Atyusz Salamon: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 10 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:1z]]
+
[[Kategoria:0]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Solomon_Atyusz
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Solomon_Atyusz
Linia 15: Linia 15:
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Miska, syn Salamona]]
 
|poprzednik        = [[Miska, syn Salamona]]
−
|gl_članak_funkcija = [[Skarbnik królewski]]<br>(1214-1215)
+
|gl_članak_funkcija = [[Mistrz skarbu]]<br>(1214-1215)
 
|współrządzący      =  
 
|współrządzący      =  
 
|następca          = [[Dénes, syn Ampuda]] lub<br>[[Dénes, syn Apoda]]
 
|następca          = [[Dénes, syn Ampuda]] lub<br>[[Dénes, syn Apoda]]
Linia 52: Linia 52:
 
|}
 
|}
  
−
'''Atyusz Salamon''' († między 1227 a 1233), węgierski wielmoża, [[sędzia królewski]] przez krótki okres 1222 roku, za panowania [[II. András]]a. [1]
+
'''Atyusz Salamon''' (*&nbsp;nieznana,&nbsp;† 1227÷33), węgierski wielmoża, [[sędzia królewski]] przez krótki okres 1222 roku, za panowania króla Węgier [[II. András|Andrzeja II]].<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 29, 43-44, 62, 169, 174, 231.</ref>
−
 
 
−
<small>'''Solomon from the kindred Atyusz''' ({{lang-hu|Atyusz nembeli Salamon}}; died between 1227 and 1233) was a Hungarian noble, who served as [[Judge royal]] for a short period in 1222, during the reign of [[Andrew II of Hungary]].{{sfn|Zsoldos|2011|p=29}} </small>
 
  
 
== Rodzina ==
 
== Rodzina ==
  
−
Urodził się jako drugi syn [[Atyusz II. Miska|Miski II]], który był wychowawcą młodego księcia [[IV. Béla|Béli]]. Jego starszym bratem był [[Atyusz III. Miska|Miski III]], która działał jako [[ispán]] w komitacie [[Vas]] w 1214 roku.
+
Urodził się jako drugi syn [[Atyusz II. Miska|Miski II]], który był wychowawcą młodego księcia [[IV. Béla|Beli]]. Jego starszym bratem był [[Atyusz III. Miska|Miski III]], która działał jako [[ispán]] w komitacie [[Vas]] w 1214 roku. Salamon miał kilku kuzynów, w tym [[Atyusz III. Atyusz|Atyusza III]] i [[Atyusz Lőrinc|Laurentego]], kariery trzech z nich przeplatały się wiele razy.<ref>Engel: ''Genealógia'' (Genus Atyusz)</ref>
−
 
 
−
<small>He was born into the [[Atyusz (genus)|Atyusz kindred]] as the second son of Miska II, who was an educator of the young [[Béla IV of Hungary|Duke Béla]]. His older brother was [[Miska III Atyusz|Miska III]], who functioned as ''[[ispán]]'' of [[Vas County (former)|Vas County]] in 1214. Solomon had several cousins, including [[Atyusz III Atyusz|Atyusz III]] and [[Lawrence Atyusz|Lawrence]], the careers of three of them had intertwined many times.<ref>Engel: ''Genealógia'' (Genus Atyusz)</ref> </small>
 
−
 
 
−
Żoną Salamona była niejaka Ahalyz (także '''Elżbieta'''), która przyjechała z Francji na Węgry, przywieziona przez Atyusza III i osiedliła się w rodzinnym majątku Widhor w komitacie [[Valkó]] [3]. Pobrali się po 1224 r., po śmierci pierwszego męża Ahalyzy, [[Negol Batiz]]a , który w 1222 r. zastąpił Salamona na stanowisku [[sędzia|sędziego królewskiego]] i sprawował urząd do śmierci. Ahalyz była pokojówką honorową królowej [[Courtenay Jolán|Jolán]], drugiej małżonki króla Andrzeja II [4]. Salamon i Ahalyz nie mieli dzieci, a po śmierci Salamona francuska szlachcianka po raz trzeci poślubiła [[Bajóti Bertrand]]a, według współczesnego dokumentu z 1244 r. [5]
 
  
−
<small>Solomon's wife was a certain Ahalyz (also Elizabeth), who came from [[Kingdom of France (987–1498)|France]] to [[Kingdom of Hungary (1000–1301)|Hungary]], accompanied by Atyusz III, and settled down in a family estate of ''Widhor'' in Valkó County.{{sfn|Nemes|2006|p=23}} They married after 1224, following the death of Ahalyz's first husband [[Batiz Negol]], who, otherwise, succeeded Solomon as Judge royal in 1222 and held the office until his death. Ahalyz was a maid of honor for [[Yolanda de Courtenay|Queen Yolanda]], the second spouse of King Andrew II.{{sfn|Markó|2006|p=287}} Solomon and Ahalyz had no children, and following Solomon's death, the French noblewoman married third time to Bertrand Bajóti, according to a contemporary document from 1244.{{sfn|Nemes|2006|p=27}} </small>
+
Żoną Salamona była niejaka Ahalyz (także Elżbieta), która przyjechała z Francji na Węgry, przywieziona przez Atyusza III i osiedliła się w rodzinnym majątku Widhor w komitacie [[Valkó]]<ref name="Nemes">Nemes, Gábor (2006). ''Az Atyusz nemzetség''. W: J. Újváry, Zsuzsanna (red.). ''Tanulmányok évszázadok történelméből'' [''Eseje o wiekach historii'']. Pázmány Péter Catholic University. str. 23, 26-27.</ref>. Pobrali się po 1224 r., po śmierci pierwszego męża Ahalyzy, [[Negol Batiz|Batiza Negola]], który w 1222 r. zastąpił Salamona na stanowisku [[sędzia|sędziego królewskiego]] i sprawował urząd do śmierci. Ahalyz była pokojówką honorową królowej [[Courtenay Jolán|Jolanty]], drugiej małżonki króla Andrzeja II<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 270, 287.</ref>. Salamon i Ahalyz nie mieli dzieci, a po śmierci Salamona francuska szlachcianka po raz trzeci poślubiła [[Bajóti Bertrand|Bertranda Bajótiego]], według współczesnego dokumentu z 1244 r.<ref name="Nemes" />
  
 
== Kariera ==
 
== Kariera ==
  
−
Salomon został po raz pierwszy wymieniony jako [[skarbnik|skarbnik królewski]] w 1214 r .; poprzednie prace '''archontologiczne''' i biograficzne (np. Wertner) określały go jako pierwszego znanego urzędnika, który został powołany na to stanowisko, [6] [7] ] Niemniej jednak urząd skarbnika stał się godnością stałą z określoną i ograniczoną jurysdykcją za Saaomona Atyusza. Pełnił tę funkcję do 1215 r., gdy zastąpił go Dénes, syn Ampuda, najbardziej zaufanego doradcy finansowego Andrzeja II. Jak podaje ''[[Regestrum Varadinense]]'', w tym czasie w 1214 r. Solamon działał również jako [[ispán]] komitatu [[Bács]] [6]. W następnym roku był '''szefem''' komitatu [[Nyitra]] [9]. Zgodnie z dyplomem wydanym w 1215 r. Salamon poprzednio bezprawnie uzurpował sobie ziemię pewinego rycerza o imieniu Wilermus między [[Mura|Murą]] a [[Drawa|Drawą]] [6].
+
Salamon został po raz pierwszy wymieniony jako [[mistrz skarbu]] w 1214 r.; poprzednie prace archontologiczne i biograficzne (np. Wertner) określały go jako pierwszego znanego urzędnika, który został powołany na to stanowisko,<ref name="Nemes" /><ref name="Markó" /> niemniej jednak [[archontologia]] [[Zsoldos Attila|Attili Zsoldosa]] nakreśliła wstępne założenia stanowiska z XII wieku<ref name="Zsoldos" />. Pełnił tę funkcję do 1215 r., gdy zastąpił go [[Ampod fia Dénes|Dénes, syn Ampuda]], najbardziej zaufanego doradcy finansowego Andrzeja II. Jak podaje ''[[Regestrum Varadinense]]'', w tym czasie w 1214 r. Salamon działał również jako [[ispán]] komitatu [[Bács]]<ref name="Nemes" />. W następnym roku był [[ispán]]em komitatu [[Nyitra]]<ref name="Zsoldos" />. Zgodnie z dokumentem wydanym w 1215 r. Salamon poprzednio bezprawnie uzurpował sobie ziemię pewnego rycerza o imieniu Wilermus między [[Mura|Murą]] a [[Drawa|Drawą]]<ref name="Nemes" />.
  
−
<small>Solomon was first mentioned as [[Master of the treasury]] in 1214; former archontological and biographical works (e.g. Wertner) referred to him as the first known office-holder who was appointed to this position,{{sfn|Nemes|2006|p=26}}{{sfn|Markó|2006|p=270}} however Attila Zsoldos' archontology has outlined the 12th-century preliminaries of the position.{{sfn|Zsoldos|2011|p=62}} Nevertheless, the office of Master of the treasury became a permanent dignity with defined and circumscribed jurisdiction under Solomon Atyusz. He served in that capacity until 1215, when he was replaced by [[Denis, son of Ampud]], the most trusted financial adviser of Andrew II. As the ''[[Regestrum Varadinense]]'' wrote, Solomon also functioned as ''ispán'' of [[Bács County]] during that time in 1214.{{sfn|Nemes|2006|p=26}} In the following year, he was head of [[Nyitra County]].{{sfn|Zsoldos|2011|p=174}} According to a diploma issued in 1215, Solomon had formerly unlawfully usurped a land of a certain knight Wilermus between the [[Mur (river)|Mura]] and [[Drava]] rivers.{{sfn|Nemes|2006|p=26}} </small>
+
Według niektórych opinii, Salamon brał udział w zabójstwie królowej [[Gertruda|Gertrudy]] w 1213 r.<ref name="Markó" />, jednak założenie to było nieuzasadnione, gdyż wstąpił na dwór książęcy [[IV. Béla|Beli]], który nigdy nie zapomniał o matce i wyrażał dla niej głęboki szacunek w wielu swoich królewskich dokumentach, a następnie ukarał żywych winowajców. [[II. András|Andrzej II]] został zmuszony do podzielenia się swoimi królestwami ze swoim spadkobiercą, dlatego Bela został [[Książę Slawonii|księciem Slawonii]] w 1220 r., zaś Salamon został mianowany [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] jako lojalny zwolennik Beli (znał go od dzieciństwa)<ref name="Zsoldos" />. Wkrótce zastąpił go kuzyn Atyusz III. Kiedy Andrzej II skutecznie spacyfikował niezadowolony ruch oporu szlachty, który doprowadził do wydania [[Złota Bulla 1222|Złotej Bulli]] z 1222 r., Salamon został mianowany [[sędzia|sędzią królewskim]] pod koniec 1222 r., zastępując swojego kuzyna [[Atyusz Lőrinc|Laurentego Atyusza]], lecz na krótko opuścił stanowisko<ref name="Markó" />. Dokument królewski z 1227 r. wymienia go również jako [[ispán]]a komitatu [[Moson]] w 1222 r.<ref name="Zsoldos" /> Wkrótce Salamon po raz drugi został [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] i zachował tę godność do 1224 r.<ref name="Zsoldos" /> Poza tym pełnił również funkcję [[ispán]]a komitatu [[Zala]]<ref name="Zsoldos" />.
  
−
Według niektórych opinii, Salamon brał udział w zabójstwie królowej [[Gertruda|Gertrudy]] w 1213 r. [7], jednak założenie to było nieuzasadnione, gdyż wstąpił na dwór książęcy Béli, który nigdy nie zapomniał o matce i wyrażał dla niej głęboki szacunek. wielu z jego królewskich '''czarterów''', a następnie ukarano żywych winowajców. [[II. András|Andrzej II]] został zmuszony do podzielenia się swoimi królestwami ze swoim spadkobiercą, dlatego [[IV. Béla|Béla]] został [[Książę Slawonii|księciem slawońskim]] w 1220 r., zaś Salomon został mianowany [[Ban całej Slawonii|banem slawońskim]] jako lojalny zwolennikm Béli (znał go od dzieciństwa) [10]. Wkrótce zastąpił go kuzyn Atyusz III. Kiedy Andrzej II skutecznie '''anulował niezadowolony ruch oporu''' szlachty, który doprowadził do [[Złota Bulla 1222|Złotej Bulli]] z 1222 r., Salamon został mianowany [[sędzia|sędzią królewskim]] pod koniec 1222 r., zastępując swojego kuzyna [[Atyusz Lőrinc]]a, lecz na krótko opuścił stanowisko [7]. Karta królewska z 1227 r. wymienia go również jako [[ispán]]a komitatu [[Moson]] w 1222 r. [11] Wkrótce Salamon po raz drugi został [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] i zachował tę godność do 1224 r. [12] Poza tym pełnił również funkcję '''kierownika''' komitatu [[Zala]] [13].
+
W 1226 roku został ponownie wymieniony jako [[Ban całej Slawonii|ban Slawonii]] w książęcym statucie nowego [[Książę Slawonii|księcia Slawonii]] [[Koloman Halicki|Kolomana Halickiego]], wydanego w Splicie (Spalato).<ref name="Nemes" /> Utrzymywał tę godność obok [[Valeginus]]a. To wówczas po raz pierwszy urząd został podzielony na dwa odrębne banaty, jednak nie było pewności, kto był odpowiedzialny odpowiednio za jurysdykcję slawońską, a kto za chorwacką<ref name="Zsoldos" />. W następnym roku Salamon pojawił się ponownie jako jedyny urzędnik, gdy uczestniczył jako świadek w procesie.<ref name="Nemes" /> Zmarł przed 1233 r., kiedy w ustaleniu granic wspomniano, że jego poprzednie trzy dobra przeszły na własność miejscowego szlachcica [[Igmánd Andás]]a<ref name="Nemes" />.
−
 
 
−
<small>According to some opinions, Solomon had participated in the assassination of [[Gertrude of Merania|Queen Gertrude]] in 1213,{{sfn|Markó|2006|p=270}} however this assumption is unfounded, as he joined to the ducal court of Béla, who had never forgot his mother and declared his deep respect for her in many of his royal charters, and subsequently punished the alive culprits. Andrew II forced to share his realms with his heir, thus Béla was made [[Duke of Slavonia]] in 1220, while Solomon was appointed [[Ban of Slavonia]] as Béla's loyal supporter (who he had known since childhood).{{sfn|Zsoldos|2011|p=43}} Soon he was replaced by his cousin Atyusz III. When Andrew II successfully annulled the disgruntled nobles' resistance movement which evolved to the [[Golden Bull of 1222]], Solomon was appointed [[Judge royal]] at the end of 1222, replacing his cousin Lawrence Atyusz, however left the position shortly.{{sfn|Markó|2006|p=270}} A royal charter from 1227 also mentioned him as ''ispán'' of [[Moson County]] referring to 1222.{{sfn|Zsoldos|2011|p=169}} Soon, Solomon became Ban of Slavonia for the second time and held the dignity until 1224.{{sfn|Zsoldos|2011|p=44}} Beside that he also functioned as head of [[Zala County (former)|Zala County]].{{sfn|Zsoldos|2011|p=231}} </small>
 
−
 
 
−
W 1226 roku został ponownie wymieniony jako [[Ban całej Slawonii|ban Slawonii]] w książęcym statucie nowo zainstalowanego [[Koloman Halicki|Kolomana]], [[Książę Slawonii|księcia Slawonii]], wydanego w Splicie (lub Spalato). [6] Utrzymywał tę godność obok [[Valeginus]]a, po raz pierwszy urząd został podzielony na dwa odrębne banowiny, jednak nie było pewności, kto był odpowiedzialny odpowiednio za jurysdykcję slawońską, a kto za chorwacką [12]. W następnym roku Salamon pojawił się ponownie jako jedyny urzędnik, gdy uczestniczył jako świadek w procesie. [6] Zmarł przed 1233 r., kiedy w ustaleniu granic wspomniano, że jego poprzednie trzy dobra przeszły na własność miejscowego szlachcica [[Igmánd Andása]] [5].
 
−
 
 
−
<small>In 1226, he was again mentioned as Ban of Slavonia in a ducal charter of the newly installed [[Coloman of Galicia-Lodomeria|Coloman, Duke of Slavonia]], released in [[Split, Croatia|Split]] (or Spalato).{{sfn|Nemes|2006|p=26}} He held the dignity alongside [[Valeginus]], this was the first time, when the office was divided into two separate banovinas however it is uncertain, who were responsible for Slavonian and Croatian jurisdictions, respectively.{{sfn|Zsoldos|2011|p=44}} In the next year, Solomon already appeared as a sole office-holder again, when he contributed as a witness in a lawsuit.{{sfn|Nemes|2006|p=26}} He died before 1233, when a boundary determination mentioned his former three of estates came to the property of local noble Andrew Igmánd.{{sfn|Nemes|2006|p=27}} </small>
 
  
 
==Przypisy==
 
==Przypisy==
Linia 84: Linia 72:
  
 
==Źródła==
 
==Źródła==
−
* Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon'' [Great Officers of State in Hungary from King Saint Stephen to Our Days: A Biographical Encyclopedia] (po węgiersku). Helikon Kiadó. ISBN 963-208-970-7.
 
  
−
* Nemes, Gábor (2006). "Az Atyusz nemzetség". In J. Újváry, Zsuzsanna (ed.). Tanulmányok évszázadok történelméből [Essays on Centuries of History] (in Hungarian). Pázmány Péter Catholic University. pp. 13–39. ISBN 963-9206-24-5.
+
* Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1.
 +
 
 +
* Nemes, Gábor (2006). ''Az Atyusz nemzetség''. W: J. Újváry, Zsuzsanna (ed.). ''Tanulmányok évszázadok történelméből'' [''Eseje o wiekach historii'']. Pázmány Péter Catholic University. str. 13–39. ISBN 963-9206-24-5.
  
−
* Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [Secular Archontology of Hungary, 1000–1301] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-38-3.
+
* Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.
  
 
|
 
|
Linia 94: Linia 83:
 
  |urzędnik          = Atyusz Salamon
 
  |urzędnik          = Atyusz Salamon
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
−
  |tytulatura        = Skarbnik królewski<br>Ban jednolitej Chorwacji<br>Sędzia królewski
+
  |tytulatura        = [[Mistrz skarbu]]<br>Ban jednolitej Chorwacji<br>Sędzia królewski
 
  |grafika          =  
 
  |grafika          =  
 
  |opis grafiki      =  
 
  |opis grafiki      =  
Linia 103: Linia 92:
 
  |dewiza            =  
 
  |dewiza            =  
  
−
  |1. tytuł          = [[Skarbnik królewski]]
+
  |1. tytuł          = [[Mistrz skarbu]]
 
  |1. od            = 1214
 
  |1. od            = 1214
 
  |1. do            = 1215
 
  |1. do            = 1215
Linia 161: Linia 150:
 
[[Kategoria:Ród Atyusz]]
 
[[Kategoria:Ród Atyusz]]
 
[[Kategoria:Sędziowie królewscy]]
 
[[Kategoria:Sędziowie królewscy]]
−
[[Kategoria:Skarbnicy królewscy]]
+
[[Kategoria:Mistrzowie skarbu]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]

Aktualna wersja na dzień 05:46, 13 wrz 2020

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Mistrz skarbu
(1214-1215) 		Następca:
Miska, syn Salamona Dénes, syn Ampuda lub
Dénes, syn Apoda
Poprzednik: Ban jednolitej Chorwacji
(1220) 		Następca:
Kán I. Gyula Atyusz III. Atyusz
Poprzednik: Ban jednolitej Chorwacji
(1222-1224) 		Następca:
Atyusz III. Atyusz Mihály, syn Ampuda
Poprzednik: Ban całej Slawonii
(1226-1227)
Współrządzący:
Valeginus 		Następca:
Aladár Monoszló I. Tamás
Poprzednik: Sędzia królewski
(1222)
Współrządzący:
Bár-Kalán Pósa
Atyusz Lőrinc 		Następca:
Bár-Kalán Bánk Negol Batiz

Atyusz Salamon (* nieznana, † 1227÷33), węgierski wielmoża, sędzia królewski przez krótki okres 1222 roku, za panowania króla Węgier Andrzeja II.[1]

Rodzina

Urodził się jako drugi syn Miski II, który był wychowawcą młodego księcia Beli. Jego starszym bratem był Miski III, która działał jako ispán w komitacie Vas w 1214 roku. Salamon miał kilku kuzynów, w tym Atyusza III i Laurentego, kariery trzech z nich przeplatały się wiele razy.[2]

Żoną Salamona była niejaka Ahalyz (także Elżbieta), która przyjechała z Francji na Węgry, przywieziona przez Atyusza III i osiedliła się w rodzinnym majątku Widhor w komitacie Valkó[3]. Pobrali się po 1224 r., po śmierci pierwszego męża Ahalyzy, Batiza Negola, który w 1222 r. zastąpił Salamona na stanowisku sędziego królewskiego i sprawował urząd do śmierci. Ahalyz była pokojówką honorową królowej Jolanty, drugiej małżonki króla Andrzeja II[4]. Salamon i Ahalyz nie mieli dzieci, a po śmierci Salamona francuska szlachcianka po raz trzeci poślubiła Bertranda Bajótiego, według współczesnego dokumentu z 1244 r.[3]

Kariera

Salamon został po raz pierwszy wymieniony jako mistrz skarbu w 1214 r.; poprzednie prace archontologiczne i biograficzne (np. Wertner) określały go jako pierwszego znanego urzędnika, który został powołany na to stanowisko,[3][4] niemniej jednak archontologia Attili Zsoldosa nakreśliła wstępne założenia stanowiska z XII wieku[1]. Pełnił tę funkcję do 1215 r., gdy zastąpił go Dénes, syn Ampuda, najbardziej zaufanego doradcy finansowego Andrzeja II. Jak podaje Regestrum Varadinense, w tym czasie w 1214 r. Salamon działał również jako ispán komitatu Bács[3]. W następnym roku był ispánem komitatu Nyitra[1]. Zgodnie z dokumentem wydanym w 1215 r. Salamon poprzednio bezprawnie uzurpował sobie ziemię pewnego rycerza o imieniu Wilermus między Murą a Drawą[3].

Według niektórych opinii, Salamon brał udział w zabójstwie królowej Gertrudy w 1213 r.[4], jednak założenie to było nieuzasadnione, gdyż wstąpił na dwór książęcy Beli, który nigdy nie zapomniał o matce i wyrażał dla niej głęboki szacunek w wielu swoich królewskich dokumentach, a następnie ukarał żywych winowajców. Andrzej II został zmuszony do podzielenia się swoimi królestwami ze swoim spadkobiercą, dlatego Bela został księciem Slawonii w 1220 r., zaś Salamon został mianowany banem Slawonii jako lojalny zwolennik Beli (znał go od dzieciństwa)[1]. Wkrótce zastąpił go kuzyn Atyusz III. Kiedy Andrzej II skutecznie spacyfikował niezadowolony ruch oporu szlachty, który doprowadził do wydania Złotej Bulli z 1222 r., Salamon został mianowany sędzią królewskim pod koniec 1222 r., zastępując swojego kuzyna Laurentego Atyusza, lecz na krótko opuścił stanowisko[4]. Dokument królewski z 1227 r. wymienia go również jako ispána komitatu Moson w 1222 r.[1] Wkrótce Salamon po raz drugi został banem Slawonii i zachował tę godność do 1224 r.[1] Poza tym pełnił również funkcję ispána komitatu Zala[1].

W 1226 roku został ponownie wymieniony jako ban Slawonii w książęcym statucie nowego księcia Slawonii Kolomana Halickiego, wydanego w Splicie (Spalato).[3] Utrzymywał tę godność obok Valeginusa. To wówczas po raz pierwszy urząd został podzielony na dwa odrębne banaty, jednak nie było pewności, kto był odpowiedzialny odpowiednio za jurysdykcję slawońską, a kto za chorwacką[1]. W następnym roku Salamon pojawił się ponownie jako jedyny urzędnik, gdy uczestniczył jako świadek w procesie.[3] Zmarł przed 1233 r., kiedy w ustaleniu granic wspomniano, że jego poprzednie trzy dobra przeszły na własność miejscowego szlachcica Igmánd Andása[3].

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 29, 43-44, 62, 169, 174, 231.
  2. ↑ Engel: Genealógia (Genus Atyusz)
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 Nemes, Gábor (2006). Az Atyusz nemzetség. W: J. Újváry, Zsuzsanna (red.). Tanulmányok évszázadok történelméből [Eseje o wiekach historii]. Pázmány Péter Catholic University. str. 23, 26-27.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 270, 287.

Źródła

  • Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1.
  • Nemes, Gábor (2006). Az Atyusz nemzetség. W: J. Újváry, Zsuzsanna (ed.). Tanulmányok évszázadok történelméből [Eseje o wiekach historii]. Pázmány Péter Catholic University. str. 13–39. ISBN 963-9206-24-5.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.

Atyusz Salamon

— Mistrz skarbu
Ban jednolitej Chorwacji
Sędzia królewski		 —
Mistrz skarbu
Okres od 1214
do 1215
Poprzednik Miska, syn Salamona
Następca Dénes, syn Ampuda lub
Dénes, syn Apoda
Ban jednolitej Chorwacji
Okres od :
(1) 1220, (2) 1222, (3) 1226
do :
(1) 1220, (2) 1224, (3) 1227
Poprzednik 1. Kán I. Gyula
2. Atyusz III. Atyusz
3. Aladár
Następca 1. Atyusz III. Atyusz
2. Mihály, syn Ampuda
3. Monoszló I. Tamás
Sędzia królewski
Okres 1222
Poprzednik Bár-Kalán Bánk
Następca Negol Batiz
Dane biograficzne
Rodzina Atyusz
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć między 1227 a 1233
Ojciec II. Miska
Matka nieznana
Rodzeństwo III. Miska
Żona Ahalyza (lub Elżbieta)
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Atyusz_Salamon&oldid=43605”