Péc Gergely

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania


Péc Gergely (* nieznana, † po 1296÷1309), węgierski szlachcic, rycerz, sędzia królewski w 1288 roku. Przodek późnośredniowiecznej potężnej rodziny Marczalli.

Rodzina

Gergely urodził się w pierwszej połowie lat czterdziestych XIII wieku. Pochodził z gałęzi Zala rozległego rodu Péc, który posiadał na dużą skalę posiadłości w kilku okręgach Zadunaja, oprócz innych części Królestwa Węgier. Był najstarszym synem Marka I, który pojawił się we współczesnych mu dokumentach w latach 1240–1245. Grzegorz miał czterech młodszych braci: Marka II, Stefana, Łukasza III i Apora[1]. Stefan był przodkiem rodziny Berzence (lub Musinai) i jej gałęzi: Lorántfis i Sándorfis[2]. Łukasz był ispánem komitatu Zala, podczas gdy Apor był uważany za wpływowego barona na przełomie XIII i XIV wieku. Ich kuzynem był Denis, najbardziej znany członek klanu.

Ze szlachcianką o nieznanym imieniu, Gergely miał syna Joachima. O Joachimie pisano w dokumentach z lat 1311–1321. Jego zamek w Szentgyörgy (zwany także Békavár, zwany „Zamkiem Żaby”) był oblegany i zajęty przez Andrzeja Kőszegiego około 1315 r.[3] Poprzez swojego jedynego wnuka Stefana Gergelyego był przodkiem potężnej rodziny Marczalli, która stała się wpływową w XV wieku. Rodzina wta ymarła w 1487 r.[4]

Kariera

Gergely został po raz pierwszy wspomniany w przywileju królewskim z 1266 r., który określa go mianem ispánem z Rojcsa (obecnie Rovišće, Chorwacja), który leżał na terytorium komitatu Kőrös (Križevci) i należał do władztwa Beli, księcia slawońskiego.[5] W tym charakterze Gergely uczestniczył w bułgarskiej kampanii, która odbyła się w tym roku. Gdy wasal księcia Stefana, despot Jacob Svetoslav podporządkował się carowi Bułgarii Konstantynowi Tichowi z Bułgarii, korzystając z wojny domowej na Węgrzech, przekroczył Dunaj w 1265 r. i napadł na węgierskie fortece na północ od rzeki należącej do władztwa księcia Stefana. W odpowiedzi, po tym, jak Bela IV i jego syn Stefan podpisali traktat pokojowy na Wyspie Królików, rex junior, przy ograniczonym wsparciu królewskiej armii Beli, najechali Bułgarię latem 1266 roku. Główna armia zajęła Widiń, Plewen i inne forty, podczas gdy inna armia dowodzona przez Gergelyego rozgromiła Bułgarów we Vrchovie (lub Vracsa). W tym samym czasie Egyed II Monoszló poprowadził armię Stefana do skutecznego ataku i zdobycia Tyrnowa, plądrując także okoliczne tereny[6]. Historyk Attila Zsoldos, uważał, że intencją powołania młodego Gergelyego na przywódcę jednej z zaangażowanych armii było umożliwienie mu wykazania się umiejętnościami wojskowymi. Książę Stefan, utalentowany dowódca wojskowy, starał się budować osobiste relacje ze szlachcicami, którzy przybyli do Bułgarii za panowania jego ojca Beli.[6]

Kariera polityczna Gergelyego osiągnęła swój szczyt za panowania króla Węgier Władysława IV, którego rządy cechowała feudalna anarchia, gdy wiele grup baronów – przede wszystkim Csákowie, Kőszegi i Gutkeledowie – walczyło przeciwko sobie o najwyższą władzę. Gdy Bela z Maczwy został zamordowany przez Henryka I. Kőszegiego i jego żołnierzy w wyniku ostrego sporu około 15 listopada 1272 r.[6] jego prowincja, Księstwo Maczwy, zostało podzielone między członków wiodących rodzin szlacheckich. Gergely został banem Barancsy i banem Kucsó (obecnie odpowiednio Braničevo i Kučevo w środkowo-wschodniej Serbii), po raz pierwszy wspomniany w tym charakterze 27 listopada. Nadal posiadał obie godności 14 maja 1273 r.[5] Jednak oba banaty okazały się krótkotrwałymi jednostkami administracyjnymi. Jego następcą został Stefan, syn Tekesa jako ban Kucsó w 1279 roku, podczas gdy regionem Braničevo rządzili dwaj bułgarscy arystokraci, bracia Darman i Kudelin wkrótce po ostatnim wystąpieniu Gergelyego jako ban.[5]

Gergely walczył z wojskami czeskiego Ottokara II, który najechał pogranicze Węgier w kwietniu 1273 r. Uczestniczył w licznych starciach przeciwko armii morawskiej wraz ze swoimi krewnymi: Denisem i Benedyktem Pécami[7]. Gergely był ispánem komitatu Somogy od czerwca do września / grudnia 1275 r.[5] Odzyskał urząd około lipca 1276 r., piastując stanowisko do tego samego miesiąca następnego roku.[5] Funkcję sędziego królewskiego pełnił około września 1288 r., w ostatnich latach panowania Władysława IV[5]. Możliwe, że zachował tę godność do przyszłego roku, kiedy zastąpił go Amadeusz Aba.[7]

Po zabójstwie Władysława w 1290 r. Gergely został uznany za zaufanego króla Węgier Andrzeja III. Jego odziedziczone i nabyte ziemie leżały na granicy domen dwóch oligarchicznych domen: Csáków i Kőszegich, więc jego status polityczny, społeczny i finansowy był stale zagrożony. Jest prawdopodobne, że zbudował zamek Szentgyörgy, aby chronić swoje ziemie przed Kőszegimi[3]. Został ispánem komitatów: Bars i Nyitra w 1291 r., aby reprezentować władzę królewską wobec klanu Csák[5]. Gdy Andrzej III i książę Austrii Albert wspólnie zaatakowali ziemie Kőszegich i ich główny fort w Kőszeg w sierpniu 1296 r., Gergely wziął udział w tej kampanii wojskowej. To ostatnia istotna informacja o nim. Po śmierci Andrzeja w 1301 r. Gergely wycofał się z życia publicznego, jeśli w ogóle żył. Według nieautentycznego dokumentu z lipca 1309 roku (w rzeczywistości została napisana sto lat później), działał on jako arbiter w pozwie pomiędzy Tengerdisami a opactwem Somogyvár[7].

Przypisy

  1. Engel: Genealógia (Genus Péc 1. Zala - gałąź)
  2. Engel: Genealógia (Genus Péc 3. Berzencei [Musinai] - gałąź)
  3. 3,0 3,1 Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I. [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 426.
  4. Engel: Genealógia (Genus Péc 2. Marcali - gałąź)
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 35, 51–52, 135, 177, 188, 194.
  6. 6,0 6,1 6,2 Zsoldos, Attila (2007). Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években [Sprawy rodzinne: konflikt między Belą IV a młodszym królem Stefanem w latach 60. XIII wieku]. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 95, 98, 143.
  7. 7,0 7,1 7,2 Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 289.

Źródła

  • Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I. [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
  • Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1.
  • Zsoldos, Attila (2007). Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években [Sprawy rodzinne: konflikt między Belą IV a młodszym królem Stefanem w latach 60. XIII wieku]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-15-4.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN 978-963-9627-38-3.

Zobacz także

Péc Gergely (węg.)

Ban Barancs
Ban Kucsó
Sędzia królewski
Ban Barancs
Okres od 1272
do 1273
Poprzednik brak informacji
Następca Darman i Kudelin
Ban Kucsó
Okres od 127
do 1273
Poprzednik brak informacji
Następca István, syn Tekesa
Sędzia królewski
Okres 1288
Poprzednik Balassa Demeter
Następca Hont-Pázmány II. Ivánka
Dane biograficzne
Klan Péc
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny ok.1240
Śmierć po 1296/1309
Ojciec I. Márk
Matka nieznana
Żona nieznana
Dzieci Joachim