|
Baranya vármegye (pol. Komitat Baranya, serb-chor. Baranjska županija, niem. Komitat Baranya, łac Comitatus Baranyiensis, Baraniensis, Baranyensis) był jednostką administracyjną w południowej części Królestwa Węgier. Obecnie większość obszaru należy do komitatu Baranya na Węgrzech, podczas gdy południowo-wschodnia część jest częścią Chorwacji.
Geografia
Komitat znajdowało się w rejonie dolnej doliny Drawy od linii rzeki Alma do ujścia Drawy do Dunaju. Jego terytoria rozciągały się na obu brzegach Drawy; na północy do lasów Zselic (obecnie Mecsek), na południu do Pozsegahava (obecnie góry Papuk). Większość jego terytorium była pokryta wzgórzami, a kulminacją są góry Mecsek oraz pogórze Baranyai-dombság. Komitat graniczył z komitatami: od wschodu z Bács-Bodrog, od południa z Verőce, od zachodu z Somogy, od północy z Tolna, natomiast do 1932 r. od północnego wschodu z Pest-Pilis-Solt-Kiskun. Najważnieszymi rzekami były Dunaj i Drawa.
Historia
Komitat Baranya, podobnie do swojego sąsiada, komitatu Bács-Bodrog był najwcześniej utworzony komitatem królewskim. W XVI w. zajęty został przez Imperium osmańskie i utworzono tam nową jednostkę administracyjną – sandżak ze stolicą w Mohaczu. W XVII w. obszar komitatu został włączony do monarchii habsburskiej, po czym wrócił do Królestwa Węgier.
W 1918 r. komitat zajęły oddziały serbskie i na pewien czas znalazł się we władaniu Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców. W wyniku traktatu z Trianon większa jego część pozostała na Węgrzech, a mniejsza, południowo-wschodnia, trafiła do Jugosławii. W latach 1941-45 obszar komitatu został uzupełniony oddzieloną częścią (Baranyai Háromszög), ale po zakończeniu II wojny światowej Jugosławia odzyskała utracone terytorium. W 1991 r. Chorwacja uzyskała niepodległość, więc od tej pory południowo-wschodnia część historycznego komitatu należy do niej.
|
|
|
| Okres
|
Podmiot polityczny
|
| ok.1000-1526
|
Królestwo Węgier
|
| 1526-1699
|
okupacja turecka
|
| 1699-1867
|
Królestwo Węgier
|
| 1867−1918
|
Austro-Węgry
|
| 1918-1941
|
Węgry (większa część), Jugosławia (mniejsza część − Baranyai Háromszög)
|
| 1941-1945
|
Węgry (całość)
|
| 1945-1991
|
Węgry (większa część), Jugosławia (mniejsza część)
|
| 1991−
|
Węgry (większa część), Chorwacja (mniejsza część)
|
|