Miklós (palatyn): Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "skarbnik|" na "mistrz skarbu|")
 
(Nie pokazano 5 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:1b]]
+
[[Kategoria:0]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Nicholas,_Palatine_of_Hungary
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Nicholas,_Palatine_of_Hungary
Linia 52: Linia 52:
 
|}
 
|}
  
'''Miklós''' (pol. ''Mikołaj'') (* nieznana, † po 1215), węgierski szlachcic, wpływowy możnowładca, dwukrotnie służył jako palatyn podczas panowania króla Węgier [[II. András|Andrzeja II]].
+
'''Miklós''' (pol. ''Mikołaj'') (* nieznana, † po 1215), węgierski szlachcic, wpływowy możnowładca, dwukrotnie służył jako palatyn podczas panowania króla Węgier [[II. András|Andrzeja II]].
  
 
== Pochodzenie ==
 
== Pochodzenie ==
  
Jego pochodzenie jest niepewne: zgodnie z królewskim przywilejem wydanym w 1233 r. imiennika [[Miklós, syn Miklósa|Miklósa, (syn Miklósa)]], który sprawował [[skarbnik|skarbnika królewskiego]] od 1231 do 1235 r. <ref>Zsoldos 2011, str. 334.</ref> W ten sposób wykluczono z absolutną pewnością, że palatyn Mikołaj był identyczny z [[Szák Miklós|Mikołajem Szákiem (?)]], [[Csák Miklós|Mikołajem Csákiem]] lub Mikołajem, bratem [[I. Mojs|Mojsa I]], którzy wszyscy byli w tym czasie baronami Andrzeja II <ref>Zsoldos 2011, str. 333.</ref>.
+
Jego pochodzenie jest niepewne: zgodnie z królewskim przywilejem wydanym w 1233 r. imiennik [[Miklós, syn Miklósa|Miklósa, (syn Miklósa)]], który sprawował funkcję [[mistrz skarbu|skarbnika królewskiego]] od 1231 do 1235 r. <ref>Zsoldos 2011, str. 334.</ref> W ten sposób wykluczono z absolutną pewnością, że palatyn Mikołaj był identyczny z [[Szák Miklós|Mikołajem Szákiem (?)]], [[Csák Miklós|Mikołajem Csákiem]] lub Mikołajem, bratem [[I. Mojs|Mojsa I]], którzy wszyscy byli w tym czasie baronami Andrzeja II <ref>Zsoldos 2011, str. 333.</ref>.
  
 
== Kariera ==
 
== Kariera ==
Linia 62: Linia 62:
 
We współczesnych zapisach Miklós został po raz pierwszy wspomniany jako [[ban Slawonii]] w 1200 roku, gdy Andrzej, brat króla [[Emeryk]]a, posiadał królewski tytuł [[Książę Slawonii|księcia Slawonii]], więc można założyć, że Miklós był lojalnym zwolennikiem Andrzeja, który kilka razy zbuntował się przeciwko rządom swego brata.<ref name='Zsoldos_42'>Zsoldos 2011, str. 42.</ref> Według [[Markó László|László Markó]] i dawnych prac [[Archontologia|archontologicznych]] Miklós służył także jako [[ispán]] komitatu [[Zala]] w latach 1199–1200<ref name='Markó_240'>Markó 2006, str. 240.</ref>, jednak historyk [[Zsoldos Attila|Attila Zsoldos]] odróżnia palatyna Miklósa od [[I. Miklós|Mikołaja I z Siedmiogrodu]], który był również [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] w 1199 roku i był, zdaniem Zsoldosa, [[ispán]]em kilku komitatów jako lojalny człowiek Emeryka.<ref name='Zsoldos_332'>Zsoldos 2011, str. 332.</ref> Palatyn Miklós został wymieniony jako ''ispán'' na dworze księcia  Andrzeja od 1200 do 1202.<ref name='Markó_240'/>
 
We współczesnych zapisach Miklós został po raz pierwszy wspomniany jako [[ban Slawonii]] w 1200 roku, gdy Andrzej, brat króla [[Emeryk]]a, posiadał królewski tytuł [[Książę Slawonii|księcia Slawonii]], więc można założyć, że Miklós był lojalnym zwolennikiem Andrzeja, który kilka razy zbuntował się przeciwko rządom swego brata.<ref name='Zsoldos_42'>Zsoldos 2011, str. 42.</ref> Według [[Markó László|László Markó]] i dawnych prac [[Archontologia|archontologicznych]] Miklós służył także jako [[ispán]] komitatu [[Zala]] w latach 1199–1200<ref name='Markó_240'>Markó 2006, str. 240.</ref>, jednak historyk [[Zsoldos Attila|Attila Zsoldos]] odróżnia palatyna Miklósa od [[I. Miklós|Mikołaja I z Siedmiogrodu]], który był również [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] w 1199 roku i był, zdaniem Zsoldosa, [[ispán]]em kilku komitatów jako lojalny człowiek Emeryka.<ref name='Zsoldos_332'>Zsoldos 2011, str. 332.</ref> Palatyn Miklós został wymieniony jako ''ispán'' na dworze księcia  Andrzeja od 1200 do 1202.<ref name='Markó_240'/>
  
Miklós był pierwszym [[palatyn]]em Andrzeja II, który wstąpił na tron ​​węgierski w 1205 r.<ref name='Szőcs_249'>Szőcs 2014, str. 249.</ref> Poza tym pełnił również funkcję [[ispán]]a komitatu [[Újvár]] w 1205 r.<ref name='Zsoldos_216'>Zsoldos 2011, str. 216.</ref>, następnie [[ispán]]a komitatu [[Nyitra]] między 1205 a 1207<ref name='Zsoldos_174'>Zsoldos 2011, str. 174.</ref>, a na koniec [[ispán]]a komitatu [[Szolnok]] w 1207 r.<ref name='Zsoldos_209'>Zsoldos 2011, str. 209.</ref> W latach 1208–1210 pełnił funkcję [[sędzia|sędziego królewskiego]]<ref name='Zsoldos_28'>Zsoldos 2011, str. 28.</ref>, i jednocześnie pełnił funkcje [[ispán]]a komitatu [[Pozsony]] (1208 i 1211-1212)<ref name='Zsoldos_183'>Zsoldos 2011, p. 183.</ref> i [[Keve]] (1208-1209 i 1209-1210).<ref name='Zsoldos_161'>Zsoldos 2011, str. 161.</ref> W latach 1212–1213 był [[ispán]]em komitatu [[Sopron]]<ref name='Zsoldos_197'>Zsoldos 2011, str. 197.</ref>.
+
Miklós był pierwszym [[palatyn]]em Andrzeja II, króla Węgier od 1205 r.<ref name='Szőcs_249'>Szőcs 2014, str. 249.</ref> Poza tym pełnił również funkcję [[ispán]]a komitatu [[Újvár]] w 1205 r.<ref name='Zsoldos_216'>Zsoldos 2011, str. 216.</ref>, następnie [[ispán]]a komitatu [[Nyitra]] między 1205 a 1207<ref name='Zsoldos_174'>Zsoldos 2011, str. 174.</ref>, a na koniec [[ispán]]a komitatu [[Szolnok]] w 1207 r.<ref name='Zsoldos_209'>Zsoldos 2011, str. 209.</ref> W latach 1208–1210 pełnił funkcję [[sędzia|sędziego królewskiego]]<ref name='Zsoldos_28'>Zsoldos 2011, str. 28.</ref>, i jednocześnie pełnił funkcje [[ispán]]a komitatu [[Pozsony]] (1208 i 1211-1212)<ref name='Zsoldos_183'>Zsoldos 2011, p. 183.</ref> i [[Keve]] (1208-1209 i 1209-1210).<ref name='Zsoldos_161'>Zsoldos 2011, str. 161.</ref> W latach 1212–1213 był [[ispán]]em komitatu [[Sopron]]<ref name='Zsoldos_197'>Zsoldos 2011, str. 197.</ref>.
  
Po raz drugi został mianowany [[palatyn]]em w 1213 r., zastępując [[Bár-Kalán Bánk|Bána Bar-Kalána]], który brał udział w zabójstwie królowej [[Gertruda|Gertrudy]]<ref name='Zsoldos_17'>Zsoldos 2011, str. 17.</ref>. Wcześniejsze prace archontologiczne napisane przez historyków [[Wertner Mór|Móra Wertnera]] i [[Pauler Gyula|Gyula Paulera]] dowodziły, że okres od 1213 do 1214 był pierwszym okresem '''palatynalnym''' [[Szák Miklós|Mikołaja Száka]] '''(?)'''<ref name='Szőcs_55'>Szőcs 2014, str. 55.</ref>. Miklós był także [[ispán]]em komitatu [[Csanád]] w 1213 r.<ref name='Zsoldos_146'>Zsoldos 2011, str. 146.</ref> oraz [[ispán]]em komitatu [[Bodrog]] w latach 1214–1215.<ref name='Zsoldos_142'>Zsoldos 2011, str. 142.</ref>
+
Po raz drugi został mianowany [[palatyn]]em w 1213 r., zastępując [[Bár-Kalán Bánk|Bána Bar-Kalána]], który brał udział w zabójstwie królowej [[Gertruda|Gertrudy]]<ref name='Zsoldos_17'>Zsoldos 2011, str. 17.</ref>. Wcześniejsze prace archontologiczne napisane przez historyków [[Wertner Mór|Móra Wertnera]] i [[Pauler Gyula|Gyula Paulera]] dowodziły, że okres od 1213 do 1214 był pierwszym okresem sprawowania funkcji palatyna przez [[Szák I. Miklós|Mikołaja Száka]]<ref name='Szőcs_55'>Szőcs 2014, str. 55.</ref>. Miklós był także [[ispán]]em komitatu [[Csanád]] w 1213 r.<ref name='Zsoldos_146'>Zsoldos 2011, str. 146.</ref> oraz [[ispán]]em komitatu [[Bodrog]] w latach 1214–1215.<ref name='Zsoldos_142'>Zsoldos 2011, str. 142.</ref>
  
 
==Przypisy==
 
==Przypisy==

Aktualna wersja na dzień 19:24, 12 wrz 2020

Miklós (pol. Mikołaj) (* nieznana, † po 1215), węgierski szlachcic, wpływowy możnowładca, dwukrotnie służył jako palatyn podczas panowania króla Węgier Andrzeja II.

Pochodzenie

Jego pochodzenie jest niepewne: zgodnie z królewskim przywilejem wydanym w 1233 r. imiennik Miklósa, (syn Miklósa), który sprawował funkcję skarbnika królewskiego od 1231 do 1235 r. [1] W ten sposób wykluczono z absolutną pewnością, że palatyn Mikołaj był identyczny z Mikołajem Szákiem (?), Mikołajem Csákiem lub Mikołajem, bratem Mojsa I, którzy wszyscy byli w tym czasie baronami Andrzeja II [2].

Kariera

We współczesnych zapisach Miklós został po raz pierwszy wspomniany jako ban Slawonii w 1200 roku, gdy Andrzej, brat króla Emeryka, posiadał królewski tytuł księcia Slawonii, więc można założyć, że Miklós był lojalnym zwolennikiem Andrzeja, który kilka razy zbuntował się przeciwko rządom swego brata.[3] Według László Markó i dawnych prac archontologicznych Miklós służył także jako ispán komitatu Zala w latach 1199–1200[4], jednak historyk Attila Zsoldos odróżnia palatyna Miklósa od Mikołaja I z Siedmiogrodu, który był również banem Slawonii w 1199 roku i był, zdaniem Zsoldosa, ispánem kilku komitatów jako lojalny człowiek Emeryka.[5] Palatyn Miklós został wymieniony jako ispán na dworze księcia Andrzeja od 1200 do 1202.[4]

Miklós był pierwszym palatynem Andrzeja II, króla Węgier od 1205 r.[6] Poza tym pełnił również funkcję ispána komitatu Újvár w 1205 r.[7], następnie ispána komitatu Nyitra między 1205 a 1207[8], a na koniec ispána komitatu Szolnok w 1207 r.[9] W latach 1208–1210 pełnił funkcję sędziego królewskiego[10], i jednocześnie pełnił funkcje ispána komitatu Pozsony (1208 i 1211-1212)[11] i Keve (1208-1209 i 1209-1210).[12] W latach 1212–1213 był ispánem komitatu Sopron[13].

Po raz drugi został mianowany palatynem w 1213 r., zastępując Bána Bar-Kalána, który brał udział w zabójstwie królowej Gertrudy[14]. Wcześniejsze prace archontologiczne napisane przez historyków Móra Wertnera i Gyula Paulera dowodziły, że okres od 1213 do 1214 był pierwszym okresem sprawowania funkcji palatyna przez Mikołaja Száka[15]. Miklós był także ispánem komitatu Csanád w 1213 r.[16] oraz ispánem komitatu Bodrog w latach 1214–1215.[17]

Przypisy

  1. Zsoldos 2011, str. 334.
  2. Zsoldos 2011, str. 333.
  3. Zsoldos 2011, str. 42.
  4. 4,0 4,1 Markó 2006, str. 240.
  5. Zsoldos 2011, str. 332.
  6. Szőcs 2014, str. 249.
  7. Zsoldos 2011, str. 216.
  8. Zsoldos 2011, str. 174.
  9. Zsoldos 2011, str. 209.
  10. Zsoldos 2011, str. 28.
  11. Zsoldos 2011, p. 183.
  12. Zsoldos 2011, str. 161.
  13. Zsoldos 2011, str. 197.
  14. Zsoldos 2011, str. 17.
  15. Szőcs 2014, str. 55.
  16. Zsoldos 2011, str. 146.
  17. Zsoldos 2011, str. 142.

Źródła

  • Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1.
  • (Po węgiersku) Szőcs, Tibor (2014). A nádori intézmény korai története, 1000–1342 [Wczesna historia instytucji palatynatu: 1000–1342]. Subsidia ad historiam medii aevi Hungariae inquirendam Vol. 5., Budapest. ISBN 978-963-508-697-9.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.

Miklós (węg.)
Mikołaj (pol.)

Ban całej Slawonii
Palatyn Królestwa Węgier
Sędzia królewski
Ban całej Slawonii
Okres (1) 1199, (2) 1202
Poprzednik 1. Anders
2. Benedek
Następca 1. Benedek
2. Hont-Pázmány Márton
Palatyn Królestwa Węgier
Okres od (1) 1205, (2) 1213
do (1) 1205, (2) 1214
Poprzednik 1. Benedek
2. Benedek
Następca 1. Mog
2. Mog
Sędzia królewski
Okres od 1208
do 1210
Poprzednik Tétény Marcell
Następca Tétény Marcell
Dane biograficzne
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
Urodziny data nieznana
Śmierć po 1215
Żona nieznana
Dzieci Miklós