Węgierscy oligarchowie

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Oligarchapan prowincjonalny oznacza szlachcica, małego króla, który rządził autonomicznie nad większą częścią kraju. Zwykle korzystał także z przywilejów królewskich, niezależnie od aprobaty króla. Okres świetności oligarchów na Węgrzech przypadał na okres między najazdem Tatarów a śmiercią Mateusza III Csáka. Ta epoka jest czasami określana jako „anarchia feudalna”, nawiązująca do osłabienia władzy centralnej (królewskiej).

Średniowieczni oligarchowie węgierscy

Suwerenne terytoria królewiąt na Węgrzech na początku XIV wieku

Lojalni oligarchowie według Attili Zsoldosa

[...]

Attila Zsoldos w Hűséges oligarchák po raz pierwszy w badaniu z 2012 r. rozróżnił „oligarchę” od „prowincjała” działającego w imieniu króla. Według niego Ugrin Csáka należały do kategorii prowincjałów, ponieważ w swojej prowincji od Temesváru do Pozsegę zezwolił na funkcjonowanie władzy króla (np. sprawiedliwość królewską; darowizny majątku, cła, zwolnienia podatkowe i przypadki, w których jeśli ktoś zmarł bez spadkobiercy to jego ziemie przypadały koronie). Zsoldos oparł swoje ustalenia na źródłach pierwotnych. W te myśli Zsoldosa „władca prowincji” nie jest już synonimem dotychczas używanego oligarchy, ale nową koncepcją. W tym nowym sensie władca prowincji: „w średniowiecznym królestwie węgierskim jest to zinstytucjonalizowana władza, która jest jedynym przedstawicielem woli królewskiej na terytoriach wielu komitatów”, podczas gdy skonfrontowany z nią oligarcha jest „władcą prowincji, który wyłącza władzę królewską ze swojej prowincji”.[2] Według Zsoldosa rządy prowincji harmonijnie wpisują się w tradycyjny porządek państwowy w tym kraju. Stało się dysharmonią, a zatem elementem, który należy wyeliminować, gdy władca prowincji zostanie oligarchą. Według niego potwierdza to również fakt, że po śmierci Ugrina w 1311 r. jego syn Mikołaj, w przeciwieństwie do synów innych oligarchów, nie zbuntował się przeciwko Karolowi Robertowi. Po 1311 r. w prowincji Ugrina nie przeszkadzano nowym królewskim ispánom [2].

Przypisy

  1. Uj Idők lexikona I–XXIV. Budapest: Singer és Wolfner Irodalmi Intézet Rt. 1936–1942.
  2. 2,0 2,1 Zsoldos, Attila. Hűséges oligarchák, A történettudomány szolgálatában: Tanulmányok a 70 éves Gecsényi Lajos tiszteletére. Magyar Országos Levéltár, str. 347–354. (2012). ISBN 978-963-7228-34-6