of Ampud, the most trusted financial adviser of Andrew II. As the Regestrum Varadinense wrote, Solomon also functioned as ispán of Bács County during that time in 1214.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} In the following year, he was head of Nyitra County.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} According to a diploma issued in 1215, Solomon had formerly unlawfully usurped a land of a certain knight Wilermus between the Mura and Drava rivers.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
Według niektórych opinii, Salamon brał udział w zabójstwie królowej Gertrudy w 1213 r.[4], jednak założenie to było nieuzasadnione, gdyż wstąpił na dwór książęcy Béli, który nigdy nie zapomniał o matce i wyrażał dla niej głęboki szacunek. wielu z jego królewskich czarterów, a następnie ukarano żywych winowajców. Andrzej II został zmuszony do podzielenia się swoimi królestwami ze swoim spadkobiercą, dlatego Béla został księciem slawońskim w 1220 r., zaś Salomon został mianowany banem slawońskim jako lojalny zwolennikm Béli (znał go od dzieciństwa)[1]. Wkrótce zastąpił go kuzyn Atyusz III. Kiedy Andrzej II skutecznie anulował niezadowolony ruch oporu szlachty, który doprowadził do Złotej Bulli z 1222 r., Salamon został mianowany sędzią królewskim pod koniec 1222 r., zastępując swojego kuzyna Atyusz Lőrinca, lecz na krótko opuścił stanowisko[4]. Karta królewska z 1227 r. wymienia go również jako ispána komitatu Moson w 1222 r.[1] Wkrótce Salamon po raz drugi został banem Slawonii i zachował tę godność do 1224 r.[1] Poza tym pełnił również funkcję kierownika komitatu Zala[1].
According to some opinions, Solomon had participated in the assassination of Queen Gertrude in 1213,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} however this assumption is unfounded, as he joined to the ducal court of Béla, who had never forgot his mother and declared his deep respect for her in many of his royal charters, and subsequently punished the alive culprits. Andrew II forced to share his realms with his heir, thus Béla was made Duke of Slavonia in 1220, while Solomon was appointed Ban of Slavonia as Béla's loyal supporter (who he had known since childhood).{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Soon he was replaced by his cousin Atyusz III. When Andrew II successfully annulled the disgruntled nobles' resistance movement which evolved to the Golden Bull of 1222, Solomon was appointed Judge royal at the end of 1222, replacing his cousin Lawrence Atyusz, however left the position shortly.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} A royal charter from 1227 also mentioned him as ispán of Moson County referring to 1222.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Soon, Solomon became Ban of Slavonia for the second time and held the dignity until 1224.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Beside that he also functioned as head of Zala County.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
W 1226 roku został ponownie wymieniony jako ban Slawonii w książęcym statucie nowo zainstalowanego Kolomana, księcia Slawonii, wydanego w Splicie (lub Spalato).[3] Utrzymywał tę godność obok Valeginusa, po raz pierwszy urząd został podzielony na dwa odrębne banowiny, jednak nie było pewności, kto był odpowiedzialny odpowiednio za jurysdykcję slawońską, a kto za chorwacką[1]. W następnym roku Salamon pojawił się ponownie jako jedyny urzędnik, gdy uczestniczył jako świadek w procesie.[3] Zmarł przed 1233 r., kiedy w ustaleniu granic wspomniano, że jego poprzednie trzy dobra przeszły na własność miejscowego szlachcica Igmánd Andása[3].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 29, 43-44, 62, 169, 174, 231.
- ↑ Engel: Genealógia (Genus Atyusz)
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 Nemes, Gábor (2006). Az Atyusz nemzetség. W: J. Újváry, Zsuzsanna (ed.). Tanulmányok évszázadok történelméből [Eseje o wiekach historii]. Pázmány Péter Catholic University. str. 23, 26-27.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 270, 287.
Źródła
- Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1.
- Nemes, Gábor (2006). Az Atyusz nemzetség. W: J. Újváry, Zsuzsanna (ed.). Tanulmányok évszázadok történelméből [Eseje o wiekach historii]. Pázmány Péter Catholic University. str. 13–39. ISBN 963-9206-24-5.
- Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.
|
|
